Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Jātaka
  • Mahānipāta
  • Mūgapakkhavagga

Vessantarajātaka

1. Dasavarakathā

“Phussatī varavaṇṇābhe, varassu dasadhā vare;
Phussatī → phusatī (bj); phusati (pts-vp-pli1) | phussatī varavaṇṇābhe → phusatī varavāṇṇabhe (bj) | phussatī → (pts) | phusatī → phussati (bj: machasaṁ, syā) | Phussatī → phusati (cck: sī. pī.) su → tesu (bj, sya1ed, sya2ed, csp1ed)
Pathabyā cārupubbaṅgi, yaṁ tuyhaṁ manaso piyaṁ”.
pathabyā cārupubbaṅgi → pathavyā cārupubbaṅgī (bj); paṭhabyā cārupubbaṅgī (sya-all) piyaṁ → piyanti (pts)

“Devarāja namo tyatthu, kiṁ pāpaṁ pakataṁ mayā; Rammā cāvesi maṁ ṭhānā, vātova dharaṇīruhaṁ”.
vātova dharaṇīruhaṁ → vāto va dharaṇīruhanti (pts)

“Na ceva te kataṁ pāpaṁ, na ca me tvamasi appiyā;
ce → ca (sya1ed, sya2ed, csp1ed)
Puññañca te parikkhīṇaṁ, yena tevaṁ vadāmahaṁ.
parikkhīṇaṁ → parikkhīnaṁ (pts) vadāmahaṁ → vadāmihaṁ (sya-all)

Santike maraṇaṁ tuyhaṁ, vinābhāvo bhavissati;
santike → pantike (bj)
Paṭigaṇhāhi me ete, vare dasa pavecchato”.
paṭigaṇhāhi → patiggaṇahāhi (bj); patigaṇhāhi (pts) pavecchato varañce → pacecchato varaṁ ce (bj)

“Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara; Sivirājassa bhaddante, tattha assaṁ nivesane.

Nīlanettā nīlabhamu, nilakkhī ca yathā migī;
nīlabhamu → nīlabhamū (bj) | nīlabhamu nilakkhī ca → nīlabhamū nīlakkhīva (sya-all) nilakkhī → nīlakkhī (pts)
Phussatī nāma nāmena, tatthapassaṁ purindada.
tatthapassaṁ purindada → tatthassaṁ pundadari (bj) | tatthapassaṁ → tattha assaṁ (sya-all)

Puttaṁ labhetha varadaṁ, yācayogaṁ amacchariṁ;
yācayogaṁ → yācayogiṁ (mr) | amacchariṁ → amaccharaṁ (pts) | yācayogaṁ → yāvayogī (bj: machasaṁ) | yācayogaṁ → yācayogiṁ (cck: ka.)
Pūjitaṁ paṭirājūhi, kittimantaṁ yasassinaṁ.
paṭirājūhi → patirājehi (bj, pts); paṭirājūbhi (sya-all)

Gabbhaṁ me dhārayantiyā, majjhimaṅgaṁ anunnataṁ;
anunnataṁ → anuṇṇataṁ (sya-all) | anunnata → anuṇṇataṁ (bj: machasaṁ, syā)
Kucchi anunnato assa, cāpaṁva likhitaṁ samaṁ.
anunnato → anuṇṇato (sya-all)

Thanā me nappapateyyuṁ, palitā na santu vāsava;
nappapateyyuṁ → nappavatteyyuṁ (sya-all)
Kāye rajo na limpetha, vajjhañcāpi pamocaye.
limpetha vajjhañcāpi → lippetha vajjhaṁ cāpi (bj) | rajo → rāgo (pts)

Mayūrakoñcābhirude, nārivaragaṇāyute;
nārivaragaṇāyute → nārīvaragaṇāyute (bj) | nārivaragaṇāyute khujjacelāpakākiṇṇe sūtamāgadhavaṇṇite → nārīvaragaṇāyute khujjacelāvakākiṇṇe sūdamāgadhavaṇṇite (sya-all)
Khujjacelāpakākiṇṇe, sūtamāgadhavaṇṇite.
khujjacelāpakākiṇṇe → khujjacelāvakākiṇṇe (bj: syā); khujjacelābakākiṇṇe (bj: sī.vivi) sūtamāgadhavaṇṇite → sūdamāgadhavaṇṇite (sya1ed, sya2ed, csp1ed); sūdamāghatavaṇṇite (pts-vp-pli1) | sūtamāgadhavaṇṇite → sūdamāgadhavaṇṇite (cck) | sūdamāgadhavaṇṇite → siṁ. ba. sūdamāghātavaṇṇite. *_* imā cha gāthāyo sīhaḷapotthakeyeva dissanti aññesu (sya-all note)

Citraggaḷerughusite, surāmaṁsapabodhane;
citraggaḷerughusite → citraggaḷe ghusite (bj: machasaṁ)
Sivirājassa bhaddante, tatthassaṁ mahesī piyā”.
hassaṁ → hissaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | tatthassaṁ mahesī piyā → tattha assaṁ mahesiyā (bj)

“Ye te dasa varā dinnā, mayā sabbaṅgasobhane; Sivirājassa vijite, sabbe te lacchasī vare”.
vijite → bhaddante (bj: machasaṁ)

Idaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Phussatiyā varaṁ datvā, anumodittha vāsavo.
phusatiyā → phussatiyā (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)

Dasavarakathā nāma.
nāma → nāma hemavantaṁ (cck) | tato → machasaṁ potthake na dissanti (bj note) | yācaye → yācako (bj: syā, sī.vivi)

“Parūḷhakacchanakhalomā, paṅkadantā rajassirā; Paggayha dakkhiṇaṁ bāhuṁ, kiṁ maṁ yācanti brāhmaṇā”.
dakkhiṇaṁ bāhuṁ → dakkhiṇabāhuṁ (pts) brāhmaṇā → brāhmaṇāti (pts)

“Ratanaṁ deva yācāma, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Dadāhi pavaraṁ nāgaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ”.
urūḷhavaṁ → uruḷhavaṁ (sya-all); urūḷhavanti (pts)

“Dadāmi na vikampāmi, yaṁ maṁ yācanti brāhmaṇā; Pabhinnaṁ kuñjaraṁ dantiṁ, opavayhaṁ gajuttamaṁ”.
opavayhaṁ → opavuyhaṁ (bj, pts); opaguyhaṁ (sya-all) | opaguyhaṁ → opavayhaṁ. ba. opavayhaṁ. *_* siṁ potthakeyeva dissati (sya-all: ma.)

Hatthikkhandhato oruyha, rājā cāgādhimānaso; Brāhmaṇānaṁ adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanaṁ (bj); raṭṭhavaḍḍhana (pts-vp-pli1) | raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanoti (pts)

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Hatthināge padinnamhi, medanī sampakampatha.
medanī sampakampatha → medinī samakampatha (bj, pts) | sampakampatha → samakampatha (sya-all)

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Hatthināge padinnamhi, khubhittha nagaraṁ tadā.
khubhittha → khubbhittha (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, csp1ed) | khubhittha nagaraṁ → khubbhīttha naraṁ (bj)

Samākulaṁ puraṁ āsi, ghoso ca vipulo mahā; Hatthināge padinnamhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā;
athettha → imā gāthāyo machasaṁ potthake na dissanti (bj note)
Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā.
hatthārohā → hatthāruhā (bj); hatthārūhā (pts) pattikārakā → pattikārikā (pts)

Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā;
yo → so (bj, sya1ed, sya2ed, mr) | ca → cāpi (bj, pts) | sivayo ca → siviyo cāpi (sya-all)
Disvā nāgaṁ nīyamānaṁ, te rañño paṭivedayuṁ.

“Vidhamaṁ deva te raṭṭhaṁ, putto vessantaro tava; Kathaṁ no hatthinaṁ dajjā, nāgaṁ raṭṭhassa pūjitaṁ.

Kathaṁ no kuñjaraṁ dajjā, īsādantaṁ urūḷhavaṁ;
urūḷhavaṁ → uruḷhavaṁ (sya-all)
Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ, sabbasetaṁ gajuttamaṁ.

Paṇḍukambalasañchannaṁ, pabhinnaṁ sattumaddanaṁ; Dantiṁ savāḷabījaniṁ, setaṁ kelāsasādisaṁ.
savāḷabījaniṁ → savāḷavijaniṁ (bj); savālavījaniṁ (sya-all); savāḷavījaniṁ (pts) kelāsasādisaṁ → sāditaṁ (bj: machasaṁ)

Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ, sāthabbanaṁ sahatthipaṁ;
saupādheyyaṁ sāthabbanaṁ → savupatheyyaṁ sāthabbaṇaṁ (bj); saupatheyyaṁ sāthabbaṇaṁ (pts) | saupādheyyaṁ → supattheyyaṁ (sya-all) | savupatheyyaṁ → saupādheyyaṁ (bj: machasaṁ); supattheyyaṁ (bj: syā) sāthabbanaṁ → sāthappanaṁ (csp1ed) | sāthabbaṇaṁ → sādhabbanaṁ (bj: machasaṁ)
Aggayānaṁ rājavāhiṁ, brāhmaṇānaṁ adā gajaṁ.
gajaṁ → dhanaṁ (bj, pts-vp-pli1); dānaṁ (sya1ed, sya2ed) | gajaṁ → dānaṁ (sya-all) | dhanaṁ → gajaṁ (bj: machasaṁ) | gajaṁ → dhanaṁ (cck: sī. pī.); dānaṁ (cck: syā.) | dānaṁ → ba. gajaṁ (sya-all note)

Annaṁ pānañca yo dajjā, vatthasenāsanāni ca;
yo → so (bj, sya-all) | yo → so (cck: sī. syā. ka.)
Etaṁ kho dānaṁ patirūpaṁ, etaṁ kho brāhmaṇārahaṁ.
dānaṁ patirūpaṁ → dānapatirūpaṁ (bj, pts); dānapaṭirūpaṁ (sya-all)

Ayaṁ te vaṁsarājā no, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;
raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanaṁ (bj); raṭṭhavaḍḍhana (pts) | raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanaṁ (cck: sī.); raṭṭhavaḍḍhana (cck: pī.)
Kathaṁ vessantaro putto, gajaṁ bhājeti sañjaya.
bhājeti → hājeti (bj)

Sace tvaṁ na karissasi, sivīnaṁ vacanaṁ idaṁ;
sace → sabbe (bj: machasaṁ) idaṁ → imaṁ (bj)
Maññe taṁ saha puttena, sivī hatthe karissare”.
sivī hatthe → sivihatthe (sya-all) | karissare → karissareti (pts)

“Kāmaṁ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu;
nassa → natthi (bj, pts-vp-pli1); nāssa (sya1ed, sya2ed)
Nāhaṁ sivīnaṁ vacanā, rājaputtaṁ adūsakaṁ; Pabbājeyyaṁ sakā raṭṭhā, putto hi mama oraso.

Kāmaṁ janapado māsi, raṭṭhañcāpi vinassatu; Nāhaṁ sivīnaṁ vacanā, rājaputtaṁ adūsakaṁ; Pabbājeyyaṁ sakā raṭṭhā, putto hi mama atrajo.

Na cāhaṁ tasmiṁ dubbheyyaṁ, ariyasīlavato hi so;
na cāhaṁ tasmiṁ → nacāhaṁ tassa (bj) | tasmiṁ → tassa (pts) | tassa → tasmiṁ (bj: machasaṁ, syā)
Asilokopi me assa, pāpañca pasave bahuṁ; Kathaṁ vessantaraṁ puttaṁ, satthena ghātayāmase”.
ghātayāmase → ghātayāmaseti (pts)

“Mā naṁ daṇḍena satthena, na hi so bandhanāraho; Pabbājehi ca naṁ raṭṭhā, vaṅke vasatu pabbate”.
pabbate → pabbateti (pts)

“Eso ce sivīnaṁ chando, chandaṁ na panudāmase; Imaṁ so vasatu rattiṁ, kāme ca paribhuñjatu.

Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ pati → vivasane suriyassuggamanampati (bj) | vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (sya-all, pts) sūriyassuggamanaṁ pati → suriyassuggamanam pati (pts-vp-pli1); sūriyuggamane sati (mr) | suriyassuggamanampati → suriyuggamane sati (bj: machasaṁ) | pati → sūriyuggamane sati (cck: ka.) | pati → ba. suriyuggamane sati (sya-all note)
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayantu naṁ.
sivayo → siviyo (sya-all) naṁ → tanti (pts)

Uṭṭhehi katte taramāno, gantvā vessantaraṁ vada; ‘Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
sivayo → siviyo (sya-all)

Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthāruhā (bj); hatthārūhā (pts) pattikārakā → pattikārikā (pts)
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
ca → cāpi (bj, pts) | sivayo ca → siviyo cāpi (sya-all)

Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ pati → vivasane surīyassugganampati (bj) | vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (sya-all, pts)
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṁ’”.
sivayo → siviyo (sya-all)

Sa kattā taramānova, sivirājena pesito; Āmuttahatthābharaṇo, suvattho candanabhūsito.
āmuttahatthābharaṇo → āmuttahatthābharaṇā (cck) candanabhūsito → candanapphosito (sya-all)

Sīsaṁ nhāto udake so, āmuttamaṇikuṇḍalo;
nhāto udake so → nahāto udakeso (bj) | nhāto → nahāto (pts)
Upāgami puraṁ rammaṁ, vessantaranivesanaṁ.

Tatthaddasa kumāraṁ so, ramamānaṁ sake pure;
sake → sakaṁ (bj: machasaṁ)
Parikiṇṇaṁ amaccehi, tidasānaṁva vāsavaṁ.

So tattha gantvā taramāno, kattā vessantaraṁbravi;
taramāno → ramamānaṁ (bj) | ramamānaṁ → taramāto (bj: machasaṁ)
“Dukkhaṁ te vedayissāmi, mā me kujjhi rathesabha”.
kujjhi → kujjha (sya-all)

Vanditvā rodamāno so, kattā rājānamabravi; “Bhattā mesi mahārāja, sabbakāmarasāharo.

Dukkhaṁ te vedayissāmi, tattha assāsayantu maṁ; Sivayo deva te kuddhā, negamā ca samāgatā.
sivayo → siviyo (sya-all) ca → va (bj)

Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthāruhā (bj); hatthārūhā (pts) pattikārakā → pattikārikā (pts)
Kevalo cāpi nigamo, sivayo ca samāgatā.
ca → cāpi (bj, pts) | sivayo ca → siviyo cāpi (sya-all)

Asmā ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ pati → vivasane suriyassuggamanampati (bj) | vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (sya-all, pts) suriyassuggamanampati → suriyuggane sati (bj: machasaṁ)
Samaggā sivayo hutvā, raṭṭhā pabbājayanti taṁ”.
sivayo → siviyo (sya-all) taṁ → tanti (pts)

“Kismiṁ me sivayo kuddhā, nāhaṁ passāmi dukkaṭaṁ;
sivayo → siviyo (sya-all) dukkaṭaṁ taṁ me → dukkataṁ tamme (bj) | nāhaṁ → yo na (sya-all) | dukkataṁ → yo na passāmi dukkaṭaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Taṁ me katte viyācikkha, kasmā pabbājayanti maṁ”.
maṁ → manti (pts)

“Uggā ca rājaputtā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthāruhā (bj); hatthārūhā (pts) pattikārakā → pattikārikā (pts)
Nāgadānena khiyyanti, tasmā pabbājayanti taṁ”.
khiyyanti → khīyanti (bj, sya-all, pts) taṁ → tanti (pts)

“Hadayaṁ cakkhumpahaṁ dajjaṁ, kiṁ me bāhirakaṁ dhanaṁ; Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā, muttā veḷuriyā maṇi.
maṇi → maṇī (bj)

Dakkhiṇaṁ vāpahaṁ bāhuṁ, disvā yācakamāgate;
vāpahaṁ → vāmahaṁ (sya-all) | dakkhiṇaṁ vāpahaṁ → adakkhiṇaṁ vāp ahaṁ (pts)
Dadeyyaṁ na vikampeyyaṁ, dāne me ramate mano.
ramate → ramatī (bj, sya-all, pts)

Kāmaṁ maṁ sivayo sabbe, pabbājentu hanantu vā;
sivayo → siviyo (sya-all)
Neva dānā viramissaṁ, kāmaṁ chindantu sattadhā”.
sattadhā → sattadhāti (pts)

Evaṁ taṁ sivayo āhu, negamā ca samāgatā;
evaṁ taṁ sivayo → evantaṁ siviyo (sya-all)
“Kontimārāya tīrena, girimārañjaraṁ pati;
girimārañjaraṁ → giraṁ ārañjaraṁ (bj)
Yena pabbājitā yanti, tena gacchatu subbato”.
pabbājitā → pabbajitā (bj) subbato sohaṁ → subbatoti so haṁ (pts)

“Sohaṁ tena gamissāmi, yena gacchanti dūsakā; Rattindivaṁ me khamatha, yāva dānaṁ dadāmahaṁ”.
dadāmahaṁ → dadāmihaṁ (sya-all); dadām ahanti (pts)

Āmantayittha rājā naṁ, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;
maddi → maddī (csp1ed) | sabbaṅgasobhanaṁ → sabbaṅgasobhaniṁ (sya-all)
“Yaṁ te kiñci mayā dinnaṁ, dhanaṁ dhaññañca vijjati.

Hiraññaṁ vā suvaṇṇaṁ vā, muttā veḷuriyā bahū;
bahū → ahu (sya1ed, sya2ed, mr); bahu (pts-vp-pli1) | bahū → bahu (bj)
Sabbaṁ taṁ nidaheyyāsi, yañca te pettikaṁ dhanaṁ”.
dhanaṁ tamabravi → dhananti tam abravī (pts)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
tamabravi rājaputtī → tamabravī rājaputti (bj)
“Kuhiṁ deva nidahāmi, taṁ me akkhāhi pucchito”.
nidahāmi taṁ me → nidaheyyāmi tamme (bj) | nidahāmi taṁ → nidaheyyāmi tam (pts) | nidaheyyāmi → nidahāmi (bj: machasaṁ, syā) pucchito → pucchitoti (pts)

“Sīlavantesu dajjāsi, dānaṁ maddi yathārahaṁ;
dajjāsi → dajjesi (sya-all) | dajjāsi → dajjesi (bj: machasaṁ, syā)
Na hi dānā paraṁ atthi, patiṭṭhā sabbapāṇinaṁ.
sabbapāṇinaṁ → sabbapāṇinanti (pts)

Puttesu maddi dayesi, sassuyā sasuramhi ca;
dayesi → dayyāsi (bj, pts) | dayyāsi → dayesi (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) sassuyā → sasyurā (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Yo ca taṁ bhattā maññeyya, sakkaccaṁ taṁ upaṭṭhahe.
upaṭṭhahe → apaṭṭhahe (bj)

No ce taṁ bhattā maññeyya, mayā vippavasena te; Aññaṁ bhattāraṁ pariyesa, mā kisittho mayā vinā.
kisittho → mā kisittha (bj); mā kilittha (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kisittho → kilittha (sya-all); kisittha (pts) | vinā ahañhi → vināti ahaṁ hi (pts) | kisittho → mā kilittha (cck: sī. pī.)

Ahañhi vanaṁ gacchāmi, ghoraṁ vāḷamigāyutaṁ;
vāḷamigāyutaṁ → vālamigāyutaṁ (pts)
Saṁsayo jīvitaṁ mayhaṁ, ekakassa brahāvane”.
brahāvane tamabravi → brahāvaneti tam abravī (pts) | ekakassa → ekīkassa (bj: machasaṁ)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
tamabravi rājaputtī maddī → tamabravī rājaputti maddi (bj)
“Abhumme kathaṁ nu bhaṇasi, pāpakaṁ vata bhāsasi.
nu → (pts)

Nesa dhammo mahārāja, yaṁ tvaṁ gaccheyya ekako; Ahampi tena gacchāmi, yena gacchasi khattiya.

Maraṇaṁ vā tayā saddhiṁ, jīvitaṁ vā tayā vinā;
vā → Bd ca. (pts note)
Tadeva maraṇaṁ seyyo, yañce jīve tayā vinā.

Aggiṁ ujjālayitvāna, ekajālasamāhitaṁ;
ujjālayitvāna → nijjālayitvāna (bj, pts-vp-pli1) | ujjālayitvāna → nijjālayitvāna (cck: sī. pī.)
Tattha me maraṇaṁ seyyo, yañce jīve tayā vinā.
Tattha me → tattheva (sya1ed, sya2ed, mr) | tattha me → tattheva (sya-all) | me → tattheva (cck: syā. ka.)

Yathā āraññakaṁ nāgaṁ, dantiṁ anveti hatthinī; Jessantaṁ giriduggesu, samesu visamesu ca.

Evaṁ taṁ anugacchāmi, putte ādāya pacchato; Subharā te bhavissāmi, na te hessāmi dubbharā.
bhavissāmi → gamissāmi (pts) dubbharā → dubbharāti (pts)

Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
piyabhāṇine → piyabhāṇino (bj, pts) | piyabhāṇino → piyābhāṇine (bj: machasaṁ, syā)
Āsīne vanagumbasmiṁ, na rajjassa sarissasi.
Āsīne → āsane (mr) | āsīne → āsane (bj: machasaṁ) | Āsīne → āsane (cck: ka.)

Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
piyabhāṇine → piyabhāṇino (bj)
Kīḷante vanagumbasmiṁ, na rajjassa sarissasi.
kīḷante → kilante (pts)

Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
piyabhāṇine → piyabhāṇino (bj)
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.

Ime kumāre passanto, mañjuke piyabhāṇine;
piyabhāṇine → piyabhāṇino (bj)
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
kīḷante → kilante (pts)

Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
māladhārī → mālādhārī (bj, pts)
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.
ramaṇīyamhi → ramaṇīyamhi na (bj)

Ime kumāre passanto, māladhārī alaṅkate;
māladhārī → māladhāri (bj)
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
kīḷante → kilante (pts)

Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;
dakkhisi → dakkhasi (bj, pts-vp-pli1); addasa (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | dakkhisi → dakkhasi (sya-all) māladhārine → māladhārino (bj) | māladhārino → māladhārine (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)
Assame ramaṇīyamhi, na rajjassa sarissasi.

Yadā dakkhisi naccante, kumāre māladhārine;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all) māladhārine → māladhārino (bj)
Kīḷante assame ramme, na rajjassa sarissasi.
kīḷante → kilante (pts)

Yadā dakkhisi mātaṅgaṁ, kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)
Ekaṁ araññe carantaṁ, na rajjassa sarissasi.
carantaṁ → vicarantaṁ (bj, sya-all, pts)

Yadā dakkhisi mātaṅgaṁ, kuñjaraṁ saṭṭhihāyanaṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)
Sāyaṁ pāto vicarantaṁ, na rajjassa sarissasi.
sāyaṁ → sāraṁ (bj: machasaṁ)

Yadā kareṇusaṅghassa, yūthassa purato vajaṁ;
kareṇusaṅghassa → kaṇerusaṅghassa (bj, pts)
Koñcaṁ kāhati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
kāhati → kāhiti (pts)
Tassa taṁ nadato sutvā, na rajjassa sarissasi.

Dubhato vanavikāse, yadā dakkhisi kāmado;
dubhato → ubhato (sya-all) | vanavikāse → vikāle (bj: machasaṁ) kāmado → kāmadaṁ (bj, pts) | dakkhisi kāmado → dakkhasi kāmadaṁ (sya-all) | kāmadaṁ → kāmado (bj: machasaṁ)
Vane vāḷamigākiṇṇe, na rajjassa sarissasi.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (pts)

Migaṁ disvāna sāyanhaṁ, pañcamālinamāgataṁ;
sāyanhaṁ pañcamālinamāgataṁ kimpurise → sāyaṇhaṁ pañcamālinimāgataṁ kiṁpurise (sya-all) | sāyanhaṁ pañcamālinamāgataṁ → sāyaṇhaṁ pañcamālinaṁ āgataṁ (pts) pañcamālinamāgataṁ → pañcamālini māgataṁ (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)
Kimpurise ca naccante, na rajjassa sarissasi.

Yadā sossasi nigghosaṁ, sandamānāya sindhuyā;
sossasi → sussasi (sya-all) | sossasi → sussasī (bj: machasaṁ, syā)
Gītaṁ kimpurisānañca, na rajjassa sarissasi.

Yadā sossasi nigghosaṁ, girigabbharacārino;
sossasi → sussasi (sya-all)
Vassamānassulūkassa, na rajjassa sarissasi.
vassamānassulūkassa → vassamānassa lūkassa (bj, pts)

Yadā sīhassa byagghassa, khaggassa gavayassa ca; Vane sossasi vāḷānaṁ, na rajjassa sarissasi.
sossasi → sussasi (sya-all)

Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, barihīnaṁ matthakāsinaṁ;
matthakāsinaṁ → matthakāsīnaṁ (bj) | barihīnaṁ → varahinaṁ (sya-all); barihinaṁ (pts) | barihīnaṁ → parihinaṁ (bj: machasaṁ); varahinaṁ (bj: syā)
Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)

Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, aṇḍajaṁ citrapakkhinaṁ;
citrapakkhinaṁ → citra pekkhunaṁ (bj, pts); citrapekkhanaṁ (sya-all) | pekkhunaṁ → sakkhinaṁ (bj: machasaṁ); pekkhunaṁ (bj: sīmu) | citrapekkhanaṁ → ba. citrapakkhinaṁ (sya-all note)
Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)

Yadā morīhi parikiṇṇaṁ, nīlagīvaṁ sikhaṇḍinaṁ;
nīlagīvaṁ → nilagīvaṁ (bj)
Moraṁ dakkhisi naccantaṁ, na rajjassa sarissasi.
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)

Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)
Surabhiṁ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
surabhiṁ sampavāyante → surabhisampavāyante (bj, sya-all, pts)

Yadā hemantike māse, haritaṁ dakkhisi medaniṁ;
medaniṁ → mediniṁ (bj, pts-vp-pli1) | dakkhisi → dakkhasi (sya-all) | medaniṁ → mediniṁ (cck: sī. pī.)
Indagopakasañchannaṁ, na rajjassa sarissasi.

Yadā dakkhisi hemante, pupphite dharaṇīruhe;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)
Kuṭajaṁ bimbajālañca, pupphitaṁ loddapadmakaṁ;
loddapadmakaṁ → lomapadmakaṁ (bj, pts-vp-pli1) | loddapadmakaṁ surabhiṁ sampavāyante → lomapadamakaṁ surabhisampavāyante (bj); lomapadmakaṁ surabhisampavāyante (pts) | lomapadamakaṁ → loddapadmakaṁ (bj: machasaṁ, syā) | loddapadmakaṁ → lomapaddhakaṁ (cck: sī. pī.)
Surabhiṁ sampavāyante, na rajjassa sarissasi.
surabhiṁ sampavāyante → surabhisampavāyante (sya-all)

Yadā hemantike māse, vanaṁ dakkhisi pupphitaṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all)
Opupphāni ca padmāni, na rajjassa sarissasi”.
padmāni → padumāni (bj) | padumāni → padmāni (bj: machasaṁ) | padmāni → ba. baddhāni (sya-all note) sarissasi hemavantaṁ nāma → sarissasīti (pts)

Hemavantaṁ nāma.
hemavantaṁ nāma → himavantavaṇṇanā (bj)

3. Dānakaṇḍa

Tesaṁ lālappitaṁ sutvā, puttassa suṇisāya ca; Kalunaṁ paridevesi, rājaputtī yasassinī.
Kalunaṁ → karuṇaṁ (bj, pts-vp-pli1); kalūnaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | kalunaṁ → karuṇaṁ (bj, pts); kalūnaṁ (sya-all) | Kalunaṁ → karuṇaṁ (cck: sī. pī.); kalūnaṁ (cck: syā. ka.) rājaputtī → rājaputti (bj)

“Seyyo visaṁ me khāyitaṁ, papātā papateyyahaṁ; Rajjuyā bajjha miyyāhaṁ, kasmā vessantaraṁ puttaṁ; Pabbājenti adūsakaṁ.

Ajjhāyakaṁ dānapatiṁ, yācayogaṁ amacchariṁ; Pūjitaṁ paṭirājūhi, kittimantaṁ yasassinaṁ;
paṭirājūhi → patirājehi (bj, pts) yasassinaṁ → yasassasinaṁ (bj)
Kasmā vessantaraṁ puttaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.

Mātāpettibharaṁ jantuṁ, kule jeṭṭhāpacāyikaṁ;
jeṭṭhāpacāyikaṁ → jeṭṭhāpacāyinaṁ (sya-all)
Kasmā vessantaraṁ puttaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.

Rañño hitaṁ devihitaṁ, ñātīnaṁ sakhinaṁ hitaṁ;
devihitaṁ → devahitaṁ (bj, sya-all); devīhitaṁ (pts) sakhinaṁ → sakhīnaṁ (bj)
Hitaṁ sabbassa raṭṭhassa, kasmā vessantaraṁ puttaṁ; Pabbājenti adūsakaṁ.
adūsakaṁ madhūniva → adūsakanti madhūni va (pts)

Madhūniva palātāni, ambāva patitā chamā;
madhūniva → madhūnīva (bj) | madhūniva palātāni → madhūnīva palitāni (sya-all) ambāva → ambā ca (pts)
Evaṁ hessati te raṭṭhaṁ, pabbājenti adūsakaṁ.

Haṁso nikhīṇapattova, pallalasmiṁ anūdake;
nikhīṇapattova → nikkhiṇapattova (bj)
Apaviddho amaccehi, eko rājā vihiyyasi.
Apaviddho → apaviṭṭho (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | amaccehi → amacecati (bj) | apaviddho → apaviṭṭho (cck, sya-all) | apaviddho → apaviṭṭho (bj: machasaṁ, syā) rājā vihiyyasi → rāja vihīyasi (bj, pts)

Taṁ taṁ brūmi mahārāja, attho te mā upaccagā; Mā naṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesi adūsakaṁ”.
naṁ → taṁ (bj) adūsakaṁ dhammassāpacitiṁ → adūsakanti dhammass apacitiṁ (pts)

“Dhammassāpacitiṁ kummi, sivīnaṁ vinayaṁ dhajaṁ;
kummi → kummī (bj); kummiṁ (sya-all)
Pabbājemi sakaṁ puttaṁ, pāṇā piyataro hi me”.
me → meti (pts)

“Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikārāva pupphitā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
svajjekova → svājjekova (bj)

Yassa pubbe dhajaggāni, kaṇikāravanāniva;
kaṇikāravanāniva → kaṇikārāvanāniva (bj)
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
svajjekova → svājjekova (bj)

Yassa pubbe anīkāni, kaṇikārāva pupphitā;
anīkāni → aṇīkāni (bj)
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
svajjekova → svājjekova (bj)

Yassa pubbe anīkāni, kaṇikāravanāniva;
anīkāni kaṇikāravanāniva → aṇīkāni kaṇikārāvanāniva (bj)
Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
svajjekova → svājjekova (bj)

Indagopakavaṇṇābhā, gandhārā paṇḍukambalā; Yāyantamanuyāyanti, svajjekova gamissati.
svajjekova → svājjekova (bj)

Yo pubbe hatthinā yāti, sivikāya rathena ca; Svajja vessantaro rājā, kathaṁ gacchati pattiko.
svajja → svājja (bj, pts)

Kathaṁ candanalittaṅgo, naccagītappabodhano; Khurājinaṁ pharasuñca, khārikājañca hāhiti.
Khurājinaṁ → kharājinaṁ (bj, pts-vp-pli1) | khurājinaṁ → kharājinaṁ (bj) hāhiti → hāriti (sya1ed, sya2ed, mr) | hāhiti → bhāhiti (bj); hāriti (sya-all) | bhāhiti → bhārisi (bj: machasaṁ); hāriti (bj: syā) | hāhiti → hāriti (cck: syā. ka.)

