Sāmagāmasutta๑๐๔ สามคามสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sakkesu viharati sāmagāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ หมู่บ้านสามคาม แคว้นสักกะ
Tena kho pana samayena nigaṇṭho nāṭaputto pāvāyaṁ adhunākālaṅkato hoti.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts1ed) | adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all) | nāṭaputto → nātaputto (pts) | nātaputto → nāthaputto (bj: machasaṁ, syā) | kālakato → kālaṅkato (bj: machasaṁ, sīmu) | nāṭaputto → nāthaputto (cck: sī. pī.) | adhunākālaṅkato → kālakato (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Nigaṇṭho → Si Nigantho. (pts note) | Nātaputto → So Bu throughout and Sk here; Bm Si Nāṭaputto. Cf. I 92 & Digha I 49. (pts note) | kālakato → Bm kālankato. (pts note)สมัยนั้นแล นิครนถ์ นาฏบุตรได้ถึงแก่กรรมไม่นาน ที่กรุงปาวา
Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti:
dvedhikajātā → dveḷhakajātā (sya-all, km, mr) | kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā dvedhikajātā → niganthā dveḷhakajātā (sya-all) | kālakiriyāya → kālaṅkiriyāya (bj: machasaṁ) | dvedhikajātā → dveḷhakajātā (cck: syā. kaṁ. ka.) | dvedhikajātā → So Sk Bu; Bm Si dveḷhakajatā. (pts note) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (ms2005)เพราะการถึง แก่กรรมของนิครนถ์ นาฏบุตรนั้น นิครนถ์ทั้งหลายได้แตกกันเป็น ๒ ฝ่าย ต่าง บาดหมางกัน ทะเลาะวิวาทกัน ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ว่า
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi. Kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi. Micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno. Sahitaṁ me, asahitaṁ te. Purevacanīyaṁ pacchā avaca, pacchāvacanīyaṁ pure avaca. Adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ. Āropito te vādo. Niggahitosi, cara vādappamokkhāya; nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
Adhiciṇṇaṁ → āciṇṇaṁ (bj); aviciṇṇaṁ (si); aviciṇṇan (pts1ed) | adhiciṇṇaṁ → āciṇṇaṁ (bj); aviciṇṇan (pts) | niggahitosi → niggahitopi (sya-all); niggahīto sī (pts) | nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all) | āciṇṇaṁ → adhivinnaṁ (bj: machasaṁ); avicīṇṇaṁ (bj: sīmu) | Adhiciṇṇaṁ → aviciṇṇaṁ (cck: sī. pī.) | aviciṇṇan → so Bu; Bm Si adhiciṇṇaṁ; Sk aviṇṇan. C . pp. 3-4 (where the MSS. & Bu have the same readings) & Digha I 8. (pts note) | nibbeṭhehi → Bm Si nibbedhehi. (pts note) | pahosīti → Bm Si add te aññamaññaṁ kalahaṁ kariṁsu. (pts note) | purevacanīyaṁ → pure vacanīyaṁ (bjt, pts) | pacchāvacanīyaṁ → pacchā vacanīyaṁ (bjt, th, pts) | sahitaṁ me asahitaṁ te purevacanīyaṁ → sahitamme asahitante pure vacanīyaṁ (th) | tvamasi ahamasmi → tvam asi aham asmi (pts) | sahitaṁ → sahitam (pts) | asahitaṁ → asahitan (pts)“ท่านไม่รู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ แต่ผมรู้ทั่วถึง ท่านจักรู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ได้ อย่างไร ท่านปฏิบัติผิด แต่ผมปฏิบัติถูก คำพูดของผมมีประโยชน์ แต่คำพูดของ ท่านไม่มีประโยชน์ คำที่ควรพูดก่อนท่านกลับพูดภายหลัง คำที่ควรพูดภายหลัง ท่านกลับพูดเสียก่อน เรื่องที่ท่านเคยชินได้ผันแปรไปแล้ว ผมจับผิดคำพูดของท่าน ได้แล้ว ผมข่มท่านได้แล้ว ถ้าท่านมีความสามารถก็จงหาทางแก้คำพูดหรือเปลื้อง ตนให้พ้นผิดเถิด”
Vadhoyeva kho maññe nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu vattati.
Vadhoyeva kho → vadhoyeveko (si, sya-all, km, pts1ed, mr) | nāṭaputtiyesu → nātaputtiyesu (bj, pts) | nigaṇṭhesu → niganthesu (sya-all) | vadhoyeva kho → vadho yev eko (pts) | kho → vadhoyeveko (bj: sīmu, PTS) | kho → vadhoyeveko (cck: syā. kaṁ. ka.) | eko → So Bm Si Bu; Sk vavodhoveko. (pts note) | Nātaputtiyesu → So Bu; Bm Si Nātap-; Sk here, & here after, Nāthap-. Sk adds na. (pts note) | vadhoyeva → vadho yeva (bjt) | vadhoyeva kho → te aññamaññaṁ kalahaṁ kariṁsu vadhoyeveko (th)นิครนถ์เหล่านั้นทะเลาะกันแล้ว เห็นจะมีแต่การฆ่ากันอย่างเดียวเท่านั้นที่จะ ลุกลามไปในหมู่ศิษย์ของนิครนถ์ นาฏบุตร
Yepi nigaṇṭhassa nāṭaputtassa sāvakā gihī odātavasanā tepi nigaṇṭhesu nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā virattarūpā paṭivānarūpā yathā taṁ durakkhāte dhammavinaye duppavedite aniyyānike anupasamasaṁvattanike asammāsambuddhappavedite bhinnathūpe appaṭisaraṇe.
nibbinnarūpā → nibbiṇṇarūpā (cck); nibbindarūpā (sya1ed, sya2ed, km, pts1ed, mr) | nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj, pts) | nāṭaputtiyesu → nātaputtiyesu (bj) | appaṭisaraṇe → appaṭisaraṇeti (bj) | nigaṇṭhassa → niganthassa (sya-all) | nigaṇṭhesu → niganthesu (sya-all) | nibbinnarūpā → nibbindarūpā (sya-all) | nāṭaputtiyesu nibbinnarūpā → nātaputtiyesu nibbindarūpā (pts) | paṭivānarūpā → paṭivāṇarūpā (pts) | nibbinnarūpā → nibbindarūpā (cck: syā. kaṁ. ka.) | nibbindarūpā → So Bm Bu; Sk Si nibbiṇṇarūpā. (pts note) | asammāsambuddhappavedite → Bm -apavedite. (pts note) | bhinnatthūpe → So Bu the first time; Bm Si & Bu the second time read bhinnathūpe; Sk bhinnathave. (pts note) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | yepi → ye pi (pts) | tepi → te pi (pts)แม้พวกสาวกของนิครนถ์ นาฏบุตรผู้ เป็นคฤหัสถ์ นุ่งขาวห่มขาว ก็เป็นผู้เบื่อหน่าย คลายความรัก รู้สึกท้อถอยใน หมู่ศิษย์ของนิครนถ์ นาฏบุตร ทั้งนี้ เพราะธรรมวินัยที่นิครนถ์ นาฏบุตรกล่าวไว้ ไม่ดี ประกาศไว้ไม่ดี ไม่เป็นเครื่องนำออกจากทุกข์ ไม่เป็นไปเพื่อความสงบระงับ เป็นธรรมวินัยที่ผู้มิใช่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าประกาศไว้ เป็นธรรมวินัยที่มีที่พำนัก ถูกทำลายเสียแล้ว เป็นธรรมวินัยที่ไม่มีที่พึ่งอาศัย
Atha kho cundo samaṇuddeso pāvāyaṁ vassaṁvuṭṭho yena sāmagāmo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ ānandaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho cundo samaṇuddeso āyasmantaṁ ānandaṁ etadavoca:
vassaṁvuṭṭho → vassaṁ vuttho (bj, sya-all, km); vassavuttho (pts1ed) | vassaṁvuṭṭho → vassavuttho (pts) | vuttho → vassaṁ vuṭṭho (bj: machasaṁ); vassavuttho (bj: PTS) | vassaṁvuṭṭho → vassaṁvuttho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vassavuttho → Bm vassaṁ vuṭṭho; Si vassaṁ vuttho. (pts note) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น พระจุนทสมณุทเทส จำพรรษาอยู่ในกรุงปาวาได้เข้าไปหา ท่านพระอานนท์ถึงหมู่บ้านสามคาม กราบแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้กล่าวกับ ท่านพระอานนท์ว่า
“nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṁ adhunākālaṅkato.
