Acchariyaabbhutasutta๑๒๓ อัจฉริยัพภูตธัมมสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)ครั้งนั้นแล ภิกษุจำนวนมากกลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว นั่งประชุมกันในหอฉัน ได้เกิดการสนทนากันขึ้น ในระหว่างการประชุมว่า
“acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso. Tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā,
mahānubhāvatā → mahānubhāvakatā (bj, sya-all) | abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | mahānubhāvakatā → mahānubhāvatā (bj: sīmu, machasaṁ, PTS) | abbhutaṁ → Si omits here but not infra. (pts note) | mahānubhāvatā → Si m--vakatā. (pts note)“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ พระตถาคตทรงมี ฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก
yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati:
jānissati → anussarissati jānissati (cck: ka.) | chinnavaṭume → So Sky Bu; Si c--ṭṭume. (pts note) | pariyādinnavaṭṭe → So Bu (one MS. reading --ṇṇ--); Si pariyādiṇṇavaṭṭe; Sk pariyādichinnavaṭṭe; Sy pariyādichinnavaddhe. Cf. Vol. II. p. 172. (pts note) | chinnavaṭume → chinnavaṭṭume (th)ทรงระลึกถึงพระพุทธเจ้าในอดีต ผู้ปรินิพพานแล้ว ผู้ตัด ปปัญจธรรม ได้แล้ว ทรงตัดตอแห่งวัฏฏะ ครอบงำวัฏฏะ ล่วงทุกข์ทั้งปวง ได้แล้ว ทรงทราบว่า
‘evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁnāmā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṅgottā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁdhammā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁpaññā te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁvihārī te bhagavanto ahesuṁ’ itipi, ‘evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ’ itipī”ti.
te bhagavanto ahesuṁ itipi → (pts) | evaṅgottā → evaṁgottā (my, bjt, th, ms2005)‘พระผู้มีพระภาคเหล่านั้น มีพระชาติอย่างนี้เพราะ เหตุนี้บ้าง มีพระนามอย่างนี้เพราะเหตุนี้บ้าง ทรงมีโคตรตระกูลอย่างนี้เพราะเหตุนี้ บ้าง ทรงมีศีลอย่างนี้ เพราะเหตุนี้บ้าง ทรงมีธรรมอย่างนี้ เพราะเหตุนี้บ้าง ทรง มีปัญญาอย่างนี้ เพราะเหตุนี้บ้าง ทรงมีวิหารธรรมอย่างนี้ เพราะเหตุนี้บ้าง ทรงมี วิมุตติอย่างนี เพราะเหตุนี้บ้าง”
Evaṁ vutte, āyasmā ānando te bhikkhū etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่อภิกษุเหล่านั้นสนทนากันอย่างนี้แล้ว ท่านพระอานนท์ได้กล่าวกับภิกษุ เหล่านั้นว่า
“acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca;
ceva → eva (pts)“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระตาถคตทั้งหลาย น่าอัศจรรย์จริง
abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā”ti.
abbhutā → abbhūtā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā → abbhūtadhammasamannāgatā (sya-all) | abbhutā → Si abbhūtā, as throughout. (pts note) | ceva → eva (pts)ไม่เคย ปรากฏ และประกอบด้วยธรรมอันน่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ”
Ayañca hidaṁ tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā vippakatā hoti.