Kasmā nābhiharissanti, kāsāvā ajināni ca;
nābhiharissanti → nābhiharīyanti (bj, sya-all, pts) ajināni → kāsāvaajināni (csp1ed) | ajināni ca → ajānāni vā (bj) | ca → vā (pts) | vā → ca (bj: machasaṁ, syā)
Pavisantaṁ brahāraññaṁ, kasmā cīraṁ na bajjhare.

Kathaṁ nu cīraṁ dhārenti, rājapabbajitā janā;
rājapabbajitā → rājapabbājitā (csp1ed)
Kathaṁ kusamayaṁ cīraṁ, maddī paridahissati.
paridahissati → paridahessati (bj, sya-all, pts) | paridahessati → paridahissati (bj: machasaṁ)

Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
dhāretvā → kāsiyāni padhāretvā (sya1ed, sya2ed); kāsiyāni ca dhāretvā (mr) khomakoṭumbarāni → khomakodumbarāni (bj, sya-all, pts) | ca → khomakoṭumbarānī ca (bj: machasaṁ)
Kusacīrāni dhārentī, kathaṁ maddī karissati.
dhārentī → dhārenti (bj)

Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
anujjhaṅgī → anuccaṅgī (bj, sya-all) | kathajja anujjhaṅgī → kath ajja anuccaṅgī (pts)

Yassā mudutalā hatthā, caraṇā ca sukhedhitā;
sukhedhitā → sukhe ṭhitā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | caraṇā → calanā (sya-all) | sukhedhitā → sukhe ṭhitā (sya-all) | calanā → ba. caraṇā (sya-all: sī.)
Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
anujjhaṅgī pathaṁ → anuccaṅgī vanaṁ (bj) | anujjhaṅgī → anuccaṅgī (sya-all) | kathajja anujjhaṅgī pathaṁ → kath ajja anuccaṅgī vanaṁ (pts) pattikā → bhīrukā (bj, pts) | bhīrukā → pathaṁ gacchati pattikā (bj: machasaṁ, syā)

Yassā mudutalā pādā, caraṇā ca sukhedhitā;
caraṇā → calanā (sya-all) | sukhedhitā → sukhe ṭhitā (sya-all, pts) | ca → calanāva (bj: syā) | sukhedhitā → sukheṭhitā (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Pādukāhi suvaṇṇāhi, pīḷamānāva gacchati; Sā kathajja anujjhaṅgī, pathaṁ gacchati pattikā.
anujjhaṅgī → anuccaṅgī (bj, sya-all) | kathajja anujjhaṅgī → kath ajja anuccaṅgī (pts)

Yāssu itthisahassānaṁ, purato gacchati mālinī;
itthisahassānaṁ → itthi sahassassa (bj, pts) | yāssu itthisahassānaṁ → yassu itthīsahassassa (sya-all) | sahassassa → itthisahassānaṁ (bj: machasaṁ)
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati ekikā.
anujjhaṅgī → anuccaṅgī (bj, sya-all) | kathajja anujjhaṅgī → kath ajja anuccaṅgī (pts)

Yāssu sivāya sutvāna, muhuṁ uttasate pure;
yāssu → yā sā (sya-all)
Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati bhīrukā.
anujjhaṅgī → anuccaṅgī (bj, sya-all) | kathajja anujjhaṅgī → kath ajja anuccaṅgī (pts)

Yāssu indasagottassa, ulūkassa pavassato;
yāssu → yā sā (sya-all)
Sutvāna nadato bhītā, vāruṇīva pavedhati; Sā kathajja anujjhaṅgī, vanaṁ gacchati bhīrukā.
anujjhaṅgī → anuccaṅgī (bj, sya-all) | kathajja anujjhaṅgī → kath ajja anuccaṅgī (pts)

Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.

Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
kisā → kīsā (sya-all) apassatī → apassati (bj)

Sakuṇī hataputtāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ; Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.

Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ;
Kurarī → kururī (sya1ed, sya2ed, mr) | kurarī hatachāpāva → kururī hatacchāpāva (sya-all) | kurarī → kururī (bj: machasaṁ, syā) | Kurarī → kururī (cck: syā. ka.)
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.

Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ;
kurarī hatachāpāva → kururī hatacchāpāva (sya-all)
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
kisā → kīsā (sya-all)

Kurarī hatachāpāva, suññaṁ disvā kulāvakaṁ;
kurarī hatachāpāva → kururī hatacchāpāva (sya-all)
Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.

Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake;
cakkavākīva → cakkavakkīva (sya-all)
Ciraṁ dukkhena jhāyissaṁ, suññaṁ āgammimaṁ puraṁ.

Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake;
cakkavākīva → cakkavakkīva (sya-all)
Kisā paṇḍu bhavissāmi, piye putte apassatī.
kisā → kīsā (sya-all)

Sā nūna cakkavākīva, pallalasmiṁ anūdake;
cakkavākīva → cakkavakkīva (sya-all)
Tena tena padhāvissaṁ, piye putte apassatī.

Evaṁ me vilapantiyā, rājā puttaṁ adūsakaṁ;
evaṁ → evaṁ ce (bj, pts) rājā puttaṁ → rājaputtaṁ (bj, sya-all, pts)
Pabbājesi vanaṁ raṭṭhā, maññe hissāmi jīvitaṁ”.
vanaṁ → ca naṁ (sya-all) hissāmi → hessāmi (bj, sya-all) | hissāmi jīvitaṁ → hessāmi jīvitanti (pts)

Tassā lālappitaṁ sutvā, sabbā antepure bahū;
bahū → ahu (sya-all); bahu (pts) | bahū → ahū (bj: machasaṁ, syā) | bahū → ahu (cck: syā. ka.)
Bāhā paggayha pakkanduṁ, sivikaññā samāgatā.

Sālāva sampamathitā, mālutena pamadditā;
sampamathitā → sampamadditā (sya-all)
Senti puttā ca dārā ca, vessantaranivesane.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Bāhā paggayha pakkanduṁ, vessantaranivesane.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthārūhā (bj)
Bāhā paggayha pakkanduṁ, vessantaranivesane.

Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (bj, sya-all, pts)
Atha vessantaro rājā, dānaṁ dātuṁ upāgami.
Atha → acchaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, mr)

“Vatthāni vatthakāmānaṁ, soṇḍānaṁ detha vāruṇiṁ; Bhojanaṁ bhojanatthīnaṁ, sammadeva pavecchatha.
bhojanatthīnaṁ sammadeva pavecchatha → bhojanatthinaṁ sammā detha pacecchatha (bj) | bhojanatthīnaṁ sammadeva → bhojanatthinaṁ sammā detha (pts) detha → sammadeva (bj: machasaṁ, syā)

Mā ca kañci vanibbake, heṭhayittha idhāgate;
kañci → kiñci (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | vanibbake → vaṇibbake (bj) | kañci → kiñci (cck, sya-all) heṭhayittha → heṭṭhāyittha (pts)
Tappetha annapānena, gacchantu paṭipūjitā”.
paṭipūjitā → athettha vattatī saddo tumulo bheravo mahā dānena taṁ nīharanti puna dānaṁ adā tuvaṁ ayaṁ gāthā maramma potthake dissatī (bj note)

Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā;
vattatī → vattati (sya-all)
“Dānena taṁ nīharanti, puna dānaṁ adā tuvaṁ”.
tuvaṁ → ayaṁ gāthā bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1 potthakesu na | tuvaṁ → ayaṁ gāthā sī. syā. pī. potthakesu na dissati (cck note) | tuvaṁ → ayaṁ gāthā ba. potthakeyeva dissati (sya-all note)

Te su mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;
kilantāva sampatanti vanibbakā → kiḷantāva sampatantī vaṇibbakā (bj) | kilantāva → kilantā ca (pts)
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
raṭṭhavaḍḍhane → raṭṭhavaddhane (pts)

“Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, nānāphaladharaṁ dumaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṁ.

Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, sabbakāmadadaṁ dumaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṁ.

Acchecchuṁ vata bho rukkhaṁ, sabbakāmarasāharaṁ; Yathā vessantaraṁ raṭṭhā, pabbājenti adūsakaṁ”.

Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
vuḍḍhā → vuddhā (bj, pts)
Bāhā paggayha pakkanduṁ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Atiyakkhā vassavarā, itthāgārā ca rājino;
vassavarā → vessavarā (sya-all) itthāgārā ca → itthāgārañca (bj)
Bāhā paggayha pakkanduṁ, nikkhamante mahārāje; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Thiyopi tattha pakkanduṁ, yā tamhi nagare ahu; Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Ye brāhmaṇā ye ca samaṇā, aññe vāpi vanibbakā;
aññe vāpi vanibbakā → aññevāpi vaṇibbakā (bj) | vāpi → cāpi (pts)
Bāhā paggayha pakkanduṁ, “adhammo kira bho iti.

Yathā vessantaro rājā, yajamāno sake pure; Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjati”.

Satta hatthisate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Suvaṇṇakacche mātaṅge, hemakappanavāsase.
hemakappanavāsase ārūḷhe gāmaṇīyehi → hemakappanivāsase āruḷhe gāmaṇīyebhi (sya-all) | hemakappanavāsase → Bd -kappanivāsase, Ck -kappamāsaye, Cs -kappanavāsaye. (pts note)

Ārūḷhe gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
ārūḷhe → arūḷhe (bj) tomaraṅkusapāṇibhi → tomaraṅkusapāṇihi (bj)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Satta assasate datvā, sabbālaṅkārabhūsite; Ājānīyeva jātiyā, sindhave sīghavāhane.
ājānīyeva → ājānīye ca (bj); ajānīye ca (pts) sīghavāhane → sīghavāhine (pts)

Ārūḷhe gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
ārūḷhe gāmaṇīyehi illiyācāpadhāribhi → āruḷhe gāmaṇīyebhi indiyācāpadhāribhi (sya-all) illiyācāpadhāribhi → illiyācāpadhārihi (bj, pts) | illiyācāpadhārihi → Bd indiyācāpadhāribhi, Ck illiyo-, Cs illiso-. (pts note)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Satta rathasate datvā, sannaddhe ussitaddhaje; Dīpe athopi veyagghe, sabbālaṅkārabhūsite.
veyagghe → veyyaghge (bj)

Ārūḷhe gāmaṇīyehi, cāpahatthehi vammibhi;
ārūḷhe → arūḷhe (bj) | ārūḷhe gāmaṇīyehi → āruḷhe gāmaṇīyebhi (sya-all) vammibhi → vammihi (bj, pts); cammibhi (sya-all)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Satta itthisate datvā, ekamekā rathe ṭhitā;
itthisate → itthīsate (sya-all)
Sannaddhā nikkharajjūhi, suvaṇṇehi alaṅkatā.
suvaṇṇehi → suvaṇṇena (bj, pts)

Pītālaṅkārā pītavasanā, pītābharaṇabhūsitā;
pītābharaṇabhūsitā → pītābharaṇavibhūsitā (cck)
Aḷārapamhā hasulā, susaññā tanumajjhimā;
aḷārapamhā → āḷārapakhumā (bj); āḷārappamukhā (sya-all); aḷārapamukhā (pts) | āḷārapakhumā → āḷārapamhā (bj: machasaṁ) | āḷārappamukhā → ba. āḷārapamhā. pamhanti akkhigaṇḍo (sya-all note)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Satta dhenusate datvā, sabbā kaṁsupadhāraṇā;
satta → santa (bj) kaṁsupadhāraṇā → kaṁsupadhārino (sya1ed, sya2ed); kusumadhārine (mr) | kaṁsupadhāraṇā → kaṁsūpadhāraṇā (bj); kaṁsupadhārino (sya-all) | kaṁsūpadhāraṇā → kusumadhārino (bj: machasaṁ) | kaṁsupadhāraṇā → kusumadhārine (cck: ka.)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Satta dāsisate datvā, satta dāsasatāni ca;
satta dāsisate → sattadāsīsate (bj) | dāsisate → dāsīsate (sya-all)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Hatthī assarathe datvā, nāriyo ca alaṅkatā;
Hatthī assarathe → asse rathe (bj, sya1ed, sya2ed); hatthi assarathe (pts-vp-pli1) | hatthī assarathe → hatthi asse rathe (bj) | assarathe → asse rathe (sya-all) | assarathe → asse rathe (cck: syā.)
Esa vessantaro rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ;
tadāsi → tadāsiṁ (bj)
Mahādāne padinnamhi, medanī sampakampatha.
medanī sampakampatha tadāsi → medinī samakampatha tadāsiṁ (bj) | sampakampatha → samakampatha (sya-all) | medanī sampakampatha → medinī samakampatha (pts)

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ pañjalikato rājā, samhā raṭṭhā nirajjati.

Athettha vattatī saddo, tumulo bheravo mahā; Dānena taṁ nīharanti, puna dānaṁ adā tuvaṁ.
adā tuvaṁ → dadāti so (sya-all) | so → siṁ. ba. puna dānaṁ adā tuvaṁ (sya-all note)

Te su mattā kilantāva, sampatanti vanibbakā;
kilantāva → kilantā ca (bj) vanibbakā → vaṇibbakā (bj)
Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Āmantayittha rājānaṁ, sañjayaṁ dhamminaṁ varaṁ;
dhamminaṁ varaṁ → dhammikaṁ varaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | dhamminaṁ → dhammikaṁ (sya-all) | varaṁ → dhammikaṁvaraṁ (cck: syā. ka.)
“Avaruddhasi maṁ deva, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ.
vaṅkaṁ → vaṅka gacchāmi pabbataṁ (bj: machasaṁ, syā)

Ye hi keci mahārāja, bhūtā ye ca bhavissare; Atittāyeva kāmehi, gacchanti yamasādhanaṁ.
yamasādhanaṁ svāhaṁ → yamasādanaṁ so haṁ (pts)

Svāhaṁ sake abhissasiṁ, yajamāno sake pure;
svāhaṁ → sohaṁ (bj, sya-all)
Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjahaṁ.
nirajjahaṁ → nirajjati (csp1ed) | nirajjahaṁ → nirajjati (cck)

Aghaṁ taṁ paṭisevissaṁ, vane vāḷamigākiṇṇe;
paṭisevissaṁ → patisevissaṁ (bj, pts) vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite → vālamigākiṇṇe khagga dīpinisevite (pts)
Khaggadīpinisevite, ahaṁ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha.
paṅkamhi sīdatha → vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | sīdatha → sīdathāti (pts)

Anujānāhi maṁ amma, pabbajjā mama ruccati; Svāhaṁ sake abhissasiṁ, yajamāno sake pure;
svāhaṁ → sohaṁ (bj, sya-all, pts)
Sivīnaṁ vacanatthena, samhā raṭṭhā nirajjahaṁ.
nirajjahaṁ → nirajjati (csp1ed) | nirajjahaṁ → nirajjati (cck)

Aghaṁ taṁ paṭisevissaṁ, vane vāḷamigākiṇṇe;
paṭisevissaṁ → patisevissaṁ (bj, pts) vāḷamigākiṇṇe khaggadīpinisevite → valamigākiṇṇe khagga dīpinisevite (pts)
Khaggadīpinisevite, ahaṁ puññāni karomi; Tumhe paṅkamhi sīdatha”.
tumhe paṅkamhi sīdatha → vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ (sya-all) | sīdatha → sīdathāti (pts) | sīdatha → vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ (cck: ka.)

“Anujānāmi taṁ putta, pabbajjā te samijjhatu;
putta → puttaṁ (bj)
Ayañca maddī kalyāṇī, susaññā tanumajjhimā; Acchataṁ saha puttehi, kiṁ araññe karissati”.
karissati → karissatīti (pts)

“Nāhaṁ akāmā dāsimpi, araññaṁ netumussahe; Sace icchati anvetu, sace nicchati acchatu”.

Tato suṇhaṁ mahārājā, yācituṁ paṭipajjatha; “Mā candanasamācāre, rajojallaṁ adhārayi.

Mā kāsiyāni dhāretvā, kusacīraṁ adhārayi;
mā → (sya-all) | dhāretvā → padhāretvā (sya-all) | dhāretvā → kāsiyāni ca dhāretvā (cck: ka.)
Dukkho vāso araññasmiṁ, mā hi tvaṁ lakkhaṇe gami”.
gami tamabravi → gamīti tam abravī (pts)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā; “Nāhaṁ taṁ sukhamiccheyyaṁ, yaṁ me vessantaraṁ vinā”.
vinā tamabravi → vināti tam abravī (pts)

Tamabravi mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; “Iṅgha maddi nisāmehi, vane ye honti dussahā.
maddi → maddī (bj) | maddi nisāmehi → maddī nisāmeti (cck) dussahā → dussabhā (bj)

Bahū kīṭā paṭaṅgā ca, makasā madhumakkhikā; Tepi taṁ tattha hiṁseyyuṁ, taṁ te dukkhataraṁ siyā.

Apare passa santāpe, nadīnupanisevite;
santāpe nadīnupanisevite → santāse nadīnūpanisevite (sya-all) nadīnupanisevite → nadīn ūpa nisevite (pts)
Sappā ajagarā nāma, avisā te mahabbalā.

Te manussaṁ migaṁ vāpi, api māsannamāgataṁ;
api māsannamāgataṁ → apicāsannamāgataṁ (sya-all)
Parikkhipitvā bhogehi, vasamānenti attano.
vasamānenti → vasamānenanti (bj)

Aññepi kaṇhajaṭino, acchā nāma aghammigā;
kaṇhajaṭino → kaṇhā jaṭino (sya1ed, sya2ed); kaṇhajaṭilā (mr) | kaṇhajaṭino → kaṇhā jaṭino (sya-all) | kaṇhajaṭino → kaṇhajaṭilā (cck: ka.)
Na tehi puriso diṭṭho, rukkhamāruyha muccati.

Saṅghaṭṭayantā siṅgāni, tikkhaggātippahārino;
tikkhaggātippahārino → tikkhaggāni pahārino (bj, sya1ed, sya2ed) | tikkhaggātippahārino mahiṁsā vicarantettha → tikkhaggāni pahārino mahisā vicarannettha (bj) | tikkhaggātippahārino mahiṁsā → tikkhaggāni pahārino mahisā (sya-all) | tikkhaggātippahārino → tikkhaggāni pahārino (cck: sī. syā.)
Mahiṁsā vicarantettha, nadiṁ sotumbaraṁ pati.

Disvā migānaṁ yūthānaṁ, gavaṁ sañcarataṁ vane;
yūthānaṁ → yūthāni (pts) sañcarataṁ → sañcaritaṁ (sya-all) | sañcarataṁ → sañcaratha (bj: machasaṁ)
Dhenuva vacchagiddhāva, kathaṁ maddi karissasi.
dhenuva → dhenūva (bj) maddi → maddī (bj)

Disvā sampatite ghore, dumaggesu plavaṅgame; Akhettaññāya te maddi, bhavissate mahabbhayaṁ.
bhavissate → bhavitante (bj, pts) | bhavitante → bhavissate (bj: machasaṁ); bhavissante (bj: syā)

Yā tvaṁ sivāya sutvāna, muhuṁ uttasayī pure;
uttasayī → uttasaye (bj, mr); uttasate (sya1ed, sya2ed) | uttasayī → uttasase (bj); uttasate (sya-all) | uttasayī → uttasase (cck: sī. syā. ka.)
Sā tvaṁ vaṅkamanuppattā, kathaṁ maddi karissasi.
maddi → maddī (bj)

Ṭhite majjhanhike kāle, sannisinnesu pakkhisu;
majjhanhike → majjhantike (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | majjhanhike → majjhantike (sya-all) | ṭhite majjhanhike → thite majjhantike (pts) | majjhanhike → majjhantike (cck: sī. syā. pī.) sannisinnesu → sannīsīvesu (bj: machasaṁ)
Saṇateva brahāraññaṁ, tattha kiṁ gantumicchasi”.
saṇateva → sanateva (bj, pts); suṇateva (sya-all) gantumicchasi tamabravi → gantuṁ icchasīti tam abravī (pts)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
tamabravi rājaputtī → tamabravī rājaputti (bj)
“Yāni etāni akkhāsi, vane paṭibhayāni me; Sabbāni abhisambhossaṁ, gacchaññeva rathesabha.
gacchaññeva → gacchaṁ ñeva (pts)

Kāsaṁ kusaṁ poṭakilaṁ, usiraṁ muñjapabbajaṁ;
poṭakilaṁ → potakilaṁ (sya-all) muñjapabbajaṁ → muñjababbajaṁ (bj, sya1ed, sya2ed) | usiraṁ muñjapabbajaṁ → usīraṁ muñjabbabajaṁ (bj) | usiraṁ → usīraṁ (pts) | muñjapabbajaṁ → muñjababbajaṁ (cck: sī.)
Urasā panudahissāmi, nassa hessāmi dunnayā.
panudahissāmi nassa → panudahessāmi nāssa (bj); panūdahissāmi nāssa (sya-all); padahessāmi nāssa (pts)

Bahūhi vata cariyāhi, kumārī vindate patiṁ; Udarassuparodhena, gohanuveṭhanena ca.
udarassuparodhena gohanuveṭhanena → udarass uparodhena gohanubbeṭhanena (pts) gohanuveṭhanena → gohanubbeṭhanena (bj)

Aggissa pāricariyāya, udakummujjanena ca;
pāricariyāya udakummujjanena → paricariyāya udakummajjanena (pts)
Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
Vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj, pts-vp-pli1) | vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj, pts) | vedhabbaṁ → vedhabyaṁ (bj: machasaṁ) | Vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (cck: sī. pī.)

Apissā hoti appatto, ucchiṭṭhamapi bhuñjituṁ;
ucchiṭṭhamapi bhuñjituṁ → ucchiṭṭhaṁ paribhuñjituṁ (sya-all)
Yo naṁ hatthe gahetvāna, akāmaṁ parikaḍḍhati; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj, pts) gacchaññeva → gacchaṁ ñeva (pts)

Kesaggahaṇamukkhepā, bhūmyā ca parisumbhanā;
bhūmyā → bhumyā (pts)
Datvā ca nopakkamati, bahuṁ dukkhaṁ anappakaṁ;
bahuṁ dukkhaṁ → bahudukkhaṁ (csp1ed) | bahuṁ dukkhaṁ → bahudukkhaṁ (cck)
Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj)

Sukkacchavī vedhaverā, datvā subhagamānino;
Sukkacchavī → sukkacchavi (pts-vp-pli1); sukacchavī (csp1ed)
Akāmaṁ parikaḍḍhanti, ulūkaññeva vāyasā;
ulūkaññeva → ulūkaṁ ñeva (pts)
Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj)

Api ñātikule phīte, kaṁsapajjotane vasaṁ; Nevābhivākyaṁ na labhe, bhātūhi sakhinīhipi;
nevābhivākyaṁ → nevātivākyaṁ (bj, sya-all) | nevātivākyaṁ → vābhivākyaṁ na labhetha (bj: machasaṁ) sakhinīhipi → sakhikāhi ca (bj, pts-vp-pli1); sikhinīhi ca (sya1ed, sya2ed) | sakhinīhipi vedhabyaṁ → sakhikāhi ca vedhabbaṁ (bj) | sakhinīhipi → sakhinīhi ca (sya-all) | sakhikāhi → sakhinīhi ca (bj: machasaṁ) | sakhinīhipi → sakhikāhi ca (cck: sī. pī.)
Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.

Naggā nadī anudakā, naggaṁ raṭṭhaṁ arājakaṁ;
anudakā → anūdakā (bj, sya1ed, sya2ed, csp1ed); anodakā (pts-vp-pli1) | anudakā → anūdakā (cck, sya-all) naggaṁ → naggā (bj) | arājakaṁ itthīpi → arājikaṁ itthipi (bj); arājikaṁ itthī pi (pts) | arājakaṁ → arājikaṁ (sya-all)
Itthīpi vidhavā naggā, yassāpi dasa bhātaro; Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj)

Dhajo rathassa paññāṇaṁ, dhūmo paññāṇamaggino; Rājā rathassa paññāṇaṁ, bhattā paññāṇamitthiyā;
rathassa → raṭṭhassa (bj, sya-all, pts)
Vedhabyaṁ kaṭukaṁ loke, gacchaññeva rathesabha.
vedhabyaṁ → vedhabbaṁ (bj)

Yā daliddī daliddassa, aḍḍhā aḍḍhassa kittimā;
daliddī daliddassa → daḷiddī daḷiddassa (bj) kittimā → kittimaṁ (csp1ed) | kittimā → kittimaṁ (cck) | kittimā → kittimaṁ (bj: machasaṁ) | aḍḍhassa → Bid addhā addhassa. (pts note)
Taṁ ve devā pasaṁsanti, dukkarañhi karoti sā.

Sāmikaṁ anubandhissaṁ, sadā kāsāyavāsinī; Pathabyāpi abhijjantyā, vedhabyaṁ kaṭukitthiyā.
abhijjantyā → abhejjantyā (bj, pts-vp-pli1) | pathabyāpi → paṭhabyāpi (sya-all) | abhejjantyā → abhijjantā (bj: machasaṁ) | abhijjantyā → abhejjantyā (cck: sī. pī.) loke → vedhabyā kaṭukitthiyā (bj: machasaṁ, syā)

Api sāgarapariyantaṁ, bahuvittadharaṁ mahiṁ;
bahuvittadharaṁ → pahuvittadharaṁ (bj); bahuṁ vittadharaṁ (pts)
Nānāratanaparipūraṁ, nicche vessantaraṁ vinā.

Kathaṁ nu tāsaṁ hadayaṁ, sukharā vata itthiyo; Yā sāmike dukkhitamhi, sukhamicchanti attano.

Nikkhamante mahārāje, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane; Tamahaṁ anubandhissaṁ, sabbakāmadado hi me”.
me tamabravi → meti tam abravī (pts)

Tamabravi mahārājā, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;
tamabravi → tamabravī (bj, sya-all)
“Ime te daharā puttā, jālī kaṇhājinā cubho;
jālī → jāli (pts) | cubho → vubho (pts)
Nikkhippa lakkhaṇe gaccha, mayaṁ te posayāmase”.
posayāmase → posiyāmase (bj, pts-vp-pli1, mr) | posayāmase tamabravi → posiyāmase tamabravī (bj); posiyāmaseti tam abravī (pts) | posayāmase → posiyāmase (cck: sī. pī. ka.)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
tamabravi → tamabravī (sya-all)
“Piyā me puttakā deva, jālī kaṇhājinā cubho;
jālī → jāli (pts) | cubho → vubho (pts)
Tyamhaṁ tattha ramessanti, araññe jīvasokinaṁ”.
amhaṁ → mayhaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | tyamhaṁ → tyambhaṁ (bj) | ramessanti → ramissanti (sya-all) jīvasokinaṁ → jīvisokinaṁ (sya1ed, sya2ed) | jīvasokinaṁ tamabravi → jīvisokinaṁ tamabravī (sya-all); jīvasokinanti tam abravi (pts)

Tamabravi mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano;
tamabravi → tamabravī (bj)
“Sālīnaṁ odanaṁ bhutvā, suciṁ maṁsūpasecanaṁ;
sālīnaṁ → sālinam (pts)
Rukkhaphalāni bhuñjantā, kathaṁ kāhanti dārakā.

Bhutvā satapale kaṁse, sovaṇṇe satarājike;
satapale → sataphale (bj, pts)
Rukkhapattesu bhuñjantā, kathaṁ kāhanti dārakā.

Kāsiyāni ca dhāretvā, khomakoṭumbarāni ca;
dhāretvā khomakoṭumbarāni → dhāretthā khomakodumbarāni (bj) khomakoṭumbarāni → khomakodumbarāni (sya-all, pts) | ca → koṭumbarānī ca (bj: machasaṁ)
Kusacīrāni dhārentā, kathaṁ kāhanti dārakā.

Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca; Pattikā paridhāvantā, kathaṁ kāhanti dārakā.

Kūṭāgāre sayitvāna, nivāte phusitaggaḷe;
phusitaggaḷe → phussitaggale (bj) | nivāte phusitaggaḷe → nivāse phussitaggaḷe (pts)
Sayantā rukkhamūlasmiṁ, kathaṁ kāhanti dārakā.

Pallaṅkesu sayitvāna, gonake cittasanthate;
cittasanthate → citrasanthate (sya-all)
Sayantā tiṇasanthāre, kathaṁ kāhanti dārakā.

Gandhakena vilimpitvā, agarucandanena ca;
gandhakena → gandhikena (pts) agarucandanena → agarūcandanena (bj); aggalucandanena (sya-all) | agarūcandanena → aggalu (bj: machasaṁ, syā)
Rajojallāni dhārentā, kathaṁ kāhanti dārakā.

Cāmaramorahatthehi, bījitaṅgā sukhedhitā;
Cāmaramorahatthehi → cāmarīmora … (bj, sya1ed, sya2ed) | cāmaramorahatthehi bījitaṅgā → camarīmorahatthehi vijitaṅgā (bj) | cāmaramorahatthehi bījitaṅgā sukhedhitā → cāmarīmorahatthehi vījitaṅgā sukhe ṭhitā (sya-all) bījitaṅgā sukhedhitā phuṭṭhā → vijitaṅgā sukhe ṭhitā daṭṭhā (pts) | sukhedhitā → sukhe ṭhitā (cck: syā. pī.)
Phuṭṭhā ḍaṁsehi makasehi, kathaṁ kāhanti dārakā”.
phuṭṭhā → daṭṭhā (bj) | daṭṭhā → phuṭṭhā (bj: machasaṁ, syā) dārakā tamabravi → dārakāti tam abravī (pts)

Tamabravi rājaputtī, maddī sabbaṅgasobhanā;
tamabravi → tamabravī (bj, sya-all)
“Mā deva paridevesi, mā ca tvaṁ vimano ahu;
paridevesi → paridevasi (sya-all) ca tvaṁ → mā bhotī (sya1ed, sya2ed, mr) | ahu → ahū (bj)
Yathā mayaṁ bhavissāma, tathā hessanti dārakā”.