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all)“ท่านผู้เจริญ นิครนถ์ นาฏบุตรได้ถึงแก่กรรมไม่นานที่กรุงปาวา
Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā …pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe”ti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all, pts) | nigaṇṭhā dvedhikajātā → niganthā dveḷhakajātā (sya-all) | dvedhikajātā → So Sk (bis). On this occasion, Bm adds la, vitthāro, bhinnathūpe appaṭisaraṇe ti. In the repetition (infra) Bm agrees with the text down to viharanti, after which it inserts na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi --la-- vitthāro -- bhinnathūpe appatisaraṇe ti. Si agrees in both cases with Bm, except that it substitutes pe for la vitthāro (bis). (pts note) | + → bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti (bjt) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (ms2005) | + → bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādapannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti (pts) | bhinnathūpe appaṭisaraṇeti → bhinnatthūpe appaṭisaraṇe ti (pts)เพราะการ ถึงแก่กรรมของนิครนถ์ นาฏบุตรนั้น นิครนถ์ทั้งหลายได้แตกกันเป็น ๒ ฝ่าย ฯลฯ เป็นธรรมวินัยที่มีที่พำนักถูกทำลายเสียแล้ว เป็นธรรมวินัยที่ไม่มีที่พึ่งอาศัย”
Evaṁ vutte, āyasmā ānando cundaṁ samaṇuddesaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่อพระจุนทสมณุทเทสกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้กล่าวว่า
“atthi kho idaṁ, āvuso cunda, kathāpābhataṁ bhagavantaṁ dassanāya.
kathāpābhataṁ → kathāpābhaṭaṁ (sya-all)“คุณ จุนทะ เรื่องนี้มีเค้าพอจะเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาคได้
Āyāma, āvuso cunda, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā etamatthaṁ bhagavato ārocessāmā”ti.
āyāma āvuso → āyāmāvuso (bj, sya-all) | āyāma → āyām (pts) | tenupasaṅkamissāma upasaṅkamitvā etamatthaṁ → ten upasaṁkamissāma upasaṁkamitvā etam atthaṁ (pts)มาเถิดคุณจุนทะ เราทั้งสอง จักเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ แล้วกราบทูลเรื่องนี้แด่พระผู้มีพระภาค”
“Evaṁ, bhante”ti kho cundo samaṇuddeso āyasmato ānandassa paccassosi.
evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)พระจุนทสมณุทเทสรับคำท่านพระอานนท์แล้ว
Atha kho āyasmā ca ānando cundo ca samaṇuddeso yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca:
ca → (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์และพระจุนทสมณุทเทสเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง ที่ประทับ ถวายอภิวาทพระผู้มีพระภาคแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระ อานนท์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“ayaṁ, bhante, cundo samaṇuddeso evamāha:
evamāha → evam āha (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระจุนทสมณุทเทสนี้กล่าวอย่างนี้ว่า
‘nigaṇṭho, bhante, nāṭaputto pāvāyaṁ adhunākālaṅkato.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | adhunākālaṅkato → adhunā kālakato (bj, sya-all) | nigaṇṭho → nigantho (sya-all)‘นิครนถ์ นาฏบุตรได้ถึงแก่กรรมไม่นานที่กรุงปาวา
Tassa kālaṅkiriyāya bhinnā nigaṇṭhā dvedhikajātā …pe… bhinnathūpe appaṭisaraṇe’ti.
kālaṅkiriyāya → kālakiriyāya (bj, sya-all) | + → bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṁ mukhasattīhi vitudantā viharanti (bjt) | kālaṅkiriyāya → kālaṁkiriyāya (ms2005)เพราะการถึงแก่กรรมของนิครนถ์ นาฏบุตรนั้น นิครนถ์ทั้งหลายได้แตกกันเป็น ๒ ฝ่าย ต่างบาดหมางกัน ทะเลาะ วิวาทกัน ใช้หอกคือปากทิ่มแทงกันอยู่ว่า ‘ท่านไม่รู้ทั่วถึงธรรมวินัยนี้ แต่ผมรู้ ทั่วถึง ฯลฯ เป็นธรรมวินัยที่มีที่พำนักถูกทำลายเสียแล้ว เป็นธรรมวินัยที่ไม่มีที่ พึ่งอาศัย’
Tassa mayhaṁ, bhante, evaṁ hoti:
evaṁ → evam (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า
‘mā heva bhagavato accayena saṅghe vivādo uppajji;
uppajji → Bm uppajju. (pts note) | mā heva → māheva (my, bjt) | saṅghe → saṁghe (ms2005)‘สมัยเมื่อพระผู้มีพระภาค เสด็จล่วงลับไป ความวิวาทอย่าได้เกิดขึ้นในสงฆ์เลย
svāssa vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānan’”ti.
svāssa → sossa (bj, pts1ed); svāyaṁ (mr) | svāssa → so (pts) | sossa → svāssa (bj: machasaṁ, syā) | svāssa → so (cck: sī. pī.); svāyaṁ (cck: ka.) | so → Bm svāyaṁ; Si svāssa. (pts note) | bahujanāsukhāya → So Bm Si; Sk bahujanāhitāya & bahujanāsukhāya. (pts note) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)เพราะความวิวาทนั้น เป็นไป เพื่อไม่ใช่เกื้อกูลแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่สุขแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่ประโยชน์แก่ คนหมู่มาก เพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”
“Taṁ kiṁ maññasi, ānanda,พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์ เธอเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
ye vo mayā dhammā abhiññā desitā, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th) | seyyathidaṁ → seyyathīdam (pts)คือ ธรรมทั้งหลาย คือ
cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, passasi no tvaṁ, ānanda, imesu dhammesu dvepi bhikkhū nānāvāde”ti?
iddhipādā → Bm idhippādā. (pts note) | pañcindriyāni → pañc indriyāni (pts) | dvepi → dve pi (pts) | nānāvādeti → nānā vāde ti (pts)สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ อริยมรรคมีองค์ ๘ ที่เราแสดงแล้วแก่เธอทั้งหลายด้วย ความรู้ยิ่ง เธอเห็นภิกษุของเราแม้ ๒ รูป มีวาทะต่างกันในธรรมเหล่านี้บ้างไหม”
“Ye me, bhante, dhammā bhagavatā abhiññā desitā, seyyathidaṁ—
me → no (sya-all) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธรรมทั้งหลาย คือ
cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, nāhaṁ passāmi imesu dhammesu dvepi bhikkhū nānāvāde.
nānāvāde → Sk adds ti. (pts note)สติปัฏฐาน ๔ สัมมัปปธาน ๔ อิทธิบาท ๔ อินทรีย์ ๕ พละ ๕ โพชฌงค์ ๗ อริยมรรคมีองค์ ๘ ที่พระผู้มีพระภาคทรงแสดงแล้วแก่ข้าพระองค์ทั้งหลายด้วย ความรู้ยิ่ง ข้าพระองค์ยังไม่เห็นภิกษุแม้ ๒ รูปมีวาทะต่างกันในธรรมเหล่านี้เลย
Ye ca kho, bhante, puggalā bhagavantaṁ patissayamānarūpā viharanti tepi bhagavato accayena saṅghe vivādaṁ janeyyuṁ ajjhājīve vā adhipātimokkhe vā.
ca kho → santi ca kho (sya-all, km); santi ca (mr) | ye → santi (sya-all) | patissayamānarūpā → patissayamānānarūpā (pts) | kho → santi ca ko (bj: syā) | kho → santi ca kho (cck: syā. kaṁ.); santi ca (cck: ka.) | Ye → Bm Si santi. (pts note) | te → Bm adds pi. (pts note) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts)แต่มีบุคคลทั้งหลายผู้อาศัยพระผู้มีพระภาคอยู่ เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จล่วงลับไป พึงก่อการวิวาทให้เกิดขึ้นในสงฆ์ ในเพราะอาชีวะอันเคร่งครัด หรือปาติโมกข์อัน เคร่งครัด
Svāssa vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānan”ti.