bhikkhūnaṁ → bhikkhūnaṁ ayaṁ (sya-all) | antarākathā → antarā kathā (bjt) | ayañca hidaṁ → ayañ ca h idan (pts)เรื่องนี้แลที่ภิกษุเหล่านั้นสนทนากันค้างไว้
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
paṭisallānā → patisallānā (bj) | kho → (sya-all, pts) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all, pts) | yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → yen upaṭṭhānasālā ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)ครั้นเวลาเย็น พระผู้มีพระภาคเสด็จออกจากที่หลีกเร้น เสด็จไปที่ หอฉัน ประทับนั่งบนพระพุทธอาสน์ที่ปูลาดไว้
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:แล้วได้รับสั่งเรียกภิกษุเหล่านั้นมา ตรัสถามว่า
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
antarākathā → antarā kathā (bjt) | nuttha → nu ttha (pts) | vippakatāti → vippakatā ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เวลานี้เธอทั้งหลายนั่งสนทนากันด้วยเรื่องอะไร พูดเรื่องอะไรค้างไว้”
“Idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
ayamantarākathā → ayamantarā kathā (bjt) | ayamantarākathā → ayam antarākathā (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลตอบว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส ข้าพระองค์ทั้งหลายกลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว นั่ง ประชุมกันในหอฉัน
‘acchariyaṁ, āvuso, abbhutaṁ, āvuso, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāma tathāgato atīte buddhe parinibbute chinnapapañce chinnavaṭume pariyādinnavaṭṭe sabbadukkhavītivatte jānissati—
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all) | mahānubhāvatā → mahānubhāvakatā (sya-all) | chinnavaṭume → chinnavaṭṭume (th)สนทนากันในระหว่างการประชุมว่า ‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ พระตถาคตทรงมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ทรง ระลึกถึงพระพุทธเจ้าในอดีต ผู้ปรินิพพานแล้ว ผู้ตัดปปัญจธรรมได้แล้ว ทรงตัด ตอแห่งวัฏฏะ ครอบงำวัฏฏะ
evaṁjaccā te bhagavanto ahesuṁ itipi, evaṁnāmā … evaṅgottā … evaṁsīlā … evaṁdhammā … evaṁpaññā … evaṁvihārī … evaṁvimuttā te bhagavanto ahesuṁ itipī’ti. Evaṁ vutte, bhante, āyasmā ānando amhe etadavoca:
evaṅgottā → evaṁgottā (my, th, ms2005)ล่วงทุกข์ทั้งปวงได้แล้ว จักทรงทราบว่า ‘พระผู้มี พระภาคเหล่านั้น มีพระชาติอย่างนี้เพราะเหตุนี้บ้าง มีพระนามอย่างนี้ ... มี โคตรตระกูลอย่างนี้ ... ทรงมีศีลอย่างนี้ ... ทรงมีธรรมอย่างนี้ ... ทรงมีปัญญา อย่างนี้ ... ทรงมีวิหารธรรมอย่างนี้ ... ทรงมีวิมุตติอย่างนี้เพราะเหตุนี้บ้าง’ ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ เมื่อข้าพระองค์ทั้งหลายสนทนากันอย่างนี้แล้ว ท่าน พระอานนท์ได้กล่าวกับข้าพระองค์ทั้งหลายว่า
‘acchariyā ceva, āvuso, tathāgatā acchariyadhammasamannāgatā ca;‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระตถาคต ทั้งหลาย น่าอัศจรรย์จริง
abbhutā ceva, āvuso, tathāgatā abbhutadhammasamannāgatā cā’ti.
abbhutā → abbhūtā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā → abbhūtadhammasamannāgatā (sya-all) | abbhutadhammasamannāgatā cāti → abbhutadhammasamannāgatācāti (bjt)ไม่เคยปรากฏ และประกอบด้วยธรรมอันน่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ’
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā; atha bhagavā anuppatto”ti.
anuppattoti → anuppatto ti (pts)เรื่องนี้แลที่ข้าพระองค์ทั้งหลายสนทนากันค้างไว้ ก็พอดีพระผู้มี พระภาคเสด็จมาถึง พระพุทธเจ้าข้า”
Atha kho bhagavā āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi:ลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกท่านพระอานนท์มาตรัสว่า
“tasmātiha taṁ, ānanda, bhiyyoso mattāya paṭibhantu tathāgatassa acchariyā abbhutadhammā”ti.
abbhutadhammā”ti → abbhūtadhammāti (sya-all); abbhutā dhammāti (?) | abbhutadhammāti → abbhūtadhammāti (sya-all) | abbhutadhammā’’ti → abbhutā dhammāti (cck: ?) | bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (my, bjt, pts) | abbhutadhammāti → abbhutadhammā ti (pts)“อานนท์ เพราะเหตุนั้น เธอจงอธิบายธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของ ตถาคตให้แจ่มแจ้งยิ่งขึ้นไปเถิด”
“Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ๑. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitaṁ kāyaṁ upapajjī’ti.