Idaṁ vatvāna pakkāmi, maddī sabbaṅgasobhanā; Sivimaggena anvesi, putte ādāya lakkhaṇā.
lakkhaṇā → lakkhaṇāti (pts)

Tato vessantaro rājā, dānaṁ datvāna khattiyo; Pitu mātu ca vanditvā, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ.
mātu ca → mātuñca (sya-all)

Catuvāhiṁ rathaṁ yuttaṁ, sīghamāruyha sandanaṁ;
sīghamāruyha → siṅgha (bj: machasaṁ)
Ādāya puttadārañca, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.
pabbataṁ → pabbatanti (pts)

Tato vessantaro rājā, yenāsi bahuko jano; “Āmanta kho taṁ gacchāma, arogā hontu ñātayo.
arogā → ārogā (pts)

Iṅgha maddi nisāmehi, rammarūpaṁva dissati;
maddi → maddī (bj) rammarūpaṁva → rammaṁ pūraṁca (bj: machasaṁ) | rammarūpaṁva → ba. rammaṁ puraṁva (sya-all note)
Āvāsaṁ siviseṭṭhassa, pettikaṁ bhavanaṁ mama”.
āvāsaṁ → āvāso (bj, sya-all, pts) mama → mamanti (pts)

Taṁ brāhmaṇā anvagamuṁ, te naṁ asse ayācisuṁ;
naṁ → taṁ (bj, sya-all, pts)
Yācito paṭipādesi, catunnaṁ caturo haye.
haye → hayeti (pts)

“Iṅgha maddi nisāmehi, cittarūpaṁva dissati;
maddi → maddī (bj) cittarūpaṁva → cittarūpaṁ na (sya-all)
Migarohiccavaṇṇena, dakkhiṇassā vahanti maṁ”.
migarohiccavaṇṇena → migā rohiccavaṇṇena (sya-all) maṁ athettha → manti ath ettha (pts)

Athettha pañcamo āgā, so taṁ rathamayācatha;
āga → āgā (bj: machasaṁ, syā)
Tassa taṁ yācitodāsi, na cassupahato mano.
yācitodāsi → paṭiyādāsi (sya-all)

Tato vessantaro rājā, oropetvā sakaṁ janaṁ;
oropetvā → otāretvā (mr) | oropetvā → otāretvā (bj: machasaṁ) | oropetvā → otāretvā (cck: ka.)
Assāsayi assarathaṁ, brāhmaṇassa dhanesino.
assāsayi → assāsayī (bj) dhanesino → dhanesinoti (pts)

“Tvaṁ maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi, lahu esā kaniṭṭhikā;
maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi lahu → maddī kaṇhājinaṁ gaṇha lahukā (bj) | kaṇhaṁ gaṇhāhi lahu → kaṇhājinaṁ gaṇha lahukā (pts) | gaṇha → kaṇhaṁ (bj: machasaṁ, syā) kaniṭṭhikā → kaṇiṭṭhikā (bj); kaniṭṭhakā (sya-all) | lahu → lahukā (sya-all)
Ahaṁ jāliṁ gahessāmi, garuko bhātiko hi so”.
gahessāmi → gaṇhissāmi (bj, pts) so → soti (pts)

Rājā kumāramādāya, rājaputtī ca dārikaṁ; Sammodamānā pakkāmuṁ, aññamaññaṁ piyaṁvadā.
sammodamānā → sammodamānaṁ (bj) | pakkāmuṁ → pakkamuṁ (bj: machasaṁ) aññamaññaṁ piyaṁvadā → aññamaññapiyaṁvadā (bj)

Dānakaṇḍaṁ nāma.

4. Vanapavesana

Yadi keci manujā enti, anumagge paṭipathe;
paṭipathe maggaṁ → paṭīpathe maggan (pts)
Maggaṁ te paṭipucchāma, kuhiṁ vaṅkatapabbato.

Te tattha amhe passitvā, kalunaṁ paridevayuṁ;
kalunaṁ → karuṇaṁ (bj, pts); kalūnaṁ (sya-all)
Dukkhaṁ te paṭivedenti, dūre vaṅkatapabbato.
vaṅkatapabbato → vaṁkatapabbatoti (pts)

Yadi passanti pavane, dārakā phaline dume;
phaline → phalite (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | phaline → phalite (sya-all) | phalite → phaline (bj: machasaṁ) | phaline → phalite (cck: sī. syā. pī.)
Tesaṁ phalānaṁ hetumhi, uparodanti dārakā.
hetumhi → hetūhi (bj, pts)

Rodante dārake disvā, ubbiddhā vipulā dumā;
ubbiddhā → ubbiggā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ubbiddhā → ubbiggā (sya-all) | ubbiggā → ubbiddhā (bj: machasaṁ) | ubbiddhā → ubbiggā (cck: sī. syā. pī.) | ubbiggā → ba. ubbiddhā (sya-all note)
Sayamevonamitvāna, upagacchanti dārake.

Idaṁ accherakaṁ disvā, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
Sādhukāraṁ pavattesi, maddī sabbaṅgasobhanā.

“Accheraṁ vata lokasmiṁ, abbhutaṁ lomahaṁsanaṁ;
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all)
Vessantarassa tejena, sayamevonatā dumā”.
sayamevonatā dumā → sayam ev onatā dumāti (pts)

Saṅkhipiṁsu pathaṁ yakkhā, anukampāya dārake; Nikkhantadivaseneva, cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ.
nikkhantadivaseneva cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ → nikkhantadivasen eva cetaraṭṭham upāgamunti (pts)

Te gantvā dīghamaddhānaṁ, cetaraṭṭhaṁ upāgamuṁ; Iddhaṁ phītaṁ janapadaṁ, bahumaṁsasurodanaṁ.
bahumaṁsasurodanaṁ → bahumaṁsasurodakaṁ (sya-all); bahumaṁsasurodananti (pts)

Cetiyo parivāriṁsu, disvā lakkhaṇamāgataṁ;
cetiyo parivāriṁsu → cetiyā parikariṁsu (bj) | parivāriṁsu → parikariṁsu (sya-all); parikiriṁsu (pts)
“Sukhumālī vata ayyā, pattikā paridhāvati.
vata → vatayaṁ (bj) | vata ayyā → vatāyayyā (sya-all)

Vayhāhi pariyāyitvā, sivikāya rathena ca;
rathena → (bj, pts) | ca → ca khattiyā (bj, pts) | khattiyā → rathenaca (bj: machasaṁ, syā)
Sājja maddī araññasmiṁ, pattikā paridhāvati”.
paridhāvati → paridhāvatīti (pts)

Taṁ disvā cetapāmokkhā, rodamānā upāgamuṁ; “Kacci nu deva kusalaṁ, kacci deva anāmayaṁ;
kacci nu → kaccinnu (bj) | kacci → kaccin (pts)
Kacci pitā arogo te, sivīnañca anāmayaṁ.
arogo → arogā (bj, sya-all); ārogo (pts)

Ko te balaṁ mahārāja, ko nu te rathamaṇḍalaṁ; Anassako arathako, dīghamaddhānamāgato; Kaccāmittehi pakato, anuppattosimaṁ disaṁ”.
kaccāmittehi → kacci nāmittehi (bj) | nāmittehi → kaccā mittehi (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)

“Kusalañceva me sammā, atho sammā anāmayaṁ;
sammā → samma (pts-vp-pli1, csp1ed) | sammā → samma (cck) sammā → samma (pts-vp-pli1, csp1ed) | sammā → samma (cck)
Atho pitā arogo me, sivīnañca anāmayaṁ.
arogo → arogā (sya-all)

Ahañhi kuñjaraṁ dajjaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ;
dajjaṁ → dappaṁ (bj) urūḷhavaṁ → uruḷhavaṁ (sya-all)
Khettaññuṁ sabbayuddhānaṁ, sabbasetaṁ gajuttamaṁ.

Paṇḍukambalasañchannaṁ, pabhinnaṁ sattumaddanaṁ; Dantiṁ savāḷabījaniṁ, setaṁ kelāsasādisaṁ.
savāḷabījaniṁ → savāḷavījaniṁ (bj); savālavījaniṁ (sya-all, pts)

Sasetacchattaṁ saupādheyyaṁ, sāthabbanaṁ sahatthipaṁ;
saupādheyyaṁ → saupatheyyaṁ (bj, pts); supattheyyaṁ (sya-all) | saupatheyyaṁ → saupadheyyaṁ (bj: machasaṁ) sāthabbanaṁ → sāthappanaṁ (cck)
Aggayānaṁ rājavāhiṁ, brāhmaṇānaṁ adāsahaṁ.
adāsahaṁ → adā gajaṁ (bj: machasaṁ) | adāsahaṁ → ba. adā gajaṁ (sya-all note)

Tasmiṁ me sivayo kuddhā, pitā cupahatomano;
sivayo → siviyo (sya-all) cupahatomano avaruddhasi → ca apahato mano avaruddhati (bj)
Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ;
avaruddhati → avaruddhayi (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
sammā → samma (bj: machasaṁ) vasāmase svāgataṁ te → vasemhase svāgatante (sya-all) | vasāmase svāgataṁ → vasāmaseti svāgatan (pts)

“Svāgataṁ te mahārāja, atho te adurāgataṁ; Issarosi anuppatto, yaṁ idhatthi pavedaya.

Sākaṁ bhisaṁ madhuṁ maṁsaṁ, suddhaṁ sālīnamodanaṁ;
bhisaṁ → bhiṁsaṁ (sya-all) sālīnamodanaṁ → sālinamodanaṁ (pts-vp-pli1, csp1ed) | sālīnamodanaṁ → sālinamodanaṁ (cck, pts)
Paribhuñja mahārāja, pāhuno nosi āgato”.
nosi āgato paṭiggahitaṁ → no si āgatoti paṭiggahītaṁ (pts)

“Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ;
avaruddhasi → avaruddhati (bj)
Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
vasāmase → vasemhase (sya-all)

“Idheva tāva acchassu, cetaraṭṭhe rathesabha; Yāva cetā gamissanti, rañño santika yācituṁ.

Nijjhāpetuṁ mahārājaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhanaṁ; Taṁ taṁ cetā purakkhatvā, patītā laddhapaccayā;
purakkhatvā → purakkhitvā (sya-all) | purakkhatvā → purakkhitvā (bj: machasaṁ)
Parivāretvāna gacchanti, evaṁ jānāhi khattiya”.
parivāretvāna → paricāritvāna (bj: machasaṁ)

“Mā vo ruccittha gamanaṁ, rañño santika yācituṁ; Nijjhāpetuṁ mahārājaṁ, rājāpi tattha nissaro.
nissaro accuggatā hi → na issaro accuggatāhi (bj)

Accuggatā hi sivayo, balaggā negamā ca ye;
sivayo → siviyo (sya-all) balaggā → balatthā (bj)
Te vidhaṁsetumicchanti, rājānaṁ mama kāraṇā”.
vidhaṁsetumicchanti → padhaṁsetumicchanti (bj, sya-all)

“Sace esā pavattettha, raṭṭhasmiṁ raṭṭhavaḍḍhana; Idheva rajjaṁ kārehi, cetehi parivārito.

Iddhaṁ phītañcidaṁ raṭṭhaṁ, iddho janapado mahā;
phītañcidaṁ → phitañcidaṁ (bj)
Matiṁ karohi tvaṁ deva, rajjassa manusāsituṁ”.

“Na me chando mati atthi, rajjassa anusāsituṁ;
rajjassa anusāsituṁ → rajjassamanusāsituṁ (bj, sya-all)
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetaputtā suṇātha me.

Atuṭṭhā sivayo āsuṁ, balaggā negamā ca ye;
āsuṁ balaggā → assu balatthā (bj) | sivayo āsuṁ → siviyo assu (sya-all) | assu → āsuṁ (bj: machasaṁ) balatthā → balaggā (bj: machasaṁ, syā)
Pabbājitassa raṭṭhasmā, cetā rajjebhisecayuṁ.

Asammodiyampi vo assa, accantaṁ mama kāraṇā; Sivīhi bhaṇḍanañcāpi, viggaho me na ruccati.
sivīhi → sivīnaṁ (bj)

Athassa bhaṇḍanaṁ ghoraṁ, sampahāro anappako; Ekassa kāraṇā mayhaṁ, hiṁseyya bahuko jano.
hiṁseyya bahuko jano paṭiggahitaṁ → hiṁseyyuṁ bahuke jane paṭiggahītaṁ (bj) | jane → bahuko jano (bj: machasaṁ, sī.vivi)

Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ; Avaruddhasi maṁ rājā, vaṅkaṁ gacchāmi pabbataṁ;
avaruddhasi → avaruddhati (bj)
Okāsaṁ sammā jānātha, vane yattha vasāmase”.
vasāmase → vasemhase (sya-all)

“Taggha te mayamakkhāma, yathāpi kusalā tathā; Rājisī yattha sammanti, āhutaggī samāhitā.

Esa selo mahārāja, pabbato gandhamādano; Yattha tvaṁ saha puttehi, saha bhariyāya cacchasi”.
cacchasi → vacchasi (bj) | vacchasi → gaca si (bj: machasaṁ)

Taṁ cetā anusāsiṁsu, assunettā rudammukhā; “Ito gaccha mahārāja, ujuṁ yenuttarā mukho.
ujuṁ yenuttarā mukho → ujju yen uttarāmukho (pts) | ujuṁ → ujajuṁ (bj: a.jā)

Atha dakkhisi bhaddante, vepullaṁ nāma pabbataṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all) | dakkhisi bhaddante vepullaṁ → dakkhasi bhaddan te vipulaṁ (pts) vepullaṁ → vipulaṁ (bj) | vipulaṁ → vepullaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Nānādumagaṇākiṇṇaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ.
manoramaṁ → rammaṁ (bj: machasaṁ)

Tamatikkamma bhaddante, atha dakkhisi āpagaṁ;
āpagaṁ → āpakaṁ (bj) | dakkhisi āpagaṁ → dakkhasi āpakaṁ (sya-all, pts) | āpakaṁ → āpagaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Nadiṁ ketumatiṁ nāma, gambhīraṁ girigabbharaṁ.

Puthulomamacchākiṇṇaṁ, supatitthaṁ mahodakaṁ;
mahodakaṁ → bahūdakaṁ (bj); bahudijaṁ (pts-vp-pli1) | mahodakaṁ → mahodikaṁ (bj) | mahodikaṁ → mahodakaṁ (bj: machasaṁ, syā)
Tattha nhatvā pivitvā ca, assāsetvā saputtake.
nhatvā pivitvā → nahātvā vipitvā (bj) | nhatvā → nhātvā (sya-all); nahātvā (pts) saputtake → ca puttake (bj)

Atha dakkhisi bhaddante, nigrodhaṁ madhupipphalaṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all) | dakkhisi bhaddante → dakkhasi bhaddan te (pts) madhupipphalaṁ → madhuvipphalaṁ (bj, sya-all, pts) | madhuvipphalaṁ → madhuvimpalaṁ (bj: machasaṁ)
Rammake sikhare jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ.

Atha dakkhisi bhaddante, nāḷikaṁ nāma pabbataṁ;
dakkhisi → dakkhasi (sya-all) | dakkhisi bhaddante nāḷikaṁ → dakkhasi bhaddan te nālikaṁ (pts) nāḷikaṁ → nālikaṁ (bj, sya-all)
Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, selaṁ kimpurisāyutaṁ.

Tassa uttarapubbena, mucalindo nāma so saro; Puṇḍarīkehi sañchanno, setasogandhikehi ca.
puṇḍarīkehi → puṇḍarikehi (pts) setasogandhikehi → setasogandhiyehi (bj, sya-all, pts)

So vanaṁ meghasaṅkāsaṁ, dhuvaṁ haritasaddalaṁ; Sīhovāmisapekkhīva, vanasaṇḍaṁ vigāhaya;
vigāhaya → vigāhiya (sya-all, pts)
Puppharukkhehi sañchannaṁ, phalarukkhehi cūbhayaṁ.
cūbhayaṁ → cūhabhaṁ (bj)

Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
vaggū → vaggu (bj)
Kūjantamupakūjanti, utusaṁpupphite dume.
kūjantamupakūjanti utusaṁpupphite → kujjantam upakujjanti utusampupphite (pts) | kūjantamupakūjanti → kujanta mupakūjjanti (bj: a.jā)

Gantvā girividuggānaṁ, nadīnaṁ pabhavāni ca;
girividuggānaṁ → girividuggāni (sya-all)
So dakkhisi pokkharaṇiṁ, karañjakakudhāyutaṁ.
dakkhisi → addasa (cck, sya-all); dakkhasi (pts) | addasa → dakkhasi (cck: sī. pī.) karañjakakudhāyutaṁ → kharañja (bj: machasaṁ)

Puthulomamacchākiṇṇaṁ, supatitthaṁ mahodakaṁ; Samañca caturaṁsañca, sāduṁ appaṭigandhiyaṁ.
caturaṁsañca sāduṁ → caturassañca sādhuṁ (bj, sya-all)

Tassā uttarapubbena, paṇṇasālaṁ amāpaya;
amāpaya → mamāpaya (bj: machasaṁ)
Paṇṇasālaṁ amāpetvā, uñchācariyāya īhatha”.
uñchācariyāya īhatha vanapavesanaṁ nāma → uñchacariyāya īhathāti (pts)

Vanapavesanaṁ nāma.
Vanapavesanaṁ nāma → vanappavesanaṁ nāma (sya1ed, sya2ed); vanappavesanakhaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (pts-vp-pli1)

5. Jūjakapabba

Ahu vāsī kaliṅgesu, jūjako nāma brāhmaṇo; Tassāsi daharā bhariyā, nāmenāmittatāpanā.
tassāsi → tassāpi (sya-all, pts)

Tā naṁ tattha gatāvocuṁ, nadiṁ udakahāriyā;
naṁ → taṁ (pts) | gatāvocuṁ nadiṁ udakahāriyā → gatā vocuṁ nadīudakahārikā (pts) nadiṁ udakahāriyā → nadīudakahārikā (bj); nadīudakahāriyā (sya-all) | nadīudakahārikā → bhāriyā (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Thiyo naṁ paribhāsiṁsu, samāgantvā kutūhalā.
naṁ → taṁ (pts)

“Amittā nūna te mātā, amitto nūna te pitā;
amitto → amittā (pts)
Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
evaṁ dahariyaṁ satiṁ → evaṁ dahariyaṁ sati (pts-vp-pli1)

Ahitaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā;
ahitaṁ → abhinaṁ (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)
Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
satiṁ amittā → sati dukkaraṁ (pts)

Amittā vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā;
dukkaraṁ → dukkaṭaṁ (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.

Dukkaṭaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.

Pāpakaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.

Amanāpaṁ vata te ñātī, mantayiṁsu rahogatā; Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.
taṁ jiṇṇassa pādaṁsu → etc amanāpavāsaṁ vasasi (pts)

Amanāpavāsaṁ vasi, jiṇṇena patinā saha;
vasi → vasasi (bj) saha → evaṁ dahariyā satī (cck: sī. pī.)
Yā tvaṁ vasasi jiṇṇassa, mataṁ te jīvitā varaṁ.

Na hi nūna tuyhaṁ kalyāṇi, pitā mātā ca sobhane;
kalyāṇi → kalyāṇī (sya-all)
Aññaṁ bhattāraṁ vindiṁsu, ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu; Evaṁ dahariyaṁ satiṁ.

Duyiṭṭhaṁ te navamiyaṁ, akataṁ aggihuttakaṁ;
duyiṭṭhaṁ → duyayiṭṭhaṁ (bj)
Ye taṁ jiṇṇassa pādaṁsu, evaṁ dahariyaṁ satiṁ.

Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe;
brahmacariyaparāyaṇe → brahmacariyaparāyane (pts-vp-pli1); brāhmaṇacariyaparāyaṇe (csp1ed) | brahmacariyaparāyaṇe → brāhmaṇacariyaparāyaṇe (cck); brahmacariyaparāyane (sya-all)
Sā tvaṁ loke abhisapi, sīlavante bahussute;
abhisapi → abhissasi (sya-all, pts) | abhissasi → ba. abhisapi (sya-all note)
Yā tvaṁ vasasi jiṇṇassa, evaṁ dahariyā satī.
dahariyā satī → dahariyaṁ satiṁ (bj, sya-all); dahariyaṁ sati (pts)

Na dukkhaṁ ahinā daṭṭhaṁ, na dukkhaṁ sattiyā hataṁ;
daṭṭhaṁ → daḍḍhaṁ (pts)
Tañca dukkhañca tibbañca, yaṁ passe jiṇṇakaṁ patiṁ.
tibbañca → tippañca (bj, sya-all) | tippañca → tibbañca (bj: machasaṁ)

Natthi khiḍḍā natthi rati, jiṇṇena patinā saha;
rati → ratī (bj)
Natthi allāpasallāpo, jagghitampi na sobhati.
jagghitampi → jagghitumpi (csp1ed) | jagghitampi → jagghitumpi (cck) | jagghitampi → jagghitumpi (bj note) | jagghitumpi → jagghitampi (cck: sī. pī.)

Yadā ca daharo daharā, mantayanti rahogatā;
mantayanti → mantayiṁsu (sya1ed, sya2ed, mr) | mantayanti → mantayiṁsu (sya-all) | mantayanti → mantayiṁsu (cck: syā. ka.)
Sabbesaṁ sokā nassanti, ye keci hadayassitā.
nassanti ye keci → vinassanti yekeci (sya-all) | sabbesaṁ → sabbāsaṁ (pts) | nassanti → sabbe sokā vinassanti (bj: syā); sabbā sokā (bj: machasaṁ) hadayassitā → hadayanissitā (bj, pts)

Daharā tvaṁ rūpavatī, purisānaṁbhipatthitā;
rūpavatī purisānaṁbhipatthitā → rupavatī purisānaṁ abhipatthitā (bj) purisānaṁbhipatthitā → purisānaṁ abhipatthitā (pts)
Gaccha ñātikule accha, kiṁ jiṇṇo ramayissati”.
ramayissati → ramayissatīti (pts)

“Na te brāhmaṇa gacchāmi, nadiṁ udakahāriyā;
gacchāmi → gacchāma (pts) udakahāriyā → udakabāriyā (pts)
Thiyo maṁ paribhāsanti, tayā jiṇṇena brāhmaṇa”.
brāhmaṇa → brāhmaṇāti (pts)

“Mā me tvaṁ akarā kammaṁ, mā me udakamāhari; Ahaṁ udakamāhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
bhoti → hoti (bj) | bhoti kupitā → bhotī kuppitā (sya-all) | ahu → ahūti (pts)

“Nāhaṁ tamhi kule jātā, yaṁ tvaṁ udakamāhare; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṁ ghare.
vacchāmahaṁ → vacchāmihaṁ (sya-all)

Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmi santike”.

“Natthi me sippaṭhānaṁ vā, dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇi;
sippaṭhānaṁ → sippaṭaṭhānaṁ (bj) dhaññañca brāhmaṇi → dhaññacca brāhmaṇiṁ (bj) | dhanaṁ dhaññañca → dhanadhaññaṁ vā (pts)
Kutohaṁ dāsaṁ dāsiṁ vā, ānayissāmi bhotiyā; Ahaṁ bhotiṁ upaṭṭhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
bhotiṁ → hotiṁ (bj) bhoti → hoti (bj) | bhoti kupitā → bhotī kuppitā (sya-all) | ahu → ahūti (pts)

“Ehi te ahamakkhissaṁ, yathā me vacanaṁ sutaṁ;
sutaṁ → suṇaṁ (bj: machasaṁ)
Esa vessantaro rājā, vaṅke vasati pabbate.

Taṁ tvaṁ gantvāna yācassu, dāsaṁ dāsiñca brāhmaṇa; So te dassati yācito, dāsaṁ dāsiñca khattiyo”.

“Jiṇṇohamasmi dubbalo, dīgho caddhā suduggamo;
dubbalo → abalo (bj, pts-vp-pli1, mr) | dubbalo → abalo (cck: sī. pī. ka.)
Mā bhoti paṭidevesi, mā ca tvaṁ vimanā ahu;
bhoti paṭidevesi → bhotī paridevesī (bj); bhotī paridevesi (sya-all) | paṭidevesi → paridevesi (pts) | paridevesī → paṭidevesi (bj: machasaṁ) ca tvaṁ → bhotī (sya-all) | tvaṁ → mā bhoti (cck: syā. ka.)
Ahaṁ bhotiṁ upaṭṭhissaṁ, mā bhoti kupitā ahu”.
bhoti → bhotī (bj) | ahu → ahū (bj); ahūti (pts) | bhoti kupitā → bhotī kuppitā (sya-all)

“Yathā agantvā saṅgāmaṁ, ayuddhova parājito;
agantvā → āgantvā (pts) ayuddhova → ayuddheva (sya-all)
Evameva tuvaṁ brahme, agantvāva parājito.
agantvāva → āgantvā va (pts)

Sace me dāsaṁ dāsiṁ vā, nānayissasi brāhmaṇa; Evaṁ brāhmaṇa jānāhi, na te vacchāmahaṁ ghare;
vacchāmahaṁ → vacchāmihaṁ (sya-all)
Amanāpaṁ te karissāmi, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.

Nakkhatte utupubbesu, yadā maṁ dakkhisilaṅkataṁ;
utupubbesu → utupabbesu (bj) | utupabbesu → utupubbesu (bj: machasaṁ) dakkhisilaṅkataṁ → dakkhasi laṅkataṁ (bj, sya-all, pts)
Aññehi saddhiṁ ramamānaṁ, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.

Adassanena mayhaṁ te, jiṇṇassa paridevato; Bhiyyo vaṅkā ca palitā, bahū hessanti brāhmaṇa”.
bhiyyo → bhīyo (bj) brāhmaṇa → brāhmaṇā (bj); brāhmaṇāti (pts)

Tato so brāhmaṇo bhīto, brāhmaṇiyā vasānugo; Aṭṭito kāmarāgena, brāhmaṇiṁ etadabravi.
etadabravi → etad abravī (pts)

“Pātheyyaṁ me karohi tvaṁ, saṅkulyā saguḷāni ca;
saṅkulyā saguḷāni ca → saṅkulā saṅguḷāni ca (sya1ed, sya2ed); saṅguḷā sakalāni ca (mr) | saṅkulyā saguḷāni → saṅkulā saṅguḷāni (sya-all) | ca → saṁgulā sakalānica (bj: machasaṁ) | ca → saṅkulā saṅguḷāni ca (cck: syā.); aṅguḷā sakalāni ca (cck: ka.)
Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattañca brāhmaṇi.
brāhmaṇi → brāhmaṇī (bj)

Ānayissaṁ methunake, ubho dāsakumārake;
ānayissaṁ → anayissaṁ (pts) ubho → ubhe (bj)
Te taṁ paricarissanti, rattindivamatanditā”.
taṁ → ca (sya-all) rattindivamatanditā → rattindivaṁ atanditāti (pts)

Idaṁ vatvā brahmabandhu, paṭimuñci upāhanā;
vatvā → katvā (pts) upāhanā → upāhanaṁ (sya-all, pts)
Tato so mantayitvāna, bhariyaṁ katvā padakkhiṇaṁ.

Pakkāmi so ruṇṇamukho, brāhmaṇo sahitabbato; Sivīnaṁ nagaraṁ phītaṁ, dāsapariyesanaṁ caraṁ.
caraṁ → caranti (pts)

So tattha gantvā avaca, ye tatthāsuṁ samāgatā;
avaca → avacāsi (sya1ed, sya2ed, mr) | avaca → avacāsi (sya-all) | avaca → avacāsi (cck: syā. ka.)
“Kuhiṁ vessantaro rājā, kattha passemu khattiyaṁ”.

Te janā taṁ avaciṁsu, ye tatthāsuṁ samāgatā;
te janā → so jano (bj, pts) | avaciṁsu → avacāsi (bj, pts) | avacāsi → te janā taṁ avaciṁsu (bj: machasaṁ)
“Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.

Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo;
tumhehi → tumbhihi (bj)
Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate”.
puttadārañca → puttarañca (bj) pabbate → pabbateti (pts)

So codito brāhmaṇiyā, brāhmaṇo kāmagiddhimā;
brāhmaṇiyā → brāmaṇiyā (pts)
Aghaṁ taṁ paṭisevittha, vane vāḷamigākiṇṇe;
paṭisevittha → patisevittha (bj, pts)
Khaggadīpinisevite.

Ādāya beḷuvaṁ daṇḍaṁ, aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ;
beḷuvaṁ → beluvaṁ (bj, pts); veluvaṁ (sya-all)
So pāvisi brahāraññaṁ, yattha assosi kāmadaṁ.

Taṁ paviṭṭhaṁ brahāraññaṁ, kokā naṁ parivārayuṁ; Vikkandi so vippanaṭṭho, dūre panthā apakkami.
panthā → pathā (pts)

Tato so brāhmaṇo gantvā, bhogaluddho asaññato;
bhogaluddho → bhogaluddo (bj)
Vaṅkassorohaṇe naṭṭhe, imā gāthā abhāsatha.
vaṅkassorohaṇe naṭṭhe → vaṁkass oharaṇe naṭṭho (pts) | naṭṭho → imaṁ pādadvayaṁ sabbattha potthakesu na dissati (bj note) | va → idaṁ pādadvayaṁ sabbattha potthakesu na dissatiṭhapetvā aṭṭhakathāpotthakaṁyeva (sya-all note) abhāsatha → abhāsathāti (pts)

“Ko rājaputtaṁ nisabhaṁ, jayantamaparājitaṁ; Bhaye khemassa dātāraṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Yo yācataṁ patiṭṭhāsi, bhūtānaṁ dharaṇīriva; Dharaṇūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Yo yācataṁ gatī āsi, savantīnaṁva sāgaro; Sāgarūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Sāgarūpamaṁ → udadhūpamaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); tathūpamaṁ (mr) | sāgarūpamaṁ → udadhūpamaṁ (bj, sya-all) | sāgarūpamaṁ mahārājaṁ → udadhūpamaṁ mahārajaṁ (pts) | udadhūpamaṁ → tatūpamaṁ (bj: machasaṁ) | Sāgarūpamaṁ → udadhūpamaṁ (cck: sī. syā. pī.); tathūpamaṁ (cck: ka.)

Kalyāṇatitthaṁ sucimaṁ, sītūdakaṁ manoramaṁ;
sucimaṁ → supivaṁ (sya-all); supipiṁ (pts) | supivaṁ → ba. sucimaṁ (sya-all note)
Puṇḍarīkehi sañchannaṁ, yuttaṁ kiñjakkhareṇunā; Rahadūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
Rahadūpamaṁ → sarūpamaṁ (mr) | rahadūpamaṁ → sarūpamaṁ (bj: machasaṁ) | Rahadūpamaṁ → sarūpamaṁ (cck: ka.) | rahadūpamaṁ → ba. sarūpamaṁ (sya-all note) vessantaraṁ → vassantaraṁ (sya-all)

Assatthaṁva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ;
assatthaṁva → assatthaṁca (bj)
Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ;
santānaṁ → samantānaṁ (sya-all) | vissametāraṁ → visame (bj: machasaṁ, syā)
Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.
mahārājaṁ → mahārāyaṁ (pts)

Nigrodhaṁva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Ambaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Sālaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ;
santānaṁ visametāraṁ → tathūpamaṁ vissametāraṁ (pts)
Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Dumaṁ iva pathe jātaṁ, sītacchāyaṁ manoramaṁ; Santānaṁ visametāraṁ, kilantānaṁ paṭiggahaṁ; Tathūpamaṁ mahārājaṁ, ko me vessantaraṁ vidū.

Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane; Ahaṁ jānanti yo vajjā, nandiṁ so janaye mama.
mama → mamaṁ (bj) | mama evañca → mamaṁ yo (pts) | mamaṁ → mama (bj: machasaṁ, syā)

Evañca me vilapato, paviṭṭhassa brahāvane;
me → me evaṁ (pts)
Ahaṁ jānanti yo vajjā, tāya so ekavācāya;
vajjā → vajjā vessantaranivesanaṁ (bj); vajjā vessantaranivāsanaṁ (sya-all) ekavācāya → ekaccāya (bj)
Pasave puññaṁ anappakaṁ”.
anappakaṁ → anappakanti (pts)

Tassa ceto paṭissosi, araññe luddako caraṁ;
araññe → araññaṁ (sya-all) | caraṁ → caro (sya-all) | caraṁ → luddagocaro (bj: machasaṁ, syā)
“Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Pabbājito sakā raṭṭhā, vaṅke vasati pabbate.

Tumhehi brahme pakato, atidānena khattiyo; Ādāya puttadārañca, vaṅke vasati pabbate.

Akiccakārī dummedho, raṭṭhā pavanamāgato;
pavanamāgato → vivanamāgato (bj, sya-all, pts) | vivanamāgato → pavana (bj: machasaṁ)
Rājaputtaṁ gavesanto, bako macchamivodake.

Tassa tyāhaṁ na dassāmi, jīvitaṁ idha brāhmaṇa; Ayañhi te mayā nunno, saro pissati lohitaṁ.
mayā nunno → mayā'ruḷho (mr) | te → ayañhi ke mayā (bj: machasaṁ) | nunno → mayā’ruḷho (cck: ka.) pissati → pāssati (bj, sya-all, pts) | pāssati → saro vissati (bj: machasaṁ)

Siro te vajjhayitvāna, hadayaṁ chetvā sabandhanaṁ;
vajjhayitvāna → khajjhiyitvāna (bj: machasaṁ)
Panthasakuṇaṁ yajissāmi, tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa.
Panthasakuṇaṁ → panthasakunaṁ (pts-vp-pli1); bandhasakuṇaṁ (mr) | panthasakuṇaṁ → panthasakunaṁ (pts) | panthasakuṇaṁ → bandhasakuṇaṁ (bj: machasaṁ) | Panthasakuṇaṁ → bandhasakuṇaṁ (cck: ka.) brāhmaṇa → brāhmaṇaṁ (bj)

Tuyhaṁ maṁsena medena, matthakena ca brāhmaṇa; Āhutiṁ paggahessāmi, chetvāna hadayaṁ tava.
āhutiṁ → ahutiṁ (bj, pts)

Taṁ me suyiṭṭhaṁ suhutaṁ, tuyhaṁ maṁsena brāhmaṇa; Na ca tvaṁ rājaputtassa, bhariyaṁ putte ca nessasi”.
nessasi → nessasīti (pts)

“Avajjho brāhmaṇo dūto, cetaputta suṇohi me; Tasmā hi dūtaṁ na hanti, esa dhammo sanantano.
hanti → hananti (bj, pts) | hi → (pts)

Nijjhattā sivayo sabbe, pitā naṁ daṭṭhumicchati;
sivayo → siviyo (sya-all)
Mātā ca dubbalā tassa, acirā cakkhūni jīyare.

Tesāhaṁ pahito dūto, cetaputta suṇohi me; Rājaputtaṁ nayissāmi, yadi jānāsi saṁsa me”.
me → meti (pts) | saṁsa → saṁyame (bj: machasaṁ)

“Piyassa me piyo dūto, puṇṇapattaṁ dadāmi te; Imañca madhuno tumbaṁ, migasatthiñca brāhmaṇa;
migasatthiñca → migasandhiñca (bj: machasaṁ)
Tañca te desamakkhissaṁ, yattha sammati kāmado”.

Jūjakapabbaṁ nāma.

6. Cūḷavanavaṇṇanā
Cūḷavanavaṇṇanā → cullavanavaṇṇanā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)

“Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
rājā → jārā (bj)

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ āsadañca → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ āsañca (bj) āsadañca → āsaṭañca (mr) | āsadañca → āsaṭañca (cck: ka.) | āsadañca → ba. āsaṭañca (sya-all note)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
namassati → namasasti (bj)

Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā; Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.
abbhakūṭāva → abbhakūṭaṁ ca (bj) | abbhakūṭaṁ → abbhakūṭāva (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)

Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā; Sampavedhanti vātena, sakiṁ pītāva māṇavā.
sampavedhanti → sampavedhenti (sya-all, pts)

Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;
suyyare → sūyare (bj) | saṅgītiyova suyyare → saṁgītiyo va sūyare (pts)
Najjuhā kokilasaṅghā, sampatanti dumā dumaṁ.
kokilasaṅghā → kokilā saṅghā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); kokilā siṅghā (mr) | kokilasaṅghā → kokilā saṅghā (sya-all, pts) | kokilasaṅghā → kokilā siṅghā (cck: ka.)

Avhayanteva gacchantaṁ, sākhāpattasamīritā;
sākhāpattasamīritā ramayanteva āgantaṁ → sākhāpaṇṇasameritā amayanteva āgantuṁ (bj); sākhāpattasameritā ramayant eva āgantuṁ (pts) | sākhāpaṇṇasameritā → sākhāpatta (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)
Ramayanteva āgantaṁ, modayanti nivāsinaṁ;
āgantaṁ → āgantuṁ (sya-all) nivāsinaṁ → nivāsanaṁ (sya-all)
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ (bj)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
namassati → namassatīti (pts)

Ambā kapitthā panasā, sālā jambū vibhītakā;
kapitthā → kapiṭṭhā (bj: machasaṁ) jambū → jambu (bj) | vibhītakā → vibhedakā (sya-all) | vibhītakā → vibhedakā (bj: machasaṁ, syā)
Harītakī āmalakā, assatthā badarāni ca.
harītakī → harītakā (pts) badarāni → khadarāni (bj); padarāni (pts) | ca → padarānica (bj: machasaṁ)

Cārutimbarukkhā cettha, nigrodhā ca kapitthanā; Madhumadhukā thevanti, nīce pakkā cudumbarā.

Pārevatā bhaveyyā ca, muddikā ca madhutthikā;
madhutthikā → madhuntikā (bj: machasaṁ)
Madhuṁ anelakaṁ tattha, sakamādāya bhuñjare.

Aññettha pupphitā ambā, aññe tiṭṭhanti dovilā;
dovilā → domilā (bj)
Aññe āmā ca pakkā ca, bhekavaṇṇā tadūbhayaṁ.
bhekavaṇṇā → bhiṅgavaṇṇā (sya-all) | bhekavaṇṇā → siṅgavaṇṇa (bj: machasaṁ, syā)

Athettha heṭṭhā puriso, ambapakkāni gaṇhati; Āmāni ceva pakkāni, vaṇṇagandharasuttame.
vaṇṇagandharasuttame → vannagandharasuttame (bj); vaṇṇagandharasuttamā (sya-all) | vannagandharasuttame → rasuttamā (bj: machasaṁ)

Ateva me acchariyaṁ, hiṅkāro paṭibhāti maṁ;
ateva → ath eva (pts) | ateva → tatheva (bj: machasaṁ)
Devānamiva āvāso, sobhati nandanūpamo.
nandanūpamo → nandanūpumo (pts)

Vibhedikā nāḷikerā, khajjurīnaṁ brahāvane;
vibhedikā → vibhedakā (sya-all) khajjurīnaṁ → khajjūrīnaṁ (bj)
Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare; Nānāvaṇṇehi pupphehi, nabhaṁ tārācitāmiva.
pupphehi → puppheti (cck)

Kuṭajī kuṭṭhatagarā, pāṭaliyo ca pupphitā;
kuṭajī → kuṭaji (bj) | kuṭṭhatagarā → kuṭṭhatagarī (pts) | kuṭṭhatagarā → kuṭajā kuṭṭhanaggarā (bj: machasaṁ); kuṭaji kuṭṭhataggarā (bj: syā)
Punnāgā giripunnāgā, koviḷārā ca pupphitā.

Uddālakā somarukkhā, agaruphalliyā bahū;
uddālakā → uddhālakā (sya-all, pts) agaruphalliyā → agarubhalliyā (bj, sya1ed, sya2ed); agarubhalliyo (pts-vp-pli1) | agaruphalliyā → agarubhalliyo (bj); agarubhalliyā (sya-all) | agarubhalliyo → aggalu (bj: machasaṁ) | agaruphalliyā → agarubhalliyā (cck: sī. syā. pī.) | agarubhalliyā → ba. aggalubhalliyā (sya-all note)
Puttajīvā ca kakudhā, asanā cettha pupphitā.
Puttajīvā → puṭajīvā (mr) | puttajīvā → pattajīvā (sya-all) | kakudhā → kukkuṭā (sya-all) | puttajīvā → puṭajivā (bj: machasaṁ) | kakudhā → kukkuṭā (bj: syā) | Puttajīvā → puṭajīvā (cck: ka.) | pattajīvā → ba. puṭajīvā (sya-all note) | kukkuṭā → siṁ. ba. kakudhā (sya-all note)

Kuṭajā salaḷā nīpā, kosambā labujā dhavā;
nīpā → nimbā (mr) | salaḷā → salalā (bj) | nīpā → nimbā (cck: ka.) kosambā labujā → kosambalabujā (bj, sya-all, pts)
Sālā ca pupphitā tattha, palālakhalasannibhā.
palālakhalasannibhā → santāhā (bj: machasaṁ)

Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame; Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.

Athettha puppharasamattā, kokilā mañjubhāṇikā;
athettha puppharasamattā → ath ettha pupparasamattā (pts) mañjubhāṇikā → nuñjubhāṇikā (pts)
Abhinādenti pavanaṁ, utusampupphite dume.
pavanaṁ → taṁ vanaṁ (sya-all) | pavanaṁ → taṁ vanaṁ (bj: machasaṁ, syā)

Bhassanti makarandehi, pokkhare pokkhare madhū;
makarandehi → makarantehi (bj: machasaṁ) madhū → madhu (bj)
Athettha vātā vāyanti, dakkhiṇā atha pacchimā; Padumakiñjakkhareṇūhi, okiṇṇo hoti assamo.

Thūlā siṅghāṭakā cettha, saṁsādiyā pasādiyā;
saṁsādiyā pasādiyā → sasādiyā pasādiyā (sya1ed, sya2ed); saṁsāriyā pasāriyā (mr) | saṁsādiyā → sasādiyā (sya-all) | pasādiyā → saṁsāriyapasāriyā (bj: machasaṁ) | pasādiyā → saṁsāriyā pasāriyā (cck: ka.) | pasādiyā → saṁsāriyā pasāriyātipi pāṭho (sya-all note)
Macchakacchapabyāviddhā, bahū cettha mupayānakā;
macchakacchapabyāviddhā bahū → macchakacchapavyāviddhā bahu (bj)
Madhuṁ bhisehi savati, khirasappimuḷālibhi.
bhisehi → bhiṁsehi (bj, sya-all, pts) khirasappimuḷālibhi surabhī → khīraṁ sappi mulālihi surabhi (bj); khīraṁ sappi muḷālibhi surabhi (sya-all) | khirasappimuḷālibhi → khīraṁ sappi muḷālihi (pts) | mulālihi → sabbimuḷārihi (bj: machasaṁ)

Surabhī taṁ vanaṁ vāti, nānāgandhasamoditaṁ;
nānāgandhasamoditaṁ → nānāgandhasameritaṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nānāgandhasamoditaṁ sammaddateva → nānāgandhasameritaṁ sammoditeva (sya-all); nānāgandhasameritaṁ sammaddat eva (pts) | nānāgandhasameritaṁ → samodikā (bj: machasaṁ) | nānāgandhasamoditaṁ → nānāgandhasameritaṁ (cck: sī. syā. pī.)
Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṁ vanaṁ;
Sammaddateva → sammoditeva (sya1ed, sya2ed); samodateva (mr) | Sammaddateva → samodateva (cck: ka.)
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.

Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā;
nānāvaṇṇā bahū → nānāvaṇṇabahū (pts)
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.

Nandikā jīvaputtā ca, jīvaputtā piyā ca no;
jīvaputtā → jīva puttā ca (bj)
Piyā puttā piyā nandā, dijā pokkharaṇīgharā.
pokkharaṇīgharā → pokkharaṇigharā (bj)

Mālāva ganthitā ṭhanti, dhajaggāneva dissare; Nānāvaṇṇehi pupphehi, kusaleheva suganthitā;
suganthitā → sugandhikā (bj, pts-vp-pli1) | kusaleheva suganthitā → kusalehi sugandhikā (bj); kusaleh eva sugandhikā (pts) | kusaleheva → kusalehi (sya-all) | suganthitā → suganthikā (cck: sī. pī.)
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ āsadañca → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ āsadaṁ ca (bj)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati”.

“Idañca me sattubhattaṁ, madhunā paṭisaṁyutaṁ; Madhupiṇḍikā ca sukatāyo, sattubhattaṁ dadāmi te”.
te tuyheva → teti tuyh eva (pts)

“Tuyheva sambalaṁ hotu, nāhaṁ icchāmi sambalaṁ; Itopi brahme gaṇhāhi, gaccha brahme yathāsukhaṁ.
itopi → ito hi (pts)

Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Isīpi accuto tattha, paṅkadanto rajassiro;
isīpi → isi pi (pts)
Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ.
brāhmaṇavaṇṇaṁ → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ (bj)

Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati; Taṁ tvaṁ gantvāna pucchassu, so te maggaṁ pavakkhati”.
pavakkhati → pavakkhatīti (pts)

Idaṁ sutvā brahmabandhu, cetaṁ katvā padakkhiṇaṁ; Udaggacitto pakkāmi, yenāsi accuto isi.
isi cūḷavanavaṇṇanā → isīti (pts) | accuto → maccuto (bj: machasaṁ)

Cūḷavanavaṇṇanā.
cūḷavanavaṇṇanā → cullavanavaṇṇanā (sya-all)

7. Mahāvanavaṇṇanā

Gacchanto so bhāradvājo, addassa accutaṁ isiṁ;
gacchanto → gacchanto bhāradvājo (pts) | bhāradvājo addassa → addasa (pts) addassa → addasā (bj)
Disvāna taṁ bhāradvājo, sammodi isinā saha.
disvāna → disvānaṁ (bj)

“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ;
bhoto → bhotā (pts-vp-pli1) | kacci nu → kaccinnu (bj)
Kacci uñchena yāpesi, kacci mūlaphalā bahū.
yāpesi → yāpetha (sya-all)

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts) | siriṁsapā → sarisapā (bj: machasaṁ)
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (pts)

“Kusalañceva me brahme, atho brahme anāmayaṁ; Atho uñchena yāpemi, atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) | atho → atha (pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts)
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā mayhaṁ na vijjati.

Bahūni vassapūgāni, assame vasato mama;
vassapūgāni → cassa pūgāni (bj) vasato → sammato (sya-all) | vasato → samamato (bj: machasaṁ)
Nābhijānāmi uppannaṁ, ābādhaṁ amanoramaṁ.

Svāgataṁ te mahābrahme, atho te adurāgataṁ;
svāgataṁ → svāgaṁ (bj)
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
tindukāni → tiṇḍukāni (sya-all, pts) kāsumāriyo → kāsamāriyo (sya-all)
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi”.
mahābrahme → mahābrame (pts)

“Paṭiggahitaṁ yaṁ dinnaṁ, sabbassa agghiyaṁ kataṁ;
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (bj, pts)
Sañjayassa sakaṁ puttaṁ, sivīhi vippavāsitaṁ; Tamahaṁ dassanamāgato, yadi jānāsi saṁsa me”.
me → meti (pts)

“Na bhavaṁ eti puññatthaṁ, sivirājassa dassanaṁ; Maññe bhavaṁ patthayati, rañño bhariyaṁ patibbataṁ; Maññe kaṇhājinaṁ dāsiṁ, jāliṁ dāsañca icchasi.

Atha vā tayo mātāputte, araññā netumāgato; Na tassa bhogā vijjanti, dhanaṁ dhaññañca brāhmaṇa”.

“Akuddharūpohaṁ bhoto, nāhaṁ yācitumāgato;
akuddharūpohaṁ → akuddharūpāhaṁ (bj) | bhoto → bhoto (cck: sī. pī.)
Sādhu dassanamariyānaṁ, sannivāso sadā sukho.
sādhu → sāhu (sya-all)

Adiṭṭhapubbo sivirājā, sivīhi vippavāsito; Tamahaṁ dassanamāgato, yadi jānāsi saṁsa me”.
me → meti (pts)

“Esa selo mahābrahme, pabbato gandhamādano; Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.
yattha → yāttha (pts)

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ (bj)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.

Ete nīlā padissanti, nānāphaladharā dumā; Uggatā abbhakūṭāva, nīlā añjanapabbatā.

Dhavassakaṇṇā khadirā, sālā phandanamāluvā; Sampavedhanti vātena, sakiṁ pītāva māṇavā.
sampavedhanti → sampavedhenti (sya-all)

Upari dumapariyāyesu, saṅgītiyova suyyare;
suyyare → sūyare (bj)
Najjuhā kokilasaṅghā, sampatanti dumā dumaṁ.
kokilasaṅghā → kokilā saṅghā (sya-all)

Avhayanteva gacchantaṁ, sākhāpattasamīritā;
sākhāpattasamīritā → sākhāpattasameritā (bj) | sākhāpattasameritā → samīritā (bj: machasaṁ)
Ramayanteva āgantaṁ, modayanti nivāsinaṁ;
āgantaṁ → āgantuṁ (bj, sya-all)
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ (bj)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.

Karerimālā vitatā, bhūmibhāge manorame;
karerimālā → kirerīmālā (sya-all)
Saddalāharitā bhūmi, na tatthuddhaṁsate rajo.

Mayūragīvasaṅkāsā, tūlaphassasamūpamā; Tiṇāni nātivattanti, samantā caturaṅgulā.

Ambā jambū kapitthā ca, nīce pakkā cudumbarā;
kapitthā → kapiṭṭhā (sya-all) cudumbarā → udumbarā (bj)
Paribhogehi rukkhehi, vanaṁ taṁ rativaḍḍhanaṁ.

Veḷuriyavaṇṇasannibhaṁ, macchagumbanisevitaṁ;
veḷuriyavaṇṇasannibhaṁ macchagumbanisevitaṁ → veḷuriyavaṇṇūpanibhaṁ macchagumbanisavitaṁ (bj)
Suciṁ sugandhaṁ salilaṁ, āpo tatthapi sandati.

Tassāvidūre pokkharaṇī, bhūmibhāge manorame; Padumuppalasañchannā, devānamiva nandane.

Tīṇi uppalajātāni, tasmiṁ sarasi brāhmaṇa; Vicittaṁ nīlānekāni, setā lohitakāni ca.
vicittaṁ nīlānekāni → vicitra nīlānekānī (bj); vicitranīlānekāni (sya-all); vicitraṁ nīlān ekāni (pts) lohitakāni ca khomāva → lohitakām cāti khomā va (pts)

Khomāva tattha padumā, setasogandhikehi ca;
khomāva → khomā ca (bj) setasogandhikehi → setayogandhikehi (bj); setasogandhiyehi (sya-all); setasogandhigehi (pts)
Kalambakehi sañchanno, mucalindo nāma so saro.
kalambakehi → kalambanehi (bj: machasaṁ)

Athettha padumā phullā, apariyantāva dissare;
apariyantāva → pariyantāva (bj: machasaṁ)
Gimhā hemantikā phullā, jaṇṇutagghā upattharā.
jaṇṇutagghā → jannutagghā (pts)

Surabhī sampavāyanti, vicittapupphasanthatā;
vicittapupphasanthatā → vicittā pupphasanthatā (bj, pts); vicitrā pupphasanthatā (sya-all)
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
samantā mabhināditā athettha → samantāmabhināditāti ath ettha (pts)

Athettha udakantasmiṁ, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa; Kadambā pāṭalī phullā, koviḷārā ca pupphitā.
pāṭalī → pāṭali (bj) koviḷārā → kovilārā (pts)

Aṅkolā kacchikārā ca, pārijaññā ca pupphitā;
kacchikārā → kaccikārā (bj, sya-all, pts)
Vāraṇā vayanā rukkhā, mucalindamubhato saraṁ.
vayanā → vāraṇasāyanā (bj); vuyhanā (sya1ed, sya2ed); sāyanā (pts-vp-pli1) | vāraṇā vayanā → vāraṇasāyanā (bj) | vayanā → vuyhanā (sya-all) | vayanā → sāyanā (cck: sī. pī.); vuyhanā (cck: syā.) mucalindamubhato → mucalindamabhito (bj, pts-vp-pli1) | mucalindamubhato → mucalindam abhito (pts) | mucalindamabhito → mubhato (bj: machasaṁ, sī.vivi) | mucalindamubhato → mucalindamabhito (cck: sī. pī.)

Sirīsā setapārisā, sādhu vāyanti padmakā;
setapārisā → setavārisā (pts-vp-pli1) | setapārisā → setavārisā (cck: sī. pī.)
Nigguṇḍī sirīnigguṇḍī, asanā cettha pupphitā.
sirīnigguṇḍī → niggaṇḍī saraniggaṇḍī (sya1ed, sya2ed); nigguṇdī sirinigguṇdī (pts-vp-pli1); nigguṇḍī saranigguṇḍī (mr) | nigguṇḍī sirīnigguṇḍī → niggaṇḍī saraniggaṇḍī (sya-all) | sirīnigguṇḍī → sirinigguṇḍī (pts) | sirīnigguṇḍī → saranigguṇḍī (cck: ka.)

Paṅgurā bahulā selā, sobhañjanā ca pupphitā;
Paṅgurā → paṅkurā (sya1ed, sya2ed); paṅgulā (mr) | bahulā selā → vakulā sālā (bj) | paṅgurā → paṅkurā (sya-all) | bahulā selā sobhañjanā → vakulā sālā sobhañjanakā (pts) | sālā → paṁkulā bahulā selā (bj: machasaṁ); paṁkurā (bj: syā) | Paṅgurā → paṅkurā (cck: syā.); paṅgulā (cck: ka.)
Ketakā kaṇikārā ca, kanaverā ca pupphitā.
kanaverā → kaṇaverā (bj, sya-all); mahānāmā (pts)

Ajjunā ajjukaṇṇā ca, mahānāmā ca pupphitā;
ajjukaṇṇā → ajjukannā (pts)
Supupphitaggā tiṭṭhanti, pajjalanteva kiṁsukā.
supupphitaggā → sampupphitaggā (bj, sya-all, pts) | sampupphitaggā → suprapphītaggā (bj: machasaṁ)

Setapaṇṇī sattapaṇṇā, kadaliyo kusumbharā;
setapaṇṇī → setapaṇṇi (sya-all, pts) | setapaṇṇī → setavaṇṇa (bj: machasaṁ) kadaliyo → kadaḷiyo (pts)
Dhanutakkārī pupphehi, sīsapāvaraṇāni ca.
dhanutakkārī → dhanutakkāri (bj, pts) | dhanutakkārī pupphehi → dhanutakkāripupphehi (sya-all) sīsapāvaraṇāni → siṁsapāvaraṇehi (bj, pts) | siṁsapāvaraṇehi → pāvaraṇehi (bj: machasaṁ, sī, syā)

Acchivā sallavā rukkhā, sallakiyo ca pupphitā;
sallavā → sabalā (bj); simbalī (sya1ed, sya2ed); sibalā (pts-vp-pli1) | acchivā sallavā rukkhā → acchipā simbalīrukkhā (sya-all) | sallavā → sabalā (cck: sī.); simalā (cck: pī.)
Setageru ca tagarā, maṁsikuṭṭhā kulāvarā.
setageru → setagerū (bj, pts)

Daharā rukkhā ca vuddhā ca, akuṭilā cettha pupphitā;
ca vuddhā → vuḍḍhā (sya-all)
Assamaṁ ubhato ṭhanti, agyāgāraṁ samantato.
samantato athettha → samantatoti ath ettha (pts)

Athettha udakantasmiṁ, bahujāto phaṇijjako;
phaṇijjako → phajjaṇiko (bj) | bahujāto phaṇijjako → bahū jātā phaṇijjakā (sya-all)
Muggatiyo karatiyo, sevālasīsakā bahū.
sevālasīsakā → sevālasiṁsakaṁ (bj) | sevālasīsakā bahū uddāpavattaṁ → sevālaṁ sīsakaṁ bahu uddhāpavattaṁ (sya-all)

Uddāpavattaṁ ulluḷitaṁ, makkhikā hiṅgujālikā;
Uddāpavattaṁ → uddhāpavantaṁ (bj); uddhāpavattaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | uddāpavattaṁ → uddāpavantaṁ (bj) | uddāpavantaṁ → uddhāpavattaṁ (bj: syā, sī.vivi) | Uddāpavattaṁ → uddhāpavattaṁ (cck: syā. pī.) hiṅgujālikā dāsimakañjako → bhiṁgujālakā dāsīmakacako (bj)
Dāsimakañjako cettha, bahū nīcekaḷambakā.
Dāsimakañjako → dāsīmakacako (bj); dāsimakañcako (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); dāsimo koñjako (mr) | dāsimakañjako → dāsimakañcako (sya-all) | dāsīmakacako → dāsīmakuñjako (bj: machasaṁ) | Dāsimakañjako → dāsimā koñjako (cck: ka.) nīcekaḷambakā elamphurakasañchannā → nīvekalambakā phaḷambarakasañchantā (bj); nīce kalambakā eḷambakehi sañchannā (sya-all)

Elamphurakasañchannā, rukkhā tiṭṭhanti brāhmaṇa;
Elamphurakasañchannā → eḷambarakasañchannā (bj); eḷambakehi sañchannā (sya1ed, sya2ed); elambarakasañchannā (pts-vp-pli1) | Elamphurakasañchannā → elambarakasañchannā (cck: sī. pī.); eḷambakehi sañchannā (cck: syā.)
Sattāhaṁ dhāriyamānānaṁ, gandho tesaṁ na chijjati.
dhāriyamānānaṁ → dhārayamānānaṁ (pts)

Ubhato saraṁ mucalindaṁ, pupphā tiṭṭhanti sobhanā;
saraṁ → sarañca (sya-all) sobhanā indīvarehi → bhāgaso indivarehi (sya-all) | sobhanā → nāgaso (bj: machasaṁ, syā)
Indīvarehi sañchannaṁ, vanaṁ taṁ upasobhati.
upasobhati → upasobhitaṁ (bj) | upasobhitaṁ → sobhati (bj: machasaṁ)

Aḍḍhamāsaṁ dhāriyamānānaṁ, gandho tesaṁ na chijjati; Nīlapupphī setavārī, pupphitā girikaṇṇikā;
nīlapupphī → nīlapupphi (bj) | nīlapupphī setavārī → nīlapupphisetavārī (sya-all); nīlapupphisekadhārī (pts)
Kalerukkhehi sañchannaṁ, vanaṁ taṁ tulasīhi ca.
Kalerukkhehi → kaṭerukehi (bj); kaṭerukkhehi (pts-vp-pli1) | kalerukkhehi → kaṭerukehi (bj); kaṭerukkhehi (pts) | kaṭerukehi → kalerukkhebhi (bj: machasaṁ, syā) | Kalerukkhehi → kaṭerukehi (cck: sī.); kaṭerukkhehi (cck: pī.) tulasīhi → tulasībhi (bj); tuḷasīhi (pts)

Sammaddateva gandhena, pupphasākhāhi taṁ vanaṁ;
sammaddateva → saddammateva (bj); sammoditeva (sya-all)
Bhamarā pupphagandhena, samantā mabhināditā.
samantā mabhināditā tīṇi kakkārujātāni → samantāmabhināditā tīṇikakkarujātāni (bj)

Tīṇi kakkārujātāni, tasmiṁ sarasi brāhmaṇa;
kakkārujātāni → kakkarujātāni (pts) | tīṇikakkarujātāni → kaṇṇaru (bj: machasaṁ)
Kumbhamattāni cekāni, murajamattāni tā ubho.
murajamattāni tā → muramattāni vā (sya-all) | ubho athettha → ubhoti ath ettha (pts) | murajamattāni → mumumattāni (bj: machasaṁ); muramattāni (bj: syā.)

Athettha sāsapo bahuko, nādiyo haritāyuto;
sāsapo bahuko → sāmā bahukā (sya1ed, sya2ed, mr) | bahuko → bahuso (bj: machasaṁ, sī.vivi) nādiyo → nāriyo (mr) | nādiyo → nāriyo (bj: machasaṁ) | nādiyo → nāriyo (cck: ka.)
Asī tālāva tiṭṭhanti, chejjā indīvarā bahū.
indīvarā → indivarā (sya-all)

Apphoṭā suriyavallī ca, kāḷīyā madhugandhiyā;
kāḷīyā → kāḷiyā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); koḷīyā (mr) | kāḷīyā → kāḷiyā (bj, sya-all) | kāḷiyā → koḷiyā (bj: machasaṁ) | kāḷīyā → koḷīyā (cck: ka.)
Asokā mudayantī ca, vallibho khuddapupphiyo.

Koraṇḍakā anojā ca, pupphitā nāgamallikā;
koraṇḍakā → korandakā (pts) nāgamallikā → nāgavallikā (bj, pts-vp-pli1) | nāgamallikā rukkhamāruyha → nāgavallikā rukkham āruyha (pts) | nāgamallikā → nāgavallikā (cck: sī. pī.)
Rukkhamāruyha tiṭṭhanti, phullā kiṁsukavalliyo.

Kaṭeruhā ca vāsantī, yūthikā madhugandhiyā;
ca vāsantī yūthikā → pavāsenti yodhikā (sya-all) madhugandhiyā niliyā → madhugandhiyo nīliyā (bj, pts) | yūthikā → yodhikā (bj: machasaṁ)
Niliyā sumanā bhaṇḍī, sobhati padumuttaro.