Svāssa → sossa (bj, pts1ed); svāyaṁ (mr) | svāssa → sossa (bj, pts) | sossa → svāssa (bj: machasaṁ, syā) | Svāssa → sossa (cck: sī. pī.); svāyaṁ (cck: ka.) | ssa → Bm svāyaṁ; Si svāssa. (pts note) | ahitāya → Sk omits. (pts note) | svāssa → so ssa (pts) | devamanussānanti → devamanussānan ti (pts)การวิวาทนั้นพึงเป็นไปเพื่อไม่ใช่เกื้อกูลแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่สุขแก่คน หมู่มาก เพื่อไม่ใช่ประโยชน์แก่คนหมู่มาก เพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและ มนุษย์ทั้งหลาย พระพุทธเจ้าข้า”
“Appamattako so, ānanda, vivādo yadidaṁ—ajjhājīve vā adhipātimokkhe vā.
so → yo (sya-all)“อานนท์ การวิวาทที่เกิดเพราะอาชีวะอันเคร่งครัด หรือปาติโมกข์อัน เคร่งครัดนั้นเป็นเรื่องเล็กน้อย
Magge vā hi, ānanda, paṭipadāya vā saṅghe vivādo uppajjamāno uppajjeyya; svāssa vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
vā hi → vāpi (bj, sya-all) | svāssa → sossa (bj, pts) | devamanussānaṁ → devamanussānanti (bj, sya-all) | hi → pi (pts) | sossa → svāssa (bj: machasaṁ, syā) | pi → So Sk Si Bu; Bm hi. (pts note) | uppajjeyya → Bm Si (bis) uppajjamāno upajjeyya. (pts note) | ti → Sk d-anaṁ. (pts note) | saṅghe → saṁghe (ms2005, pts) | svāssa → so ssa (pts) | devamanussānaṁ → devamanussānan ti (pts)ความจริง การวิวาทใดเมื่อเกิดในสงฆ์พึงเกิดเพราะ มรรคหรือปฏิปทา การวิวาทนั้นพึงเป็นไปเพื่อไม่ใช่เกื้อกูลแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่ สุขแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่ประโยชน์แก่คนหมู่มาก เพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Chayimāni, ānanda, vivādamūlāni.
Chayimāni → So Bm Si; Sk chayayimāni; Bu here cha imāni but chayime in fine, (pts note)อานนท์ มูลเหตุแห่งการวิวาท ๖ ประการนี้
Katamāni cha?มูลเหตุแห่งการวิวาท ๖ ประการ อะไรบ้าง
Idhānanda, bhikkhu kodhano hoti upanāhī.
Idh → For the following, cf. Vinaya II. 89. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เป็นผู้มักโกรธ มีความผูกโกรธ
Yo so, ānanda, bhikkhu kodhano hoti upanāhī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.
saṅghepi → saṁghepi (ms2005) | sattharipi → satthari pi (pts) | dhammepi → dhamme pi (pts) | saṅghepi → saṁghe pi (pts) | sikkhāyapi → sikkhāya pi (pts)ภิกษุใดเป็นผู้มักโกรธ ผูกโกรธไว้ ภิกษุนั้นไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงแม้ในพระศาสดา ไม่ มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงแม้ในพระธรรม ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงแม้ในพระสงฆ์อยู่ และไม่ทำสิกขา ให้บริบูรณ์
Yo so, ānanda, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme … saṅghe agāravo viharati appatisso, sikkhāya na paripūrakārī hoti, so saṅghe vivādaṁ janeti; yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
saṅghe → saṅghepi (sya-all, pts) | sikkhāya → sikkhāyapi (sya-all, pts) | hoti → (sya-all, pts) | pe → Bm Si omit. (pts note) | appatisso → Sk omits the four words after saṁghe. (pts note) | pi → Sk omits pi & following hoti. (pts note) | paripūrakārī → Bm adds hoti. (pts note) | saṅghe → saṁghe pi (pts)อานนท์ ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงในพระศาสดา ... ในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ และไม่ทำสิกขาให้บริบูรณ์ ภิกษุนั้นย่อมก่อการวิวาทให้เกิดขึ้นในสงฆ์ ซึ่งเป็นไปเพื่อไม่ใช่ เกื้อกูลแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่สุขแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่ ประโยชน์แก่คนหมู่มาก เพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่เทวดาและ มนุษย์ทั้งหลาย
Evarūpañce tumhe, ānanda, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha, tatra tumhe, ānanda, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.
ce → Sk evam appā ca. (pts note) | evarūpañce → evarūpaṁ ce (bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | tasseva → tass eva (pts)ถ้าเธอทั้งหลายพิจารณาเห็นมูลเหตุแห่งการ วิวาทเช่นนี้ภายในหรือภายนอก เธอทั้งหลายพึงพยายามเพื่อละ มูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็นบาปภายในหรือภายนอกนั้น
Evarūpañce tumhe, ānanda, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha. Tatra tumhe, ānanda, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.
na → Sk omits na. (pts note) | evarūpañce → evarūpaṁ ce (bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | tasseva → tass eva (pts)ถ้าเธอ ทั้งหลายไม่พิจารณาเห็นมูลเหตุแห่งการวิวาทเช่นนี้ภายในหรือ ภายนอก เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อให้มูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็น บาปนั้นไม่ยืดเยื้อต่อไป
Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti, evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)การละมูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็นบาปนั้น ย่อมมีได้ และมูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็นบาปนั้น ย่อมไม่ยืดเยื้อ ต่อไป ด้วยอาการอย่างนี้
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu makkhī hoti paḷāsī …pe…
paḷāsī → palāsī (bj); phaḷāsī (pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๒. เป็นผู้ลบหลู่ เป็นผู้ตีเสมอ...
issukī hoti maccharī …pe…๓. เป็นผู้ริษยา มีความตระหนี่...
saṭho hoti māyāvī …pe…๔. เป็นผู้โอ้อวด มีมารยา...
pāpiccho hoti micchādiṭṭhi …pe…
micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (bj, sya-all, km, pts1ed, mr) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (pts) | micchādiṭṭhi → micchādiṭṭhī (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | pe → Si omits pe. (pts note)๕. เป็นผู้มีความปรารถนาชั่ว เป็นมิจฉาทิฏฐิ...
sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī.
sandiṭṭhiparāmāsī → sandiṭṭhī parāmāsī (pts) | ādhānagāhī → ādhānaggāhī (bj: machasaṁ)๖. เป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน มีความถือรั้น สละสิ่งที่ตนยึดมั่นได้ยาก
Yo so, ānanda, bhikkhu sandiṭṭhiparāmāsī hoti ādhānaggāhī duppaṭinissaggī so sattharipi agāravo viharati appatisso, dhammepi agāravo viharati appatisso, saṅghepi agāravo viharati appatisso, sikkhāyapi na paripūrakārī hoti.
sandiṭṭhiparāmāsī → sandiṭṭhī parāmāsī (sya-all); sandiṭṭhī parāmāsi (pts) | ādhānaggāhī → ādhānagāhī (bjt, th, pts) | saṅghepi → saṁghepi (ms2005) | sattharipi → satthari pi (pts) | dhammepi → dhamme pi (pts) | saṅghepi → saṁghe pi (pts) | sikkhāyapi → sikkhāya pi (pts)อานนท์ ภิกษุใดเป็นผู้ยึดมั่นทิฏฐิของตน มีความถือรั้น สละสิ่งที่ ตนยึดมั่นได้ยาก ภิกษุนั้นย่อมไม่มีความเคารพ ไม่มีความ ยำเกรงแม้ในพระศาสดา ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงแม้ ในพระธรรม ไม่มีความเคารพ ไม่มีความยำเกรงแม้ในพระสงฆ์อยู่ และไม่ทำสิกขาให้บริบูรณ์
Yo so, ānanda, bhikkhu satthari agāravo viharati appatisso, dhamme … saṅghe … sikkhāya na paripūrakārī hoti so saṅghe vivādaṁ janeti; yo hoti vivādo bahujanāhitāya bahujanāsukhāya, bahuno janassa anatthāya ahitāya dukkhāya devamanussānaṁ.