sampajāno → sampajāno uppajjamāno (pts) | upapajjīti yampi → uppajjīti yam pi (pts) | ānanda → uppajjamāno ānanda (bj: PTS)‘อานนท์ พระโพธิสัตว์ มีสติสัมปชัญญะ ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต’
Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusitaṁ kāyaṁ upapajji idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idamahaṁ (bj); idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | upapajji idampāhaṁ → uppajji idam ahaṁ (pts) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts)แม้ ข้อที่พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะ ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิตนี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของ พระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๒. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti.‘อานนท์ พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะ จึงสถิตอยู่ในสวรรค์ชั้นดุสิต’
Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all, km, pts1ed) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | sampajāno → sampajano (pts) | idaṁpāhaṁ → idaṁpahaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะสถิตอยู่ในสวรรค์ชั้นดุสิตนี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของ พระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๓. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yāvatāyukaṁ, ānanda, bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsī’ti.‘อานนท์ พระโพธิสัตว์สถิตอยู่ในสวรรค์ชั้นดุสิตจนตลอดอายุ’
Yampi, bhante, yāvatāyukaṁ bodhisatto tusite kāye aṭṭhāsi idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่พระ โพธิสัตว์สถิตอยู่ในสวรรค์ชั้นดุสิตตลอดอายุนี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๔. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘sato sampajāno, ānanda, bodhisatto tusitā, kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamī’ti.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)‘อานนท์ พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะตลอดตั้งแต่จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตจน ถึงลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา’
Yampi, bhante, sato sampajāno bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkami idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ bhante → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่พระโพธิสัตว์มีสติสัมปชัญญะ ตลอดตั้งแต่จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิตจนถึงลงสู่พระครรภ์ของพระมารดานี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของ พระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sutaṁ → sataṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๕. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto tusitā kāyā cavitvā mātukucchiṁ okkamati,
okkamati → okkami (bj) | mātukucchiṁ okkamati → mātu kucchiṁ okkami (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์จุติจากสวรรค์ชั้นดุสิต แล้วลงสู่พระครรภ์ของ พระมารดา
atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all); uḷaro (pts) | loke → (sya-all, pts) | uḷaro → So Sky Bu; Si olāro. (pts note) | atikkammeva → atikkamm eva (pts)แสงสว่างเจิดจ้าหาประมาณมิได้ ปรากฏขึ้นในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้ง สมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เกินกว่าเทวานุภาพของเทวดา ทั้งหลาย
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā, yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā evaṁmahiddhikā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | loke → (sya-all, pts) | evaṁ-mahiddhikā → Si omits. (pts note) | yāpi → yā pi (pts) | yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → yattha p ime candimasuriyā evaṁ-mahiddhikā evaṁ-mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts)แม้ในช่องว่างระหว่างโลกซึ่งไม่มีอะไรคั่น มีสภาพมืดมิด หรือที่ที่ดวงจันทร์ และดวงอาทิตย์ซึ่งมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ส่องแสงไปไม่ถึง ก็มีแสงสว่างเจิดจ้าหาประมาณมิได้ ปรากฏขึ้น เกินกว่าเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti—aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti.
aññamaññaṁ sañjānanti → aññamaññassa jānanti (sya-all) | yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena aññamaññaṁ → te pi ten obhāsena aññamannaṁ (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idh upapannā (pts)เพราะแสงสว่างนั้น สัตว์ ทั้งหลายที่เกิดในที่นั้น ๆ จึงรู้จักกันและกันว่า ‘ยังมีสัตว์อื่นเกิดใน ที่นี้เหมือนกัน’
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvan’ti.
uḷāro → oḷāro (sya-all) | ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati → ayañ ca dasasahassīlokadhātu saṁkampati (pts) | atikkammeva → atikkamm eva (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)และ ๑๐ สหัสสีโลกธาตุ นี้ สั่นสะเทือน เลื่อนลั่น ทั้งแสงสว่างเจิดจ้าหาประมาณมิได้ ก็ปรากฏขึ้นในโลก เกินกว่าเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idaṁpahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idaṁ p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มี พระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sammukhā paṭiggahitaṁ → sammakhā paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๖. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, cattāro devaputtā catuddisaṁ ārakkhāya upagacchanti—mā naṁ bodhisattaṁ vā bodhisattamātaraṁ vā manusso vā amanusso vā koci vā viheṭhesī’ti.
catuddisaṁ ārakkhāya → catuddisārakkhāya (sya-all, pts) | viheṭhesīti → vihesesīti (sya-all) | vā → va (pts) | devaputtā → cattāro devaputtā (bj: machasaṁ, sīmu) | viheṭhesīti → vihesīti (bj: syā) | vā → Sky mā. (pts note) | viheṭhesīti → Sky viheṭṭhessīti; Si vihesesīti. (pts note) | + → naṁ (bjt, th) | + → kho (bjt, pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | + → nan (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา เทพบุตร ๔ องค์ เข้าไปอารักขาพระโพธิสัตว์นั้นประจำทั้ง ๔ ทิศ ด้วยตั้งใจว่า ‘มนุษย์ หรืออมนุษย์ใด ๆ อย่าได้เบียดเบียนพระโพธิสัตว์หรือพระมารดา ของพระโพธิสัตว์เลย’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็น ธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
sammukhā paṭiggahitaṁ → sammakhā paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๗. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, pakatiyā sīlavatī bodhisattamātā hoti viratā pāṇātipātā viratā adinnādānā viratā kāmesumicchācārā viratā musāvādā viratā surāmerayamajjapamādaṭṭhānā’ti.
mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (pts) | surāmerayamajjapamādaṭṭhānāti → surāmerayamajjapamādaṭṭhānā ti (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา พระมารดา มีปกติทรงศีล คือ เว้นจากปาณาติบาต(การฆ่าสัตว์) เว้น จากอทินนาทาน(การถือเอาสิ่งของที่เจ้าของเขาไม่ได้ให้) เว้นจาก กาเมสุมิจฉาจาร(การประพฤติผิดในกาม) เว้นจากมุสาวาท(การ พูดเท็จ) เว้นจากสุราเมรยมัชชปมาทัฏฐาน(การเสพของมึนเมา คือสุราและเมรัยอันเป็นเหตุแห่งความประมาท)’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของ พระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๘. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu purisesu mānasaṁ uppajjati kāmaguṇūpasaṁhitaṁ, anatikkamanīyā ca bodhisattamātā hoti kenaci purisena rattacittenā’ti.
kāmaguṇūpasaṁhitaṁ anatikkamanīyā → kāmaguṇopasañhitaṁ anatikkamaniyā (sya-all) | kāmaguṇūpasaṁhitaṁ → So Sky Bu; Si kāmaguṇop-. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา พระมารดาของ พระองค์ไม่ทรงมีความรู้สึกทางกามารมณ์ เป็นผู้ที่บุรุษผู้มีจิต กำหนัดใด ๆ ไม่สามารถล่วงเกินได้’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ bhante → (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระ องค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มี พระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭigghītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts)๙. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, lābhinī bodhisattamātā hoti pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ. Sā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgībhūtā paricāretī’ti.
samaṅgibhūtā → Si samaṅgībhūtā. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | lābhinī → lābhinā (pts) | sā → sa (pts) | samaṅgībhūtā paricāretīti → samaṅgibhūtā parivāretīti (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา พระมารดาของ พระองค์ทรงได้กามคุณ ๕ เอิบอิ่ม พรั่งพร้อม ได้รับการบำเรอ อยู่ด้วยกามคุณ ๕’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็น ธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭigghītaṁ (pts)๑๐. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyaṁ.
ahīnindriyaṁ → ahinindriyaṁ (sya-all); abhinindriyaṁ (pts) | na → Sky insert na after ābādho here , but not infra. (pts note) | abhinindriyaṁ → So Sky; Si ahinindriyaṁ. (pts note) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | kocideva → kocid eva (pts) | bodhisattañca → bodhisattañ ca (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่พระครรภ์ของพระมารดา พระมารดาของ พระองค์ไม่ทรงมีความเจ็บป่วยใด ๆ ทรงมีความสุข ไม่ลำบาก พระวรกาย มองเห็นพระโพธิสัตว์อยู่ภายในพระครรภ์ มีอวัยวะ สมบูรณ์ มีอินทรีย์ไม่บกพร่อง
Seyyathāpi, ānanda, maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato. Tatrāssa suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vā.
jātimā → jotimā (sya-all) | tatrāssa → tatrassa (sya-all, pts) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all) | tatrāssa → tatr assa (pts)เปรียบเหมือนแก้วไพฑูรย์อันงดงามตามธรรมชาติ มีแปดเหลี่ยม ที่เจียระไนดีแล้ว สุกใสเป็นประกายได้สัดส่วน มีด้ายสีเขียว สีเหลือง สีแดง สีขาว หรือสีนวลร้อยอยู่ข้างใน
Tamenaṁ cakkhumā puriso hatthe karitvā paccavekkheyya—ayaṁ kho maṇi veḷuriyo subho jātimā aṭṭhaṁso suparikammakato, tatridaṁ suttaṁ āvutaṁ nīlaṁ vā pītaṁ vā lohitaṁ vā odātaṁ vā paṇḍusuttaṁ vāti.
