Mahācattārīsakasutta๑๑๗ มหาจัตตารีสกสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้นแล
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียก ภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“ariyaṁ vo, bhikkhave, sammāsamādhiṁ desessāmi saupanisaṁ saparikkhāraṁ.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all, pts)ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงสัมมาสมาธิ อันเป็นอริยะ ที่มีอุปนิสะ บ้าง มีปริขาร บ้าง แก่เธอทั้งหลาย
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha bhāsissāmīti → manasikarotha bhāsissamīti (pts)เธอทั้งหลายจงฟังสัมมาสมาธิอันเป็นอริยะนั้น จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ bhanteti → evambhanteti (th) | bhanteti → bhante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Katamo ca, bhikkhave, ariyo sammāsamādhi saupaniso saparikkhāro?
saupaniso → sa-upaniso (pts)“สัมมาสมาธิ (ตั้งจิตมั่นชอบ) อันเป็นอริยะ ที่มีอุปนิสะ มีปริขาร เป็น อย่างไร
Seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati;
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)คือ สัมมาทิฏฐิ(เห็นชอบ) สัมมาสังกัปปะ(ดำริชอบ) สัมมาวาจา(เจรจาชอบ) สัมมากัมมันตะ(กระทำชอบ) สัมมาอาชีวะ(เลี้ยงชีพชอบ) สัมมาวายามะ(พยายาม ชอบ) สัมมาสติ(ระลึกชอบ)
yā kho, bhikkhave, imehi sattahaṅgehi cittassa ekaggatā parikkhatā—
sattahaṅgehi → sattaṅgehi (sya-all, pts) | sattaha’ṅgehi → sattaṅgehi (bj: PTS)สภาวะที่จิตมีอารมณ์เดียว แวดล้อมด้วยองค์ ๗ นี้
ayaṁ vuccati, bhikkhave, ariyo sammāsamādhi saupaniso itipi, saparikkhāro itipi.
itipi → itipīti (sya-all) | saupaniso itipi → sa-upaniso iti pi (pts) | itipi → iti pi (pts)เราเรียกว่า ‘สัมมาสมาธิอันเป็นอริยะ ที่มีอุปนิสะ’ บ้าง เรียกว่า ‘สัมมาสมาธิ อันเป็นอริยะ มีปริขาร’ บ้าง
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Micchādiṭṭhiṁ ‘micchādiṭṭhī’ti pajānāti, sammādiṭṭhiṁ ‘sammādiṭṭhī’ti pajānāti—sāssa hoti sammādiṭṭhi.
micchādiṭṭhīti → micchāditthīti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดมิจฉาทิฏฐิ ว่า ‘เป็นมิจฉาทิฏฐิ’ รู้ชัดสัมมาทิฏฐิว่า ‘เป็น สัมมาทิฏฐิ’ ความรู้ของภิกษุนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ
Katamā ca, bhikkhave, micchādiṭṭhi?มิจฉาทิฏฐิ เป็นอย่างไร
‘Natthi dinnaṁ, natthi yiṭṭhaṁ, natthi hutaṁ, natthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, natthi ayaṁ loko, natthi paro loko, natthi mātā, natthi pitā, natthi sattā opapātikā, natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti—
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj) | natthi sukatadukkaṭānaṁ → na tthi sukaṭadukkaṭānaṁ (pts) | lokaṁ → lokaṁ sayaṁ (pts) | imañca → imañ ca (pts) | parañca → parañ ca (pts)คือ ความเห็นว่า ‘ทานที่ให้แล้วไม่มีผล ยัญที่บูชาแล้วไม่มีผล การเซ่นสรวง ที่เซ่นสรวงแล้วไม่มีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีและทำชั่วไม่มี โลกนี้ไม่มี โลกหน้าไม่มี มารดาไม่มีคุณ บิดาไม่มีคุณ สัตว์ที่เป็นโอปปาติกะก็ไม่มี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติปฏิบัติชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่ง เองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้ง ก็ไม่มีในโลก’
ayaṁ, bhikkhave, micchādiṭṭhi.นี้เป็นมิจฉาทิฏฐิ
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi?สัมมาทิฏฐิ เป็นอย่างไร
Sammādiṭṭhimpahaṁ, bhikkhave, dvāyaṁ vadāmi—
dvāyaṁ → dvayaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | sammādiṭṭhimpahaṁ → sammādiṭṭhimpāhaṁ (bj: sīmu) | dvayaṁ → dvāyaṁ (bj: machasaṁ) | Sammādiṭṭhiṁpahaṁ → sammādiṭṭhimahaṁ (ka.) evaṁ sammāsaṅkappaṁpahaṁkyādīsupi (cck note) | dvāyaṁ → dvayaṁ (sī. syā. kaṁ. pī.) ṭīkā oloketabbā (cck note) | sammādiṭṭhimpahaṁ → sammādiṭṭhiṁ p ahaṁ (pts)คือ เรากล่าวสัมมาทิฏฐิว่ามี ๒ ได้แก่
atthi, bhikkhave, sammādiṭṭhi sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā;
puññābhāgiyā → So Sky; Si Bu puññabh-. (pts note)๑. สัมมาทิฏฐิที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
atthi, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.๒. สัมมาทิฏฐิอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์ แห่งมรรค
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā?