so → Bm omits so. (pts note) | Satthari → Sk satthu. (pts note) | dhamme → Sk inserts pe here but not after saṁghe. (pts note) | hoti → Sk omits. (pts note) | bahujanāsukhāya → bahujanā sukhāya (th)อานนท์ ภิกษุใดไม่มีความเคารพ ไม่ มีความยำเกรงในพระศาสดา... ในพระธรรม... ในพระสงฆ์ และ ไม่ทำสิกขาให้บริบูรณ์ ภิกษุนั้นย่อมก่อการวิวาทให้เกิดขึ้นในสงฆ์ ซึ่งเป็นไปเพื่อไม่ใช่เกื้อกูลแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่สุขแก่คนหมู่มาก เพื่อไม่ใช่ประโยชน์แก่คนหมู่มาก เพื่อไม่เกื้อกูล เพื่อทุกข์แก่ เทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
Evarūpañce tumhe, ānanda, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā samanupasseyyātha. Tatra tumhe, ānanda, tasseva pāpakassa vivādamūlassa pahānāya vāyameyyātha.
ce → So Bm Si; Sk evarūpā ca. (pts note) | evarūpañce → evarūpaṁ ce (bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | tasseva → tass eva (pts)อานนท์ ถ้าเธอทั้งหลายพิจารณาเห็น มูลเหตุแห่งการวิวาทเช่นนี้ทั้งภายในหรือภายนอก เธอทั้งหลาย พึงพยายามเพื่อละมูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็นบาปนั้นแลทั้งภายใน หรือภายนอกนั้น
Evarūpañce tumhe, ānanda, vivādamūlaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā na samanupasseyyātha, tatra tumhe, ānanda, tasseva pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavāya paṭipajjeyyātha.
na → nā (pts) | ce → Sk evarūpa ce. (pts note) | nā → Sk omits na. (pts note) | evarūpañce → evarūpaṁ ce (bjt) | evarūpañce → evarūpañ ce (pts) | tasseva → tass eva (pts)ถ้าเธอทั้งหลายไม่พิจารณาเห็นมูลเหตุแห่งการ วิวาทเช่นนี้ทั้งภายในหรือภายนอก เธอทั้งหลายพึงปฏิบัติเพื่อให้ มูลเหตุแห่งการวิวาทที่เป็นบาปนั้นแลไม่ยืดเยื้อต่อไป
Evametassa pāpakassa vivādamūlassa pahānaṁ hoti, evametassa pāpakassa vivādamūlassa āyatiṁ anavassavo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)การละมูล เหตุแห่งการวิวาท ที่เป็นบาปนั้นแลย่อมมีได้ และมูลเหตุแห่งการ วิวาท ที่เป็นบาปนั้น ย่อมไม่ยืดเยื้อต่อไป ด้วยอาการอย่างนี้
Imāni kho, ānanda, cha vivādamūlāni.
vivādamūlāni → vivāda mūlāni (bjt)อานนท์ มูลเหตุแห่งการวิวาทมี ๖ ประการนี้แล
Cattārimāni, ānanda, adhikaraṇāni.
cattārimāni → cattārīmāni (sya-all) | cattārimāni → cattār imāni (pts)อานนท์ อธิกรณ์ ๔ ประการนี้
Katamāni cattāri?อธิกรณ์ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ
Vivādādhikaraṇaṁ, anuvādādhikaraṇaṁ, āpattādhikaraṇaṁ, kiccādhikaraṇaṁ—๑. วิวาทาธิกรณ์ ๒. อนุวาทาธิกรณ์ ๓. อาปัตตาธิกรณ์ ๔. กิจจาธิกรณ์
imāni kho, ānanda, cattāri adhikaraṇāni.อธิกรณ์มี ๔ ประการนี้แล
Satta kho panime, ānanda, adhikaraṇasamathā uppannuppannānaṁ adhikaraṇānaṁ samathāya vūpasamāya—
panime → pan ime (pts)อธิกรณสมถะ ๗ ประการนี้ คือ
sammukhāvinayo dātabbo, sativinayo dātabbo, amūḷhavinayo dātabbo, paṭiññāya kāretabbaṁ, yebhuyyasikā, tassapāpiyasikā, tiṇavatthārako.
tassapāpiyasikā tiṇavatthārako kathañcānanda → tassapāpiyyasikā tiṇavatthārakoti kathañca ānanda (bj) | paṭiññāya kāretabbaṁ → paṭiññātakaraṇaṁ (sya-all) | yebhuyyassikā → Sk yebhuyyasikāya. (pts note) | pāpiyyasikā → Bm Si t-iyassikā. (pts note) | yebhuyyasikā tassapāpiyasikā → yebhuyyassikā tassa pāpiyyasikā (pts)๑. สัมมุขาวินัย ๒. สติวินัย ๓. อมูฬหวินัย ๔. ปฏิญญาตกรณะ ๕. เยภุยยสิกา ๖. ตัสสปาปิยสิกา ๗. ติณวัตถารกะ อันสงฆ์พึงให้ เพื่อสงบระงับอธิกรณ์ที่เกิดขึ้นแล้ว ๆ
Kathañcānanda, sammukhāvinayo hoti?
kathañcānanda → ānanda (bjt) | kathañcānanda → kathañ ca ānanda (pts)สัมมุขาวินัย เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhū vivadanti dhammoti vā adhammoti vā vinayoti vā avinayoti vā.
vā → Sk omits avinayo ti vā. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts) | dhammoti → dhammo ti (pts) | adhammoti → adhammo ti (pts) | vinayoti → vinayo ti (pts)คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ย่อมวิวาทกันว่า ‘นี่เป็นธรรมบ้าง นี่ไม่เป็น ธรรมบ้าง นี่เป็นวินัยบ้าง นี่ไม่เป็นวินัยบ้าง’
Tehānanda, bhikkhūhi sabbeheva samaggehi sannipatitabbaṁ.
tehānanda → teheva ānanda (sya-all) | sannipatitabbaṁ → (sya-all) | tehānanda → tenava ānanda (bj: sīmu, syā) | Teh → Bm Si teh eva (pts note) | tehānanda → teh ānanda (pts) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมด พึง พร้อมเพรียงกันประชุม
Sannipatitvā dhammanetti samanumajjitabbā.ครั้นประชุมแล้ว พึงพิจารณาธรรมเนติ
Dhammanettiṁ samanumajjitvā yathā tattha sameti tathā taṁ adhikaraṇaṁ vūpasametabbaṁ.ครั้นพิจารณา แล้ว พึงให้อธิกรณ์นั้นระงับโดยอาการที่เรื่องในธรรมเนตินั้นลงกันได้
Evaṁ kho, ānanda, sammukhāvinayo hoti;อานนท์ สัมมุขาวินัย เป็นอย่างนี้
evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรมวินัยนี้
sammukhāvinayena.ย่อมมีได้ด้วยสัมมุขาวินัยอย่างนี้
Kathañcānanda, yebhuyyasikā hoti?
kathañcānanda → kathañca ānanda (bj) | kathañcānanda → kathañ ānanda (pts)เยภุยยสิกา เป็นอย่างไร
Te ce, ānanda, bhikkhū na sakkonti taṁ adhikaraṇaṁ tasmiṁ āvāse vūpasametuṁ.
ce → pana (sya-all)คือ ภิกษุเหล่านั้นไม่อาจระงับอธิกรณ์นั้นในอาวาสนั้นได้
Tehānanda, bhikkhūhi yasmiṁ āvāse bahutarā bhikkhū so āvāso gantabbo.
tehānanda → tehi ānanda (sya-all) | bahutarā → Sk vasutarā. (pts note) | bhikkhū → Bm Sk bhikkhu. (pts note) | tehānanda → teh ānanda (pts)จึงพากันไปยังอาวาส ที่มีภิกษุมากกว่า
Tattha sabbeheva samaggehi sannipatitabbaṁ.
sabbeheva → sabbeh eva (pts)ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดพึงพร้อมเพรียงกันประชุมในอาวาสนั้น
Sannipatitvā dhammanetti samanumajjitabbā.ครั้นประชุมแล้ว พึงพิจารณาธรรมเนติ
Dhammanettiṁ samanumajjitvā yathā tattha sameti tathā taṁ adhikaraṇaṁ vūpasametabbaṁ.ครั้นพิจารณาแล้ว พึงให้อธิกรณ์นั้นระงับ โดยอาการที่เรื่องในธรรมเนตินั้นลงกันได้
Evaṁ kho, ānanda, yebhuyyasikā hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ เยภุยยสิกา เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรมวินัยนี้
yebhuyyasikāya.ย่อมมีได้ด้วยเยภุยยสิกาอย่างนี้
Kathañcānanda, sativinayo hoti?
kathañcānanda → kathañca ānanda (bj) | kathañcānanda → kathañ ānanda (pts)สติวินัย เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhū bhikkhuṁ evarūpāya garukāya āpattiyā codenti pārājikena vā pārājikasāmantena vā:
codenti → codeti (bj) | bhikkhū → Sk Bm bhikkhu. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts)คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ย่อมกล่าวหาภิกษุด้วยอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก
‘saratāyasmā evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti?