jātimā → jotimā (sya-all) | lohitaṁ → lohitakaṁ (sya-all); lahitaṁ (pts) | tamenaṁ → taṁ enaṁ (pts) | tatridaṁ → tatr idaṁ (pts) | pītaṁ → pīta (pts) | vāti → vā ti (pts)คนตาถึงหยิบ แก้วไพฑูรย์นั้นวางไว้ในมือแล้วพิจารณารู้ว่า ‘นี้คือ แก้วไพฑูรย์ อันงดงามตามธรรมชาติ มีแปดเหลี่ยม ที่เจียระไนดีแล้ว สุกใส เป็นประกายได้สัดส่วน มีด้ายสีเขียว สีเหลือง สีแดง สีขาว หรือสีนวลร้อยอยู่ข้างใน’ แม้ฉันใด
Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchiṁ okkanto hoti, na bodhisattamātu kocideva ābādho uppajjati; sukhinī bodhisattamātā hoti akilantakāyā; bodhisattañca bodhisattamātā tirokucchigataṁ passati sabbaṅgapaccaṅgaṁ ahīnindriyan’ti.
ahīnindriyanti → ahinindriyanti (sya-all) | ahīnindriyanti yampi → abhinindriyaṁ yam pi (pts) | mātukucchiṁ → mātu kucchiṁ (th, pts) | evameva → evam eva (pts) | kocideva → kocid eva (pts) | bodhisattamātā hoti akilantakāyā bodhisattañca bodhisattamātā → sattamātā (pts)เวลาที่พระโพธิสัตว์ลงสู่ พระครรภ์ของพระมารดา พระมารดาของพระองค์ไม่ทรงมีความ เจ็บป่วยใด ๆ ทรงมีความสุข ไม่ลำบากพระวรกาย มองเห็น พระโพธิสัตว์อยู่ภายในพระครรภ์มีอวัยวะสมบูรณ์ มีอินทรีย์ ไม่บกพร่อง ฉันนั้นเหมือนกัน’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำ ได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๑. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘sattāhajāte, ānanda, bodhisatte bodhisattamātā kālaṁ karoti, tusitaṁ kāyaṁ upapajjatī’ti.
upapajjatīti yampi → uppajjatīti yam pi (pts) | sattāhajāte → sattāhaṁ jāte (th) | tusitaṁ kāyaṁ → tusitakāyaṁ (th)‘อานนท์ เมื่อพระโพธิสัตว์ประสูติได้ ๗ วัน พระมารดาของพระองค์สวรรคต ไปเกิดในสวรรค์ชั้นดุสิต’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่า เป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๒. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nava vā dasa vā māse gabbhaṁ kucchinā pariharitvā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Daseva māsāni bodhisattaṁ bodhisattamātā kucchinā pariharitvā vijāyatī’ti.
vijāyati → Sky omit vijāyati. (pts note) | panānanda → pan ānanda (pts) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | daseva → das eva (pts)‘อานนท์ พระมารดาของพระโพธิสัตว์ไม่ประสูติพระโอรสเหมือนสตรีทั่วไปซึ่ง จะคลอดลูกหลังจากตั้งครรภ์ได้ ๙ เดือน หรือ ๑๐ เดือน ส่วนพระมารดาของพระโพธิสัตว์ประสูติพระโอรสเมื่อทรงพระครรภ์ ครบ ๑๐ เดือนเท่านั้น’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | bhagavato → (pts) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่า เป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๓. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yathā kho panānanda, aññā itthikā nisinnā vā nipannā vā vijāyanti, na hevaṁ bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyati. Ṭhitāva bodhisattaṁ bodhisattamātā vijāyatī’ti.
+ → kho (bjt) | panānanda → pan ānanda (pts) | hevaṁ → h evaṁ (pts) | ṭhitāva → ṭhitā va (pts)‘อานนท์ พระมารดาของพระโพธิสัตว์ไม่ประสูติพระโอรสเหมือนสตรีทั่วไปซึ่ง จะนั่งคลอดหรือนอนคลอดก็ได้ ส่วนพระมารดาของพระโพธิสัตว์ ประทับยืนประสูติเท่านั้น’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๔. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, devā naṁ paṭhamaṁ paṭiggaṇhanti pacchā manussā’ti.
naṁ → (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | manussāti → manussā ti (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา ในตอน แรกเทพทั้งหลายจะทำพิธีต้อนรับ หลังจากนั้นเป็นหน้าที่ของ มนุษย์’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่า อัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๕. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, appattova bodhisatto pathaviṁ hoti, cattāro naṁ devaputtā paṭiggahetvā mātu purato ṭhapenti—attamanā, devi, hohi; mahesakkho te putto uppanno’ti.