puññabhāgiyā → puññābhāgiya (pts)สัมมาทิฏฐิที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ เป็นอย่างไร
‘Atthi dinnaṁ, atthi yiṭṭhaṁ, atthi hutaṁ, atthi sukatadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko, atthi ayaṁ loko, atthi paro loko, atthi mātā, atthi pitā, atthi sattā opapātikā, atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentī’ti—
sukatadukkaṭānaṁ → sukaṭadukkaṭānaṁ (bj, pts) | imañca → imaṁ ca (bjt) | parañca → paraṁ ca (bjt) | imañca → imañ ca (pts) | parañca → parañ ca (pts)คือ ความเห็นว่า ‘ทานที่ให้แล้วมีผล ยัญที่บูชาแล้วมีผล การเซ่นสรวงที่ เซ่นสรวงแล้วมีผล ผลวิบากแห่งกรรมที่ทำดีและทำชั่วมี โลกนี้มี โลกหน้ามี มารดามีคุณ บิดามีคุณ สัตว์ที่เป็นโอปปาติกะมี สมณพราหมณ์ผู้ประพฤติปฏิบัติ ชอบทำให้แจ้งโลกนี้และโลกหน้าด้วยปัญญาอันยิ่งเองแล้วสอนผู้อื่นให้รู้แจ้งก็มีอยู่ในโลก’
ayaṁ, bhikkhave, sammādiṭṭhi sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā.
puññabhāgiyā → puññābhāgiyā (pts)นี้เป็นสัมมาทิฏฐิที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
Katamā ca, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā?สัมมาทิฏฐิอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค เป็นอย่างไร
Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato paññā paññindriyaṁ paññābalaṁ dhammavicayasambojjhaṅgo sammādiṭṭhi maggaṅgaṁ—
maggaṅgaṁ → maggaṅgā (si, pts1ed) | paññābalaṁ → paññāphalaṁ (sya-all) | ariyamaggasamaṅgino → ariyamaggassa samaṅgino (pts) | maggaṅgaṁ → maggaṅgā (pts) | maggaṅgaṁ → maggaṅgā (bj: sīmu, PTS) | maggaṅgaṁ → maggaṅgā (cck: sī. pī.) | anāsavacittassa → So Si; Sky omit. (pts note) | ariyamaggassa → So Sky; Si ariyamaggasamaṅgino. (pts note)คือ ปัญญา ปัญญินทรีย์ ปัญญาพละ ธัมมวิจยสัมโพชฌงค์ สัมมาทิฏฐิ องค์แห่งมรรคของภิกษุผู้มีจิตไกลจากข้าศึก มีจิตหาอาสวะมิได้ เพียบพร้อมด้วย อริยมรรค เจริญอริยมรรคอยู่
ayaṁ vuccati, bhikkhave, sammādiṭṭhi ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.
vuccati → (sya-all, pts)นี้เป็นสัมมาทิฏฐิอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็น โลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค
So micchādiṭṭhiyā pahānāya vāyamati, sammādiṭṭhiyā, upasampadāya, svāssa hoti sammāvāyāmo.
svāssa → sāssa (si, pts1ed); svāyaṁ (mr) | so → yo (pts) | svāssa → sāssa (pts) | so → yo (bj: PTS) | svāssa → sāssa (bj: sīmu) | svāssa → svāyaṁ (cck: ka.) | Yo → So Sky; Si so. (pts note) | sāssa → So Sky and (once) Si; Si usually svāssā. (pts note)ภิกษุนั้นย่อมพยายามเพื่อละมิจฉาทิฏฐิ ยัง สัมมาทิฏฐิให้ถึงพร้อม ความพยายามของภิกษุนั้น เป็นสัมมาวายามะ
So sato micchādiṭṭhiṁ pajahati, sato sammādiṭṭhiṁ upasampajja viharati, sāssa hoti sammāsati.
sāssa → sāyaṁ (mr) | sāssa → sāyaṁ (cck: ka.)ภิกษุนั้น มีสติ ละมิจฉาทิฏฐิ มีสติเข้าถึงสัมมาทิฏฐิอยู่ สติของภิกษุนั้นเป็นสัมมาสติ
Itiyime tayo dhammā sammādiṭṭhiṁ anuparidhāvanti anuparivattanti, seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāvāyāmo, sammāsati.
Itiyime → itissime (bj, sya-all, km, pts1ed); itime (si) | itiyime → itissime (bj, sya-all, pts) | itissime → itiyime (bj: machasaṁ); itime (bj: sīmu) | Itiyime → itime (cck: sī.); itissime (cck: syā. kaṁ. pī.) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)ธรรม ๓ นี้ คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ (๒) สัมมาวายามะ (๓) สัมมาสติ ย่อม ห้อมล้อมคล้อยตามสัมมาทิฏฐิของภิกษุนั้นไป ด้วยประการฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Micchāsaṅkappaṁ ‘micchāsaṅkappo’ti pajānāti, sammāsaṅkappaṁ ‘sammāsaṅkappo’ti pajānāti, sāssa hoti sammādiṭṭhi.
micchāsaṅkappaṁ micchāsaṅkappoti → micchāsaṁkappaṁ micchāsaṁkappo ti (pts) | sammāsaṅkappaṁ sammāsaṅkappoti → sammāsaṁkappaṁ sammāsaṁkappo ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดมิจฉาสังกัปปะว่า ‘เป็นมิจฉาสังกัปปะ’ รู้ชัดสัมมาสังกัปปะว่า ‘เป็นสัมมาสังกัปปะ’ ความรู้ของภิกษุนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ
Katamo ca, bhikkhave, micchāsaṅkappo?
micchāsaṅkappo → micchāsaṁkappo (pts)มิจฉาสังกัปปะ เป็นอย่างไร
Kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṁsāsaṅkappo—
byāpādasaṅkappo → vyāpādasaṅkappo (bjt) | kāmasaṅkappo byāpādasaṅkappo vihiṁsāsaṅkappo → kāmasaṁkappo vyāpādasaṁkappo vihiṁsāsaṁkappo (pts)คือ ความดำริในกาม ความดำริในความพยาบาท ความดำริในการเบียดเบียน
ayaṁ, bhikkhave, micchāsaṅkappo.
micchāsaṅkappo → micchāsaṁkappo (pts)นี้เป็นมิจฉาสังกัปปะ
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo?