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, km, pts1ed) | saratāyasmā evarūpiṁ → sarat āyasmā evarūpaṁ (pts) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (bj: syā) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (sī. syā. kaṁ. pī.) evarūpāya-iti vuccamānavacanena sameti. vinayenapi saṁsandetabbaṁ (cck note) | evarūpaṁ → Bm evarūpiṁ. (pts note) | vāti → vā ti (pts)ว่า ‘ท่านผู้มีอายุระลึกได้หรือว่า ‘ท่านต้อง อาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, sarāmi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | vāti → vā ti (pts)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าระลึกไม่ได้เลยว่า ‘ข้าพเจ้าต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
Tassa kho, ānanda, bhikkhuno sativinayo dātabbo.
Tassa kho → tassa kho evaṁ (si, sya-all, pts1ed) | kho → kho evaṁ (pts) | ānanda → tassa kho evaṁ ānanda (bj: sīmu, syā, PTS) | kho → tassa kho evaṁ (cck: sabbattha)เมื่อเป็นเช่นนี้ สงฆ์พึงให้สติวินัยแก่ภิกษุนั้น
Evaṁ kho, ānanda, sativinayo hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
kho → (sya-all) | evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ สติวินัย เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรมวินัยนี้
sativinayena.ย่อมมีได้ด้วยสติวินัยอย่างนี้
Kathañcānanda, amūḷhavinayo hoti?
kathañcānanda → kathañca ānanda (bj) | amūḷhavinayo → Bm amuḷhavinayo. (pts note) | kathañcānanda → kathañ ānanda (pts)อมูฬหวินัย เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhū bhikkhuṁ evarūpāya garukāya āpattiyā codenti pārājikena vā pārājikasāmantena vā:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | codenti → codeti (bj) | bhikkhū → Sk Bm bhikkhu. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts)คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ย่อมกล่าวหาภิกษุด้วยอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก
‘saratāyasmā evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti?
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all) | saratāyasmā evarūpiṁ → sarat āyasmā evarūpaṁ (pts) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (bj: syā) | vāti → vā ti (pts)ว่า ‘ท่านผู้มีอายุระลึกได้หรือว่า ‘ท่านต้อง อาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, sarāmi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | ahaṁ → haṁ (pts) | vāti → vā ti (pts)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าระลึกไม่ได้เลยว่า ข้าพเจ้า ต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
Tamenaṁ so nibbeṭhentaṁ ativeṭheti:
nibbeṭhentaṁ ativeṭheti → nibbedhentaṁ ativedheti (sya-all) | ativeṭheti → nibbedhentaṁ ativedheti (bj: syā) | nibbeṭhentaṁ → Bm Si nibbedhentaṁ. (pts note) | ativeṭheti → Bm ativedheti; Si anivedheti; Sk anivedheti. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)ภิกษุผู้เป็นโจทก์ นั้นพึงปลอบโยนเธอผู้กล่าวแก้ตัวว่า
‘iṅghāyasmā sādhukameva jānāhi yadi sarasi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | vā’ti → ( ) etthantare pāṭho cūḷava. 237 natthi tassapāpiyasikāvāreevetena bhavitabbaṁ (cck note) | iṅghāyasmā sādhukameva → iṅgh āyasmā sādhukam eva (pts) | vāti → vā ti (pts)‘เอาเถอะ ท่านจงตรองดูให้ดี ถ้าท่านระลึก ได้ว่า ท่านต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘ahaṁ kho, āvuso, ummādaṁ pāpuṇiṁ cetaso vipariyāsaṁ.
vipariyāsaṁ → vipariyesaṁ (bj, sya-all) | vipariyesaṁ → vipariyāsaṁ (bj: machasaṁ, PTS) | vipariyāsaṁ → Bm Si vipariyesan; Sk viparisesan. (pts note)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าเป็นบ้า ใจฟุ้งซ่านแล้ว
Tena me ummattakena bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ bhāsitaparikkantaṁ.
bhāsitaparikkantaṁ → parikkantaṁ (bj: machasaṁ) | bhāsitaparikkantaṁ → bhāsitaparikantaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | bhāsitaparikkantaṁ → bhāsita parikantaṁ (th) | ummattakena → ummatakena (pts)ข้าพเจ้าระลึกถึงกรรมอันไม่สมควรแก่สมณะเป็นอันมากที่ข้าพเจ้าผู้เป็นบ้าได้ ประพฤติล่วงละเมิด ได้พูดพล่ามไปแล้ว
Nāhaṁ taṁ sarāmi.
nāhaṁ → nāhan (pts)นั้นไม่ได้เลย
Mūḷhena me etaṁ katan’ti.
katanti → katan ti (pts)ข้าพเจ้าลืมสติ ได้ทำกรรมนี้ แล้ว’
Tassa kho, ānanda, bhikkhuno amūḷhavinayo dātabbo.
Tassa kho → tassa kho evaṁ (sya-all, km, mr) | kho → tassa kho evaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.)เมื่อเป็นเช่นนี้ สงฆ์พึงให้อมูฬหวินัยแก่ภิกษุนั้น
Evaṁ kho, ānanda, amūḷhavinayo hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ อมูฬหวินัย เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรมวินัยนี้
amūḷhavinayena.ย่อมมีได้ด้วยอมูฬหวินัยอย่างนี้
Kathañcānanda, paṭiññātakaraṇaṁ hoti?
kathañcānanda → kathañca ānanda (bjt) | kathañcānanda paṭiññātakaraṇaṁ → kathañ ānanda patiññātakaraṇaṁ (pts)ปฏิญญาตกรณะ เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhu codito vā acodito vā āpattiṁ sarati, vivarati uttānīkaroti.
uttānīkaroti → uttāniṁ karoti (mr) | codito → cudito (sya-all) | acodito → acudito (sya-all) | vā → cūdito vā acūdito vā (bj: syā) | uttānīkaroti → uttāniṁ karoti (cck: ka.) | uttānīkaroti → So Sk Si; Bm uttāniṁ karoti. 7Si vuḍḍhataro bhikkhu; Bm vuḍḍhatare bhikkhū. (pts note) | idhānanda → idh ānanda (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ถูกกล่าวหาก็ตาม ไม่ถูกกล่าวหาก็ตาม ย่อมระลึก เปิดเผย ทำอาบัตินั้นให้ชัดเจนได้
Tena, ānanda, bhikkhunā vuḍḍhataraṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā pāde vanditvā ukkuṭikaṁ nisīditvā añjaliṁ paggahetvā evamassa vacanīyo:
vuḍḍhataraṁ bhikkhuṁ → buḍḍhataro bhikkhu (bj, pts1ed); vuḍḍhataro bhikkhu (sya-all, km) | vuḍḍhataraṁ bhikkhuṁ → buḍḍhataro bhikkhu (pts) | bhikkhu → vuḍḍhataraṁ bhikkhuṁ (bj: machasaṁ, sīmu) | bhikkhuṁ → vuḍḍhataro bhikkhu (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | tena ānanda → tenānanda (bjt) | tena → ten (pts) | vuḍḍhataraṁ bhikkhuṁ upasaṅkamitvā → buḍḍhataro bhikkhu upasaṁkamitvā (pts) | añjaliṁ → añjalim (pts) | evamassa → evam assa (pts)ภิกษุนั้นจึงเข้าไปหาภิกษุผู้แก่กว่า ห่มจีวรเฉวียงบ่า กราบเท้า นั่งกระโหย่ง ประคองอัญชลีแล้ว กล่าวอย่างนี้ว่า
‘ahaṁ, bhante, itthannāmaṁ āpattiṁ āpanno, taṁ paṭidesemī’ti.‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าต้องอาบัติชื่อนี้แล้ว ขอแสดงคืนอาบัตินั้น’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุผู้แก่กว่านั้นกล่าวว่า
‘passasī’ti?‘ท่านเห็นหรือ’
‘Āma passāmī’ti.