pathaviṁ → paṭhaviṁ (sya-all) | purato → puratova (sya-all) | devi hohi → devī hotu (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | Ānanda → Si adds so. (pts note) | hohi → Si hotu (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | appattova → appatto va (pts) | naṁ → nan (pts) | uppannoti → upapanno ti (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา ยังไม่ทัน สัมผัสแผ่นดิน เทพบุตร ๔ องค์ช่วยกันประคองพระโพธิสัตว์ ไปไว้เบื้องพระพักตร์ของพระมารดาแล้วกราบทูลว่า ‘โปรดพอ พระทัยเถิดพระเทวี พระราชโอรสของพระองค์ที่เสด็จอุบัติขึ้นเป็น ผู้มีศักดิ์ใหญ่’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรม อันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
metaṁ → me taṁ (pts) | paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts)๑๖. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado.
udena → uddena (bj, sya-all, km, pts1ed) | visado → visuddho (sya-all) | visadova → atha visuddhova (sya-all) | amakkhito → amakkhito pubbena amakkhito (sya-all) | uddena → udena (bj: machasaṁ) | udena → uddena (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | visado → visuddho (cck: syā.) | ruhirena → Si adds amakkhito pubbena (pts note) | visado → Si visuddho. (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | visadova → visado va (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา เสด็จ ออกอย่างบริสุทธิ์แท้ ไม่แปดเปื้อนด้วยน้ำเมือก เลือด หรือสิ่ง ไม่สะอาดใด ๆ จึงเป็นผู้บริสุทธิ์หมดจด
Seyyathāpi, ānanda, maṇiratanaṁ kāsike vatthe nikkhittaṁ neva maṇiratanaṁ kāsikaṁ vatthaṁ makkheti nāpi kāsikaṁ vatthaṁ maṇiratanaṁ makkheti.
kāsike vatthe → kāsikavatthe (sya-all) | kāsikaṁ vatthaṁ → kāsikavatthaṁ (sya-all) | nikkhittaṁ → Si nikkhitaṁ. (pts note) | neva → n eva (pts)เปรียบเหมือนแก้วมณีที่บุคคลวางไว้ในผ้ากาสิกพัสตร์ ย่อมไม่ ทำให้ผ้ากาสิกพัสตร์แปดเปื้อน ถึงผ้ากาสิกพัสตร์ก็ไม่ทำให้แก้ว มณีแปดเปื้อน
Taṁ kissa hetu?ข้อนั้นเพราะเหตุไร
Ubhinnaṁ suddhattā.
suddhattā → Si suddhatā. (pts note)เพราะสิ่งทั้งสองเป็นของบริสุทธิ์หมดจด แม้ฉันใด
Evameva kho, ānanda, yadā bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, visadova nikkhamati amakkhito udena amakkhito semhena amakkhito ruhirena amakkhito kenaci asucinā suddho visado’ti.
visadova → visuddho (sya-all) | visadoti → visuddhoti (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | udena → uddena (bjt, th, pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | evameva → evam eva (pts) | visadova → visado va (pts) | visadoti → visado ti (pts)เวลาที่ พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา ย่อมประสูติ อย่างบริสุทธิ์แท้ ไม่แปดเปื้อนด้วยน้ำเมือก เลือด หรือสิ่งไม่ สะอาดใด ๆ เป็นผู้บริสุทธิ์หมดจด ฉันนั้นเหมือนกัน’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคย ปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๗. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, dve udakassa dhārā antalikkhā pātubhavanti—ekā sītassa, ekā uṇhassa; yena bodhisattassa udakakiccaṁ karonti mātu cā’ti.
karonti → karoti (sya-all) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | karonti → karoti (bj: syā) | karonti → Si karoti. (pts note) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | mātu cāti → mātucāti (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา มีธารน้ำ ปรากฏในอากาศ ๒ สาย คือ ธารน้ำเย็น และธารน้ำอุ่น เพื่อชำระล้างพระโพธิสัตว์และพระมารดา’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้า พระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้ มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๘. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘sampatijāto, ānanda, bodhisatto samehi pādehi pathaviyaṁ patiṭṭhahitvā uttarābhimukho sattapadavītihārena gacchati, setamhi chatte anudhāriyamāne, sabbā ca disā viloketi, āsabhiñca vācaṁ bhāsati—aggohamasmi lokassa, jeṭṭhohamasmi lokassa, seṭṭhohamasmi lokassa. Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’ti.