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo sammāsaṁkappaṁ (pts)สัมมาสังกัปปะ เป็นอย่างไร
Sammāsaṅkappampahaṁ, bhikkhave, dvāyaṁ vadāmi—
dvāyaṁ → dvayaṁ (bj, sya-all) | sammāsaṅkappampahaṁ → sammāsaṅkappampāhaṁ (bj: sīmu) | dvayaṁ → dvāyaṁ (bj: machasaṁ) | sammāsaṅkappampahaṁ → sammāsaṅkappaṁpahaṁ (my, th) | sammāsaṅkappampahaṁ → p ahaṁ (pts)คือ เรากล่าวสัมมาสังกัปปะว่ามี ๒ ได้แก่
atthi, bhikkhave, sammāsaṅkappo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko;
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts) | puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts)๑. สัมมาสังกัปปะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
atthi, bhikkhave, sammāsaṅkappo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts)๒. สัมมาสังกัปปะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็น องค์แห่งมรรค
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko?
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts) | sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts)สัมมาสังกัปปะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ เป็นอย่างไร
Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo:
abyāpādasaṅkappo → avyāpādasaṅkappo (bjt) | nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → nekkhammasaṁkappo avyāpādasaṁkappo avihiṁsāsaṁkappo (pts)คือ ความดำริในการออกจากกาม ความดำริในความไม่พยาบาท ความ ดำริในการไม่เบียดเบียน
‘ayaṁ, bhikkhave, sammāsaṅkappo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko’.
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts) | sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts)นี้เป็นสัมมาสังกัปปะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ ผลคืออุปธิ
Katamo ca, bhikkhave, sammāsaṅkappo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo?
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts)สัมมาสังกัปปะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่ง มรรค เป็นอย่างไร
Yo kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato takko vitakko saṅkappo appanā byappanā cetaso abhiniropanā vacīsaṅkhāro—
byappanā → vyappaṇā (bj) | ariyamaggasamaṅgino → ariyamaggassa samaṅgino (pts) | vacīsaṅkhāro → vācāsaṁkhāro (pts) | vācāsaṁkhāro → Sky Si vacīsaṁkhāro. Buddhaghosa (MS. of R.AṢ.) has the following: Vācāsaṁkhārotīti vacīsaṁkhāro. My own MS. of Bu reads: Vācāsaṁkharotīti. (pts note) | saṅkappo appanā byappanā → saṁkappo appanāvyappanā (pts)คือ ความตรึก ความวิตก ความดำริ ความแน่วแน่ ความแนบแน่น ความปักใจ ความปรุงแต่งคำ ของภิกษุผู้มีจิตไกลจากข้าศึก มีจิตหาอาสวะมิได้ เพียบพร้อมด้วยอริยมรรค เจริญอริยมรรคอยู่
ayaṁ, bhikkhave, sammāsaṅkappo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts)นี้เป็นสัมมาสังกัปปะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค
So micchāsaṅkappassa pahānāya vāyamati, sammāsaṅkappassa upasampadāya, svāssa hoti sammāvāyāmo.
svāssa → so ssa (pts) | svāssa → sāssa (bj: sīmu, PTS) | ssa → So Sky; Si svāssa. (pts note) | micchāsaṅkappassa → micchāsaṁkappassa (pts) | sammāsaṅkappassa → sammāsaṁkapassa (pts)ภิกษุนั้นย่อมพยายามเพื่อ ละมิจฉาสังกัปปะ ยังสัมมาสังกัปปะให้ถึงพร้อม ความพยายามของภิกษุนั้นเป็น สัมมาวายามะ
So sato micchāsaṅkappaṁ pajahati, sato sammāsaṅkappaṁ upasampajja viharati; sāssa hoti sammāsati.
micchāsaṅkappaṁ → micchāsaṁkappaṁ (pts) | sammāsaṅkappaṁ upasampajja → sammāsaṁkappaṁ upassampajja (pts) | sāssa → sā ssa (pts)ภิกษุนั้นมีสติละมิจฉาสังกัปปะ มีสติเข้าถึงสัมมาสังกัปปะอยู่ สติของภิกษุนั้นเป็นสัมมาสติ
Itiyime tayo dhammā sammāsaṅkappaṁ anuparidhāvanti anuparivattanti, seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāvāyāmo, sammāsati.
itiyime → itissime (bj, sya-all, pts) | itissi’me → itiyime (bj: machasaṁ); itime (bj: sīmu) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sammāsaṅkappaṁ → sammāsaṁkappaṁ (pts)ธรรม ๓ นี้ คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ (๒) สัมมาวายามะ (๓) สัมมาสติ ย่อมห้อมล้อมคล้อยตามสัมมาสังกัปปะของภิกษุนั้นไป ด้วยประการ ฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Micchāvācaṁ ‘micchāvācā’ti pajānāti, sammāvācaṁ ‘sammāvācā’ti pajānāti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
micchāvācāti → micchāvācā ti (pts) | sammāvācāti → sammāvācā ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดมิจฉาวาจาว่า ‘เป็นมิจฉาวาจา’ รู้ชัดสัมมาวาจาว่า ‘เป็น สัมมาวาจา’ ความรู้ของภิกษุนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ
Katamā ca, bhikkhave, micchāvācā?มิจฉาวาจา เป็นอย่างไร
Musāvādo, pisuṇā vācā, pharusā vācā, samphappalāpo—
pisuṇā vācā pharusā vācā → pisuṇāvācā pharusāvācā (bjt)คือ การพูดเท็จ การพูดส่อเสียด การพูดคำหยาบ การพูดเพ้อเจ้อ
ayaṁ, bhikkhave, micchāvācā.นี้เป็น มิจฉาวาจา
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā?สัมมาวาจา เป็นอย่างไร
Sammāvācampahaṁ, bhikkhave, dvāyaṁ vadāmi—
dvāyaṁ → dvayaṁ (bj, sya-all, pts) | sammāvācampahaṁ → sammāvācaṁpahaṁ (my, th) | sammāvācampahaṁ → sammāvācaṁ p ahaṁ (pts)คือ เรากล่าวสัมมาวาจาว่ามี ๒ ได้แก่
atthi, bhikkhave, sammāvācā sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā;
puññabhāgiyā upadhivepakkā → puññābhāgiyā upadhivepakkhā (pts)๑. สัมมาวาจาที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
atthi, bhikkhave, sammāvācā ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.๒. สัมมาวาจาอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์ แห่งมรรค
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā?