āma → (bj, sya-all, pts) | passāmī’ti → āma passāmīti (bj: sīmu, machasaṁ) | Passāmīti → So Si; Bm prefixes āma; Sk passāmi. (pts note)เธอกล่าวว่า ‘ขอรับ ข้าพเจ้าเห็น’
‘Āyatiṁ saṁvareyyāsī’ti.
saṁvareyyāsīti saṁvarissāmīti → saṁvaraṁ āpajjeyyāsīti saṁvaraṁ āpajjissāmīti (bj, sya-all, pts) | āpajjeyyāsīti → āyatiṁ saṁvareyyāsīti (bj: machasaṁ)ภิกษุผู้แก่กว่านั้นจึงกล่าวว่า ‘ท่านพึงสำรวมต่อไป’
‘Saṁvarissāmī’ti.
āpajjissāmīti → saṁvarissāmīti (bj: machasaṁ) | Saṁvarissāmī’ti → ( ) vinaye natthi (cck note) | āpajjissāmīti → So Si; Sk omits saṁvaraṁ āpajjissāmīti; Bm samvareyyāsīti? Saṁvarissāmīti. (pts note)เธอกล่าวว่า ‘ข้าพเจ้าจักสำรวม’
Evaṁ kho, ānanda, paṭiññātakaraṇaṁ hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ ปฏิญญาตกรณะ เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรม วินัยนี้
paṭiññātakaraṇena.
paṭiññātakaraṇena → patiññātakaraṇena (pts)ย่อมมีได้ด้วยปฏิญญาตกรณะอย่างนี้
Kathañcānanda, tassapāpiyasikā hoti?
kathañcānanda tassapāpiyasikā → kathañca ānanda tassapāpiyyasikā (bj) | tassapāpiyyasikā → tassapāpiyasikā (bj: machasaṁ, syā) | kathañcānanda tassapāpiyasikā → kathañ ānanda tassapāpiyyasikā (pts)ตัสสปาปิยสิกา เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhu bhikkhuṁ evarūpāya garukāya āpattiyā codeti pārājikena vā pārājikasāmantena vā:
bhikkhu → bhikkhū (bj, sya-all) | codeti → codenti (sya-all, pts) | idhānanda bhikkhu → idh ānanda bhikkhū (pts)คือ ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ย่อมกล่าวหาภิกษุด้วยอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก
‘saratāyasmā evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti?
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all) | saratāyasmā evarūpiṁ → sarat āyasmā evarūpaṁ (pts) | vā → Bm here inserts ingh'; āyasmā sādhukam eva jānahi yadi sarasi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā vā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā. (pts note) | vāti → vā ti (pts)ว่า ‘ท่านระลึกได้หรือว่า ‘ท่านต้องอาบัติ หนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นตอบอย่างนี้ว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, sarāmi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | vāti → vā ti (pts)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าระลึกไม่ได้เลยว่า ‘ข้าพเจ้า ต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
Tamenaṁ so nibbeṭhentaṁ ativeṭheti:
nibbeṭhentaṁ ativeṭheti → nibbedhentaṁ anivedheti (sya-all) | ativeṭheti → So Sk here et infra; Bm Si ut supra. (pts note) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)ภิกษุผู้กล่าวหานั้นพึงปลอบโยนเธอผู้กล่าวแก้ตัวว่า
‘iṅghāyasmā sādhukameva jānāhi yadi sarasi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | iṅghāyasmā sādhukameva → iṅgh āyasmā sādhukam eva (pts) | vāti → vā ti (pts)‘เอาเถอะ ท่านจงตรอง ดูให้ดี ถ้าท่านระลึกได้ว่า ‘ท่านต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้ เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘na kho ahaṁ, āvuso, sarāmi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā;
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | vā → Sk Bm add ti; Bm omits sarāmi . . . apajjitā ti; Si sarāmi ca kho . . . (pts note)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้าระลึกไม่ได้เลยว่า ‘ข้าพเจ้า ต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
sarāmi ca kho ahaṁ, āvuso, evarūpiṁ appamattikaṁ āpattiṁ āpajjitā’ti.
ca → (bj, pts) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | ahaṁ → (pts) | āpajjitāti → āpajjitā ti (pts)แต่ข้าพเจ้าระลึก ได้ว่า ‘ข้าพเจ้าต้องอาบัติเพียงเล็กน้อยเห็นปานนี้’
Tamenaṁ so nibbeṭhentaṁ ativeṭheti:
nibbeṭhentaṁ ativeṭheti → nibbedhentaṁ anivedheti (sya-all) | tamenaṁ so → tam enaṁ kho (pts)ภิกษุผู้กล่าวหานั้นปลอบโยนเธอ ผู้กล่าวแก้ตัวว่า
‘iṅghāyasmā sādhukameva jānāhi yadi sarasi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti?
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | iṅghāyasmā sādhukameva → iṅgh āyasmā sādhukam eva (pts) | vāti → vā ti (pts)‘เอาเถอะ ท่านจงตรองดูให้ดี ถ้าท่านระลึกได้ว่า ‘ท่านต้องอาบัติ หนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha imaṁ (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘imañhi nāmāhaṁ, āvuso, appamattikaṁ āpattiṁ āpajjitvā apuṭṭho paṭijānissāmi.
puṭṭho → apuṭṭho (sya-all, km, mr) | āpajjitvā → āpajjitā (pts) | imañhi → imaṁ hi (bjt, th) | imañhi → hi (pts)‘ท่านทั้งหลาย ความจริงข้าพเจ้าต้องอาบัติเพียงเล็ก น้อยนี้ แม้ไม่ถูกใครถามยังรับสารภาพ
Kiṁ panāhaṁ evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitvā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā puṭṭho na paṭijānissāmī’ti?
kiṁ panāhaṁ evarūpiṁ → kimpanāhaṁ evarūpaṁ (sya-all) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (pts) | na paṭijānissāmīti → napaṭijānissāmīti (my) | kiṁ → kim (pts)ทำไมต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก ถูกถามแล้วจักไม่รับสารภาพเล่า’
So evamāha:
evamāha → evam āha imaṁ (pts)ภิกษุผู้กล่าวหานั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘imañhi nāma tvaṁ, āvuso, appamattikaṁ āpattiṁ āpajjitvā apuṭṭho na paṭijānissasi, kiṁ pana tvaṁ evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitvā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā puṭṭho paṭijānissasi?
imañhi → imañca (sya-all) | evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | puṭṭho → apuṭṭho (sya-all) | puṭṭho → apuṭṭho (cck: syā. kaṁ. ka.) | hi → Si imañ ca; Sk ahaṁ hi; Bm imañ hi. (pts note) | puṭṭho → Bm Si apuṭṭho. (pts note) | na paṭijānissasi → napaṭijānissasi (my) | imañhi → imaṁ hi (bjt) | kiṁ pana → kimpana (bjt)‘ก็ท่านต้องอาบัติเพียงเล็กน้อยนี้ ยังไม่ ถูกถามจึงไม่รับสารภาพ ต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียง ปาราชิก ไม่ถูกถามแล้ว จักรับสารภาพทำไม
Iṅghāyasmā sādhukameva jānāhi yadi sarasi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | āpajjitā → āpajjitvā (pts) | iṅghāyasmā sādhukameva → iṅgh āyasmā sādhukam eva (pts) | vāti → vā ti (pts)เอาเถอะ ท่านจงตรองดูให้ดี ถ้า ท่านระลึกได้ว่า ‘ท่านต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียง ปาราชิก’
So evamāha:
evamāha → evam āha (pts)ภิกษุนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า
‘sarāmi kho ahaṁ, āvuso, evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts)‘ท่านทั้งหลาย ข้าพเจ้ากำลังระลึกได้ว่า ‘ข้าพเจ้า ต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิกแล้ว’
Davā me etaṁ vuttaṁ, ravā me etaṁ vuttaṁ—
etaṁ → evaṁ (bj, pts) | davā → So Si Bu; Sk da; Bm na taṁ. (pts note) | vuttaṁ → Bm omits ravā me etaṁ vuttaṁ. (pts note) | etaṁ → etam (pts)
nāhaṁ taṁ sarāmi evarūpiṁ garukaṁ āpattiṁ āpajjitā pārājikaṁ vā pārājikasāmantaṁ vā’ti.