Pāṭalī samuddakappāsī, kaṇikārā ca pupphitā;
samuddakappāsī → samuddakappāsi (bj) | pāṭalī samuddakappāsī → pāṭalisamuddakappāsī (sya-all, pts)
Hemajālāva dissanti, ruciraggi sikhūpamā.
ruciraggi sikhūpamā → rucirā aggisikhūpamā (bj, sya-all, pts)

Yāni tāni ca pupphāni, thalajānudakāni ca;
tāni → kāni (bj, pts) | kāni → tānica (bj: machasaṁ) thalajānudakāni → thalajānūdakāni (sya-all)
Sabbāni tattha dissanti, evaṁ rammo mahodadhi.
mahodadhi athassā → mahodadhīti ath assā (pts)

Athassā pokkharaṇiyā, bahukā vārigocarā;
bahukā → pahūtā (bj, pts)
Rohitā naḷapī siṅgū, kumbhilā makarā susū.
naḷapī → nalape (sya1ed, sya2ed); naḷape (mr) | siṅgū kumbhilā → siṅgu kumbhīlā (bj) | naḷapī siṅgū → nalapesiṅgū (sya-all) | naḷapī → naḷape (bj: machasaṁ) | naḷapī → naḷape (cck: ka.) susū madhu → susu madhū (bj)

Madhu ca madhulaṭṭhi ca, tālisā ca piyaṅgukā;
madhu → madhū (pts) | madhulaṭṭhi → madhulaṭṭhī (pts) tālisā → tālīsā (bj); tāliyā (sya-all)
Kuṭandajā bhaddamuttā, setapupphā ca lolupā.
Kuṭandajā bhaddamuttā → kuddajā bhaddamuṭṭhā ca (sya1ed, sya2ed); unnakā bhaddamuṭṭhā ca (mr) | kuṭandajā → unnakā (bj, pts) | kuṭandajā bhaddamuttā setapupphā → kuddajā bhaddamuṭṭhā ca sattapupphā (sya-all) | bhaddamuttā → unnakā bhaddamuṭṭhā ca (cck: ka.) | kuddajā → kuṭaṇḍajā bhaddamuttā (sya-all note) setapupphā → ca satapupphā (bj, pts) | ca → kuṭaṇḍajābhaddamuṭṭhā (bj: machasaṁ); kuddajā (bj: syā.) | satapupphā → setapupphā (bj: machasaṁ); satta (bj: machasaṁ, syā) | sattapupphā → satapupphātipi pāṭho. ba. setapupphā (sya-all note)

Surabhī ca rukkhā tagarā, bahukā tuṅgavaṇṭakā;
surabhī ca rukkhā tagarā → surabhimarutagarā (sya-all) | tagarā → surabhimarukkha taggarā (bj: machasaṁ); surabhimaru tagarā (bj: syā) tuṅgavaṇṭakā → tuṅgavalliyo (sya1ed, sya2ed); tuṅgavallikā (mr) | bahukā → pahūtā (bj, pts) | tuṅgavaṇṭakā → tuṅgavalliyo (sya-all) | tuṅgavaṇṭakā → bahukā tuṅgavallikā (bj: machasaṁ, syā) | tuṅgavaṇṭakā → tuṅgavallikā (cck: ka.)
Padmakā naradā kuṭṭhā, jhāmakā ca hareṇukā.
naradā kuṭṭhā → nāradā koṭṭhā (sya-all)

Haliddakā gandhasilā, hiriverā ca guggulā;
gandhasilā hiriverā → gandhaselā hariverā (sya-all) | gandhasilā → gandhasīlā (pts)
Vibhedikā corakā kuṭṭhā, kappūrā ca kaliṅgukā.
vibhedikā corakā kuṭṭhā kappūrā → vibhedakā corakoṭṭhā kappurā (sya-all) | vibhedikā → vibhedakā (bj: machasaṁ) kaliṅgukā → kaliṅgu ca (bj) | kappūrā → kappurā (cck, pts) | ca → kaliṁṅgukā (bj: machasaṁ)

Athettha sīhabyagghā ca, purisālū ca hatthiyo;
sīhabyagghā → sīhā byagghā (sya-all) hatthiyo → hatthayo (bj: machasaṁ)
Eṇeyyā pasadā ceva, rohiccā sarabhā migā.
rohiccā → rohitā (sya-all)

Koṭṭhasuṇā suṇopi ca, tuliyā naḷasannibhā;
koṭṭhasuṇā suṇopi → koṭṭhusuṇā sulopī (bj); koṭṭhusunā sulopī (pts) | ca → suṇopica (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)
Cāmarī calanī laṅghī, jhāpitā makkaṭā picu.
cāmarī → camarī (bj, pts) | laṅghī → laṅghi (bj) | laṅghi → yāghi (bj: machasaṁ)

Kakkaṭā kaṭamāyā ca, ikkā goṇasirā bahū;
kaṭamāyā → katamāyā (bj, sya-all, pts) | ca → kaṭamāyā (bj note)
Khaggā varāhā nakulā, kāḷakettha bahūtaso.
kāḷakettha → kālak ettha (pts)

Mahiṁsā soṇasiṅgālā, pampakā ca samantato;
mahiṁsā soṇasiṅgālā → mahisā soṇā sigālā ca (bj, pts)
Ākucchā pacalākā ca, citrakā cāpi dīpiyo.
ākucchā → ākuccā (bj, sya-all, pts)

Pelakā ca vighāsādā, sīhā gogaṇisādakā;
gogaṇisādakā → kokanisātakā (bj, sya-all, pts)
Aṭṭhapādā ca morā ca, bhassarā ca kukutthakā.
morā → romā (pts) kukutthakā → kukuṭṭhakā (sya-all) | kukutthakā → kukuṭṭhakā (bj: machasaṁ, syā)

Caṅkorā kukkuṭā nāgā, aññamaññaṁ pakūjino;
caṅkorā → vaṅkorā (bj)
Bakā balākā najjuhā, dindibhā kuñjavājitā.
kuñjavājitā → kuñjavādikā (bj); koñcavādikā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kuñjavājitā byagghinasā → kuñjavādikā vyagghīnasā (bj); koñcavādikā vyaghīnasā (pts) | kuñjavājitā → koñcavādikā (sya-all) | kuñjavājitā → kuñjavādikā (cck: sī. pī.)

Byagghinasā lohapiṭṭhā, pammakā jīvajīvakā;
pammakā → pampakā (bj, pts-vp-pli1); cappakā (sya1ed, sya2ed); pabbakā (mr) | pammakā → cappakā (sya-all) | pampakā → campakā (bj: machasaṁ, sī.vivi) | pammakā → pampakā (cck: sī. pī.); cappakā (cck: syā.); pabbakā (cck: ka.)
Kapiñjarā tittirāyo, kulā ca paṭikutthakā.

Mandālakā celakeṭu, bhaṇḍutittiranāmakā; Celāvakā piṅgalāyo, goṭakā aṅgahetukā.
piṅgalāyo → piṅgulāyo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | piṅgalāyo goṭakā → piṅgulāyo godhakā (sya-all, pts) | piṅgalāyo → piṅgulāyo (cck: sī. pī.) godhakā → goṭakā (bj: machasaṁ)

Karaviyā ca saggā ca, uhuṅkārā ca kukkuhā;
karaviyā → karavikā (sya-all) | ca → karavikā ca (bj: machasaṁ) kukkuhā → kukkubhā (bj)
Nānādijagaṇākiṇṇaṁ, nānāsaranikūjitaṁ.
nānāsaranikūjitaṁ → nānāsaranikujjitaṁ (bj) | nānāsaranikūjitaṁ athettha → nānāsaranikujjitanti ath ettha (pts)

Athettha sakuṇā santi, nīlakā mañjubhāṇakā;
nīlakā → sāḷikā (mr) | mañjubhāṇakā → mañjubhāṇikā (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | mañjubhāṇakā → mañajubhāṇakā (bj); mañjubhāṇikā (cck, sya-all) | nīlakā → sāḷikā (bj: machasaṁ) | nīlakā → sāḷikā (cck: ka.) | nīlakā → sālikātipi pāṭho (sya-all note)
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
saha → sabha (bj)

Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā;
santi → santī (bj) mañjussarā sitā setacchikūṭā → mañjussarāsitā setakkhikūṭā (sya-all)
Setacchikūṭā bhadrakkhā, aṇḍajā citrapekhuṇā.
Setacchikūṭā → setacchakūṭā (bj, pts-vp-pli1); setakkhikūṭā (sya1ed, sya2ed); setacchikuṭā (csp1ed) | setacchikūṭā → setacchakūṭā (bj, pts); setacchikuṭā (cck) | setacchakūṭā → setacchikūṭa (bj: machasaṁ) citrapekhuṇā → citrapekkhaṇā (sya-all) | citrapekhuṇā athettha → citrapekhunā ath ettha (pts) | citrapekkhuṇā → pakkhaṇa (bj: machasaṁ)

Athettha sakuṇā santi, dijā mañjussarā sitā; Sikhaṇḍī nīlagīvāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
sikhaṇḍī nīlagīvāhi → sikhandinīlagīvāhi (pts)

Kukutthakā kuḷīrakā, koṭṭhā pokkharasātakā;
kuḷīrakā → kulīrakā (bj) | kukutthakā → kukkuṭṭhakā (sya-all) | kukutthakā → kukuṭṭhakā (bj: machasaṁ, syā) koṭṭhā pokkharasātakā kālāmeyyā baliyakkhā → koṭṭhapokkharasātakā kāḷāmeyyā baḷīyakkhā (pts) | pokkharasātakā → pokkharasāṭakā (bj: machasaṁ, syā)
Kālāmeyyā baliyakkhā, kadambā suvasāḷikā.
kālāmeyyā baliyakkhā → kāḷāmeyyā khalīyakkhā (bj); kāḷaveyyā balīyakkhā (sya-all) | khalīyakkhā → balayakkhā (bj: machasaṁ)

Haliddā lohitā setā, athettha nalakā bahū;
nalakā bahū → naḷakā bahu (bj)
Vāraṇā bhiṅgarājā ca, kadambā suvakokilā.
bhiṅgarājā → hiṅgurājā (bj, pts) suvakokilā → sucikokilā (bj)

Ukkusā kurarā haṁsā, āṭā parivadentikā;
kurarā → kururā (sya-all) | ukkusā → kukkusā (pts) | kurarā → kūrurā (bj: machasaṁ, syā) parivadentikā → parivadantikā (bj, pts)
Pākahaṁsā atibalā, najjuhā jīvajīvakā.
pākahaṁsā → cākahaṁsā (sya-all) | pākahaṁsā → cākahaṁsā (bj: syā) najjuhā → najjūhā (bj)

Pārevatā ravihaṁsā, cakkavākā nadīcarā;
pārevatā → pārepatā (pts) cakkavākā → cākavākā (sya-all) | cakkavākā → vakkavakkā (bj: machasaṁ); cākavākā (bj: syā)
Vāraṇābhirudā rammā, ubho kālūpakūjino.
kālūpakūjino → kālupakūjino (sya-all)

Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā; Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
saha → sabha (bj)

Athettha sakuṇā santi, nānāvaṇṇā bahū dijā; Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhato saraṁ.
mañjū nikūjanti mucalindamubhato → mañjūni kūjanti mucalindamabhito (bj, pts) | sabbe → sace (bj: machasaṁ) mucalindamabhito → rucalindamubhato (bj: machasaṁ)

Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā;
karaviyā → karavīyā (bj); karavīkā (sya1ed, sya2ed); karavī (pts-vp-pli1) | karaviyā → karavīkā (sya-all) | dijā → karavī nāma te dijā (cck: sī. pī.)
Modanti saha bhariyāhi, aññamaññaṁ pakūjino.
saha → sabha (bj)

Athettha sakuṇā santi, karaviyā nāma te dijā;
karaviyā → karavīyā (bj); karavīkā (sya-all); karavī (pts)
Sabbe mañjū nikūjanti, mucalindamubhato saraṁ.
mañjū nikūjanti mucalindamubhato → mañjūni kūjanti mucalindamabhito (bj, pts)

Eṇeyyapasadākiṇṇaṁ, nāgasaṁsevitaṁ vanaṁ;
eṇeyyapasadākiṇṇaṁ → eṇeyyā pasadākiṇṇaṁ (sya-all)
Nānālatāhi sañchannaṁ, kadalīmigasevitaṁ.
kadalīmigasevitaṁ → kadalimigasevitaṁ (sya-all) | kadalīmigasevitaṁ athettha → kadalimigasevitaṁ ath ettha (pts)

Athettha sāsapo bahuko, nīvāro varako bahu;
sāsapo bahuko nīvāro → sāmā bahukā nivāro (sya-all) | bahuko → sāmā bahukā (bj: machasaṁ, syā) | bahuko → sāmā bahukā (cck: syā. ka.) nīvāro → nivāro (pts)
Sāli akaṭṭhapāko ca, ucchu tattha anappako.
sāli → sālī (bj) | ca → va (pts)

Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Khudaṁ pipāsaṁ aratiṁ, tattha patto na vindati;
Khudaṁ → khuddaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | Khudaṁ → khuddaṁ (cck: syā. ka.)
Yattha vessantaro rājā, saha puttehi sammati.

Dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ, āsadañca masaṁ jaṭaṁ;
brāhmaṇavaṇṇaṁ āsadañca → brāhmaṇaṁ vaṇṇaṁ āsañca (bj)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati”.
namassati → namassatīti (pts)

Idaṁ sutvā brahmabandhu, isiṁ katvā padakkhiṇaṁ; Udaggacitto pakkāmi, yattha vessantaro ahu.
ahu → ahū (bj) | ahu mahāvanavaṇṇanā → ahūti (pts)

Mahāvanavaṇṇanā.

8. Dārakapabba

“Uṭṭhehi jāli patiṭṭha, porāṇaṁ viya dissati;
patiṭṭha → patitiṭṭha (bj) viya → te migā viya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | ukkaṇṇā → okkaṇṇā (mr)
Brāhmaṇaṁ viya passāmi, nandiyo mābhikīrare”.

“Ahampi tāta passāmi, yo so brahmāva dissati;
dissati → padissati (bj: machasaṁ)
Addhiko viya āyāti, atithī no bhavissati”.
Addhiko viya → atthiko viya (bj, pts-vp-pli1) | addhiko → atthiko (bj, pts) | atthiko → addhiko (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) | viya → atthiko viya (cck: sī. pī.) bhavissati → bhavissatīti (pts)

“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ;
kacci nu → kaccinnu (bj)
Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
bahū → bahu (bj)

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts) | siriṁsapā → sarisapā (bj: machasaṁ)
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.

“Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṁ; Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
bahū → bahu (bj)

Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts)
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā amhaṁ na vijjati”.
amhaṁ → mayhaṁ (sya-all) | amhaṁ → mayhaṁ (bj: machasaṁ) | amhaṁ → mayhaṁ (cck: syā. ka.)

Satta no māse vasataṁ, araññe jīvasokinaṁ;
jīvasokinaṁ imampi → jīvisokinaṁ idaṁpi (sya-all) | jīvasokinaṁ → jīvisokinaṁ (cck: syā.)
Imampi paṭhamaṁ passāma, brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;
Imampi → idaṁpi (sya1ed, sya2ed); idampi (csp1ed) | imampi → idampi (bj, cck) | passāma → passāmi (sya-all)
Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ, aggihuttaṁ kamaṇḍaluṁ.
veḷuvaṁ → kheḷuvaṁ (bj); beluvaṁ (pts)

Svāgataṁ te mahābrahme, atho te adurāgataṁ; Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.
pāde → pade (bj)

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
tindukāni → tiṇḍukāni (sya-all) kāsumāriyo → kāsamāriyo (sya-all)
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi.
piva → pica (bj) abhikaṅkhasi → abhikaṁkhasīti (pts)

Atha tvaṁ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Anuppatto brahāraññaṁ, taṁ me akkhāhi pucchito.
anuppatto → anuppatato (sya-all) pucchito → pucchitoti (pts)

“Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṁ na khīyati;
sabbakālaṁ → sabbakāle (bj, pts)
Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ, putte me dehi yācito”.
yācitāgacchiṁ → yācitāgañchiṁ (bj, pts) | evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ → evantaṁ yācitāgañchiṁ (sya-all) | yācitāgañchiṁ → yācikā gañjiṁ (bj: machasaṁ) yācito → yācitoti (pts)

“Dadāmi na vikampāmi, issaro naya brāhmaṇa; Pāto gatā rājaputtī, sāyaṁ uñchāto ehiti.
ehīti → hohiti (bj: machasaṁ)

Ekarattiṁ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa; Tassā nhāte upaghāte, atha ne māladhārine.
nhāte → nahāte (bj, pts) | nhāte upaghāte → nhāto upagghāte (sya-all)

Ekarattiṁ vasitvāna, pāto gacchasi brāhmaṇa; Nānāpupphehi sañchanne, nānāgandhehi bhūsite;
nānāgandhehi bhūsite → nānāgandhavibhūsite (bj, pts)
Nānāmūlaphalākiṇṇe, gaccha svādāya brāhmaṇa”.
gaccha svādāya → gacchissādāya (bj) | gaccha svādāya brāhmaṇa → gacchissādāya brāhmaṇāti (pts) | gacchissādāya → gacchasvādāya (bj: machasaṁ)

“Na vāsamabhirocāmi, gamanaṁ mayha ruccati;
mayha → mayhaṁpi (sya-all)
Antarāyopi me assa, gacchaññeva rathesabha.

Na hetā yācayogī naṁ, antarāyassa kāriyā;
kāriyā → kārikā (bj: machasaṁ)
Itthiyo mantaṁ jānanti, sabbaṁ gaṇhanti vāmato.
Itthiyo mantaṁ → itthikā mantaṁ (sya1ed, sya2ed, mr) | jānanti → jānantī (bj) | itthiyo → itthikā (sya-all) | itthiyo → itthikā (bj: machasaṁ) | mantaṁ → itthikāmantaṁ (cck: ka.)

Saddhāya dānaṁ dadato, māsaṁ adakkhi mātaraṁ;
addakkhi → māsaṁadakkhi (bj: machasaṁ)
Antarāyampi sā kayirā, gacchaññeva rathesabha.

Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṁ;
āmantayassu → amantayassu (pts) | te → vo (bj: machasaṁ)
Saddhāya dānaṁ dadato, evaṁ puññaṁ pavaḍḍhati.

Āmantayassu te putte, mā te mātaramaddasuṁ; Mādisassa dhanaṁ datvā, rāja saggaṁ gamissasi”.
gamissasi → gamissatīti (pts)

“Sace tvaṁ nicchase daṭṭhuṁ, mama bhariyaṁ patibbataṁ; Ayyakassapi dassehi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
ayyakassapi dassehi → ayyakassapime dehi (sya-all) | ayyakassapi → ayyakassapi nodehi (bj: machasaṁ) cubho → ubho (pts)

Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine; Patīto sumano vitto, bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
dhanaṁ → dhananti (pts)

“Acchedanassa bhāyāmi, rājaputta suṇohi me; Rājadaṇḍāya maṁ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā;
rājadaṇḍāya → rājā daṇḍāya (bj, pts) vikkiṇeyya → vikkīṇeyya (sya-all)
Jino dhanañca dāse ca, gārayhassa brahmabandhuyā”.
jino → chinno (sya-all) brahmabandhuyā → brahmabandhuyāti (pts)

“Ime kumāre disvāna, mañjuke piyabhāṇine;
mañjuke → muñjuke (pts)
Dhamme ṭhito mahārājā, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano; Laddhā pītisomanassaṁ, bahuṁ dassati te dhanaṁ”.
dhanaṁ nāhaṁ tampi → dhananti nāhan tam pi (pts)

“Nāhaṁ tampi karissāmi, yaṁ maṁ tvaṁ anusāsasi; Dārakeva ahaṁ nessaṁ, brāhmaṇyā paricārake”.
dārakeva → dārake ca (bj, pts) brāhmaṇyā → brāhmaṇiyā (bj) | brāhmaṇyā paricārake → brāhmaṇiyā paricārike (sya-all); brāhmaṇiyā paricāraketi (pts)

Tato kumārā byathitā, sutvā luddassa bhāsitaṁ;
byathitā → byatthitā (sya1ed, sya2ed); vyadhitā (pts-vp-pli1); byadhitā (mr) | byathitā → byadhitā (cck: sī. pī. ka.)
Tena tena padhāviṁsu, jālī kaṇhājinā cubho.
jālī kaṇhājinā → jālikaṇhājinā (bj) | jālī → jāli (pts) | cubho → ubhoti (pts)

“Ehi tāta piyaputta, pūretha mama pāramiṁ;
pūretha mama pāramiṁ → piyā me dānapāramī (sya1ed, sya2ed, mr)
Hadayaṁ mebhisiñcetha, karotha vacanaṁ mama.

Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;
yānā nāvā → yānanāvā (bj, pts) | yānā nāvā ca → yānanāvāva (sya-all)
Jātipāraṁ tarissāmi, santāressaṁ sadevakaṁ.
tarissāmi → karissāmi (bj: machasaṁ) sadevakaṁ → sadevake (bj); sadevakanti (pts) | santāressaṁ → sandhārissaṁ (bj: machasaṁ)

Ehi amma piyadhīti, pūretha mama pāramiṁ;
piyadhīti → dhitā (bj: machasaṁ, sī.vivi) pāramiṁ → piyā me dāna pārami (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi) | pāramiṁ → piyā me dānapāramī (cck: syā. ka.)
Hadayaṁ mebhisiñcetha, karotha vacanaṁ mama.

Yānā nāvā ca me hotha, acalā bhavasāgare;
yānā nāvā → yānanāvā (bj, pts) | yānā nāvā ca → yānanāvāva (sya-all)
Jātipāraṁ tarissāmi, uddharissaṁ sadevakaṁ”.
sadevakaṁ → sadevake (bj); sadevakanti (pts)

Tato kumāre ādāya, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho;
cubho → ubho (pts)
Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.

Tato kumāre ādāya, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho;
cubho → ubho (pts)
Brāhmaṇassa adā vitto, puttake dānamuttamaṁ.
vitto → citto (sya-all) | citto → vittotipi pāṭho (sya-all note)

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ kumāre padinnamhi, medanī sampakampatha.
medanī sampakampatha → medinī samakampatha (bj, pts) | sampakampatha → samakampatha (sya-all)

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ; Yaṁ pañjalikato rājā, kumāre sukhavacchite; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.
raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanoti (pts)

Tato so brāhmaṇo luddo, lataṁ dantehi chindiya; Latāya hatthe bandhitvā, latāya anumajjatha.
anumajjatha → anupajjatha (sya1ed, sya2ed, mr) | anumajjatha → anupajjatha (sya-all) | anumajjatha → anupajjata (bj: machasaṁ) | anumajjatha → anupajjatha (cck: ka.)

Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
rajjumādāya daṇḍañcādāya → rajjum ādāya daṇḍam ādāya (pts)
Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato.
pekkhato → pekkhatoti (pts)

Tato kumārā pakkāmuṁ, brāhmaṇassa pamuñciya; Assupuṇṇehi nettehi, pitaraṁ so udikkhati.

Vedhamassatthapattaṁva, pitu pādāni vandati;
vedhamassatthapattaṁva → vedhaṁ assatthapannaṁva (bj) pādāni vandati → pād abhivandati (pts)
Pitu pādāni vanditvā, idaṁ vacanamabravi.
vacanamabravi → vacanam abravī (pts)

“Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi; Yāva ammampi passemu, atha no tāta dassasi.

Ammā ca tāta nikkhantā, tvañca no tāta dassasi;
tvañca → tavañca (sya-all)
Mā no tvaṁ tāta adadā, yāva ammāpi etu no;
adadā → addā (bj) etu → eti (bj, sya-all, pts) | eti → etu (bj: machasaṁ)
Tadāyaṁ brāhmaṇo kāmaṁ, vikkiṇātu hanātu vā.
vikkiṇātu → vikkīṇātu (sya-all)

Balaṅkapādo andhanakho, atho ovaddhapiṇḍiko;
Balaṅkapādo → bilaṅkapādo (mr) | andhanakho → addhanakho (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | andhanakho → addhanakho (sya-all) | andhanakho atho ovaddhapiṇḍiko → addhanakho atha ovaḍḍhapiṇḍiko (pts) | balaṅkapādo → bilaṅkapādo (bj: machasaṁ) | Balaṅkapādo → bilaṅkapādo (cck: ka.) | andhanakho → addhanakho (cck: sī. syā. pī.) ovaddhapiṇḍiko → obaddhapiṇḍiko (sya1ed, sya2ed); ovaḍḍhapiṇḍiko (pts-vp-pli1); obandhapiṇḍiko (mr) | ovaddhapiṇḍiko dīghuttaroṭṭho → obaddhapiṇḍiko dīghottaroṭṭho (sya-all) | ovaddhapiṇḍiko → obandhapiṇḍiko (cck: ka.)
Dīghuttaroṭṭho capalo, kaḷāro bhagganāsako.

Kumbhodaro bhaggapiṭṭhi, atho visamacakkhuko;
bhaggapiṭṭhi → bhaggapiṭṭhī (sya-all) | kumbhodaro → kumbhūdaro (pts) visamacakkhuko → visama cakkhulo (bj, pts) | cakkhulo → cakkhuko (bj: machasaṁ, syā)
Lohamassu haritakeso, valīnaṁ tilakāhato.
haritakeso → bharitakeso (bj)

Piṅgalo ca vinato ca, vikaṭo ca brahā kharo;
vikaṭo → vikato (pts) | vikaṭo → vikato (bj: machasaṁ, sī.vivi)
Ajināni ca sannaddho, amanusso bhayānako.
ajināni ca → ajinānipi (sya-all)

Manusso udāhu yakkho, maṁsalohitabhojano; Gāmā araññamāgamma, dhanaṁ taṁ tāta yācati.

Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi; Asmā nūna te hadayaṁ, āyasaṁ daḷhabandhanaṁ.
āyasaṁ → ayasā (sya-all)

Yo no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā;
baddhe → bandhe (sya-all)
Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati.

Idheva acchataṁ kaṇhā, na sā jānāti kismiñci;
acchataṁ → acchathaṁ (bj) jānāti kismiñci → jānāsi kismici (bj) | kismiñci → kismici (pts)
Migīva khīrasammattā, yūthā hīnā pakandati.
pakandati → va kandati (sya-all); pakandatīti (pts) | yūthā → yudhā (bj: machasaṁ)

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca ammaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.
passāmi → passissaṁ (sya-all) | passāmi → na passissaṁ (bj: machasaṁ, syā)

Na me idaṁ tathā dukkhaṁ, labbhā hi pumunā idaṁ; Yañca tātaṁ na passāmi, taṁ me dukkhataraṁ ito.
passāmi → passissaṁ (sya-all)

Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;
rucchati → ruccati (sya1ed, sya2ed); rucchiti (pts-vp-pli1); rujjati (mr) | cirarattāya rucchati → ciraṁ rattāya ruccati (sya-all) | rucchati → rujjati (cck: syā. ka.)
Kaṇhājinaṁ apassantī, kumāriṁ cārudassaniṁ.

So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
cirarattāya rucchati → ciraṁ rattāya ruccati (sya-all) | rucchati → rucchiti (pts)
Kaṇhājinaṁ apassanto, kumāriṁ cārudassaniṁ.

Sā nūna kapaṇā ammā, ciraṁ rucchati assame;
ciraṁ → cira rattāya (bj) | rucchati → ruccati (sya-all); rucchiti (pts)
Kaṇhājinaṁ apassantī, kumāriṁ cārudassaniṁ.

So nūna kapaṇo tāto, ciraṁ rucchati assame;
tāto → tato (bj) rucchati → ruccati (sya-all); rucchiti (pts)
Kaṇhājinaṁ apassanto, kumāriṁ cārudassaniṁ.

Sā nūna kapaṇā ammā, cirarattāya rucchati;
cirarattāya rucchati aḍḍharatte va → ciraṁ rattāya ruccati aḍḍharatteva (sya-all) | rucchati → rucchiti (pts)
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
avasucchati → avasussati (sya-all)

So nūna kapaṇo tāto, cirarattāya rucchati;
cirarattāya rucchati aḍḍharatte va → ciraṁ rattāya ruccati aḍḍharatteva (sya-all) | rucchati → rucchiti (pts)
Aḍḍharatte va ratte vā, nadīva avasucchati.
avasucchati → avasussati (sya-all) | avasucchati → avasussasi (bj: machasaṁ)

Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
sinduvārakā → sindhuvārikā (bj); sindhuvāritā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | sinduvārakā → sindhuvāritā (sya-all) | sindhuvārikā → sindhucāritā (bj: machasaṁ, sī.vivi) | sinduvārakā → sindhuvāritā (cck: bahūsu)
Vividhāni rukkhajātāni, tāni ajja jahāmase.

Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, tāni ajja jahāmase.

Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī;
sītūdakā → sītodikā (bj); sītodakā (pts-vp-pli1) | sītodikā → sītudakā (bj: machasaṁ) | sītūdakā → sītodikā (cck: sī. pī.)
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase.

Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhārema, tāni ajja jahāmase.

Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni ajja jahāmase.

Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime;
balībaddā → balivaddā (bj, pts-vp-pli1); balibaddhā (sya1ed, sya2ed, csp1ed) | balībaddā → balibaddā (cck); balibaddhā (sya-all)
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni ajja jahāmase”.
jahāmase nīyamānā → jahāmaseti niyyamānā (pts)

Nīyamānā kumārā te, pitaraṁ etadabravuṁ;
etadabravuṁ → etad abruvuṁ (pts)
“Ammaṁ ārogyaṁ vajjāsi, tvañca tāta sukhī bhava.

Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime;
balībaddā → balivaddā (bj, pts); balibaddā (cck); balibaddhā (sya-all)
Tāni ammāya dajjesi, sokaṁ tehi vinessati.
dajjesi → dajjāsi (bj, pts) | dajjesi sokaṁ tehi → dajjāsi sokantehi (sya-all) vinessati → vinassatī (bj: machasaṁ)

Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime;
balībaddā → balivaddā (bj, pts); balibaddā (cck); balibaddhā (sya-all)
Tāni ammā udikkhantī, sokaṁ paṭivinessati”.
udikkhantī → udikkhanti (bj) paṭivinessati → pativinessatīti (pts)

Tato vessantaro rājā, dānaṁ datvāna khattiyo; Paṇṇasālaṁ pavisitvā, kalunaṁ paridevayi.
kalunaṁ → karuṇaṁ (bj); kalūnaṁ (sya-all)

“Kaṁ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;
chātā → jātā (bj) | kaṁ nvajja chātā → kanvajjacchātā (sya-all) uparucchanti → uparucchenti (sya-all)
Sāyaṁ saṁvesanākāle, ko ne dassati bhojanaṁ.

Kaṁ nvajja chātā tasitā, uparucchanti dārakā;
kaṁ nvajja chātā → kanvajjacchātā (sya-all) | kaṁ nvajja → ka nv ajja (pts) uparucchanti → uparucchenti (sya-all)
Sāyaṁ saṁvesanākāle, ammā chātamha detha no.
ammā → amma (bj, sya-all) | ammā chātamha → amma chāt amha (pts)

Kathaṁ nu pathaṁ gacchanti, pattikā anupāhanā; Santā sūnehi pādehi, ko ne hatthe gahessati.
sūnehi pādehi → sūṇehi padehi (bj) | sūnehi → suṇehi (sya-all) | santā sūnehi → santāsunehi (pts)

Kathaṁ nu so na lajjeyya, sammukhā paharaṁ mama; Adūsakānaṁ puttānaṁ, alajjī vata brāhmaṇo.