puññabhāgiyā → puññābhāgiyā (pts)สัมมาวาจาที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ เป็นอย่างไร
Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī—คือ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการพูดเท็จ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการพูด ส่อเสียด เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการพูดคำหยาบ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการ พูดเพ้อเจ้อ
ayaṁ, bhikkhave, sammāvācā sāsavā puññabhāgiyā upadhivepakkā.
puññabhāgiyā → puññābhāgiyā (pts)นี้เป็นสัมมาวาจาที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
Katamā ca, bhikkhave, sammāvācā ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā?สัมมาวาจาอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค เป็นอย่างไร
Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato catūhi vacīduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī—
catūhi → catūhipi (bj, sya-all, pts) | + → pi (pts)คือ การงด การเว้น การเว้นขาด เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากวจีทุจริต ๔ ของภิกษุผู้มีจิตไกลจากข้าศึก มีจิตหาอาสวะมิได้ เพียบพร้อมด้วยอริยมรรค เจริญอริยมรรคอยู่
ayaṁ, bhikkhave, sammāvācā ariyā anāsavā lokuttarā maggaṅgā.นี้เป็นสัมมาวาจาอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค
So micchāvācāya pahānāya vāyamati, sammāvācāya upasampadāya; svāssa hoti sammāvāyāmo.
svāssa → so ssa (pts) | svāssa → sāssa (bj: sīmu)ภิกษุย่อมพยายามเพื่อละมิจฉาวาจา ยังสัมมาวาจาให้ถึงพร้อม อยู่ ความพยายามของภิกษุนั้นเป็นสัมมาวายามะ
So sato micchāvācaṁ pajahati, sato sammāvācaṁ upasampajja viharati; sāssa hoti sammāsati.
sāssa → sā ssa (pts)ภิกษุนั้นมีสติ ละมิจฉาวาจา มีสติเข้าถึงสัมมาวาจาอยู่ สติของภิกษุนั้นเป็นสัมมาสติ
Itiyime tayo dhammā sammāvācaṁ anuparidhāvanti anuparivattanti, seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāvāyāmo, sammāsati.
itiyime → itissime (bj, sya-all, pts) | itissime → itiyime (bj: machasaṁ) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)ธรรม ๓ นี้ คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ (๒) สัมมาวายามะ (๓) สัมมาสติ ย่อมห้อมล้อมคล้อยตาม สัมมาวาจาของภิกษุนั้นไป ด้วยประการฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Micchākammantaṁ ‘micchākammanto’ti pajānāti, sammākammantaṁ ‘sammākammanto’ti pajānāti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
micchākammantoti → micchākammanto ti (pts) | sammākammantoti → sammākammanto ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดมิจฉากัมมันตะว่า ‘เป็นมิจฉากัมมันตะ’ รู้ชัดสัมมากัมมันตะว่า ‘เป็นสัมมากัมมันตะ’ ความรู้ของภิกษุนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ
Katamo ca, bhikkhave, micchākammanto?มิจฉากัมมันตะ เป็นอย่างไร
Pāṇātipāto, adinnādānaṁ, kāmesumicchācāro—
kāmesumicchācāro → kāmesu micchācāro (bjt, pts)คือ การฆ่าสัตว์ การลักทรัพย์ การประพฤติผิดในกาม
ayaṁ, bhikkhave, micchākammanto.นี้เป็นมิจฉากัมมันตะ
Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto?สัมมากัมมันตะ เป็นอย่างไร
Sammākammantampahaṁ, bhikkhave, dvāyaṁ vadāmi—
dvāyaṁ → dvayaṁ (bj, sya-all) | sammākammantampahaṁ → sammākammantaṁpahaṁ (my, th) | sammākammantampahaṁ → sammākammantaṁ p ahaṁ (pts)คือ เรากล่าวสัมมากัมมันตะว่ามี ๒ ได้แก่
atthi, bhikkhave, sammākammanto sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko;
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts)๑. สัมมากัมมันตะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
atthi, bhikkhave, sammākammanto ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.๒. สัมมากัมมันตะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็น องค์แห่งมรรค
Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko?
upadhivepakko → upadhivepakko atthi bhikkhave (sya-all, pts) | puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts)สัมมากัมมันตะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ เป็นอย่างไร
Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī—
kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, pts)คือ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการ ลักทรัพย์ เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม
ayaṁ, bhikkhave, sammākammanto sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko.