evarūpiṁ → evarūpaṁ (sya-all, pts) | ti → sk omits ti. (pts note) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | nāhaṁ → nāhan (pts) | vāti → vā ti (pts)คำที่ว่า ข้าพเจ้าระลึกถึงอาบัตินั้นไม่ได้ว่า ‘ข้าพเจ้าต้องอาบัติหนักเห็นปานนี้ คือ ปาราชิก หรือใกล้เคียงปาราชิก’ นี้ ข้าพเจ้าพูดเล่นพูดพลั้งไป’
Evaṁ kho, ānanda, tassapāpiyasikā hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
tassapāpiyasikā → tassapāpiyyasikā (bjt, pts) | evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ ตัสสปาปิยสิกา เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรมวินัยนี้
tassapāpiyasikāya.
tassapāpiyasikāya kathañcānanda → tassapāpiyyasikāya kathañca ānanda (bj)ย่อมมีได้ด้วยตัสสปาปิยสิกาอย่างนี้
Kathañcānanda, tiṇavatthārako hoti?
kathañcānanda → ānanda (bjt) | kathañcānanda → kathañ ānanda (pts)ติณวัตถารกวินัย เป็นอย่างไร
Idhānanda, bhikkhūnaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ viharataṁ bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ hoti bhāsitaparikkantaṁ.
bhāsitaparikkantaṁ → bhāsitaparikantaṁ (bjt, th, pts) | idhānanda → idh ānanda (pts)คือ กรรมอันไม่สมควรแก่สมณะเป็นอันมากที่ภิกษุทั้งหลายในธรรมวินัยนี้ ผู้เกิดการบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกันอยู่ ได้ประพฤติล่วงละเมิด ได้พูดล่วงเกินแล้ว
Tehānanda, bhikkhūhi sabbeheva samaggehi sannipatitabbaṁ.
tehānanda → teh ānanda (pts) | sabbeheva → sabbeh eva (pts)ภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดพึงพร้อมเพรียงกันประชุม
Sannipatitvā ekatopakkhikānaṁ bhikkhūnaṁ byattena bhikkhunā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā añjaliṁ paṇāmetvā saṅgho ñāpetabbo—
byattena → byattatarena (bj, pts1ed, mr) | byattena → byattatarena (pts) | byattatarena → byattena (bj: machasaṁ, syā) | byattena → byattatarena (cck: sī. pī. ka.) | byattatarena → Si byattena. (pts note) | paṇāmetvā → Si panāmetvā. (pts note) | ekatopakkhikānaṁ → ekato pakkhikānaṁ (bjt, pts) | añjaliṁ paṇāmetvā → añjalimpaṇāmetvā (bjt, th) | saṅgho → saṁgho (ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | añjaliṁ → añjalim (pts)ภิกษุผู้ฉลาด กว่าภิกษุทั้งหลายผู้เป็นฝ่ายเดียวกันพึงลุกขึ้นจากอาสนะ ห่มจีวรเฉวียงบ่า ประคอง อัญชลีแล้วประกาศให้สงฆ์ทราบว่า
Suṇātu me, bhante, saṅgho.
saṅgho → saṁgho (ms2005, pts)‘ข้าแต่สงฆ์ผู้เจริญ ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า
Idaṁ amhākaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ viharataṁ bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ bhāsitaparikkantaṁ.
idaṁ amhākaṁ → idhamhākaṁ (sya-all); idam amhakaṁ (pts) | bhāsitaparikkantaṁ → bhāsitaparikantaṁ (bjt, pts) | bhāsitaparikkantaṁ → bhāsita parikantaṁ (th)กรรมอันไม่สมควรแก่สมณะเป็นอันมาก เราทั้งหลายในที่นี้ผู้เกิดการบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการวิวาทกันอยู่ ได้ประพฤติล่วงละเมิด ได้พูดล่วงเกินแล้ว
Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ yā ceva imesaṁ āyasmantānaṁ āpatti yā ca attano āpatti, imesañceva āyasmantānaṁ atthāya attano ca atthāya, saṅghamajjhe tiṇavatthārakena deseyyaṁ, ṭhapetvā thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttan’ti.
Yadi → Sk yadidaṁ. (pts note) | ti → Bm omits ti & adds khamati, saṁghassa, tasmā tuṇhi, evaṁ etaṁ dhārayāmīti. (pts note) | gihipaṭisaṁyuttanti → gihīpaṭisaṁyuttanti (bjt) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005, pts) | ceva → eva (pts) | imesañceva → imesaṁ eva (pts) | gihipaṭisaṁyuttanti → gihipaṭisaṁyuttan ti (pts)ถ้าความพรั่งพร้อมของสงฆ์ถึงที่แล้ว ข้าพเจ้าพึงแสดงอาบัติของท่านเหล่านี้และ ของตน ยกเว้นอาบัติที่มีโทษหยาบและอาบัติที่มีความพัวพันกับคฤหัสถ์ ด้วย ติณวัตถารกวินัยในท่ามกลางสงฆ์ เพื่อประโยชน์แก่ท่านเหล่านี้ และเพื่อประโยชน์ แก่ตน’
Athāparesaṁ ekatopakkhikānaṁ bhikkhūnaṁ byattena bhikkhunā uṭṭhāyāsanā ekaṁsaṁ cīvaraṁ katvā añjaliṁ paṇāmetvā saṅgho ñāpetabbo:
byattena → byattatarena (pts) | ekatopakkhikānaṁ → ekato pakkhikānaṁ (bjt, pts) | añjaliṁ paṇāmetvā → añjalimpaṇāmetvā (bjt, th) | saṅgho → saṁgho (ms2005, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts) | añjaliṁ → añjalim (pts)ลำดับนั้น ภิกษุผู้ฉลาดกว่าภิกษุทั้งหลายผู้เป็นฝ่ายเดียวกันกับภิกษุอีก ฝ่ายหนึ่ง พึงลุกขึ้นจากอาสนะ ห่มจีวรเฉวียงบ่า ประคองอัญชลีแล้วประกาศให้ สงฆ์ทราบว่า
‘Suṇātu me, bhante, saṅgho.
saṅgho → saṁgho (ms2005, pts)‘ข้าแต่สงฆ์ผู้เจริญ ขอสงฆ์จงฟังข้าพเจ้า
Idaṁ amhākaṁ bhaṇḍanajātānaṁ kalahajātānaṁ vivādāpannānaṁ viharataṁ bahuṁ assāmaṇakaṁ ajjhāciṇṇaṁ bhāsitaparikkantaṁ.
idaṁ amhākaṁ → idhamhākaṁ (sya-all) | amhāka → idhamhākaṁ (bj: syā) | amhākaṁ → So Bm; Sk idamhākaṁ; Si idh'; amhākaṁ. (pts note) | bhāsitaparikkantaṁ → bhāsita parikantaṁ (th)กรรมอันไม่สมควรแก่ สมณะเป็นอันมาก ที่เราทั้งหลายในที่นี้ผู้เกิดการบาดหมาง เกิดการทะเลาะ ถึงการ วิวาทกันอยู่ ได้ประพฤติล่วงละเมิด ได้พูดล่วงเกินแล้ว
Yadi saṅghassa pattakallaṁ, ahaṁ yā ceva imesaṁ āyasmantānaṁ āpatti yā ca attano āpatti, imesañceva āyasmantānaṁ atthāya attano ca atthāya, saṅghamajjhe tiṇavatthārakena deseyyaṁ, ṭhapetvā thullavajjaṁ ṭhapetvā gihipaṭisaṁyuttan’ti.