pathaviyaṁ → paṭhaviyaṁ (bj, sya-all) | anudhāriyamāne → anuhīramāne (bj, sya-all); anubhiramāne (pts) | pathaviyaṁ patiṭṭhahitvā → paṭiṭṭhahitvā (pts) | anuhīramāne → anubhīramāne (bj: PTS); anudhāriyamāne (bj: sīmu, machasaṁ) | pādehi → Si inserts paṭhaviyaṁ. (pts note) | āsabhiñ → So all MSS. Cf. 1 Jāt. 53 (pts note) | sampatijāto → sampati jāto (bjt) | āsabhiñca → āsabhiṁca (bjt) | + → seṭṭhohamasmi lokassa (bjt) | natthi dāni → natthidāni (th) | sattapadavītihārena → sattapadavītihāre (pts) | āsabhiñca → āsabhiñ ca (pts) | aggohamasmi → aggo ham asmi (pts) | jeṭṭhohamasmi → seṭṭho ham asmi (pts) | seṭṭhohamasmi → jeṭṭho ham asmi (pts) | ayamantimā → ayam antimā (pts) | natthi → na tthi (pts) | punabbhavoti → punabbhavo ti (pts)‘อานนท์ เมื่อพระโพธิสัตว์ประสูติได้ครู่หนึ่ง ประทับยืนอย่างมั่นคงด้วย พระบาททั้งสองที่เสมอกันบนพื้นปฐพี ทรงผินพระพักตร์ไปทาง ทิศเหนือ เสด็จดำเนินไป ๗ ก้าว ขณะที่หมู่เทวดากั้นเศวตฉัตร ตามเสด็จ ทอดพระเนตรไปยังทิศทั้งปวง แล้วทรงเปล่งอาสภิวาจา (พูดอย่างองอาจ)ว่า ‘เราคือผู้เลิศของโลก เราคือผู้เจริญที่สุดของ โลก เราคือผู้ประเสริฐที่สุดของโลก ชาตินี้เป็นชาติสุดท้าย บัดนี้ ภพใหม่ไม่มีอีกต่อไป’
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremi.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อนี้ ฯลฯ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็น ธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค
Sammukhā metaṁ, bhante, bhagavato sutaṁ, sammukhā paṭiggahitaṁ:
paṭiggahitaṁ → paṭiggahītaṁ (pts) | metaṁ → me taṁ (pts)๑๙. ข้าพระองค์ได้สดับรับมาเฉพาะพระพักตร์พระผู้มีภาคว่า
‘yadā, ānanda, bodhisatto mātukucchimhā nikkhamati, atha sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
uḷāro → oḷāro (sya-all); uḷaro (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchismā (pts) | loke → (pts) | mātukucchimhā → mātu kucchimhā (th) | atikkammeva → atikamm eva (pts)‘อานนท์ เวลาที่พระโพธิสัตว์ประสูติจากพระครรภ์ของพระมารดา แสงสว่าง เจิดจ้าหาประมาณมิได้ ปรากฏขึ้นในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณพราหมณ์ เทวดาและมนุษย์ เกินกว่าเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
Yāpi tā lokantarikā aghā asaṁvutā andhakārā andhakāratimisā yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā ābhāya nānubhonti tatthapi appamāṇo uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvaṁ.
candimasūriyā → candimasuriyā (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | andhakārā → andhakāra (pts) | loke → (pts) | evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (bjt) | yāpi → yā pi (pts) | yatthapime candimasūriyā evaṁmahiddhikā evaṁmahānubhāvā → yatthā p ime candimasuriyā evaṁ mahiddhikā evaṁ mahānubhāvā (pts) | tatthapi → tattha pi (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts)แม้ในช่องว่างระหว่างโลก ซึ่งไม่มีอะไรคั่น มีสภาพมืดมิด หรือที่ที่ดวงจันทร์และดวงอาทิตย์ ซึ่งมีฤทธิ์มาก มีอานุภาพมาก ส่องแสงไปไม่ถึง ก็มีแสงสว่างเจิดจ้า หาประมาณมิได้ ปรากฏขึ้นเกินกว่าเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
Yepi tattha sattā upapannā tepi tenobhāsena aññamaññaṁ sañjānanti—aññepi kira, bho, santi sattā idhūpapannāti.
yepi → ye pi (pts) | tepi tenobhāsena → te pi ten obhāsena (pts) | aññepi → aññe pi (pts) | idhūpapannāti → idhūpapannā ti ayam pi (pts)เพราะแสงสว่างนั้น สัตว์ทั้งหลายที่เกิดในที่นั้น ๆ จึงรู้จักกันและ กันว่า ‘ยังมีสัตว์อื่นเกิดในที่นี้เหมือนกัน’
Ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati sampakampati sampavedhati, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pātubhavati atikkammeva devānaṁ devānubhāvan’ti.
ayañca → ayaṁ kho (sya-all) | uḷāro → oḷāro (sya-all) | ayañca dasasahassī lokadhātu saṅkampati → ca dasasahassīlokadhātu saṁkampati (pts) | atikkammeva → atikamm eva (pts) | devānubhāvanti → devānubhāvan ti (pts)และ ๑๐ สหัสสีโลกธาตุนี้ สั่นสะเทือน เลื่อนลั่น ทั้งแสงสว่างเจิดจ้าหาประมาณมิได้ ก็ ปรากฏขึ้นในโลก เกินกว่าเทวานุภาพของเทวดาทั้งหลาย
Yampi, bhante …pe… idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremī”ti.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | yampi → yam pi (pts) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)แม้ข้อที่ ฯลฯ นี้ ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคย ปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค”
“Tasmātiha tvaṁ, ānanda, idampi tathāgatassa acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhārehi.
abbhutadhammaṁ dhārehi → abbhūtadhammaṁ dhārehīti (sya-all) | dhārehi → Si dhārehiti. (pts note) | idampi → idam pi (pts)๒๐. พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อานนท์ เพราะเหตุนั้นแล เธอจงจำ ธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของตถาคตนี้ไว้เถิด
Idhānanda, tathāgatassa viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti;
idhānanda → idh ānanda (pts)ในเรื่องนี้ เวทนาของตถาคตย่อมปรากฏเกิดขึ้น ปรากฏตั้งอยู่ ปรากฏถึง ความดับไป
viditā saññā uppajjanti …pe…
saññā → Sky adds uppajjanti. 3 So Si; Sky Acchariyabbhutasuttaṁ; Bu Acchariyadhammasuttaṁ. (pts note)สัญญาของตถาคตย่อมปรากฏเกิดขึ้น ...
viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.วิตกของ ตถาคตย่อมปรากฏเกิดขึ้น ปรากฏตั้งอยู่ ปรากฏถึงความดับไป
Idampi kho tvaṁ, ānanda, tathāgatassa acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhārehī”ti.
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampi → idam pi (pts)อานนท์ เธอจงจำธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของตถาคตนี้ไว้เถิด”
“Yampi, bhante, bhagavato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti;
yampi → yam pi (pts)ท่านพระอานนท์กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แม้ข้อที่เวทนาของพระ ผู้มีพระภาคย่อมปรากฏเกิดขึ้น ปรากฏตั้งอยู่ ปรากฏถึงความดับไป
viditā saññā …สัญญาของ พระผู้มีพระภาคย่อมปรากฏเกิดขึ้น ...
viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṁ gacchanti.วิตกของพระผู้มีพระภาคย่อมปรากฏเกิดขึ้น ปรากฏตั้งอยู่ ปรากฏถึงความดับไปนี้
Idampāhaṁ, bhante, bhagavato acchariyaṁ abbhutadhammaṁ dhāremī”ti.
idampāhaṁ → idampahaṁ (sya-all) | abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all) | idampāhaṁ → idaṁpāhaṁ (my) | idampāhaṁ → idam p ahaṁ (pts)ข้าพระองค์ก็จำได้ว่าเป็นธรรมอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ ของพระผู้มีพระภาค พระพุทธเจ้าข้า”
Idamavoca āyasmā ānando.
idamavoca → idam avoca (pts)ท่านพระอานนท์ได้กล่าวคำนี้แล้ว
Samanuñño satthā ahosi;พระศาสดาทรงพอพระทัย
attamanā ca te bhikkhū āyasmato ānandassa bhāsitaṁ abhinandunti.
ca → (sya-all, pts) | abhinandunti → abhinandun ti (pts)ภิกษุเหล่านั้น มีใจยินดีต่างชื่นชมภาษิตของท่านพระอานนท์ ดังนี้แล
Acchariyaabbhutasuttaṁ niṭṭhitaṁ tatiyaṁ.
acchariyaabbhutasuttaṁ niṭṭhitaṁ → acchariyaabbhuta suttaṁ (bjt) | acchariyaabbhutasuttaṁ → acchariyabbhūtadhammasuttaṁ (th)อัจฉริยัพภูตธัมมสูตรที่ ๓ จบ