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts)นี้เป็นสัมมากัมมันตะ ที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
Katamo ca, bhikkhave, sammākammanto ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo?สัมมากัมมันตะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์ แห่งมรรค เป็นอย่างไร
Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato tīhi kāyaduccaritehi ārati virati paṭivirati veramaṇī—
tīhi → tīhipi (bj, sya-all, pts) | + → pi (pts)คือ การงด การเว้น การเว้นขาด เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากกายทุจริต ๓ ของภิกษุผู้มีจิตไกลจากข้าศึก มีจิตหาอาสวะมิได้ เพียบพร้อมด้วยอริยมรรค เจริญอริยมรรคอยู่
ayaṁ, bhikkhave, sammākammanto ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.นี้เป็นสัมมากัมมันตะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค
So micchākammantassa pahānāya vāyamati, sammākammantassa upasampadāya; svāssa hoti sammāvāyāmo.
svāssa → so ssa (pts)ภิกษุนั้นย่อมพยายามเพื่อละมิจฉากัมมันตะ ยังสัมมากัมมันตะ ให้ถึงพร้อม ความพยายามของเธอนั้นเป็นสัมมาวายามะ
So sato micchākammantaṁ pajahati, sato sammākammantaṁ upasampajja viharati; sāssa hoti sammāsati.
sāssa → sā ssa (pts)ภิกษุนั้นมีสติละ มิจฉากัมมันตะ มีสติเข้าถึงสัมมากัมมันตะอยู่ สติของเธอนั้นเป็นสัมมาสติ
Itiyime tayo dhammā sammākammantaṁ anuparidhāvanti anuparivattanti, seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāvāyāmo, sammāsati.
itiyime → itissi me (bj, sya-all, pts) | me → sāssa (bj: sīmu) | itiyime → itissime (th, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)ธรรม ๓ นี้ คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ (๒) สัมมาวายามะ (๓) สัมมาสติ ย่อม ห้อมล้อมคล้อยตามสัมมากัมมันตะของภิกษุนั้นไป ด้วยประการฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Micchāājīvaṁ ‘micchāājīvo’ti pajānāti, sammāājīvaṁ ‘sammāājīvo’ti pajānāti; sāssa hoti sammādiṭṭhi.
micchāājīvaṁ micchāājīvoti → micchā-ājīvaṁ micchā-ājīvo ti (pts) | sammāājīvaṁ sammāājīvoti → sammā-ājīvaṁ sammā-ājīvo ti (pts) | sāssa → sā ssa (pts)คือ ภิกษุรู้ชัดมิจฉาอาชีวะว่า ‘เป็นมิจฉาอาชีวะ’ รู้ชัดสัมมาอาชีวะว่า ‘เป็น สัมมาอาชีวะ’ ความรู้ของภิกษุนั้นเป็นสัมมาทิฏฐิ
Katamo ca, bhikkhave, micchāājīvo?
micchāājīvo → micchā-ājīvo (pts)มิจฉาอาชีวะ เป็นอย่างไร
Kuhanā, lapanā, nemittikatā, nippesikatā, lābhena lābhaṁ nijigīsanatā—
nijigīsanatā → nijigiṁsanatā (bj, sya-all, km, pts1ed) | nemittikatā → nemittakatā (sya-all, pts) | nijigīsanatā → nijigiṁsanatā (pts) | nijigiṁsanatā → nijigīsanatā (bj: machasaṁ) | nijigīsanatā → nijigiṁ sanatā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | Kuhanā → So Si Bu; Sky kuhaṇalapanā. (pts note)คือ การพูดหลอกลวง การเลียบเคียง การหว่านล้อม การพูดและเล็ม การใช้ลาภต่อลาภ
ayaṁ, bhikkhave, micchāājīvo.
micchāājīvo → micchā-ājīvo (pts)นี้เป็นมิจฉาอาชีวะ
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo?
sammāājīvo → sammā-ājīvo sammā-ājīvaṁ p (pts)สัมมาอาชีวะ เป็นอย่างไร
Sammāājīvampahaṁ, bhikkhave, dvāyaṁ vadāmi—
dvāyaṁ → dvayaṁ (bj, sya-all) | sammāājīvampahaṁ → sammāājīvaṁpahaṁ (my, th) | sammāājīvampahaṁ → ahaṁ (pts)คือ เรากล่าวสัมมาอาชีวะว่ามี ๒ ได้แก่
atthi, bhikkhave, sammāājīvo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko;
sāsavo → (sya-all) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts) | puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts)๑. สัมมาอาชีวะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
atthi, bhikkhave, sammāājīvo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.
sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)๒. สัมมาอาชีวะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์ แห่งมรรค
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko?
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)สัมมาอาชีวะที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ เป็นอย่างไร
Idha, bhikkhave, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti—
micchāājīvaṁ → micchā-ājīvaṁ (pts) | sammāājīvena → sammā-ājīvena (pts)คือ อริยสาวกในธรรมวินัยนี้ ย่อมละมิจฉาอาชีวะ เลี้ยงชีพด้วยสัมมาอาชีวะ
ayaṁ, bhikkhave, sammāājīvo sāsavo puññabhāgiyo upadhivepakko.
puññabhāgiyo → puññābhāgiyo (pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)นี้เป็นสัมมาอาชีวะ ที่ยังมีอาสวะ เป็นส่วนแห่งบุญ ให้ผลคืออุปธิ
Katamo ca, bhikkhave, sammāājīvo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo?
sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)สัมมาอาชีวะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์ แห่งมรรค เป็นอย่างไร
Yā kho, bhikkhave, ariyacittassa anāsavacittassa ariyamaggasamaṅgino ariyamaggaṁ bhāvayato micchāājīvā ārati virati paṭivirati veramaṇī—
micchāājīvā → micchā-ājīvā (pts)คือ การงด การเว้น การเว้นขาด เจตนาเป็นเหตุงดเว้นจากมิจฉาอาชีวะ ของภิกษุผู้มีจิตไกลจากข้าศึก มีจิตหาอาสวะมิได้ เพียบพร้อมด้วยอริยมรรค เจริญอริยมรรคอยู่
ayaṁ, bhikkhave, sammāājīvo ariyo anāsavo lokuttaro maggaṅgo.
sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)นี้เป็นสัมมาอาชีวะอันเป็นอริยะ ที่ไม่มีอาสวะ เป็นโลกุตตระ เป็นองค์แห่งมรรค
So micchāājīvassa pahānāya vāyamati, sammāājīvassa upasampadāya; svāssa hoti sammāvāyāmo.