gihipaṭisaṁyuttanti → gihīpaṭisaṁyuttanti (bjt) | saṅghassa → saṁghassa (ms2005) | saṅghamajjhe → saṁghamajjhe (ms2005)ถ้าความพรั่งพร้อมของ สงฆ์ถึงที่แล้ว ข้าพเจ้าพึงแสดงอาบัติของท่านเหล่านี้และของตน ยกเว้นอาบัติที่มี โทษหยาบและอาบัติที่มีความพัวพันกับคฤหัสถ์ ด้วยติณวัตถารกวินัยในท่ามกลาง สงฆ์ เพื่อประโยชน์แก่ท่านเหล่านี้ และเพื่อประโยชน์แก่ตน’
Evaṁ kho, ānanda, tiṇavatthārako hoti, evañca panidhekaccānaṁ adhikaraṇānaṁ vūpasamo hoti yadidaṁ—
evañca panidhekaccānaṁ → evañ ca pan idh ekaccānaṁ (pts)อานนท์ ติณวัตถารกวินัย เป็นอย่างนี้ การระงับอธิกรณ์บางอย่างในธรรม วินัยนี้
tiṇavatthārakena.ย่อมมีได้ด้วยติณวัตถารกวินัยอย่างนี้
Chayime, ānanda, dhammā sāraṇīyā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattanti.
sāraṇīyā → sārāṇīyā (bj, sya-all, pts) | sārāṇīyā → sāraṇīyā (bj: machasaṁ) | Chayime → So Bm Si Bu; Sk? pi ime. (pts note) | sāmaggiyā → Sk here samaggiyā. (pts note) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)อานนท์ สาราณียธรรม(ธรรมเป็นเหตุให้ระลึกถึงกัน) ๖ ประการนี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่ วิวาทกัน เพื่อความสามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Katame cha?สาราณียธรรม ๖ ประการ อะไรบ้าง
Idhānanda, bhikkhuno mettaṁ kāyakammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (sya-all) | idhānanda → idh ānanda (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. ตั้งมั่นเมตตากายกรรม ในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้า และลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all, pts) | ayampi → ayaṁ hi (sya-all) | pi → Si hi here but pi infra. (pts note) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)สาราณียธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความ สามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno mettaṁ vacīkammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bj) | hoti → Sk omits these two words. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)๒. ตั้งมั่นเมตตาวจีกรรม ในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและ ลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, pts)สาราณียธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความ สามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhuno mettaṁ manokammaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bj, sya-all) | bhikkhuno → Sk omits from pe to bhikkhuno. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)๓. ตั้งมั่นเมตตามโนกรรม ในเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้า และลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all, pts) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)สาราณียธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความ สามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu—ye te lābhā dhammikā dhammaladdhā antamaso pattapariyāpannamattampi tathārūpehi lābhehi—apaṭivibhattabhogī hoti, sīlavantehi sabrahmacārīhi sādhāraṇabhogī.
appaṭivibhattabhogī → apaṭivibhattabhogī (bj: sīmu) | appaṭivibhattabhogī → Sk appaṭivāhataṁ bhogī. (pts note) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | pattapariyāpannamattampi → pattapariyāpannamattam pi (pts)๔. บริโภคโดยไม่แบ่งแยก ลาภทั้งหลายที่ชอบธรรม ได้มาโดยธรรม โดยที่สุดแม้เพียงบิณฑบาต ก็บริโภคร่วมกับเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ผู้มีศีล ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)สาราณียธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่ วิวาทกัน เพื่อความสามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu—yāni tāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṁvattanikāni tathārūpesu sīlesu—sīlasāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.
āvi → āvī (bj, sya-all) | bhujissāni viññuppasatthāni → bhujjissāni viññūpasatthāni (sya-all) | aparāmaṭṭhāni → aparāmāṭṭhāni (pts) | bhujissāni → bhujjissāni (bj: PTS) | bhikkhu → Sk bhikkhuno. (pts note) | bhujjissāni → So Si; Bm bhūjissāni; Sk bhuñjissāni. (pts note) | viññuppasatthāni → Bm viññūpas-; Si viññūpas-. (pts note) | aparāmāṭṭhāni → Sk aparamāsāni, which it repeats. (pts note) | akhaṇḍāni → akkhaṇḍāni (th) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)๕. เป็นผู้มีศีลไม่ขาด ไม่ทะลุ ไม่ด่าง ไม่พร้อย เป็นไท ท่านผู้รู้ สรรเสริญ ไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิครอบงำ เป็นไปเพื่อสมาธิ เสมอ กันกับเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all, pts) | sāmaggiyā → Sk repeats. (pts note) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)สาราณีย ธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความ สงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความสามัคคีกัน เพื่อ ความเป็นอันเดียวกัน
Puna caparaṁ, ānanda, bhikkhu—yāyaṁ diṭṭhi ariyā niyyānikā niyyāti takkarassa sammā dukkhakkhayāya tathārūpāya diṭṭhiyā—diṭṭhisāmaññagato viharati sabrahmacārīhi āvi ceva raho ca.
niyyānikā → niyyāṇikā (bj) | āvi → āvī (bj, sya-all) | yāyaṁ → Sk yāya. (pts note) | dukkhakkhayāya → dukkhakkhayā (my) | sammā dukkhakkhayāya → sammādukkhakkhayāya (th, pts) | caparaṁ → ca paraṁ (pts) | āvi ceva → āvī eva (pts)๖. เป็นผู้มีทิฏฐิโดยทิฏฐิอันประเสริฐ เป็นนิยยานิกธรรม เพื่อความ สิ้นทุกข์โดยเสมอกันกับเพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย ทั้งต่อหน้าและ ลับหลัง
Ayampi dhammo sāraṇīyo piyakaraṇo garukaraṇo saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattati.
sāraṇīyo → sārāṇīyo (bj, sya-all, pts) | ayampi → ayam pi (pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)สาราณียธรรมแม้นี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความ สามัคคีกัน เพื่อความเป็นอันเดียวกัน
Ime kho, ānanda, cha sāraṇīyā dhammā piyakaraṇā garukaraṇā saṅgahāya avivādāya sāmaggiyā ekībhāvāya saṁvattanti.
sāraṇīyā → sārāṇīyā (bj, sya-all, pts) | saṅgahāya → saṁgahāya (pts)อานนท์ สาราณียธรรม ๖ ประการนี้ ทำให้เป็นที่รัก ทำให้เป็นที่เคารพ เป็นไปเพื่อความสงเคราะห์กัน เพื่อความไม่วิวาทกัน เพื่อความสามัคคีกัน เพื่อ ความเป็นอันเดียวกัน
Ime ce tumhe, ānanda, cha sāraṇīye dhamme samādāya vatteyyātha, passatha no tumhe, ānanda, taṁ vacanapathaṁ aṇuṁ vā thūlaṁ vā yaṁ tumhe nādhivāseyyāthā”ti?
sāraṇīye → sārāṇīye (bj, sya-all, pts) | vatteyyātha → saṁvatteyyātha (bj, sya-all, pts) | taṁ → (pts) | saṁvatteyyātha → Bm here omits prefix saṁ. (pts note) | nādhivāseyyāthāti → nādhivāseyyathāti (th)ถ้าเธอทั้งหลายพึงสมาทานสาราณียธรรม ๖ ประการนี้ ประพฤติอยู่ เธอทั้งหลายจะเห็นแนวทางว่ากล่าวกันได้ น้อยบ้าง มากบ้าง ที่เธอ ทั้งหลายพึงอดกลั้นไว้ไม่ได้บ้างไหม”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ไม่เห็น พระพุทธเจ้าข้า”
“Tasmātihānanda, ime cha sāraṇīye dhamme samādāya vattatha.
sāraṇīye → sārāṇīye (bj, pts) | vattatha → saṁvatteyyātha (sya-all) | vattatha → saṁvatteyyātha (bj: syā) | cha → Sk omits. (pts note) | vattatha → So Sk; Bm vatteyyātha; Si saṁvatteyyātha. (pts note) | tasmātihānanda → tasmātih ānanda (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์ เพราะเหตุนั้น เธอทั้งหลายพึงสมาทาน สาราณียธรรม ๖ ประการนี้ แล้วประพฤติเถิด
Taṁ vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.การประพฤตินั้นจักเป็นไปเพื่อ ประโยชน์เกื้อกูล เพื่อสุขแก่เธอทั้งหลายตลอดกาลนาน”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā ānando bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.ท่านพระอานนท์มีใจยินดีชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล
Sāmagāmasuttaṁ niṭṭhitaṁ catutthaṁ.
sāmagāmasuttaṁ niṭṭhitaṁ → sāmagāma suttaṁ (bjt)สามคามสูตรที่ ๔ จบ