Yopi me dāsidāsassa, añño vā pana pesiyo;
yopi → yo hi (bj, pts) | yopi me dāsidāsassa → yopime dāsīdāsassa (sya-all) pesiyo → jessiyo (bj); pessiko (pts) | jessiyo → pesiyo (bj: machasaṁ)
Tassāpi suvihīnassa, ko lajjī paharissati.
lajjī → lajji (bj)

Vārijasseva me sato, baddhassa kumināmukhe;
baddhassa → buddhassa (bj) | baddhassa kumināmukhe → bandhassa kuminomukhe (sya-all)
Akkosati paharati, piye putte apassato.
apassato adu → apassatoti ādu (pts)

Adu cāpaṁ gahetvāna, khaggaṁ bandhiya vāmato;
Adu → āduṁ (bj); ādū (sya1ed, sya2ed) | adu → āduṁ (bj); ādū (sya-all) | āduṁ → dhanaṁ (bj: machasaṁ) | ādū → ba. dhanuṁ (sya-all note) bandhiya → bandhitvā (bj, pts)
Ānessāmi sake putte, puttānañhi vadho dukho.
ānessāmi → ānayāmi (bj); ānissāmi (sya-all)

Aṭṭhānametaṁ dukkharūpaṁ, yaṁ kumārā vihaññare;
Aṭṭhānametaṁ → addhā hi metaṁ (pts-vp-pli1) | aṭṭhānametaṁ → addhā hi me taṁ (pts) | aṭṭhānametaṁ → aṭṭhāhimetaṁ (bj: PTS) | Aṭṭhānametaṁ → addhā hi metaṁ (cck: pī.)
Satañca dhammamaññāya, ko datvā anutappati”.
anutappati → atha tappati (bj); anutappatīti (pts)

“Saccaṁ kirevamāhaṁsu, narā ekacciyā idha; Yassa natthi sakā mātā, yathā natthi tatheva so.
yathā natthi → pitā atthi (mr) | natthi → pitā atthi (bj: machasaṁ) | natthi → pitā atthi (cck: ka.) | natthi → pitā atthītipi (sya-all note)

Ehi kaṇhe marissāma, natthattho jīvitena no; Dinnamhāti janindena, brāhmaṇassa dhanesino;
Dinnamhāti → dinnamhāpi (bj, sya1ed, sya2ed); dinnamāsi (mr) | dinnamhāti → dinnamhāpi (bj, sya-all) | dinnamhāpi → dinnamāsī (bj: machasaṁ) | Dinnamhāti → dinnamhāpi (cck: sī. syā.); dinnamāsi (cck: ka.)
Accāyikassa luddassa, yo no gāvova sumbhati.

Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
sinduvārakā → sindhuvārikā (bj); sindhuvāritā (sya-all)
Vividhāni rukkhajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.

Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, tāni kaṇhe jahāmase.

Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī;
sītūdakā → sītodikā (bj); sītodakā (pts)
Yatthassu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase.

Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhārema, tāni kaṇhe jahāmase.

Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjāma, tāni kaṇhe jahāmase.
kaṇhe → kaṇhā (pts)

Ime no hatthikā assā, balībaddā ca no ime;
balībaddā → balivaddā (bj, pts); balibaddā (cck); balibaddhā (sya-all)
Yehissu pubbe kīḷāma, tāni kaṇhe jahāmase”.
kīḷāma → kīlāma (pts) jahāmase → jahāmesa (bj) | jahāmase nīyamānā → jahāmaseti niyyamānā (pts)

Nīyamānā kumārā te, brāhmaṇassa pamuñciya; Tena tena padhāviṁsu, jālī kaṇhājinā cubho.
jālī → jāli (pts) | cubho → vubhoti (pts)

Tato so rajjumādāya, daṇḍañcādāya brāhmaṇo;
rajjumādāya daṇḍañcādāya → rajjum ādāya daṇḍam ādāya (pts)
Ākoṭayanto te neti, sivirājassa pekkhato.
pekkhato → pekkhatoti (pts)

Taṁ taṁ kaṇhājināvoca, “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo; Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṁva dāsiyaṁ.
paṭikoṭeti → patikoṭeti (bj, pts)

Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā; Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṁ tāta neti no; Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi”.
nīyamāne → nīyamānā (sya-all) kiṁ nu tāta → kinnu tātā (bj) | udikkhasi → udikkhasīti (pts)

“Ime no pādakā dukkhā, dīgho caddhā suduggamo;
pādakā → pādukā (bj, sya-all, pts)
Nīce colambate sūriyo, brāhmaṇo ca dhāreti no.
colambate sūriyo → volambate suriyo (bj) dhāreti → tareti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | tareti → dhāreti (bj: machasaṁ) | dhāreti → tareti (cck: sī. syā. pī.)

Okandāmase bhūtāni, pabbatāni vanāni ca;
Okandāmase → okandāmasi (bj, pts-vp-pli1); okandāmhase (sya1ed, sya2ed); okkantāmasi (mr) | okandāmase → okandāmasi (bj, pts); okandāmhase (sya-all) | okandāmasi → okkantā (bj: machasaṁ); okandāmhase (bj: syā) | Okandāmase → okkantāmasi (cck: ka.)
Sarassa sirasā vandāma, supatitthe ca āpake.
āpake → āvake (mr) | āpake → āvake (bj: machasaṁ) | āpake → āvake (cck: ka.)

Tiṇalatāni osadhyo, pabbatāni vanāni ca;
Tiṇalatāni → tiṇalatā ca (bj, pts-vp-pli1) | tiṇalatāni osadhyo → tiṇalatā ca osaddhyo (bj) | tiṇalatāni → tiṇā latāni (sya-all); tiṇalatā ca (pts)
Ammaṁ ārogyaṁ vajjātha, ayaṁ no neti brāhmaṇo.

Vajjantu bhonto ammañca, maddiṁ asmāka mātaraṁ;
vajjantu → vajjannu (bj) asmāka mātaraṁ → amhākamātaraṁ (bj) | asmāka → amhāka (pts)
Sace anupatitukāmāsi, khippaṁ anupatiyāsi no.
anupatitukāmāsi → anuppatitukāmā (sya-all) anupatiyāsi → anuppateyya (sya-all)

Ayaṁ ekapadī eti, ujuṁ gacchati assamaṁ; Tamevānupateyyāsi, api passesi ne lahuṁ.
tamevānupateyyāsi → tamevanupateyyāsi (bj); tam eva anupatiyāsi (pts) ne → no (bj, sya-all, pts)

Aho vata re jaṭinī, vanamūlaphalahārike;
jaṭinī → jaṭini (bj, pts) vanamūlaphalahārike → … hāriyā (sya1ed, sya2ed, mr) | vanamūlaphalahārike → vanamūlaphalahāriyā (sya-all) | vanamūlaphalahārike → hāriyā (cck: syā. ka.)
Suññaṁ disvāna assamaṁ, taṁ te dukkhaṁ bhavissati.

Ativelaṁ nu ammāya, uñchā laddho anappako;
nu → nūna (bj, pts) uñchā laddho anappako → uñchāladdhaṁ anappakaṁ (sya1ed, sya2ed) | uñchā laddho anappako → uñchāladdhaṁ anappakaṁ (sya-all) | anappako → uñchāladdhaṁ anappakaṁ (cck: syā.)
Yā no baddhe na jānāsi, brāhmaṇena dhanesinā.
jānāsi → jānāti (bj, sya-all, pts) | baddhe → bandhe (sya-all) | baddhe → bandhe (bj: machasaṁ, sī.vivi)

Accāyikena luddena, yo no gāvova sumbhati; Apajja ammaṁ passemu, sāyaṁ uñchāto āgataṁ.
apajja → ahajja (bj) | ahajja → apajja (bj: machasaṁ, syā)

Dajjā ammā brāhmaṇassa, phalaṁ khuddena missitaṁ; Tadāyaṁ asito dhāto, na bāḷhaṁ dhārayeyya no.
dhāto → chāto (sya-all) dhārayeyya → tarayeyya (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | dhārayeyya → tarayeyya (sya-all) | dhārayeyya → tarayeyya (cck: sī. syā. pī.)

Sūnā ca vata no pādā, bāḷhaṁ dhāreti brāhmaṇo;
sūnā → sūṇā (bj); suṇā (sya-all); sutā (pts) | pādā → padā (bj) dhāreti → tāreti (bj, sya-all, pts)
Iti tattha vilapiṁsu, kumārā mātugiddhino”.

Dārakapabbaṁ nāma.
Dārakapabbaṁ nāma → kumarapabbaṁ (bj, pts-vp-pli1)

9. Maddīpabba

Tesaṁ lālappitaṁ sutvā, tayo vāḷā vane migā;
vāḷā → vālā (bj)
Sīho byaggho ca dīpi ca, idaṁ vacanamabravuṁ.
dīpi → dīpī (pts)

“Mā heva no rājaputtī, sāyaṁ uñchāto āgamā; Mā hevamhāka nibbhoge, heṭhayittha vane migā.
mā hevamhāka → māhevambhākaṁ (bj) heṭhayittha → baṁdhayittha (bj: machasaṁ)

Sīho ce naṁ viheṭheyya, byaggho dīpi ca lakkhaṇaṁ;
ce → ca (cck, sya-all) byaggho dīpi → vyaggho dīpī (pts)
Neva jālīkumārassa, kuto kaṇhājinā siyā;
jālīkumārassa → jālikumārassa (sya-all)
Ubhayeneva jīyetha, patiṁ putte ca lakkhaṇā”.
jīyetha patiṁ putte → jiyyetha patiputte (sya-all) lakkhaṇā → lakkhaṇāti (bj) | lakkhaṇā khaṇittikaṁ → lakkhaṇāti khaṇittikam (pts)

“Khaṇittikaṁ me patitaṁ, dakkhiṇakkhi ca phandati;
patitaṁ dakkhiṇakkhi → patati dakkhiṇakkhī (bj) | patitaṁ → patati (pts) | patati → patitaṁ (bj: machasaṁ, syā) phandati → pandati (bj: machasaṁ)
Aphalā phalino rukkhā, sabbā muyhanti me disā”.

Tassā sāyanhakālasmiṁ, assamāgamanaṁ pati;
sāyanhakālasmiṁ → sāyanhakālamhi (bj); sāyaṇhakālamhi (sya-all) | sāyanhakālasmiṁ assamāgamanaṁ → sāyaṇhakālamhi assamāgamanam (pts)
Atthaṅgatamhi sūriye, vāḷā panthe upaṭṭhahuṁ.
atthaṅgatamhi sūriye vāḷā → atthaṅgatambhi suriyamhi vālā (bj) | sūriye → suriye (sya-all) | atthaṅgatamhi sūriye → atthamitamhi suriyamhi (pts) | atthaṅgatambhi → atthamentamhi (bj: machasaṁ)

“Nīce colambate sūriyo, dūre ca vata assamo;
colambate sūriyo → volambate suriyo (bj); volambake suriye (sya-all)
Yañca nesaṁ ito hassaṁ, taṁ te bhuñjeyyu bhojanaṁ.
hassaṁ → bhassaṁ (bj) | hassaṁ taṁ te → hissaṁ tante (sya-all) | bhassaṁ → bhissaṁ (bj: machasaṁ, syā) | hassaṁ → hissaṁ (cck: ka.) bhuñjeyyu → bhuñjeyyuṁ (bj, pts)

So nūna khattiyo eko, paṇṇasālāya acchati; Tosento dārake chāte, mamaṁ disvā anāyatiṁ.

Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, khīrapītāva acchare.
khīrapītāva → khirapītāva (bj) | khirapītāva → vāripītāva (bj: machasaṁ)

Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Sāyaṁ saṁvesanākāle, vāripītāva acchare.

Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṁ.

Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, haṁsāvuparipallale.
haṁsāvuparipallale → haṁsāva upari pallale (bj, pts)

Te nūna puttakā mayhaṁ, kapaṇāya varākiyā; Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.

Ekāyano ekapatho, sarā sobbhā ca passato; Aññaṁ maggaṁ na passāmi, yena gaccheyya assamaṁ.

Migā namatthu rājāno, kānanasmiṁ mahabbalā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṁ me detha yācitā.

Avaruddhassāhaṁ bhariyā, rājaputtassa sirīmato;
avaruddhassāhaṁ → avaruddhassahaṁ (bj, pts)
Tañcāhaṁ nātimaññāmi, rāmaṁ sītāvanubbatā.

Tumhe ca putte passatha, sāyaṁ saṁvesanaṁ pati;
passatha → passetha (bj, sya-all)
Ahañca putte passeyyaṁ, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Bahuñcidaṁ mūlaphalaṁ, bhakkho cāyaṁ anappako; Tato upaḍḍhaṁ dassāmi, maggaṁ me detha yācitā.

Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dhammena bhātaro hotha, maggaṁ me detha yācitā”.
yācitā → yācitāti (pts)

Tassā lālappamānāya, bahuṁ kāruññasañhitaṁ;
bahuṁ kāruññasañhitaṁ → bahukāruññasaṁhitaṁ (pts)
Sutvā nelapatiṁ vācaṁ, vāḷā panthā apakkamuṁ.
vāḷā → vālā (bj) | panthā apakkamuṁ → patthā apakkamunti (pts)

“Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā;
imamhi → imambhahi (bj) | padesamhi → padesambhi (bj)
Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, vacchā bālāva mātaraṁ.

Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā;
padesamhi → padesambhi (bj)
Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, haṁsāvuparipallale.
haṁsāvuparipallale → haṁsāva upari pallale (bj)

Imamhi naṁ padesamhi, puttakā paṁsukuṇṭhitā;
padesamhi → padesambhi (bj)
Paccuggatā maṁ tiṭṭhanti, assamassāvidūrato.

Dve migā viya ukkaṇṇā, samantā mabhidhāvino;
dve → te (bj, sya-all, pts) | viya → te migāviya (cck: sī. syā. pī.) | ukkaṇṇā → okkaṇṇā (cck: ka.) samantā mabhidhāvino ānandino → samantāmabhidhāvino ānanditā (bj, pts)
Ānandino pamuditā, vaggamānāva kampare; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Chakalīva migī chāpaṁ, pakkhī muttāva pañjarā;
chakalīva → chagilīva (sya-all) | chakalīva → chagalīca (bj: machasaṁ)
Ohāya putte nikkhamiṁ, sīhīvāmisagiddhinī;
nikkhamiṁ → nikkhamma (sya-all) sīhīvāmisagiddhinī → sihīvāmisagiddhini (bj); sīhī vāmisāgiddhinī (pts)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Idaṁ nesaṁ padakkantaṁ, nāgānamiva pabbate;
nesaṁ padakkantaṁ → tesaṁ parakkantaṁ (bj) | padakkantaṁ → parakkantaṁ (sya-all) | nesaṁ padakkantaṁ nāgānamiva → tesaṁ parakkantaṁ nāgānam iva (pts)
Citakā parikiṇṇāyo, assamassāvidūrato;
parikiṇṇāyo → upatiṇṇayo (bj: machasaṁ)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.
kaṇhājinaṁ cubho vālikāyapi → kaṇhājinañcubho vālukāyapi (bj) | vālukāyapi → vālikāyapi (bj: machasaṁ)

Vālikāyapi okiṇṇā, puttakā paṁsukuṇṭhitā;
vālikāyapi → vālukāyapi (sya-all)
Samantā mabhidhāvanti, te na passāmi dārake.

Ye maṁ pure paccuṭṭhenti, araññā dūramāyatiṁ;
paccuṭṭhenti → paccudenti (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | paccuṭṭhenti araññā dūramāyatiṁ → paccudenti araññādūramāyatiṁ (bj) | paccuṭṭhenti → paccudenti (sya-all) | paccudenti → paccuḍenti (bj: machasaṁ) | paccuṭṭhenti → paccudenti (cck: sī. syā. pī.)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Chakaliṁva migiṁ chāpā, paccuggantuna mātaraṁ;
chakaliṁva migiṁ → chagilīva migī (sya-all) paccuggantuna mātaraṁ → paccuggantvāna assamaṁ (bj); paccuggantvāna assamā (pts) | paccuggantuna → paccuggantvāna (sya-all)
Dūre maṁ pavilokenti, te na passāmi dārake.
pavilokenti → paṭivilokenti (bj, sya1ed, sya2ed); apalokenti (mr) | pavilokenti → paṭivilokenti (sya-all) | pavilokenti → apalokenti (cck: ka.); paṭivilokenti (cck: syā.)

Idaṁ nesaṁ kīḷanakaṁ, patitaṁ paṇḍubeḷuvaṁ;
kīḷanakaṁ → kīḷanaṁ (sya1ed, sya2ed); kīḷānakaṁ (csp1ed) | nesaṁ kīḷanakaṁ → ca tesaṁ kīḷantaṁ (bj) | kīḷanakaṁ → kīḷānakaṁ (cck); kīḷanaṁ (sya-all) | idaṁ → idañca (sya-all) paṇḍubeḷuvaṁ → paṇḍubeluvaṁ (bj); paṇḍuveluvaṁ (sya-all)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Thanā ca mayhime pūrā, uro ca sampadālati;
pūrā → purā (bj) | mayhime → mayha me (sya-all)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Ucchaṅgeko vicināti, thanamekāvalambati; Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Yassu sāyanhasamayaṁ, puttakā paṁsukuṇṭhitā;
yassu sāyanhasamayaṁ → yassā sāyaṇhasamayaṁ (sya-all)
Ucchaṅge me vivattanti, te na passāmi dārake.
ucchaṅge → uccaṅke (sya-all)

Ayaṁ so assamo pubbe, samajjo paṭibhāti maṁ; Tyajja putte apassantyā, bhamate viya assamo.

Kimidaṁ appasaddova, assamo paṭibhāti maṁ; Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.

Kimidaṁ appasaddova, assamo paṭibhāti maṁ; Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.

Kimidaṁ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;
tuṇhibhūtosi → tuṇhībhūtosi (bj, sya-all)
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
kākolāpi → kākoḷāpi (pts) matā → hatā (pts)

Kimidaṁ tuṇhibhūtosi, api ratteva me mano;
tuṇhibhūtosi → tuṇhībhūtosi (bj, sya-all) | kimidaṁ tuṇhibhūtosi → kim idaṁ tuṇhībhūto si (pts)
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.

Kacci nu me ayyaputta, migā khādiṁsu dārake; Araññe iriṇe vivane, kena nītā me dārakā.
iriṇe → irine (bj); īriṇe (sya-all); īrine (pts) | irine → irine vane (machasaṁ, syā, syā, sī.vivi); īrane (bj note)

Adu te pahitā dūtā, adu suttā piyaṁvadā;
adu → ādu (bj, pts); ādū (sya-all) adu → ādu (bj, pts); ādū (sya-all)
Adu bahi no nikkhantā, khiḍḍāsu pasutā nu te.
adu → ādu (bj, pts); ādū (sya-all) | no → nu (pts) khiḍḍāsu → khiḍḍhāsu (bj)

Nevāsaṁ kesā dissanti, hatthapādā ca jālino;
ca → na (bj)
Sakuṇānañca opāto, kena nītā me dārakā.
sakuṇānañca → sakuṇānaṁ va (bj) dārakā → dārakāti (pts)

Idaṁ tato dukkhataraṁ, sallaviddho yathā vaṇo;
vaṇo → vaṇe (bj)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Idampi dutiyaṁ sallaṁ, kampeti hadayaṁ mama; Yañca putte na passāmi, tvañca maṁ nābhibhāsasi.
yañca → tyajja (pts)

Ajjeva me imaṁ rattiṁ, rājaputta na saṁsasi;
Ajjeva → ajja ce (sya1ed, sya2ed) | ajjeva → ajja ce (sya-all) | Ajjeva → ajja ce (cck: syā.)
Maññe okkantasantaṁ maṁ, pāto dakkhisi no mataṁ”.
okkantasantaṁ → ukkantasattaṁ (bj, pts-vp-pli1) | okkantasantaṁ → ukkantasantaṁ (bj) | okkantasantaṁ → ukkantasattaṁ (cck: sī. pī.) dakkhisi → dakkhasi (bj, sya-all) | mataṁ nūna → matanti nanu (pts)

“Nūna maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
nūna → nanu (bj, sya-all) rājaputtī → rājaputti (bj)
Pāto gatāsi uñchāya, kimidaṁ sāyamāgatā”.
kimidaṁ sāyamāgatā → kim idaṁ sāyam āgatāti (pts)

“Nanu tvaṁ saddamassosi, ye saraṁ pātumāgatā; Sīhassapi nadantassa, byagghassa ca nikujjitaṁ.
sīhassapi nadantassa byagghassa → sīhassa vinadantassa vyagghassa (bj) | sīhassapi nadantassa → sīhassa vinadantassa (sya-all) nikujjitaṁ → nikūjitaṁ (sya-all)

Ahu pubbanimittaṁ me, vicarantyā brahāvane; Khaṇitto me hatthā patito, uggīvañcāpi aṁsato.
uggīvañcāpi → uṅgīvañcāpi (mr) | uggīvañcāpi → uṅgīvañcāpi (cck: ka.)

Tadāhaṁ byathitā bhītā, puthu katvāna pañjaliṁ;
byathitā → vyādhitā (pts) puthu → puthuṁ (bj, sya-all, pts) | pañjaliṁ sabbadisā → añjaliṁ sabbā disā (bj, sya-all) | pañjaliṁ sabbadisā namassissaṁ → añjaliṁ sabbā disā namassisaṁ (pts)
Sabbadisā namassissaṁ, api sotthi ito siyā.

Mā heva no rājaputto, hato sīhena dīpinā; Dārakā vā parāmaṭṭhā, acchakokataracchihi.
acchakokataracchihi → acchakokataracchibhi (sya-all) | acchakokataracchihi → taracjehi (bj: machasaṁ)

Sīho byaggho ca dīpi ca, tayo vāḷā vane migā;
dīpi → dīpī (bj, pts) vāḷā → vālā (bj)
Te maṁ pariyāvaruṁ maggaṁ, tena sāyamhi āgatā.
āgatā → āgatāti (pts)

Ahaṁ patiñca putte ca, āceramiva māṇavo;
āceramiva → ācariyamiva (sya-all)
Anuṭṭhitā divārattiṁ, jaṭinī brahmacārinī.
anuṭṭhitā → anuṭṭhatā (bj: machasaṁ)

Ajināni paridahitvā, vanamūlaphalahāriyā;
vanamūlaphalahāriyā → vanamūlaphalabhāriyā (pts)
Vicarāmi divārattiṁ, tumhaṁ kāmā hi puttakā.
tumhaṁ kāmā hi → tuyhaṁ kāmāhi (pts)

Ahaṁ suvaṇṇahaliddiṁ, ābhataṁ paṇḍubeḷuvaṁ;
ahaṁ suvaṇṇahaliddiṁ → imaṁ suvaṇṇahāliddiṁ (bj); idaṁ suvaṇṇahāliddaṁ (sya-all) | suvaṇṇahaliddiṁ → suvaṇṇahāliddiṁ (pts) | imaṁ → ahaṁ (bj: machasaṁ, sī.vivi) paṇḍubeḷuvaṁ → paṇḍuveluvaṁ (sya-all); paṇḍubeluvaṁ (pts)
Rukkhapakkāni cāhāsiṁ, ime vo putta kīḷanā.
vo putta → te puttā (bj, pts) | putta kīḷanā imaṁ mūlāḷivattakaṁ → puttakīḷanā idaṁ mūḷālivattakaṁ (sya-all)

Imaṁ mūlāḷivattakaṁ, sālukaṁ ciñcabhedakaṁ;
mūlāḷivattakaṁ → muḷāvaṭakaṁ (bj); muḷālavaṭakaṁ (pts) | muḷāvaṭakaṁ → vattakaṁ (bj: machasaṁ) ciñcabhedakaṁ → piñjarodakaṁ (bj, pts); jiñjarodakaṁ (sya-all) | piñjarodakaṁ → piñjabhedakaṁ (bj: machasaṁ) | jiñjarodakaṁ → ba. ciñcabhedakaṁ (sya-all note)
Bhuñja khuddehi saṁyuttaṁ, saha puttehi khattiya.
khuddehi → khuddena (sya-all)

Padumaṁ jālino dehi, kumudañca kumāriyā;
kumudañca → kumudaṁ pana (bj, sya-all, pts)
Māline passa naccante, sivi puttāni avhaya.
avhaya → avbhaya (bj)

Tato kaṇhājināyapi, nisāmehi rathesabha;
kaṇhājināyapi → kaṇhājināyāpi (bj, pts); kaṇhājinā yāti (sya-all)
Mañjussarāya vagguyā, assamaṁ upayantiyā.
upayantiyā → upagacchantiyā (sya1ed, sya2ed); upaganthiyā (mr) | upayantiyā → upagacchantiyā (sya-all) | upayantiyā → upagantiyā (bj: machasaṁ) | upayantiyā → upaganthiyā (cck: syā. ka.)

Samānasukhadukkhamhā, raṭṭhā pabbājitā ubho;
samānasukhadukkhamhā → samānusukhadukkhamhā (bj) pabbājitā → pabbajitā (bj)
Api sivi putte passesi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Samaṇe brāhmaṇe nūna, brahmacariyaparāyaṇe;
brahmacariyaparāyaṇe → brahmacariyaparāyane (bj, sya-all); brahmacariyaparāyare (pts)
Ahaṁ loke abhissapiṁ, sīlavante bahussute;
abhissapiṁ → abhisasiṁ (sya-all, pts)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Ime te jambukā rukkhā, vedisā sinduvārakā;
sinduvārakā → sindhuvārikā (bj); sindhuvāritā (sya-all, pts)
Vividhāni rukkhajātāni, te kumārā na dissare.

Assatthā panasā ceme, nigrodhā ca kapitthanā; Vividhāni phalajātāni, te kumārā na dissare.

Ime tiṭṭhanti ārāmā, ayaṁ sītūdakā nadī;
ārāmā → ārāme (sya-all) sītūdakā → sītodikā (bj); sītodakā (pts)
Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.

Vividhāni pupphajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe dhāriṁsu, te kumārā na dissare.
yānassu → yatthassu (bj)

Vividhāni phalajātāni, asmiṁ uparipabbate; Yānassu pubbe bhuñjiṁsu, te kumārā na dissare.
yānassu → yatthassu (bj)

Ime te hatthikā assā, balībaddā ca te ime;
balībaddā → balivaddā (bj, pts); balibaddā (cck); balibaddhā (sya-all) | te → no (sya-all)
Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.
dissare → dissareti (pts)

Ime sāmā sasolūkā, bahukā kadalīmigā;
sasolūkā → sasaṁ (bj: machasaṁ) kadalīmigā → kadalimigā (pts)
Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.

Ime haṁsā ca koñcā ca, mayūrā citrapekhuṇā;
citrapekhuṇā → citrapekhunā (bj); cittapekkhanā (pts) | mayūrā → mayurā (sya-all)
Yehissu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.

Imā tā vanagumbāyo, pupphitā sabbakālikā; Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.

Imā tā pokkharaṇī rammā, cakkavākūpakūjitā;
pokkharaṇī → pokkharaṇiyo (bj, pts)
Mandālakehi sañchannā, padumuppalakehi ca;
mandālakehi → maddālakehi (bj); maṇḍālakehi (sya-all) padumuppalakehi → padumappalakehi (pts)
Yatthassu pubbe kīḷiṁsu, te kumārā na dissare.

Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamāhaṭaṁ;
udakamāhaṭaṁ → udakamābhataṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); udakamāhataṁ (csp1ed) | udakamāhaṭaṁ → udakamābhataṁ (bj, sya-all); udakamāhataṁ (cck) | udakamāhaṭaṁ aggipi → udakam ābhataṁ aggī pi (pts)
Aggipi te na hāpito, kiṁ nu mandova jhāyasi.
jhāyasi → jhāyasī (bj)

Piyo piyena saṅgamma, samo me byapahaññati;
samo me → samohaṁ (sya1ed, sya2ed); sammohaṁ (mr) | samo me → samohaṁ (sya-all) | me → samohaṁ (cck: syā.); sammohaṁ (cck: ka.)
Tyajja putte na passāmi, jāliṁ kaṇhājinaṁ cubho.

Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
nīhatā → nihatā (bj); nīhaṭā (sya-all); nihitā (pts)
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
matā → hatā (bj, pts)

Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
nīhatā → nihatā (bj); nīhaṭā (sya-all); nihitā (pts)
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā”.
dārakā → dārakāti (pts)

Sā tattha paridevitvā, pabbatāni vanāni ca; Punadevassamaṁ gantvā, rodi sāmikasantike.
sāmikasantike → sāmikassanti rodati (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | rodi sāmikasantike → sāmikassanti rodati (bj, sya-all, pts) | sāmikassanti → sāmikassantike (bj: machasaṁ) | sāmikasantike → sāmikasantike rodi (cck: sī. syā. pī.)

“Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
nīhatā → nihatā (bj); nīhaṭā (sya-all); nihitā (pts)
Kākolāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.
matā → hatā (bj, pts)

Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
nīhatā → nihatā (bj); nīhaṭā (sya-all); nihitā (pts) | nihatā → nihatā (bj: syā); nihaṭā (bj: machasaṁ)
Sakuṇāpi na vassanti, matā me nūna dārakā.

Na kho no deva passāmi, yena te nīhatā matā;
nīhatā → nihatā (bj); nīhaṭā (sya-all); nihitā (pts)
Vicarantī rukkhamūlesu, pabbatesu guhāsu ca”.
vicarantī → vicaranti (bj, cck)

Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
maddī → maddi (bj)
Bāhā paggayha kanditvā, tattheva patitā chamā.
chamā tamajjhapattaṁ → chamāti tam ajjhapattaṁ (pts)

Tamajjhapattaṁ rājaputtiṁ, udakenābhisiñcatha;
udakenābhisiñcatha → udakena abhisiñcatha (bj, pts)
Assatthaṁ naṁ viditvāna, atha naṁ etadabravi.
naṁ → taṁ (bj) etadabravi ādiyeneva → etad abravīti ādiyen eva (pts)

“Ādiyeneva te maddi, dukkhaṁ nakkhātumicchisaṁ;
maddi → maddī (bj) nakkhātumicchisaṁ daliddo → na kātumicchisaṁ daḷiddo (bj, pts)
Daliddo yācako vuḍḍho, brāhmaṇo gharamāgato.
vuḍḍho → vuddho (bj, pts)

Tassa dinnā mayā puttā, maddi mā bhāyi assasa;
maddi → maddī (bj) | assasa → assāsa (bj: machasaṁ)
Maṁ passa maddi mā putte, mā bāḷhaṁ paridevasi;
maddi → maddī (bj) mā → (bj) | paridevasi → paridevayi (sya-all)
Lacchāma putte jīvantā, arogā ca bhavāmase.
jīvantā → jivantā (bj) arogā → ārogā (pts)

Putte pasuñca dhaññañca, yañca aññaṁ ghare dhanaṁ; Dajjā sappuriso dānaṁ, disvā yācakamāgataṁ;
yācakamāgataṁ → yācakamāgate (bj, sya-all, pts)
Anumodāhi me maddi, puttake dānamuttamaṁ”.
maddi → maddī (bj) dānamuttamaṁ → dānam uttamanti (pts)

“Anumodāmi te deva, puttake dānamuttamaṁ; Datvā cittaṁ pasādehi, bhiyyo dānaṁ dado bhava.
bhiyyo dānaṁ dado → bhīyo dānadado (bj) | dānaṁ dado → dānadado (pts)

Yo tvaṁ maccherabhūtesu, manussesu janādhipa; Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano”.
raṭṭhavaḍḍhano → raṭṭhavaḍḍhanoti (pts)

Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all); paṭhavi (pts)
Samantā vijjutā āguṁ, girīnaṁva patissutā.
āguṁ → āgū (sya-all) patissutā → paṭissutā (bj, sya-all) | girīnaṁva patissutā → girīnaṁ va paṭissutāti (pts)

Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;
brahmā → brahmā ca (bj) | pajāpati → pajāpati ca (bj); ca pajāpatī ca (sya-all, pts) vessavaṇo → vessavaṇo ca rājā (bj, sya-all); vessavano ca rājā (pts)
Sabbe devānumodanti, tāvatiṁsā saindakā.
devānumodanti → devā anumodanti (bj, pts)

Iti maddī varārohā, rājaputtī yasassinī;
rājaputtī → rājaputti (bj)
Vessantarassa anumodi, puttake dānamuttamaṁ.