svāssa → so ssa (pts) | svāssa → sossa (bj: sīmu, PTS) | sammāājīvassa → sammā ājīvassa (bjt) | micchāājīvassa → micchā-ājīvassa (pts) | sammāājīvassa → sammā-ājīvassa (pts)ภิกษุนั้นย่อมพยายามเพื่อละมิจฉาอาชีวะ ยังสัมมาอาชีวะให้ ถึงพร้อม ความพยายามของภิกษุนั้นเป็นสัมมาวายามะ
So sato micchāājīvaṁ pajahati, sato sammāājīvaṁ upasampajja viharati; sāssa hoti sammāsati.
micchāājīvaṁ → micchā-ājīvaṁ (pts) | sammāājīvaṁ → sammā-ājīvaṁ (pts) | sāssa → sā ssa (pts)ภิกษุนั้นมีสติละ มิจฉาอาชีวะ มีสติเข้าถึงสัมมาอาชีวะอยู่ สติของภิกษุนั้นเป็นสัมมาสติ
Itiyime tayo dhammā sammāājīvaṁ anuparidhāvanti anuparivattanti, seyyathidaṁ—sammādiṭṭhi, sammāvāyāmo, sammāsati.
itiyime → tassime (bj); itissime (sya-all, pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | sammāājīvaṁ → sammā-ājīvaṁ (pts)ธรรม ๓ นี้ คือ (๑) สัมมาทิฏฐิ (๒) สัมมาวายามะ (๓) สัมมาสติ ย่อมห้อมล้อมคล้อยตามสัมมาอาชีวะของภิกษุนั้นไป ด้วยประการฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Sammādiṭṭhissa, bhikkhave, sammāsaṅkappo pahoti, sammāsaṅkappassa sammāvācā pahoti, sammāvācassa sammākammanto pahoti, sammākammantassa sammāājīvo pahoti, sammāājīvassa sammāvāyāmo pahoti, sammāvāyāmassa sammāsati pahoti, sammāsatissa sammāsamādhi pahoti, sammāsamādhissa sammāñāṇaṁ pahoti, sammāñāṇassa sammāvimutti pahoti.
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (pts) | sammāsaṅkappassa → sammāsaṁkappassa (pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts) | sammāājīvassa → sammā-ājīvassa (pts)คือ ผู้มีสัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปปะก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาสังกัปปะ สัมมา วาจาก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาวาจา สัมมากัมมันตะก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมากัมมันตะ สัมมาอาชีวะก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาอาชีวะ สัมมาวายามะก็มีพอเหมาะ ผู้มี สัมมาวายามะ สัมมาสติก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาสติ สัมมาสมาธิก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาสมาธิ สัมมาญาณะก็มีพอเหมาะ ผู้มีสัมมาญาณะ สัมมาวิมุตติก็มี พอเหมาะ
Iti kho, bhikkhave, aṭṭhaṅgasamannāgato sekkho, dasaṅgasamannāgato arahā hoti.
sekkho → sekkhā (bj); sekho (sya-all); sekho pāṭipado (pts1ed, mr) | sekkho dasaṅgasamannāgato → sekho dasahaṅgasamannāgato (sya-all) | sekkho → sekho paṭipado (pts) | sekho → sekkho (bj: machasaṁ); sekho paṭipadā (bj: PTS) | sekkho → aṭṭhaṅgasamannāgatā sekhā paṭipadā (sī.), aṭṭhaṅgasamannāgato sekho pāṭipado (pī. ka.) ( ) natthi sī. syā. kaṁ. pī. potthakesu (cck note) | paṭipado → So Sky; Si omits. (pts note) | dasaṅgasamannāgato → Si dasahaṅgas-. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย พระเสขะผู้ประกอบด้วยองค์ ๘ จึงเป็นพระอรหันต์ผู้ประกอบ ด้วยองค์ ๑๐
Tatrapi sammāñāṇena aneke pāpakā akusalā dhammā vigatā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.(แม้ในบรรดาองค์เหล่านั้น บาปอกุศลธรรมเป็นอเนกไปปราศแล้ว ย่อมถึงความบริบูรณ์ด้วยภาวนาโดยสัมมาญาณะ) ด้วยประการฉะนี้
Tatra, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti.ภิกษุทั้งหลาย บรรดาองค์ ๗ นั้น สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า
Kathañca, bhikkhave, sammādiṭṭhi pubbaṅgamā hoti?
kathañca → kathañ ca (pts)สัมมาทิฏฐิเป็นหัวหน้า เป็นอย่างไร
Sammādiṭṭhissa, bhikkhave, micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hoti.คือ สัมมาทิฏฐิ ย่อมทำลายมิจฉาทิฏฐิได้
Ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti.
cassa → assa (pts)และบาปอกุศลธรรมเป็นอเนก อันมีมิจฉาทิฏฐิเป็นปัจจัย ก็เป็นอันถูกสัมมาทิฏฐินั้นทำลายแล้ว
Sammādiṭṭhipaccayā aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.
sammādiṭṭhipaccayā → sammādiṭṭhipaccayā ca (bj, sya-all, pts) | bhāvanāpāripūriṁ → Si bh--parip-. (pts note)กุศลธรรมเป็น อเนกอันมีสัมมาทิฏฐิเป็นปัจจัย ย่อมถึงความเจริญเต็มที่
Sammāsaṅkappassa, bhikkhave, micchāsaṅkappo nijjiṇṇo hoti …pe…
hoti → Si continues: --pe-- sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā nijjiṇṇā hoti. Sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto nijjiṇṇo hoti. Sammā-ājīvassa, bhikkhave, sammā-ājīvo nijjiṇṇo hoti. Sammāvāyāmassa . . . hoti. Sammāñāṇassa . . . hoti. Sammāvimuttassa, bhikkhave, micchāvimutti nijjiṇṇā hoti, ye ca) &c., &c.). (pts note) | pe → spelled out in full (bjt)สัมมาสังกัปปะ ย่อมทำลายมิจฉาสังกัปปะได้ ...
sammāvācassa, bhikkhave, micchāvācā nijjiṇṇā hoti …
pe → spelled out in full (bjt)สัมมาวาจา ย่อมทำลายมิจฉาวาจาได้ ...
sammākammantassa, bhikkhave, micchākammanto nijjiṇṇo hoti …
pe → spelled out in full (bjt)สัมมากัมมันตะ ย่อมทำลายมิจฉากัมมันตะได้ ...
sammāājīvassa, bhikkhave, micchāājīvo nijjiṇṇo hoti …
pe → spelled out in full (bjt)สัมมาอาชีวะ ย่อมทำลายมิจฉาอาชีวะได้ ...
sammāvāyāmassa, bhikkhave, micchāvāyāmo nijjiṇṇo hoti …
pe → spelled out in full (bjt)สัมมาวายามะ ย่อมทำลายมิจฉาวายามะได้ ...
sammāsatissa, bhikkhave, micchāsati nijjiṇṇā hoti …
pe → spelled out in full (bjt)สัมมาสติ ย่อมทำลายมิจฉาสติได้ ...
sammāsamādhissa, bhikkhave, micchāsamādhi nijjiṇṇo hoti …
nijjiṇṇo → nijjiṇṇā (pts) | pe → spelled out in full (bjt)สัมมาสมาธิ ย่อมทำลายมิจฉาสมาธิได้ ...
sammāñāṇassa, bhikkhave, micchāñāṇaṁ nijjiṇṇaṁ hoti …
nijjiṇṇaṁ → nijjiṇṇo (bj) | pe → spelled out in full (bjt)สัมมาญาณะ ย่อมทำลายมิจฉาญาณะได้ ...
sammāvimuttassa, bhikkhave, micchāvimutti nijjiṇṇā hoti.สัมมาวิมุตติ ย่อมทำลายมิจฉาวิมุตติได้
Ye ca micchāvimuttipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti te cassa nijjiṇṇā honti.
cassa → assa (pts)และบาปอกุศลธรรมเป็นอเนก อัน มีมิจฉาวิมุตติเป็นปัจจัย ก็เป็นอันถูกสัมมาวิมุตตินั้นทำลายแล้ว
Sammāvimuttipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti.กุศลธรรมเป็น อเนกอันมีสัมมาวิมุตติเป็นปัจจัย ย่อมถึงความเจริญเต็มที่
Iti kho, bhikkhave, vīsati kusalapakkhā, vīsati akusalapakkhā—ภิกษุทั้งหลาย เราจึงประกาศธรรมบรรยายชื่อว่ามหาจัตตารีสกะฝ่ายกุศล ๒๐ ประการ ฝ่ายอกุศล ๒๐ ประการ
mahācattārīsako dhammapariyāyo pavattito appaṭivattiyo samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ.
appaṭivattiyo → appativattiyo (bj, pts) | lokasmiṁ → lokasminti (bj, sya-all) | vā → Si omits Mārena vā. (pts note) | lokasmiṁ → Si lokasmin ti. (pts note)ที่สมณพราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกยังประกาศไม่ได้ไว้ ด้วยประการฉะนี้
Yo hi koci, bhikkhave, samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṁ mahācattārīsakaṁ dhammapariyāyaṁ garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya tassa diṭṭheva dhamme dasasahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti—
gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | koci → Sky ye hi keci. (pts note) | vādānuvādā → So Si; Sky vādānupātā as at II. Maj. p. 127. (pts note) | gārayhaṁ → Si gāreyhaṭṭhānaṁ. (pts note) | dasasahadhammikā → dasa sahadhammikā (bjt, th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์ผู้ใดผู้หนึ่ง พึงเข้าใจธรรม บรรยายชื่อว่ามหาจัตตารีสกะ นี้ ว่าตนควรติเตียน หรือคัดค้าน คำกล่าวเช่นนั้น และคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการนี้ของสมณะหรือพราหมณ์นั้น จะเป็น เหตุให้ถูกตำหนิได้ในปัจจุบันทีเดียว คือ
sammādiṭṭhiñce bhavaṁ garahati, ye ca micchādiṭṭhī samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā, te bhoto pāsaṁsā;
micchādiṭṭhī → Si micchādiṭṭhi; Sky micchādiṭṭhiṁ. (pts note) | sammādiṭṭhiñce → sammādiṭṭhiṁ ce (my, bjt) | sammādiṭṭhiñce → sammādiṭṭhiñ ce (pts)๑. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาทิฏฐิ ท่านผู้เจริญก็ต้องบูชาสรรเสริญ สมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาทิฏฐิ
sammāsaṅkappañce bhavaṁ garahati, ye ca micchāsaṅkappā samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā, te bhoto pāsaṁsā;
sammāsaṅkappañce → sammāsaṅkappaṁ ce (my, bjt) | sammāsaṅkappañce → sammāsaṁkappañ ce (pts) | micchāsaṅkappā → micchāsaṁkappā (pts)๒. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาสังกัปปะ ท่านผู้เจริญก็ต้องบูชา สรรเสริญสมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาสังกัปปะ
sammāvācañce bhavaṁ garahati …pe…
garahati → Si omits rest of sentence, here et infra, resuming full recital with Sammāvimuttiñ. (pts note) | sammāvācañce → sammāvācaṁ ce (my, bjt) | + → ye ca micchāvācā samaṇabrāhmaṇā te bhoto (bjt) | sammāvācañce → sammāvācañ ce (pts) | + → ye cā pāsaṁsā (pts)๓. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาวาจา ฯลฯ
sammākammantañce bhavaṁ garahati …
sammākammantañce → sammākammantaṁ ce (my) | sammākammantañce → pujjā te bhoto pāsaṁsā sammākammantaṁ ce (bjt) | sammākammantañce bhavaṁ garahati → sammākammantañ ce pāsaṁsā (pts)๔. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมากัมมันตะ ...
sammāājīvañce bhavaṁ garahati …
sammāājīvañce → sammāājīvaṁ ce (my) | pe → spelled out in full (bjt) | sammāājīvañce bhavaṁ garahati → sammā-ājīvañ ce pāsaṁsā (pts)๕. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาอาชีวะ ...
sammāvāyāmañce bhavaṁ garahati …
sammāvāyāmañce → sammāvāyāmaṁ ce (my) | pe → spelled out in full (bjt) | sammāvāyāmañce bhavaṁ garahati → sammāvāyāmañ ce pāsaṁsā (pts)๖. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาวายามะ ...
sammāsatiñce bhavaṁ garahati …
sammāsatiñce → sammāsatiṁ ce (my) | pe → spelled out in full (bjt) | sammāsatiñce bhavaṁ garahati → sammāsatiñ ce pāsaṁsā (pts)๗. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาสติ ...
sammāsamādhiñce bhavaṁ garahati …
sammāsamādhiñce → sammāsamādhiṁ ce (my) | sammāsamādhiñce bhavaṁ garahati → sammāsamādhiñ ce pāsaṁsā (pts)๘. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาสมาธิ ...
sammāñāṇañce bhavaṁ garahati …
sammāñāṇañce → sammāñāṇaṁ ce (my) | pe → spelled out in full (bjt) | sammāñāṇañce bhavaṁ garahati → sammāñāṇañ ce pāsaṁsā (pts)๙. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาญาณะ ...
sammāvimuttiñce bhavaṁ garahati, ye ca micchāvimuttī samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā, te bhoto pāsaṁsā.
ca → (sya-all) | sammāvimuttiñce → sammāvimuttiṁ ce (my) | sammāvimuttiñce → ye ca micchāñāṇī samaṇabrāhmaṇā te bhoto pujjā te bhoto pāsaṁsā sammāvimuttiṁ ce (bjt) | sammāvimuttiñce → sammāvimuttiñ ce (pts)๑๐. ถ้าท่านผู้เจริญติเตียนสัมมาวิมุตติ ท่านผู้เจริญก็ต้องบูชาสรรเสริญ สมณพราหมณ์ผู้เป็นมิจฉาวิมุตติ
Yo koci, bhikkhave, samaṇo vā brāhmaṇo vā imaṁ mahācattārīsakaṁ dhammapariyāyaṁ garahitabbaṁ paṭikkositabbaṁ maññeyya tassa diṭṭheva dhamme ime dasasahadhammikā vādānuvādā gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchanti.
yo koci → yekeci (sya-all) | samaṇo → samaṇā (sya-all) | brāhmaṇo → brāhmaṇā (sya-all) | maññeyya → maññeyyuṁ (sya-all) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | yo → yo hi (pts) | hi → Si omits hi. (pts note) | dasasahadhammikā → dasa sahadhammikā (bjt, th, pts) | diṭṭheva → diṭṭhe va (pts)ภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์เหล่าใดเหล่าหนึ่ง พึงเข้าใจธรรม บรรยายชื่อว่ามหาจัตตารีสกะนี้ ว่าตนควรติเตียนหรือควรคัดค้าน คำกล่าวเช่นนั้น และคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมา ๑๐ ประการนี้ของสมณะหรือพราหมณ์นั้น จะเป็น เหตุให้ถูกตำหนิได้ในปัจจุบันทีเดียว
Yepi te, bhikkhave, ahesuṁ okkalā vassabhaññā ahetuvādā akiriyavādā natthikavādā tepi mahācattārīsakaṁ dhammapariyāyaṁ na garahitabbaṁ nappaṭikkositabbaṁ amaññiṁsu.
amaññiṁsu → maññeyyuṁ (sya-all, pts1ed, mr) | vassabhaññā → vayabhiññā (mr) | okkalā → ukkalā (bj, sya-all) | nappaṭikkositabbaṁ amaññiṁsu → napaṭikkositabbaṁ maññiṁsu (bj); na paṭikkositabbaṁ maññeyyuṁ (sya-all, pts) | vassabhaññā → okkalā/ vayabhiññā (bj: machasaṁ) | napaṭikkositabbaṁ → nappaṭikkositabbaṁ (bj: machasaṁ) | maññiṁsu → maññeyyuṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | vassabhaññā → vayabhiññā (ka.) saṁ. ni. 3.62; a. ni. 4.30 passitabbaṁ (cck note) | amaññiṁsu → maññeyyuṁ (cck: ka.) | Okkalā → So Bu; Sky Si Ukkalā. (pts note) | yepi → ye pi (pts) | vassabhaññā → vassa-bhaññā (pts) | tepi → te pi (pts)ภิกษุทั้งหลาย แม้พวกวัสสะและพวกภัญญะชาวโอกกลชนบท ผู้เป็น อเหตุกวาทะ อกิริยวาทะ นัตถิกวาทะ เหล่านั้น ก็ยังเข้าใจธรรมบรรยายชื่อ ว่ามหาจัตตารีสกะ ว่าไม่ควรติเตียน ไม่ควรคัดค้าน
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Nindābyārosaupārambhabhayā”ti.
Nindābyārosa-upārambhabhayā → So Sky Si; Bu nindāvyāpāros-. (pts note) | nindābyārosaupārambhabhayāti → nindābyārosa-upārambhabhayā ti (pts)เพราะกลัวการนินทา การว่าร้าย และการแข่งดี”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล
Mahācattārīsakasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
mahācattārīsakasuttaṁ niṭṭhitaṁ → mahācattārīsaka suttaṁ (bjt)มหาจัตตารีสกสูตรที่ ๗ จบ