Maddīpabbaṁ nāma.

10. Sakkapabba

Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ pati → vivasane suriyassuggamanampati (bj) | vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (sya-all, pts)
Sakko brāhmaṇavaṇṇena, pāto tesaṁ adissatha.
tesaṁ → nesaṁ (sya-all) | adissatha kacci → adissathāti kaccin (pts) | adissatha → adassatha (bj: machasaṁ)

“Kacci nu bhoto kusalaṁ, kacci bhoto anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.
mūlaphalā bahū → mūlaphalābahu (bj)

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts) | siriṁsapā → sarīsapā (bj: machasaṁ)
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (bj)

“Kusalañceva no brahme, atho brahme anāmayaṁ;
kusalañceva → kusañceva (bj)
Atho uñchena yāpema, atho mūlaphalā bahū.
mūlaphalā bahū atho → mūlaphalābahu ato (bj)

Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts) | siriṁsapā → sarīsapā (bj: machasaṁ)
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā mayhaṁ na vijjati.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (bj) mayhaṁ → amhaṁ (bj, pts)

Satta no māse vasataṁ, araññe jīvasokinaṁ;
jīvasokinaṁ idaṁ → jīvisokinaṁ idaṁpi (sya-all) | jīvasokinaṁ → jīvisokinaṁ (pts)
Idaṁ dutiyaṁ passāma, brāhmaṇaṁ devavaṇṇinaṁ;
idaṁ → idampi (bj, pts)
Ādāya veḷuvaṁ daṇḍaṁ, dhārentaṁ ajinakkhipaṁ.
veḷuvaṁ → beḷuvaṁ (bj); veluvaṁ (sya-all); beluvaṁ (pts)

Svāgataṁ te mahābrahme, atho me adurāgataṁ;
atho me → athote (bj) | me → te (sya-all, pts)
Anto pavisa bhaddante, pāde pakkhālayassu te.

Tindukāni piyālāni, madhuke kāsumāriyo;
tindukāni → tiṇḍukāni (sya-all) kāsumāriyo → kāsamāriyo (sya-all)
Phalāni khuddakappāni, bhuñja brahme varaṁ varaṁ.

Idampi pānīyaṁ sītaṁ, ābhataṁ girigabbharā; Tato piva mahābrahme, sace tvaṁ abhikaṅkhasi.
abhikaṅkhasi → abhikaṁkhasīti (pts)

Atha tvaṁ kena vaṇṇena, kena vā pana hetunā; Anuppatto brahāraññaṁ, taṁ me akkhāhi pucchito”.
anuppatto → athappatto (bj); anuppattosi (sya-all) pucchito → pucchitoti (pts)

“Yathā vārivaho pūro, sabbakālaṁ na khīyati; Evaṁ taṁ yācitāgacchiṁ, bhariyaṁ me dehi yācito”.
taṁ yācitāgacchiṁ → ta yācitāgañchiṁ (bj) | yācitāgacchiṁ → yācit āgañchim (pts) yācito → yācitoti (pts)

“Dadāmi na vikampāmi, yaṁ maṁ yācasi brāhmaṇa;
brāhmaṇa → brahāmaṇa (bj)
Santaṁ nappaṭiguyhāmi, dāne me ramatī mano”.
nappaṭiguyhāmi → nappaṭigūhāmi (bj, sya-all); nappatigūhāmi (pts) | nappaṭigūhāmi → nappaṭiguyhāmi (bj: machasaṁ) ramatī → ramate (sya-all) | mano → manoti (pts)

Maddiṁ hatthe gahetvāna, udakassa kamaṇḍaluṁ;
udakassa → udakassa ca (bj, pts)
Brāhmaṇassa adā dānaṁ, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhano.

Tadāsi yaṁ bhiṁsanakaṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ;
lomahaṁsanaṁ → lomaṁsanaṁ (bj)
Maddiṁ paricajantassa, medanī sampakampatha.
paricajantassa medanī sampakampatha → pariccajantassa medinī samakampatha (bj) sampakampatha → samakampatha (sya-all)

Nevassa maddī bhākuṭi, na sandhīyati na rodati;
bhākuṭi → bhakuṭī (bj, sya-all) | nevassa → neva sā (cck) | bhakuṭī → bhākuṭi (bj: machasaṁ)
Pekkhatevassa tuṇhī sā, “eso jānāti yaṁ varaṁ”.
tuṇhī sā eso → tuṇhiyā esa (sya-all) varaṁ → varanti (pts)

(Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ, maddideviṁ patibbataṁ;
(Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītaṁ … → imā dve gāthāyo csp1ed, csp2ed potthakesu na maddideviṁ → maddiṁ deviṁ (sya1ed, sya2ed) | maddideviṁ → maddiṁ deviṁ (sya-all)
Cajamāno ca cintesiṁ, bodhiyāyeva kāraṇā.
Cajamāno → cajjamāno (sya1ed) | ca → na (sya1ed, sya2ed) | ca → na (bj, pts) | cajamāno ca → cajjamāno na (sya-all)

Na me dessā ubho puttā, maddī devī na dessiyā;
na dessiyā → na appiyā (sya1ed, sya2ed) | dessiyā → appiyā (sya-all)
Sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ, tasmā piye adāsahaṁ.)
adāsahaṁ → adās ahanti (pts)

“Komārī yassāhaṁ bhariyā, sāmiko mama issaro;
yassāhaṁ → yassahaṁ (bj) | yassahaṁ → komāriyāhaṁ (bj: syā); komāri yasasāhaṁ (bj: machasaṁ)
Yassicche tassa maṁ dajjā, vikkiṇeyya haneyya vā”.
vikkiṇeyya → vikkīṇeyya (sya-all) | vā → vāti (pts)

Tesaṁ saṅkappamaññāya, devindo etadabravi;
etadabravi → etad abravī (pts)
“Sabbe jitā te paccūhā, ye dibbā ye ca mānusā.
paccūhā → paccuhā (bj, sya-all)

Ninnāditā te pathavī, saddo te tidivaṅgato;
pathavī → paṭhavī (bj, sya-all); paṭhavi (pts)
Samantā vijjutā āguṁ, girīnaṁva patissutā.
āguṁ → āgū (sya-all) patissutā → paṭissutā (bj, sya-all)

Tassa te anumodanti, ubho nāradapabbatā; Indo ca brahmā pajāpati, somo yamo vessavaṇo;
pajāpati → ca pajāpatī ca (bj, sya-all, pts) vessavaṇo → vessavaṇo ca rājā (bj, sya-all, pts)
Sabbe devānumodanti, dukkarañhi karoti so.
devānumodanti dukkarañhi → devā anumodanti dukkaraṁ hi (bj, pts)

Duddadaṁ dadamānānaṁ, dukkaraṁ kamma kubbataṁ;
kamma → Bdf -aṁ. (pts note)
Asanto nānukubbanti, sataṁ dhammo durannayo.
durannayo → duranvayo (sya-all)

Tasmā satañca asataṁ, nānā hoti ito gati;
asataṁ → asatañca (bj, sya-all) | ca → Bdf sataṁ, omitting ca. (pts note)
Asanto nirayaṁ yanti, santo saggaparāyaṇā.
saggaparāyaṇā → saggaparāyanā (sya-all) | saggaparāyaṇā yametaṁ → saggaparāyanā yam etaṁ (pts)

Yametaṁ kumāre adā, bhariyaṁ adā vane vasaṁ;
adā → adadā (sya-all, pts) adā → adadā (bj, sya-all, pts)
Brahmayānamanokkamma, sagge te taṁ vipaccatu”.
vipaccatu → vipaccatūti (pts) | vipaccatu → vipavacitaṁ (bj: machasaṁ, sī.vivi)

“Dadāmi bhoto bhariyaṁ, maddiṁ sabbaṅgasobhanaṁ;
sabbaṅgasobhanaṁ → sabbaṅgasobhiniṁ (sya-all)
Tvañceva maddiyā channo, maddī ca patinā saha.
tvañceva → tvaññeva (bj); tvaṁ ñeva (pts)

Yathā payo ca saṅkho ca, ubho samānavaṇṇino; Evaṁ tuvañca maddī ca, samānamanacetasā.

Avaruddhettha araññasmiṁ, ubho sammatha assame;
araññasmiṁ → araññamiṁ (bj) sammatha assame → sammatāssame (pts)
Khattiyā gottasampannā, sujātā mātupettito;
sujātā → sajātā (pts)
Yathā puññāni kayirātha, dadantā aparāparaṁ.
aparāparaṁ sakkohamasmi → aparāparanti sakko ham asmi (pts)

Sakkohamasmi devindo, āgatosmi tavantike; Varaṁ varassu rājisi, vare aṭṭha dadāmi te”.

“Varañce me ado sakka, sabbabhūtānamissara;
varañce → varaṁ ve (bj)
Pitā maṁ anumodeyya, ito pattaṁ sakaṁ gharaṁ; Āsanena nimanteyya, paṭhametaṁ varaṁ vare.
āsanena → āsanne (bj) paṭhametaṁ → paṭhamaṁ taṁ (bj, pts)

Purisassa vadhaṁ na roceyyaṁ, api kibbisakārakaṁ;
api kibbisakārakaṁ → apikibbisakārikaṁ (bj) | kibbisakārakaṁ → kibbisakārikaṁ (pts)
Vajjhaṁ vadhamhā moceyyaṁ, dutiyetaṁ varaṁ vare.
vadhamhā → vadhambhā (bj) vare → varaṁ (bj)

Ye vuḍḍhā ye ca daharā, ye ca majjhimaporisā;
vuḍḍhā → vuddhā (bj); ca vuddhā (pts)
Mameva upajīveyyuṁ, tatiyetaṁ varaṁ vare.

Paradāraṁ na gaccheyyaṁ, sadārapasuto siyaṁ; Thīnaṁ vasaṁ na gaccheyyaṁ, catutthetaṁ varaṁ vare.
thīnaṁ → thinaṁ (bj)

Putto me sakka jāyetha, so ca dīghāyuko siyā;
so → yo (pts)
Dhammena jine pathaviṁ, pañcametaṁ varaṁ vare.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (bj, sya-all) | pathaviṁ pañcametaṁ varaṁ → paṭhaviṁ pañcam etaṁ varam (pts)

Tato ratyā vivasāne, sūriyassuggamanaṁ pati;
vivasāne sūriyassuggamanaṁ pati → vivasane suriyassuggamanampati (bj) | vivasāne sūriyassuggamanaṁ → vivasane suriyassuggamanaṁ (sya-all, pts)
Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ, chaṭṭhametaṁ varaṁ vare.
pātubhaveyyuṁ → pātubhāveyyuṁ (bj) | dibbā → dibyā (sya-all)

Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṁ; Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ, sattametaṁ varaṁ vare.

Ito vimuccamānāhaṁ, saggagāmī visesagū;
vimuccamānāhaṁ → cimuccamānāhaṁ (bj) visesagū anivatti → visesagu anibbatti (bj)
Anivatti tato assaṁ, aṭṭhametaṁ varaṁ vare”.
anivatti → anibbattī (sya-all, pts) | anibbattī → anivattītipi pāṭho (sya-all note) vare → vareti (pts)

Tassa taṁ vacanaṁ sutvā, devindo etadabravi;
etadabravi → etad abravī (pts)
“Aciraṁ vata te tato, pitā taṁ daṭṭhumessati”.
tato → tāto (bj, sya-all, pts) daṭṭhumessati → diṭṭhumessati (bj); daṭṭhum essatīti (pts)

Idaṁ vatvāna maghavā, devarājā sujampati; Vessantare varaṁ datvā, saggakāyaṁ apakkami.

Sakkapabbaṁ nāma.

11. Mahārājapabba

“Kassetaṁ mukhamābhāti, hemaṁvuttattamagginā; Nikkhaṁva jātarūpassa, ukkāmukhapahaṁsitaṁ.
ukkāmukhapahaṁsitaṁ → ukkāmukhapabhaṁsitaṁ (bj)

Ubho sadisapaccaṅgā, ubho sadisalakkhaṇā;
sadisapaccaṅgā → sadīsapacacaṅgā (bj)
Jālissa sadiso eko, ekā kaṇhājinā yathā.

Sīhā bilāva nikkhantā, ubho sampatirūpakā;
bilāva → vilāva (sya-all)
Jātarūpamayāyeva, ime dissanti dārakā.
dārakā → dārakāti (pts)

Kuto nu bhavaṁ bhāradvāja, ime ānesi dārake;
bhavaṁ → tvaṁ (bj, sya-all) | tvaṁ → bhavaṁ (bj: machasaṁ)
Ajja raṭṭhaṁ anuppatto, kuhiṁ gacchasi brāhmaṇa”.
raṭṭhaṁ anuppatto kuhiṁ gacchasi → raṭṭhamanuppatto kuto āgacchasi (bj, sya-all) kuhiṁ gacchasi → kuto āgacchasi (bj, sya1ed, sya2ed) | brāhmaṇa → idaṁ gāthaddhaṁ pts-vp-pli1 potthake | brāhmaṇa → kuhiṁ gacchasi brāhmaṇa (bj: machasaṁ) | brāhmaṇa → idaṁ gāthaddhaṁ pī potthake natthi (cck note) | brāhmaṇa → kuhiṁ gacchasi brāhmaṇātipi pāṭho (sya-all note)

“Mayhaṁ te dārakā deva, dinnā vittena sañjaya; Ajja pannarasā ratti, yato laddhā me dārakā”.
ratti → rattī (bj, pts) | pannarasā → paṇṇarasā (sya-all) laddhā → dinnā (bj, pts-vp-pli1) | laddhā me → dinnāme (bj) | dārakā → dārakāti (pts) | dinnāme → laddhā (bj: syā) | laddhā → dinnā (cck: sī. pī.)

“Kena vā vācapeyyena, sammāñāyena saddahe;
vā vācapeyyena sammāñāyena → vācāya peyyena sammā ñāyena (sya-all) | vācapeyyena → vācāya peyyena (bj: syā); kena vācāpeyyena (bj: machasaṁ)
Ko tetaṁ dānamadadā, puttake dānamuttamaṁ”.
tetaṁ dānamadadā → te taṁ dānamaddā (bj) dānamuttamaṁ → dānam uttamanti (pts)

“Yo yācataṁ patiṭṭhāsi, bhūtānaṁ dharaṇīriva; So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ.

Yo yācataṁ gatī āsi, savantīnaṁva sāgaro;
gatī → gati (sya-all)
So me vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ”.
vasaṁ dukkaṭaṁ → vasanti dukkataṁ (pts)

“Dukkaṭaṁ vata bho raññā, saddhena gharamesinā;
dukkaṭaṁ → dukkaṁ (bj)
Kathaṁ nu puttake dajjā, araññe avaruddhako.
avaruddhako imaṁ → avaruddhake idaṁ (pts)

Imaṁ bhonto nisāmetha, yāvantettha samāgatā; Kathaṁ vessantaro rājā, puttedāsi vane vasaṁ.
kathaṁ → kathaṁ me (bj)

Dāsiṁ dāsaṁ ca so dajjā, assaṁ cassatarīrathaṁ;
dāsaṁ ca → dāsaṁ dāsiñca (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | dāsiṁ → (bj, sya-all, pts) | ca → dāsiñca (sya-all) | ca → dāsaṁ dāsi ca (cck: sī. pī.) cassatarīrathaṁ → vāssatarīrathaṁ (bj) | vāssatarīrathaṁ → assaṁ cassatarīrathaṁ (bj: machasaṁ)
Hatthiñca kuñjaraṁ dajja, kathaṁ so dajja dārake”.
dajja → dajjā (bj, sya-all, pts) dajja → dajjā (bj) | dajja dārake → dajjā dāraketi (pts)

“Yassa nassa ghare dāso, asso cassatarīratho;
nassa → natthi (bj); nāssa (sya-all) | natthi → nassa (bj: machasaṁ); nāssa (bj: syā) | nassa → natthi (cck: sī. pī.) cassatarīratho hatthī → vāssatarīratho hatthi (bj)
Hatthī ca kuñjaro nāgo, kiṁ so dajjā pitāmaha”.
pitāmaha → pitāmahā (sya-all) | pitāmaha dānamassa → pitāmahāti dānam assa (pts)

“Dānamassa pasaṁsāma, na ca nindāma puttakā;
na ca nindāma puttakā → nāvanindāma potaka (sya-all) | na ca nindāma → nāvanindāma (pts) | nindāma → nāvanindāma (bj: machasaṁ, syā)
Kathaṁ nu hadayaṁ āsi, tumhe datvā vanibbake”.
vanibbake → vaṇibbake (bj)

“Dukkhassa hadayaṁ āsi, atho uṇhampi passasi;
bhāsitaṁ → ayaṁ gāthā aṭṭhakathāpotthakeyeva dissati (sya-all note) uṇhampi passasi rohinīheva tambakkhī → uṇhaṁpi assasi rohaṇīheva tāmbakkhī (sya-all)
Rohinīheva tambakkhī, pitā assūni vattayi”.
rohinīheva tambakkhī → rohiṇīheva tambakkhi (bj) vattayi yaṁ → vattayīti yan (pts)

Yaṁ taṁ kaṇhājināvoca, “ayaṁ maṁ tāta brāhmaṇo; Laṭṭhiyā paṭikoṭeti, ghare jātaṁva dāsiyaṁ.
paṭikoṭeti → patikoṭeti (bj, pts)

Na cāyaṁ brāhmaṇo tāta, dhammikā honti brāhmaṇā; Yakkho brāhmaṇavaṇṇena, khādituṁ tāta neti no; Nīyamāne pisācena, kiṁ nu tāta udikkhasi”.
udikkhasi → udikkhasīti (pts)

“Rājaputtī ca vo mātā, rājaputto ca vo pitā; Pubbe me aṅkamāruyha, kiṁ nu tiṭṭhatha ārakā”.
aṅkamāruyha → aṅgamāruyha (csp1ed) | aṅkamāruyha → aṅgamāruyha (cck) ārakā → ārakāti (pts)

“Rājaputtī ca no mātā, rājaputto ca no pitā; Dāsā mayaṁ brāhmaṇassa, tasmā tiṭṭhāma ārakā”.
ārakā → ārakāti (pts)

“Mā sammevaṁ avacuttha, ḍayhate hadayaṁ mama;
sammevaṁ → sammecaṁ (bj); samm evaṁ (pts) ḍayhate → dayhate (bj, pts)
Citakāyaṁva me kāyo, āsane na sukhaṁ labhe.
citakāyaṁva → citakā viya (bj, pts) | viya → citakāyaṁva (bj: machasaṁ)

Mā sammevaṁ avacuttha, bhiyyo sokaṁ janetha maṁ;
sammevaṁ → samm evaṁ (pts)
Nikkiṇissāmi dabbena, na vo dāsā bhavissatha.
dabbena → daṇḍena (bj) | nikkiṇissāmi → nikkīṇissāmi (sya-all) | nikkiṇissāmi dabbena → nikkiṇissāma daṇḍena (pts)

Kimagghiyañhi vo tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Yathābhūtaṁ me akkhātha, paṭipādentu brāhmaṇaṁ”.
brāhmaṇaṁ sahassagghañhi → brāhmaṇanti sahassagghaṁ hi (pts)

“Sahassagghañhi maṁ tāta, brāhmaṇassa pitā adā; Atha kaṇhājinaṁ kaññaṁ, hatthinā ca satena ca”.
atha → acchaṁ (bj, sya-all) | kaññaṁ hatthinā ca satena → kañña hatthiādisatena (sya-all) | Atha → acchaṁ (cck: sī. syā. ka.) hatthinā ca satena ca → hatthiādisatena ca (sya1ed, sya2ed); hatthinādisatena ca (mr) | ca → cāti (pts) | hatthinā → hatthi ādikena ca (bj: syā); hatthinādisatenaca (bj: machasaṁ) | ca → hatthiādisatena ca (cck: syā.); hatthinādisatena ca (cck: ka.)

“Uṭṭhehi katte taramāno, brāhmaṇassa avākara;
avākara → avākari (bj: machasaṁ)
Dāsisataṁ dāsasataṁ, gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ;
dāsisataṁ → dāsīsataṁ (bj, sya-all) hatthusabhaṁ → hatthūsabhaṁ (bj, sya-all, pts)
Jātarūpasahassañca, puttānaṁ dehi nikkayaṁ”.
jātarūpasahassañca → jātarūpasabhassañca (bj) puttānaṁ → potānaṁ (sya-all) | nikkayaṁ → nikkayanti (pts)

Tato kattā taramāno, brāhmaṇassa avākari; Dāsisataṁ dāsasataṁ, gavaṁ hatthusabhaṁ sataṁ;
dāsisataṁ → dāsīsataṁ (bj, sya-all) hatthusabhaṁ → hatthūsabhā (bj); hatthūsabhaṁ (sya-all, pts)
Jātarūpasahassañca, puttānaṁdāsi nikkayaṁ.
jātarūpasahassañca puttānaṁdāsi → jātarūpasabhassañca puttānaṁ dāsi (bj) puttānaṁdāsi → potānaṁdāsi (sya-all) | nikkayaṁ → imā dve gāthā aṭṭhakathāpotthakeyeva dissanti (sya-all note)

Nikkiṇitvā nahāpetvā, bhojayitvāna dārake; Samalaṅkaritvā bhaṇḍena, ucchaṅge upavesayuṁ.
bhaṇḍena ucchaṅge → bhaṇḍehi uccaṅke (sya-all)

Sīsaṁ nhāte sucivatthe, sabbābharaṇabhūsite;
nhāte → nahāte (bj) | sīsaṁ nhāte → sīsaṁnahāte (pts)
Rājā aṅke karitvāna, ayyako paripucchatha.

Kuṇḍale ghusite māle, sabbābharaṇabhūsite;
sabbābharaṇabhūsite → sabbālaṅkārabhūsite (bj, sya-all, pts) | sabbālaṅkārabhūsite → sabbābharaṇabhūsite (bj: machasaṁ)
Rājā aṅke karitvāna, idaṁ vacanamabravi.
vacanamabravi → vacanam abravī (pts)

“Kacci ubho arogā te, jāli mātāpitā tava;
arogā → ārogā (pts)
Kacci uñchena yāpenti, kacci mūlaphalā bahū.
yāpenti → yāpetha (csp1ed) | yāpenti → yāpetha (cck)

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts)
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
vāḷamigākiṇṇe kacci → vālamigākiṇṇe (bj) hiṁsā → hiṁsā tesaṁ (bj, pts) | kacci → (pts) | vijjati → vijjatīti (pts) | vijjati → kaccibhiṁsā na vijjati (bj: machasaṁ)

“Atho ubho arogā me, deva mātāpitā mama;
arogā → aroga (bj) | me → te (sya-all)
Atho uñchena yāpenti, atho mūlaphalā bahū.

Atho ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
atho → ato (bj) | ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts)
Vane vāḷamigākiṇṇe, hiṁsā nesaṁ na vijjati.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (bj) nesaṁ → tesaṁ (bj, pts)

Khaṇantālukalambāni, bilāni takkalāni ca;
khaṇantālukalambāni bilāni → khaṇantālūkalambāni biḷāli (bj) | khaṇantālukalambāni bilāni takkalāni → khaṇant ālukalambāni biḷālitakkalāni (pts) bilāni takkalāni → viḷānitakkalāni (sya-all)
Kolaṁ bhallātakaṁ bellaṁ, sā no āhatva posati.
bhallātakaṁ bellaṁ → bhallāṭakaṁ belalaṁ (bj) | bhallātakaṁ → bhallāṭakaṁ (pts) āhatva → āhacca (bj, sya-all)

Yañceva sā āharati, vanamūlaphalahāriyā;
vanamūlaphalahāriyā → vanamūlaphalahārikā (bj, pts)
Taṁ no sabbe samāgantvā, rattiṁ bhuñjāma no divā.

Ammāva no kisā paṇḍu, āharantī dumapphalaṁ;
ammāva → ammā ca (bj, sya-all) | kisā → kīsā (sya-all) dumapphalaṁ → dumupaphalaṁ (bj: machasaṁ)
Vātātapena sukhumālī, padumaṁ hatthagatāmiva.
sukhumālī padumaṁ hatthagatāmiva → sukhumālapadumaṁ hatthagatām iva (pts) hatthagatāmiva → hatthagataṁmiva (sya-all)

Ammāya patanū kesā, vicarantyā brahāvane;
patanū kesā → patanūkesā (sya1ed, sya2ed, csp1ed)
Vane vāḷamigākiṇṇe, khaggadīpinisevite.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (bj)

Kesesu jaṭaṁ bandhitvā, kacche jallamadhārayi;
jallamadhārayi → jallamadhārayi dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ āsadañcamasañjaṭaṁ (sya-all)
Cammavāsī chamā seti, jātavedaṁ namassati.
āsadañcamasañjaṭaṁ → idaṁ aṭṭhakathāpotthakeyeva dissati (sya-all note) namassati → namassatīti (pts)

Puttā piyā manussānaṁ, lokasmiṁ udapajjisuṁ;
udapajjisuṁ → upapajjisuṁ (sya-all); uḍapajjissuṁ (pts)
Na hi nūnamhākaṁ ayyassa, putte sneho ajāyatha”.
na hi → naha (bj) | hi nūnamhākaṁ → ha nūn amhākaṁ (pts) sneho → senaho (bj); sineho (sya-all)

“Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṁ kataṁ mayā;
dukkaṭañca → dukkatañca (bj) | putta → pota (sya-all) bhūnahaccaṁ → bhūnahaccā (bj)
Yohaṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesimadūsakaṁ.
pabbājesimadūsakaṁ yaṁ → pabbājesiṁ adosakaṁ yam (pts)

Yaṁ me kiñci idha atthi, dhanaṁ dhaññañca vijjati; Etu vessantaro rājā, siviraṭṭhe pasāsatu”.
pasāsatu → pasāsatūti (pts)

“Na deva mayhaṁ vacanā, ehiti sivisuttamo; Sayameva devo gantvā, siñca bhogehi atrajaṁ”.
gantvā → gantvāna (bj, sya-all, pts) atrajaṁ → atrajanti (pts)

Tato senāpatiṁ rājā, sañjayo ajjhabhāsatha;
sañjayo → sajjayo (cck)
“Hatthī assā rathā pattī, senā sannāhayantu naṁ;
hatthī → hatthi (bj); atthī (sya-all) | pattī → patti (bj, pts)
Negamā ca maṁ anventu, brāhmaṇā ca purohitā.

Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
yodhino → yudhino (bj, pts-vp-pli1); yuthino (mr) | yodhino → yuthino (cck: ka.)
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
nānāvaṇṇehilaṅkatā nīlavatthadharā → nānāvaṇṇeh alaṁkatā nīlavaṇṇadharā (pts)

Nīlavatthadharā neke, pītāneke nivāsitā;
Nīlavatthadharā neke → nīlavaṇṇadharāneke (pts-vp-pli1); nīlavatthadharā eke (?) | neke → nīlavaṇṇadharāneke (cck: sī. pī.); nīlavatthadharā eke (cck: ?)
Aññe lohitauṇhīsā, suddhāneke nivāsitā;
lohitauṇhīsā suddhāneke → lohitatuṇhīsā suddhā neke (pts)
Khippamāyantu sannaddhā, nānāvaṇṇehilaṅkatā.
nānāvaṇṇehilaṅkatā himavā → nānāvatthehilaṅkatā himāvā (bj) | nānāvaṇṇehilaṅkatā → nānāvattheh alaṁkatā (pts) | nānāvatthehilaṅkatā → nānāvaṇṇehi (bj: machasaṁ)

Himavā yathā gandhadharo, pabbato gandhamādano;
gandhadharo → gandharo (sya-all, pts)
Nānārukkhehi sañchanno, mahābhūtagaṇālayo.

Osadhehi ca dibbehi, disā bhāti pavāti ca; Khippamāyantu sannaddhā, disā bhantu pavantu ca.
bhantu pavantu → bhāti pavāti (pts) | ca → disā bhāti pavātica (bj: machasaṁ)

Tato nāgasahassāni, yojayantu catuddasa; Suvaṇṇakacchā mātaṅgā, hemakappanavāsasā.
hemakappanavāsasā → Cks -vāsavā, Bd -nivāsasā. (pts note)

Ārūḷhā gāmaṇīyehi, tomaraṅkusapāṇibhi;
tomaraṅkusapāṇibhi → tomaraṅkusapāṇihi (bj) | tomaraṅkusapāṇibhi khippamāyantu → tomaraṁkusapāṇihi khippam āyantu (pts)
Khippamāyantu sannaddhā, hatthikkhandhehi dassitā.
hatthikkhandhehi → hatthakkhandhehi (bj)

Tato assasahassāni, yojayantu catuddasa; Ājānīyāva jātiyā, sindhavā sīghavāhanā.
ājānīyāva → ājāniyeva (sya-all) | va → Cks ca. (pts note) sīghavāhanā → Cks -hinā. (pts note)

Ārūḷhā gāmaṇīyehi, illiyācāpadhāribhi;
ārūḷhā → arūḷhā (pts) illiyācāpadhāribhi → illiyā cāpadhārihi (bj) | illiyā → indiyā (bj: machasaṁ) | illiyācāpadhārihi → Cks illiyo, Bd indiyā-. (pts note)
Khippamāyantu sannaddhā, assapiṭṭhehilaṅkatā.
assapiṭṭhehilaṅkatā → assapiṭṭhe alaṅkatā (sya1ed, sya2ed, csp1ed); assapiṭṭheh'alaṅkatā (pts-vp-pli1) | assapiṭṭhehilaṅkatā → assapiṭṭhe alaṅkatā (cck, sya-all); assapiṭṭheh alaṁkatā (pts)

Tato rathasahassāni, yojayantu catuddasa;
catuddasa → cātuddasa (bj: machasaṁ)
Ayosukatanemiyo, suvaṇṇacitapakkhare.
suvaṇṇacitapakkhare → suvaṇṇacitrapokkhare (sya-all)

Āropentu dhaje tattha, cammāni kavacāni ca;
āropentu → aropentu (pts)
Vippālentu ca cāpāni, daḷhadhammā pahārino;
Vippālentu → vipphālentu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | vippālentu → vipphālentu (bj, sya-all, pts) | Vippālentu → vipphālentu (cck: sī. syā. pī.)
Khippamāyantu sannaddhā, rathesu rathajīvino.
rathajīvino → rathajīvinoti (pts)

Lājā olopiyā pupphā, mālāgandhavilepanā;
olopiyā → lājā olokiyā (sya1ed, sya2ed); lājā olokirā (mr) | olopiyā → olokiyā (sya-all) | olopiyā → olokirā (bj: machasaṁ); olokiyā (bj: syā) | Lājāolopiyā → lājā olokirā (cck: ka.) mālāgandhavilepanā → mālagandhavilepanā (pts)
Agghiyāni ca tiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
agghiyāni → agghīyāni (bj)

Gāme gāme sataṁ kumbhā, merayassa surāya ca; Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (sya1ed, sya2ed, mr) | maggamhi → maggambhi (bj) | patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (sya-all) | patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (bj: machasaṁ, syā) | patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (cck: syā. ka.)

Maṁsā pūvā saṅkuliyo, kummāsā macchasaṁyutā;
saṅkuliyo → saṅkulīyo (bj); ca saṅkulyā (sya-all)
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
maggamhi → maggamahi (bj) | patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (sya-all)

Sappi telaṁ dadhi khīraṁ, kaṅgubījā bahū surā;
dadhi → dadhiṁ (bj, pts) kaṅgubījā → kaṅguvīhi (bj, pts-vp-pli1); kaṅgupiṭṭhā (sya1ed, sya2ed) | kaṅgubījā → kaṅgu vīhi (bj, pts); kaṅgupiṭṭhā (sya-all) | kaṅgu → kaṅgupiṭṭhā (bj: syā); kaṁsubījā (bj: machasaṁ) | kaṅgubījā → kaṅguvīhi (cck: sī. pī.); kaṅgupiṭṭhā (cck: syā.) | kaṅgupiṭṭhā → ba. kaṅgubījā (sya-all note)
Maggamhi patitiṭṭhantu, yena maggena ehiti.
maggamhi → maggamahi (bj) | patitiṭṭhantu → patitā ṭhantu (sya-all)

Āḷārikā ca sūdā ca, naṭanaṭṭakagāyino;
naṭanaṭṭakagāyino → naṭanāṭakagāyino (ja546:61 [Vidhurajātaka/ Maṇikaṇḍa]) | naṭanaṭṭakagāyino → naṭanaṭṭaka gāyakā (bj); naṭanaṭṭakagāyanā (pts) | gāyakā → gāyino (bj: syā)
Pāṇissarā kumbhathūṇiyo, mandakā sokajjhāyikā.
kumbhathūṇiyo mandakā sokajjhāyikā → kumbhathūniyo maṇḍakā sokajhāyikā (bj) | kumbhathūṇiyo mandakā → kumbhathūniyo muddikā (sya-all) | kumbhathūṇiyo → kumbhathūniyo (pts) sokajjhāyikā → sokajhāyikā (bj); sokacchāyikā (mr) | maṇḍakā → mudadikā (bj: syā); mandakā (bj: machasaṁ); edadaka (bj: __mi__) | sokajjhāyikā → sokacchāyikā (cck: ka.)

Āhaññantu sabbavīṇā, bheriyo dindimāni ca;
dindimāni → deṇḍimāni (bj, pts) | deṇḍimāni → dindamāna (bj: machasaṁ, syā)
Kharamukhāni dhamentu, nadantu ekapokkharā.
dhamentu → dhammantu (bj); dhamantu (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | dhamentu nadantu → dhammantu vadantu (bj); dhamantu vadataṁ (pts) | dhamentu → dhamantu (sya-all) | dhamentu → vadantu (cck: sī. pī.)

Mudiṅgā paṇavā saṅkhā, godhā parivadentikā;
mudiṅgā → mutiṅgā (bj, pts) | paṇavā → paṇḍavā (sya-all) parivadentikā → parivadantikā (sya-all)
Dindimāni ca haññantu, kutumpa dindimāni ca”.
kutumpa → kuṭumba (bj); kuṭumbā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | kutumpa dindimāni → kuṭumbadindimāni (bj) | kutumpa → kuṭumbā (sya-all) | kutumpa dindimāni ca → kuṭumbā tindimāni cāti (pts) | kutumpa → kuṭumbā (cck: sī. syā. pī.)

Sā senā mahatī āsi, uyyuttā sivivāhinī; Jālinā magganāyena, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.
pāyāsi → payāsi (pts)

Koñcaṁ nadati mātaṅgo, kuñjaro saṭṭhihāyano;
koñcaṁ → kuñcaṁ (bj, pts) | kuñcaṁ → koñcaṁ (bj: syā, sī.vivi, machasaṁ)
Kacchāya baddhamānāya, koñcaṁ nadati vāraṇo.
baddhamānāya → bajjhamānāya (sya-all) koñcaṁ → kuñcaṁ (bj, pts)

Ājānīyā hasiyanti, nemighoso ajāyatha;
hasiyanti → hasissiṁsu (bj, pts-vp-pli1) | ājānīyā hasiyanti → ajāniyā hasissiṁsu (pts) | hasissiṁsu → hasiyanti (bj: machasaṁ, syā) | hasiyanti → hasissiṁsu (cck: sī. pī.)
Abbhaṁ rajo acchādesi, uyyuttā sivivāhinī.
abbhaṁ → nabhaṁ (sya-all)

Sā senā mahatī āsi, uyyuttā hārahārinī;
hārahārinī → hārahāriṇī (bj); hārihāriṇī (sya-all)
Jālinā magganāyena, vaṅkaṁ pāyāsi pabbataṁ.

Te pāviṁsu brahāraññaṁ, bahusākhaṁ mahodakaṁ;
pāviṁsu → pāvisuṁ (bj, pts) bahusākhaṁ mahodakaṁ → bahusākaṁ bahūdakaṁ (bj) | mahodakaṁ → bahūdijaṁ (pts) | bahūdakaṁ → bahusākhaṁ mahodakaṁ (bj: sīmu) | mahodakaṁ → bahudijaṁ (cck: pī.)
Puppharukkhehi sañchannaṁ, phalarukkhehi cūbhayaṁ.

Tattha bindussarā vaggū, nānāvaṇṇā bahū dijā;
vaggū → vaggu (bj) | bindussarā → vindussarā (sya-all) bahū dijā kūjantamupakūjanti → bahūdijā kujjantam upakujjanti (pts)
Kūjantamupakūjanti, utusampupphite dume.
utusampupphite → utusamapupphite (bj)

Te gantvā dīghamaddhānaṁ, ahorattānamaccaye; Padesaṁ taṁ upāgacchuṁ, yattha vessantaro ahu.
upāgacchuṁ → upāgañchuṁ (bj, pts) | padesaṁ taṁ upāgacchuṁ → padesantaṁ upāgañchuṁ (sya-all)

Mahārājapabbaṁ nāma.

12. Chakhattiyakamma

Tesaṁ sutvāna nigghosaṁ, bhīto vessantaro ahu; Pabbataṁ abhiruhitvā, bhīto senaṁ udikkhati.
udikkhati → udikkhasi (bj: machasaṁ)

“Iṅgha maddi nisāmehi, nigghoso yādiso vane; Ājānīyā hasiyanti, dhajaggāni ca dissare.
hasiyanti → hasissanti (bj) | ājānīyā hasiyanti → ājāniyyā hasissanti (pts) dhajaggāni ca → dhajaggāneva (sya-all)

Ime nūna araññasmiṁ, migasaṅghāni luddakā;
araññasmiṁ → araññamhi (sya-all) | ime → ime ca (pts)
Vāgurāhi parikkhippa, sobbhaṁ pātetvā tāvade;
vāgurāhi → cākurāhi (bj: machasaṁ) sobbhaṁ → sobbhe (sya-all)
Vikkosamānā tibbāhi, hanti nesaṁ varaṁ varaṁ.
tibbāhi → tippāhi (bj, sya-all, pts) | tippāhi → tibabāhi (bj: machasaṁ)

Yathā mayaṁ adūsakā, araññe avaruddhakā;
yathā → tathā (sya-all)
Amittahatthattaṁ gatā, passa dubbalaghātakaṁ”.
amittahatthattaṁ gatā → amittahatthatthagatā (bj, sya-all, pts) dubbalaghātakaṁ → dubbalaghātakanti (pts)

“Amittā nappasāheyyuṁ, aggīva udakaṇṇave;
nappasāheyyuṁ → nappasaheyyuṁ (bj, pts) | nappasāheyyuṁ aggīva → nappasaheyyuṁ aggiva (sya-all)
Tadeva tvaṁ vicintehi, api sotthi ito siyā”.
siyā → siyāti (pts)

Tato vessantaro rājā, orohitvāna pabbatā; Nisīdi paṇṇasālāyaṁ, daḷhaṁ katvāna mānasaṁ.
paṇṇasālāyaṁ → paṇṇasālayaṁ (bj) mānasaṁ nivattayitvāna → mānasanti vinivattayitvā (pts)

Nivattayitvāna rathaṁ, vuṭṭhapetvāna seniyo;
vuṭṭhapetvāna → votthāpetvāna (bj, pts); vuṭṭhāpetvāna (sya-all) | votthāpetvāna → voṭṭhapetvā (bj: machasaṁ)
Ekaṁ araññe viharantaṁ, pitā puttaṁ upāgami.
upāgami → upāgamī (bj)

Hatthikkhandhato oruyha, ekaṁso pañjalīkato;
pañjalīkato parikiṇṇo → pañjalikato parikkhitto (pts)
Parikiṇṇo amaccehi, puttaṁ siñcitumāgami.
Parikiṇṇo → parikkhitto (bj, pts-vp-pli1) | parikiṇṇo → parikkhitto (bj) | Parikiṇṇo → parikkhitto (cck: sī. pī.) siñcitumāgami → siñcitupāgami (sya-all)

Tatthaddasa kumāraṁ so, rammarūpaṁ samāhitaṁ; Nisinnaṁ paṇṇasālāyaṁ, jhāyantaṁ akutobhayaṁ.

Tañca disvāna āyantaṁ, pitaraṁ puttagiddhinaṁ; Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṁ.

Maddī ca sirasā pāde, sasurassābhivādayi; “Maddī ahañhi te deva, pāde vandāmi te suṇhā”;
suṇhā → husā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | suṇhā te su → husā tesu (bj, sya-all) | husā → ṇusā (bj: machasaṁ) | suṇhā → husā (cck: sī. syā. pī.)
Te su tattha palisajja, pāṇinā parimajjatha.
parimajjatha → parimajjathāti (pts)

“Kacci vo kusalaṁ putta, kacci putta anāmayaṁ; Kacci uñchena yāpetha, kacci mūlaphalā bahū.

Kacci ḍaṁsā makasā ca, appameva sarīsapā;
ḍaṁsā → ḍaṁsā ca (bj, pts) sarīsapā → siriṁsapā (bj, sya-all) | appameva sarīsapā → appam eva siriṁsapā (pts)
Vane vāḷamigākiṇṇe, kacci hiṁsā na vijjati”.
vāḷamigākiṇṇe → vālamigākiṇṇe (bj) vijjati → vijjatīti (pts)

“Atthi no jīvikā deva, sā ca yādisakīdisā;
sā → yā (bj, pts) | yādisakīdisā → yādisikīdisā (sya-all, pts)
Kasirā jīvikā homa, uñchācariyāya jīvitaṁ.
Kasirā → kasirā hi (bj, pts-vp-pli1) | homa → ahosi (?) | kasirā → kasirā hi (pts) | homa → ahosi (cck: ?) jīvitaṁ → jīvikaṁ (bj) | uñchācariyāya → uñchācariyena (pts) | jīvikaṁ → jīvitaṁ (bj: machasaṁ)

Aniddhinaṁ mahārāja, dametassaṁva sārathi;
dametassaṁva → dametyassaṁva (sya-all) | dametassaṁva → dame assaṁva (bj: machasaṁ); dametyassaṁva (bj: syā, sī.vivi)
Tyamhā aniddhikā dantā, asamiddhi dameti no.

Api no kisāni maṁsāni, pitu mātu adassanā;
kisāni → kīsāni (sya-all)
Avaruddhānaṁ mahārāja, araññe jīvasokinaṁ.
jīvasokinaṁ → jīvisokinaṁ (sya-all) | jīvasokinaṁ yepi → jīvisokinanti ye pi (pts) | jīvasokinaṁ → jīvi (bj: machasaṁ, syā, sī.vivi)

Yepi te siviseṭṭhassa, dāyādāpattamānasā;
dāyādāpattamānasā → dāyādappattamānasā (bj, sya-all) | dāyādāpattamānasā jālī → dāyādappattamānasā jāli (pts)
Jālī kaṇhājinā cubho, brāhmaṇassa vasānugā; Accāyikassa luddassa, yo ne gāvova sumbhati.

Te rājaputtiyā putte, yadi jānātha saṁsatha; Pariyāpuṇātha no khippaṁ, sappadaṭṭhaṁva māṇavaṁ”.
sappadaṭṭhaṁva māṇavaṁ → sappadaṭṭhaṁ va māṇavanti (pts)

“Ubho kumārā nikkītā, jālī kaṇhājinā cubho;
ubho → ete (sya-all) | nikkītā jālī → nikkitā jāli (pts)
Brāhmaṇassa dhanaṁ datvā, putta mā bhāyi assasa”.
assasa kacci → assasāti kaccin (pts) | assasa → assāsa (bj: machasaṁ)

“Kacci nu tāta kusalaṁ, kacci tāta anāmayaṁ;
kacci nu → kaccinnu (bj)
Kacci nu tāta me mātu, cakkhu na parihāyati”.
kacci nu → kaccinnu (bj) cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts)

“Kusalañceva me putta, atho putta anāmayaṁ; Atho ca putta te mātu, cakkhu na parihāyati”.
atho ca → athopi (bj) | ca → pi (pts) cakkhu → cakkhuṁ (bj, pts) | parihāyati → parihāyatīti (pts)

“Kacci arogaṁ yoggaṁ te, kacci vahati vāhanaṁ;
arogaṁ yoggaṁ → ārogaṁ yoggan (pts)
Kacci phīto janapado, kacci vuṭṭhi na chijjati”.
phīto janapado → phitā janapadā (bj); phītā janapadā (pts) | janapadā → phito janapo (bj: machasaṁ, sī.vivi) vuṭṭhi → muṭṭhi (bj) | chijjati → chijjatīti (pts)

“Atho arogaṁ yoggaṁ me, atho vahati vāhanaṁ;
arogaṁ → ārogaṁ (bj) | arogaṁ yoggaṁ → ārogaṁ yoggam (pts)
Atho phīto janapado, atho vuṭṭhi na chijjati”.
phīto janapado → phitā janapadā (bj); phītā janapadā (pts) chijjati iccevaṁ → chijjatīti icc eva (pts)

Iccevaṁ mantayantānaṁ, mātā nesaṁ adissatha;
nesaṁ → tesaṁ (pts)
Rājaputtī giridvāre, pattikā anupāhanā.
rājaputtī → rājaputti (bj) pattikā → pattiyā (pts)

Tañca disvāna āyantiṁ, mātaraṁ puttagiddhiniṁ;
āyantiṁ → āyantaṁ (csp1ed) | āyantiṁ → āyantaṁ (cck)
Vessantaro ca maddī ca, paccuggantvā avandisuṁ.
avandisuṁ → avandayuṁ (pts)

Maddī ca sirasā pāde, sassuyā abhivādayi;
sassuyā → sassusā (bj)
“Maddī ahañhi te ayye, pāde vandāmi te suṇhā”.
maddī ahañhi → maddi ahamhi (bj) | ahañhi → aham pi (pts) suṇhā → husā (bj, sya-all) | husā → suṇhā (bj: machasaṁ)

Maddiñca puttakā disvā, dūrato sotthimāgatā; Kandantā mabhidhāviṁsu, vacchabālāva mātaraṁ.
kandantā mabhidhāviṁsu vacchabālāva → kandintā abhidhāviṁsu vacchā bālāva (bj) | mabhidhāviṁsu vacchabālāva → abhidhāviṁsu vacchā bālāva (sya-all, pts)

Maddī ca puttake disvā, dūrato sotthimāgate; Vāruṇīva pavedhentī, thanadhārābhisiñcatha.
vāruṇīva pavedhentī → vāruṇī va pavedhenti (bj) | pavedhentī → pavedhenti (sya-all) thanadhārābhisiñcatha → thanadhārābhisiñcathāti (pts)

Samāgatānaṁ ñātīnaṁ, mahāghoso ajāyatha;
samāgatānaṁ → samātānaṁ (bj)
Pabbatā samanādiṁsu, mahī pakampitā ahu.
samanādiṁsu → pabbatāsu vanā dīsu (bj: machasaṁ) pakampitā → ākampitā (sya-all, pts)

Vuṭṭhidhāraṁ pavattento, devo pāvassi tāvade;
pavattento → pavecchanto (bj, pts)
Atha vessantaro rājā, ñātīhi samagacchatha.
samagacchatha → samapajjatha (pts)

Nattāro suṇisā putto, rājā devī ca ekato; Yadā samāgatā āsuṁ, tadāsi lomahaṁsanaṁ.

Pañjalikā tassa yācanti, rodantā bherave vane;
bherave → bheravā (pts)
Vessantarañca maddiñca, sabbe raṭṭhā samāgatā; Tvaṁ nosi issaro rājā, rajjaṁ kāretha no ubho.
kāretha → karetha (bj) | ubho chakhattiyakammaṁ nāma → ubhoti (pts)

Chakhattiyakammaṁ nāma.
Chakhattiyakammaṁ nāma → chakkhattiyapabbaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); chakhattiyakhaṇḍaṁ niṭṭhitaṁ (pts-vp-pli1)

“Dhammena rajjaṁ kārentaṁ, raṭṭhā pabbājayittha maṁ;
rajjaṁ → khomaṁ (bj: machasaṁ)
Tvañca jānapadā ceva, negamā ca samāgatā”.

“Dukkaṭañca hi no putta, bhūnahaccaṁ kataṁ mayā;
dukkaṭañca → dukkatañca (bj)
Yohaṁ sivīnaṁ vacanā, pabbājesimadūsakaṁ.
pabbājesimadūsakaṁ → pabbājesiṁ adūsataṁ (bj); pabbājesiṁ adūsakanti (pts)

Yena kenaci vaṇṇena, pitu dukkhaṁ udabbahe; Mātu bhaginiyā cāpi, api pāṇehi attano”.
mātu bhaginiyā cāpi → mātuyā bhaginiyāpi (sya-all) attano → attano nhānakālo mahārāja rajojallaṁ pavāhaya (sya-all)

Tato vessantaro rājā, rajojallaṁ pavāhayi;
pavāhaya → katthaci potthake dissati (sya-all note)
Rajojallaṁ pavāhetvā, saṅkhavaṇṇaṁ adhārayi.
saṅkhavaṇṇaṁ → saccavaṇṇaṁ (bj); saṅkhaṁ vaṇṇaṁ (sya1ed, sya2ed) | saccavaṇṇaṁ → saḍḍavaṇṇaṁ (bj: machasaṁ, sī.vivi) | saṅkhavaṇṇaṁ → saccavaṇṇaṁ (cck: sī. syā.) | adhārayi → katthaci potthake evaṁ dissati sabbaṁ vattaṁ cajetvāna rājavesamadhārayi (sya-all note)

Sīsaṁ nhāto sucivattho, sabbābharaṇabhūsito;
nhāto → nahāto (bj, pts)
Paccayaṁ nāgamāruyha, khaggaṁ bandhi parantapaṁ.
nāgamāruyha → nāgamāruyaha (bj)

Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
saṭṭhisahassāni → saṭṭhī sahassāni (sya-all) yodhino → yudhino (bj, pts) | yudhino → yodhito (bj: machasaṁ)
Sahajātā pakiriṁsu, nandayantā rathesabhaṁ.
pakiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya-all, pts) | parikariṁsu → pakiriṁsu (bj: machasaṁ)

Tato maddimpi nhāpesuṁ, sivikaññā samāgatā;
nhāpesuṁ → nahāpesuṁ (bj) | maddimpi nhāpesuṁ → maddim pi nahāpesuṁ (pts)
“Vessantaro taṁ pāletu, jālī kaṇhājinā cubho; Athopi taṁ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu”.

Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano;
saṅklesamattano → kilesamattano (bj, sya-all); ca kilesam attano (pts) | kilesamattano → ba. sallekhamattano (sya-all note)
Ānandiyaṁ ācariṁsu, ramaṇīye giribbaje.
ācariṁsu ramaṇīye → ācāriṁsu rammaṇīye (sya-all)

Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano;
saṅklesamattano → kilesamattano (bj); ca kilesam attano (pts) | saṅklesamattano ānandi vittā → kilesamattano ānandacittā (sya-all) | kilesamattano → sallekhamattano (bj: machasaṁ) | kilesamattano → ba. sallekhamattano (sya-all note)
Ānandi vittā sumanā, putte saṅgamma lakkhaṇā.
vittā → cittā (bj)

Idañca paccayaṁ laddhā, pubbe saṅklesamattano;
saṅklesamattano → kilesamattano (bj); ca kilesam attano (pts) | saṅklesamattano ānandi vittā → kilesamattano ānandacittā (sya-all) | kilesamattano → ba. sallekhamattano (sya-all note)
Ānandi vittā patītā, saha puttehi lakkhaṇā.
lakkhaṇā → lakkhaṇāti (pts)

“Ekabhattā pure āsiṁ, niccaṁ thaṇḍilasāyinī;
ekabhattā → ekabhattī (sya-all) | ekabhattā → ekabhattī (bj: machasaṁ, syā)
Iti metaṁ vataṁ āsi, tumhaṁ kāmā hi puttakā.
puttakā → puttakā tam me (pts)

Taṁ me vataṁ samiddhajja, tumhe saṅgamma puttakā;
me → (pts)
Mātujampi taṁ pāletu, pitujampi ca puttaka;
puttaka athopi → puttakā atho pi (bj, pts) | puttaka → puttakā (sya-all)
Athopi taṁ mahārājā, sañjayo abhirakkhatu.

Yaṁ kiñcitthi kataṁ puññaṁ, mayhañceva pitucca te;
kiñcitthi → kiñcatthi (bj, pts) mayhañceva → mayhaṁ veca (bj)
Sabbena tena kusalena, ajaro amaro bhava”.
sabbena → saccena (pts) ajaro → ajaro tvaṁ (bj, sya-all, pts)

Kappāsikañca koseyyaṁ, khomakoṭumbarāni ca;
kappāsikañca → kappāsīyañca (bj: machasaṁ) khomakoṭumbarāni → khomakodumbarāni (bj, sya-all, pts) | khomakodumbarāni → khoma koṭumbarāni (bj: machasaṁ)
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
sassu → sassū (pts)

Tato hemañca kāyūraṁ, gīveyyaṁ ratanāmayaṁ;
hemañca → khomañca (bj, sya-all) | khomañca → hemañca (bj: machasaṁ) gīveyyaṁ ratanāmayaṁ → aṅgadaṁ maṇimekhalaṁ (bj) | gīveyyaṁ ratanāmayaṁ sassu → aṁgadaṁ maṇimekhalaṁ sassū (pts)
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
pāhesi → pahesi (pts)

Tato hemañca kāyūraṁ, aṅgadaṁ maṇimekhalaṁ;
hemañca → khomañca (bj, sya-all) aṅgadaṁ maṇimekhalaṁ → gīveyyaṁ ratanāmayaṁ (bj)
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
pāhesi → pahesi (pts)

Uṇṇataṁ mukhaphullañca, nānāratte ca māṇike;
māṇike → māṇiye (bj, sya1ed, sya2ed); maṇiye (pts-vp-pli1) | māṇike → māṇiye (sya-all) | māṇiye → pāṇike (bj: machasaṁ) | māṇike → māṇiye (cck: sī. pī.)
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.

Uggatthanaṁ giṅgamakaṁ, mekhalaṁ pāṭipādakaṁ;
pāṭipādakaṁ → paṭipādukaṁ (bj, sya1ed, sya2ed); pālipādakaṁ (pts-vp-pli1) | pāṭipādakaṁ → paṭipādukaṁ (sya-all) | paṭipādukaṁ → paṭipādakaṁ (bj: machasaṁ) | pāṭipādakaṁ → paṭipādukaṁ (cck: sī. syā.); pālipādakaṁ (cck: pī.)
Sassu suṇhāya pāhesi, yehi maddī asobhatha.
maddī → maddi (bj)

Suttañca suttavajjañca, upanijjhāya seyyasi;
seyyasi → seyyasī (pts)
Asobhatha rājaputtī, devakaññāva nandane.

Sīsaṁ nhātā sucivatthā, sabbālaṅkārabhūsitā;
nhātā → nāhātā (bj); nahātvā (pts) | sīsaṁ nhātā → sīsanhātā (sya-all) sabbālaṅkārabhūsitā → sabbābharaṇabhūsitā (bj, sya-all, pts)
Asobhatha rājaputtī, tāvatiṁseva accharā.
tāvatiṁseva → tāvatiṁsāva (bj, sya-all, pts)

Kadalīva vātacchupitā, jātā cittalatāvane; Dantāvaraṇasampannā, rājaputtī asobhatha.

Sakuṇī mānusinīva, jātā cittapattā patī;
cittapattā patī → cittappattā pati (sya-all) | patī nigrodhapakkabimboṭṭhī → pati nigrodhapattabimboṭṭhī (pts)
Nigrodhapakkabimboṭṭhī, rājaputtī asobhatha.
nigrodhapakkabimboṭṭhī → nigrodhapakkabimboṭṭhi (bj)

Tassā ca nāgamānesuṁ, nātibaddhaṁva kuñjaraṁ;
nātibaddhaṁva → nātivaddhañca (bj); nātivuḍḍhaṁva (sya-all) | nātivaddhañca → nātivuḍḍhaṁca (bj: syā)
Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ.
urūḷhavaṁ → uruḷhavaṁ (sya-all)

Sā maddī nāgamāruhi, nātivaddhaṁva kuñjaraṁ;
nāgamāruhi nātivaddhaṁva → nāgamāruyhi nātivaddhañca (bj) nātivaddhaṁva → nātivuḍḍhaṁva (sya1ed, sya2ed); nātivaddhañ ca (pts-vp-pli1); nātibaddhaṁva (csp1ed) | nātivaddhaṁva → nātibaddhaṁva (cck); nātivuḍḍhaṁva (sya-all)
Sattikkhamaṁ sarakkhamaṁ, īsādantaṁ urūḷhavaṁ.
urūḷhavaṁ → uruḷhavaṁ (sya-all); urūḷhavanti (pts)

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) ahuṁ → ahū (pts)
Vessantarassa tejena, naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.
naññamaññaṁ viheṭhayuṁ → nāññamaññamaheṭhayuṁ (bj, pts) | naññamaññaṁ → nāññamaññaṁ (sya-all)

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) ahuṁ → ahū (pts)
Vessantarassa tejena, naññamaññaṁ viheṭhayuṁ.
naññamaññaṁ viheṭhayuṁ → nāññamaññamaheṭhayuṁ (bj, pts) | naññamaññaṁ → nāññamaññaṁ (sya-all)

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) ahuṁ → ahū (pts)
Ekajjhaṁ sannipātiṁsu, vessantare payātamhi;
sannipātiṁsu → sannipatiṁsu (bj, pts)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) dijā ahuṁ → digā ahu (bj) | ahuṁ → ahū (pts)
Ekajjhaṁ sannipātiṁsu, vessantare payātamhi;
sannipātiṁsu → sannipatiṁsu (bj, pts)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha migā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) ahuṁ nāssu mañjū nikūjiṁsu → ahu nāssa mañjūni kūjiṁsu (sya-all) | ahuṁ → ahū (pts)
Nāssu mañjū nikūjiṁsu, vessantare payātamhi;
mañjū nikūjiṁsu → mañjūni kūjiṁsū (bj); mañjūni kujjiṁsu (pts)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Sabbamhi taṁaraññamhi, yāvantettha dijā ahuṁ;
taṁaraññamhi yāvantettha → tamhi araññamhi yāvant ettha (pts) dijā ahuṁ → digā ahu (bj) | ahuṁ nāssu mañjū nikūjiṁsu → ahu nāssa mañjūni kūjiṁsu (sya-all) | ahuṁ → ahū (pts)
Nāssu mañjū nikūjiṁsu, vessantare payātamhi;
mañjū nikūjiṁsu → mañjūni kujjiṁsu (pts)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Paṭiyatto rājamaggo, vicitto pupphasanthato;
rājamaggo → rājāmaggo (bj) pupphasanthato vasi → puppasanthato vasī (bj) | pupphasanthato → Bd sandhito. (pts note)
Vasi vessantaro yattha, yāvatāva jetuttarā.
vessantaro → vessantaro rājā (sya-all) yāvatāva → yāvatā ca (bj)

Tato saṭṭhisahassāni, yodhino cārudassanā;
saṭṭhisahassāni → saṭṭhī sahassāni (sya-all) yodhino → yudhino (bj, pts) | yudhino → yodhino (bj: machasaṁ)
Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi;
parikiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya-all, pts) | parikariṁsu → parikiriṁsu (bj: machasaṁ) | parikariṁsu → Bd -kiriṁsu. (pts note)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Orodhā ca kumārā ca, vesiyānā ca brāhmaṇā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi;
parikiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya-all, pts)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Hatthārohā anīkaṭṭhā, rathikā pattikārakā;
hatthārohā → hatthārūhā (bj) pattikārikā → Bdf -rakā. (pts note)
Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi;
parikiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya-all)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Samāgatā jānapadā, negamā ca samāgatā; Samantā parikiriṁsu, vessantare payātamhi;
parikiriṁsu → parikariṁsu (bj, sya-all)
Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Karoṭiyā cammadharā, illīhatthā suvammino;
illīhatthā → khaggahatthā (bj, pts-vp-pli1); indihatthā (sya1ed, sya2ed, mr) | illīhatthā suvammino → indihatthā suvammikā (sya-all) | khaggahatthā → indihatthā (bj: machasaṁ, syā) | illīhatthā → indihatthā (cck: syā. ka.); khaggahatthā (cck: sī. pī.) | khaggahatthā → Bd indihatthā. (pts note)
Purato paṭipajjiṁsu, vessantare payātamhi; Sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Te pāvisuṁ puraṁ rammaṁ, mahāpākāratoraṇaṁ;
pāvisuṁ → pāviṁsu (sya-all) | pāvisuṁ → Cks pāvisiṁsu. (pts note) mahāpākāratoraṇaṁ → bahupākāratoraṇaṁ (bj, sya-all, pts) | bahupākāratoraṇaṁ → mahāpākāra (bj: machasaṁ)
Upetaṁ annapānehi, naccagītehi cūbhayaṁ.

Vittā jānapadā āsuṁ, negamā ca samāgatā; Anuppatte kumāramhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.
kumāramhi → kumārambhi (bj)

Celukkhepo avattittha, āgate dhanadāyake;
avattittha → pavattittha (sya-all) | avattittha → Bd pavattittha. (pts note)
Nandiṁ pavesi nagare, bandhanā mokkho aghosatha.
Nandiṁ pavesi → nandippavesi (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | nandiṁ pavesi → nandippavesi (bj, sya-all, pts) | pavesi → nandi-ppavesi (cck: sī. syā. pī.) bandhanā mokkho aghosatha → bandhanamokkho agosatha (bj); bandhanamokkho aghosathāti (pts) | bandhanamokkho → Bd bandhanā-. (pts note)

Jātarūpamayaṁ vassaṁ, devo pāvassi tāvade; Vessantare paviṭṭhamhi, sivīnaṁ raṭṭhavaḍḍhane.

Tato vessantaro rājā, dānaṁ datvāna khattiyo; Kāyassa bhedā sappañño, saggaṁ so upapajjathāti.
sappañño → Cks -ā. (pts note)

Vessantarajātakaṁ dasamaṁ.
Vessantarajātakaṁ dasamaṁ → mahāvessantarajātakaṁ (bj, sya1ed, sya2ed)

Mahānipātaṁ niṭṭhitaṁ.

Jātakapāḷi niṭṭhitā.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions