Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 141มัชฌิมนิกาย

Saccavibhaṅgasutta๑๔๑ สัจจวิภังคสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā bārāṇasiyaṁ viharati isipatane migadāye.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุง พาราณสี Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า “bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย”

“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคจึงได้ ตรัสเรื่องนี้ว่า

“Tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | vā → va (pts)
“ภิกษุทั้งหลาย ธรรมจักรอันยอดเยี่ยมตถาคตผู้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ประกาศแล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลก ให้หมุนกลับไม่ได้ คือ
catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
paññāpanā → paññapanā (bj) | uttānīkammaṁ → So Si Bu; Sky; Sky uttānik. Cf. Vol. ii.248. (pts note)
การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่าย ซึ่งอริยสัจ ๔
Katamesaṁ catunnaṁ?อริยสัจ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ

Dukkhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhasamudayassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
paññāpanā → paññapanā (bj) | paṭipadāya → ... gāminī paṭipadā (bj: sīmu) | paṭipadāya → So Si Bu (?); Sky--gāminīp. (pts note)
๑. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขอริยสัจ ๒. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขสมุทยอริยสัจ ๓. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขนิโรธอริยสัจ ๔. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

Tathāgatena, bhikkhave, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts)
ธรรมจักรอันยอดเยี่ยมตถาคตผู้เป็นอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ได้ประกาศแล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลก ให้หมุนกลับไม่ได้ คือ
imesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
paññāpanā → paññapanā (bj) | imesaṁ → mesaṁ (pts)
การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก ทำให้ง่ายซึ่งอริยสัจ ๔ นี้

Sevatha, bhikkhave, sāriputtamoggallāne;
sevatha → sevetha (bj) | sāriputtamoggallāne → sāriputta-moggallāne (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงคบสารีบุตรและโมคคัลลานะ
bhajatha, bhikkhave, sāriputtamoggallāne.
sāriputtamoggallāne → sāriputta-moggallāne (pts)
เธอทั้งหลาย จงคบสารีบุตรและโมคคัลลานะเถิด
Paṇḍitā bhikkhū anuggāhakā sabrahmacārīnaṁ.
sabrahmacārīnaṁ → brahmacārīnaṁ (pts) | anuggāhakā → So Si Bu; Sky an--ikā. (pts note)
สารีบุตรและโมคคัลลานะเป็นภิกษุฉลาด เป็นผู้อนุเคราะห์ เพื่อนพรหมจารีทั้งหลาย
Seyyathāpi, bhikkhave, janetā, evaṁ sāriputto;
janetā → janetti (bj); janettī (pts1ed) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | janetā → janettī (pts) | janetti → janetā (bj: machasaṁ, sīmu) | janetā → janetti (cck: sī. pī.) | janettī → So Sky Bu; Si janetā. (pts note)
สารีบุตรเปรียบเหมือนผู้ให้กำเนิด
seyyathāpi jātassa āpādetā, evaṁ moggallāno.
āpādetā → āpādeta (pts) | + → kho (bjt)
โมคคัลลานะเปรียบเหมือนผู้บำรุงเลี้ยงทารกที่เกิดแล้ว
Sāriputto, bhikkhave, sotāpattiphale vineti, moggallāno uttamatthe.
sāriputto → sārīputto (sya-all)
สารีบุตรย่อมแนะนำใน โสดาปัตติผล โมคคัลลานะย่อมแนะนำในประโยชน์ที่สูงสุด
Sāriputto, bhikkhave, pahoti cattāri ariyasaccāni vitthārena ācikkhituṁ desetuṁ paññāpetuṁ paṭṭhapetuṁ vivarituṁ vibhajituṁ uttānīkātun”ti.
uttānīkātunti → uttānīkātun ti (pts)
สารีบุตรสามารถที่จะ บอก แสดง บัญญัติ กำหนด เปิดเผย จำแนก ทำให้ง่ายซึ่งอริยสัจ ๔ ได้โดย พิสดาร”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)
Idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi.
vatvāna → vutvā (pts) | vatvāna → vatvā (bjt) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
พระผู้มีพระภาคผู้สุคตครั้นตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงทรงลุกขึ้นจาก พุทธอาสน์ เสด็จเข้าไปยังที่ประทับ

Tatra kho āyasmā sāriputto acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi:ขณะนั้น เมื่อพระผู้มีพระภาคเสด็จจากไปแล้วไม่นาน ท่านพระ สารีบุตรได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า “āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj, sya-all) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts)
“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย”

“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṁ.
paccassosuṁ → paccasosuṁ (th) | āvusoti → āvuso ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้น รับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวเรื่องนี้ว่า

“Tathāgatena, āvuso, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj)
“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ธรรมจักรอันยอดเยี่ยมพระตถาคตผู้เป็นอรหันต สัมมาสัมพุทธเจ้าได้ประกาศแล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุงพาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกให้หมุนกลับไม่ได้ คือ
catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
paññāpanā → paññapanā (bj)
การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งอริยสัจ ๔
Katamesaṁ catunnaṁ?อริยสัจ ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ

Dukkhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhasamudayassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhassa ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasaccassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṁ.
paññāpanā → paññapanā (bj) | vivaraṇā → vivaranā (pts)
๑. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขอริยสัจ ๒. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขสมุทยอริยสัจ ๓. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขนิโรธอริยสัจ ๔. การบอก การแสดง การบัญญัติ การกำหนด การเปิดเผย การจำแนก การทำให้ง่ายซึ่งทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

Katamañcāvuso, dukkhaṁ ariyasaccaṁ?
katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
ทุกขอริยสัจ (อริยสัจคือทุกข์) เป็นอย่างไร
Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṁ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ; saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, bjt, ms2005, pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi → soka parideva dukkha domanassupāyāsāpi (th) | jātipi → jāti pi (pts) | jarāpi → jarā pi (pts) | maraṇampi → maraṇam pi (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā pi (pts) | yampicchaṁ → yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
คือ ชาติ เป็นทุกข์ ชรา เป็นทุกข์ มรณะ เป็นทุกข์ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส อุปายาส เป็นทุกข์ การไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เป็นทุกข์ โดยย่อ อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์

Katamā cāvuso, jāti?
katamā cāvuso → katamācāvuso (bjt) | cāvuso → āvuso (pts)
ชาติ เป็นอย่างไร
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṁ pātubhāvo āyatanānaṁ paṭilābho,
okkanti → okkanti nibbatti (sya-all, pts) | abhinibbatti → nibbatti abhinibbatti (bj: PTS) | nibbati → Sky omit. (pts note)
คือ ความเกิด ความเกิดพร้อม ความหยั่งลง ความบังเกิด ความบังเกิดเฉพาะ ความปรากฏแห่งขันธ์ ความได้อายตนะ ในหมู่สัตว์นั้น ๆ ของเหล่าสัตว์นั้น ๆ
ayaṁ vuccatāvuso: ‘jāti’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ชาติ

Katamā cāvuso, jarā?
katamā cāvuso → katamācāvuso (bjt) | cāvuso → āvuso (pts)
ชรา เป็นอย่างไร
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṁ pāliccaṁ valittacatā āyuno saṁhāni indriyānaṁ paripāko,
saṁhāni → saṁhānī (pts) | jīraṇatā → So Si; Sky jīraṇaṁ. (pts note) | valittacatā → Si vall. (pts note)
คือ ความแก่ ความคร่ำคร่า ความมีฟันหลุด ความมีผมหงอก ความมี หนังเหี่ยวย่น ความเสื่อมอายุ ความแก่หง่อมแห่งอินทรีย์ ในหมู่สัตว์นั้น ๆ ของ เหล่าสัตว์นั้น ๆ
ayaṁ vuccatāvuso: ‘jarā’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ชรา

Katamañcāvuso, maraṇaṁ?
katamañcāvuso → katamā cāvuso (bj: sīmu) | katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
มรณะ เป็นอย่างไร
Yā tesaṁ tesaṁ sattānaṁ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṁ maccu maraṇaṁ kālaṅkiriyā khandhānaṁ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo,
yā → yaṁ (bj, pts) | kālaṅkiriyā → kālakiriyā (bj, sya-all, pts) | kaḷevarassa → kalebarassa (bj); kaḷebarassa (pts) | jīvitindriyassupacchedo → jīvitindriyassa upacchedo (bj, sya-all); (pts) | tesaṁ → yā tesaṁ (bj: machasaṁ) | kaḷebarassa → So Sky; Si kalev. Cf. III. 1. (pts note) | kālaṅkiriyā → kālaṁkiriyā (my, ms2005)
คือ ความจุติ ความเคลื่อนไป จากหมู่สัตว์นั้น ๆ ความทำลายไป ความหายไป ความตายกล่าวคือมฤตยู การทำกาละ ความแตกแห่งขันธ์ ความทอดทิ้งร่างกาย ความขาดสูญแห่งชีวิตินทรีย์ของสัตว์เหล่านั้น ๆ
idaṁ vuccatāvuso: ‘maraṇaṁ’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า มรณะ

Katamo cāvuso, soko?
cāvuso → āvuso (pts)
โสกะ เป็นอย่างไร
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṁ antosoko antoparisoko,
byasanena → vyasanena (bjt) | antosoko antoparisoko → anto soko anto parisoko (bjt)
คือ ความเศร้าโศก กิริยาที่เศร้าโศก ภาวะที่เศร้าโศก ความแห้งผากภายใน ความแห้งกรอบภายใน ของผู้ที่ประกอบด้วยความเสื่อมอย่างใดอย่างหนึ่ง (หรือ) ผู้ที่ถูกเหตุแห่งทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งกระทบ
ayaṁ vuccatāvuso: ‘soko’.
ayaṁ vuccatāvuso → ayaṁvuccatāvuso (th) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า โสกะ

Katamo cāvuso, paridevo?
katamo cāvuso → katamā āvuso (pts)
ปริเทวะ เป็นอย่างไร
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā paridevanā ādevitattaṁ paridevitattaṁ,
paridevanā → Sky omit these two words. (pts note)
คือ ความร้องไห้ ความคร่ำครวญ กิริยาที่ร้องไห้ กิริยาที่คร่ำครวญ ภาวะ ที่ร้องไห้ ภาวะที่คร่ำครวญ ของผู้ที่ประกอบด้วยความเสื่อมอย่างใดอย่างหนึ่ง (หรือ) ผู้ที่ถูกเหตุแห่งทุกข์อย่างใดอย่างหนึ่งกระทบ
ayaṁ vuccatāvuso: ‘paridevo’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ปริเทวะ

Katamañcāvuso, dukkhaṁ?
katamañcāvuso → katamaṁ cāvuso (bjt) | katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
ทุกข์ เป็นอย่างไร
Yaṁ kho, āvuso, kāyikaṁ dukkhaṁ kāyikaṁ asātaṁ kāyasamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,คือ ความทุกข์ทางกาย ความไม่สำราญทางกาย ความเสวยอารมณ์ที่เป็นทุกข์ ไม่สำราญ อันเกิดจากกายสัมผัส idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhaṁ’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ทุกข์

Katamañcāvuso, domanassaṁ?
katamañcāvuso → katamaṁ cāvuso (bjt) | katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
โทมนัส เป็นอย่างไร
Yaṁ kho, āvuso, cetasikaṁ dukkhaṁ cetasikaṁ asātaṁ manosamphassajaṁ dukkhaṁ asātaṁ vedayitaṁ,
asātaṁ → asātaṁ vedayitaṁ (bj) | cetasikaṁ dukkhaṁ → (pts)
คือ ความทุกข์ทางใจ ความไม่สำราญทางใจ ความเสวยอารมณ์ที่เป็นทุกข์ ไม่สำราญ อันเกิดจากมโนสัมผัส
idaṁ vuccatāvuso: ‘domanassaṁ’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า โทมนัส

Katamo cāvuso, upāyāso?
cāvuso → āvuso (pts)
อุปายาส เป็นอย่างไร
Yo kho, āvuso, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsitattaṁ upāyāsitattaṁ,คือ ความแค้น ความคับแค้น ภาวะที่แค้น ภาวะที่คับแค้น ของผู้ที่ ประกอบด้วยความเสื่อมอย่างใดอย่างหนึ่ง (หรือ) ผู้ที่ถูกเหตุแห่งทุกข์อย่างใด อย่างหนึ่งกระทบ ayaṁ vuccatāvuso: ‘upāyāso’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า อุปายาส

Katamañcāvuso, yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ?
katamañcāvuso → katamaṁ cāvuso (bjt) | katamañcāvuso yampicchaṁ → katamañ āvuso yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
การไม่ได้สิ่งที่ต้องการเป็นทุกข์ เป็นอย่างไร
Jātidhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:คือ หมู่สัตว์ผู้มีความเกิดเป็นธรรมดา เกิดความปรารถนาขึ้นอย่างนี้ว่า ‘aho vata mayaṁ na jātidhammā assāma; na ca vata no jāti āgaccheyyā’ti.‘ไฉนหนอ เราทั้งหลายจึงจักไม่มีความเกิดเป็นธรรมดา หรือความเกิดไม่พึงมาถึง เราทั้งหลาย Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
แต่ความปรารถนานี้ไม่พึงสำเร็จได้ตามความปรารถนา
Idampi: ‘yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ’.
idampi yampicchaṁ → idam pi yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
นี้เรียกว่าการไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เป็นทุกข์
Jarādhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …pe…หมู่สัตว์ผู้มีความแก่เป็นธรรมดา .... byādhidhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …หมู่สัตว์ผู้มีความเจ็บเป็นธรรมดา ... maraṇadhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ …หมู่สัตว์ผู้มีความตายเป็นธรรมดา ... sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ, āvuso, sattānaṁ evaṁ icchā uppajjati:
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṁ → soka parideva dukkha domanassu pāyāsadhammānaṁ (th)
หมู่สัตว์ผู้มีความเศร้าโศก ความคร่ำครวญ ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ และความคับแค้นเป็นธรรมดา ต่างก็เกิดความปรารถนาขึ้นอย่างนี้ว่า
‘aho vata mayaṁ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma; na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyun’ti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā → sokaparidevadukkhadomanassupāyāsādhammā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsadhammā (th) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th) | āgaccheyyunti → āgaccheyyun ti (pts)
‘ไฉนหนอ เราทั้งหลายจึงจักไม่มีความเศร้าโศรก ความคร่ำครวญ ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ และความคับแค้นเป็นธรรมดา ขอความเศร้าโศก ความคร่ำครวญ ความทุกข์กาย ความทุกข์ใจ และความคับแค้นไม่พึงมาถึงเราทั้งหลาย’
Na kho panetaṁ icchāya pattabbaṁ.
panetaṁ → pan etaṁ (pts)
แต่ความปรารถนานี้ไม่ พึงสำเร็จได้ตามความปรารถนา
Idampi: ‘yampicchaṁ na labhati tampi dukkhaṁ’.
idampi yampicchaṁ → idam pi yam p icchaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)
นี้เรียกว่าการไม่ได้สิ่งที่ต้องการ เป็นทุกข์

Katame cāvuso, saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā?
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | cāvuso saṅkhittena → āvuso saṁkhittena (pts)
โดยย่อ อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์ เป็นอย่างไร คือ
Seyyathidaṁ—rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho.
saṅkhārupādānakkhandho → saṅkhārūpādānakkhandho (bj)
๑. รูปูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือรูป) ๒. เวทนูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือเวทนา) ๓. สัญญูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือสัญญา) ๔. สังขารูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือสังขาร) ๕. วิญญาณูปาทานขันธ์ (อุปาทานขันธ์คือวิญญาณ)
Ime vuccantāvuso: ‘saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā’.
saṅkhittena → saṁkhittena (my, ms2005) | vuccantāvuso saṅkhittena → vuccant āvuso saṁkhittena (pts)
เหล่านี้เรียกโดยย่อว่า อุปาทานขันธ์ ๕ เป็นทุกข์
Idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhaṁ ariyasaccaṁ’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ทุกขอริยสัจ

Katamañcāvuso, dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ?
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayo → dukkhasamudayaṁ (bj: sīmu, machasaṁ, PTS) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (cck: syā. kaṁ.) | dukkhasamudayaṁ → Si d--yo. (pts note) | katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
ทุกขสมุทยอริยสัจ (อริยสัจคือเหตุเกิดแห่งทุกข์) เป็นอย่างไร
Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṁ—
ponobbhavikā → ponobhavikā (bj, pts1ed) | nandīrāgasahagatā tatratatrābhinandinī → nandirāgasahagatā tatra tatrābhinandinī (bj) | ponobbhavikā nandīrāgasahagatā → ponobhavikā nandirāgasahagatā (pts) | ponobbhavikā → ponobbhavikā (bj: machasaṁ) | ponobbhavikā → ponobhavikā (cck: sī. pī.) | nandīrāgasahagatā → nandirāgasahagatā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | ponobhavikā → Si ponobbh. (pts note) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
คือ ตัณหานี้เป็นเหตุเกิดในภพใหม่ สหรคตด้วยความกำหนัดยินดี เป็นเหตุ เพลิดเพลินในอารมณ์นั้นๆ คือ
kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā,
vibhavataṇhā → vibhavataṇha (pts)
กามตัณหา ภวตัณหา และวิภวตัณหา
idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhasamudayaṁ ariyasaccaṁ’.
dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (bj, sya-all) | dukkhasamudayaṁ → dukkhasamudayo (cck: syā. kaṁ.) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ทุกขสมุทยอริยสัจ

Katamañcāvuso, dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ?
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all, km) | dukkhanirodho → dukkhanirodhaṁ (bj: sīmu, machasaṁ, PTS) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (cck: syā. kaṁ.) | katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts)
ทุกขนิโรธอริยสัจ (อริยสัจคือความดับทุกข์) เป็นอย่างไร
Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo,
tassāyeva → tassā yeva (pts)
คือ ความสำรอกและความดับโดยไม่เหลือ ความปล่อยวาง ความสละคืน ความพ้น ความไม่ติดอยู่
idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhanirodhaṁ ariyasaccaṁ’.
dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (bj, sya-all) | dukkhanirodhaṁ → dukkhanirodho (cck: syā. kaṁ.) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธอริยสัจ

Katamañcāvuso, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ?
katamañcāvuso → katamañ āvuso (pts) | ariyasaccaṁ → ariyasaccam (pts)
ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ (อริยสัจคือข้อปฏิบัติให้ถึงความดับ ทุกข์) เป็นอย่างไร
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts) | ayameva → ayam eva (pts)
คือ อริยมรรคมีองค์ ๘ นี้นั่นแล ได้แก่
sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi.
sammāsaṅkappo → sammāsaṁkappo (bjt, pts) | sammāājīvo → sammā-ājīvo (pts)
๑. สัมมาทิฏฐิ ๒. สัมมาสังกัปปะ ๓. สัมมาวาจา ๔. สัมมากัมมันตะ ๕. สัมมาอาชีวะ ๖. สัมมาวายามะ ๗. สัมมาสติ ๘. สัมมาสมาธิ

Katamā cāvuso, sammādiṭṭhi?
katamā cāvuso → katamācāvuso (my) | cāvuso → āvuso (pts)
สัมมาทิฏฐิ เป็นอย่างไร
Yaṁ kho, āvuso, dukkhe ñāṇaṁ, dukkhasamudaye ñāṇaṁ, dukkhanirodhe ñāṇaṁ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṁ,
ñāṇaṁ → nāṇaṁ (pts)
คือ ความรู้ในทุกข์(ความทุกข์) ความรู้ในทุกขสมุทัย(เหตุเกิดแห่งทุกข์) ความรู้ในทุกขนิโรธ(ความดับทุกข์) ความรู้ในทุกขนิโรธคามินีปฏิปทา(ข้อปฏิบัติให้ ถึงความดับทุกข์)
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammādiṭṭhi’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาทิฏฐิ

Katamo cāvuso, sammāsaṅkappo?
cāvuso sammāsaṅkappo → āvuso (pts)
สัมมาสังกัปปะ เป็นอย่างไร
Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo,
abyāpādasaṁkappo → Sky avyābādhas. (pts note) | abyāpādasaṅkappo → avyāpādasaṅkappo (bjt) | nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → sammāsaṁkappo nekkhammasaṁkappo abyāpādasaṁkappo (pts)
คือ ความดำริในการออกจากกาม ความดำริในการไม่พยาบาท ความดำริ ในการไม่เบียดเบียน
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāsaṅkappo’.
+ → avihiṁsāsaṁkappo (pts) | vuccatāvuso sammāsaṅkappo → vuccat āvuso sammāsaṁkappo (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาสังกัปปะ

Katamā cāvuso, sammāvācā?
cāvuso → āvuso (pts)
สัมมาวาจา เป็นอย่างไร
Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī,คือ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการพูดเท็จ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการพูดส่อเสียด เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการพูดคำหยาบ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการพูดเพ้อเจ้อ ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāvācā’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาวาจา

Katamo cāvuso, sammākammanto?
sammākammanto → sammākammantī (cck) | cāvuso → āvuso (pts)
สัมมากัมมันตะ เป็นอย่างไร
Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī,
adinnādānā → adinnadānā (pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (th, pts)
คือ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการฆ่าสัตว์ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการลักทรัพย์ เจตนาเป็นเหตุเว้นจากการประพฤติผิดในกาม
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammākammanto’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมากัมมันตะ

Katamo cāvuso, sammāājīvo?
sammāājīvo → sammā ājīvo (bjt) | cāvuso sammāājīvo → āvuso sammā-ājīvo (pts)
สัมมาอาชีวะ เป็นอย่างไร
Idhāvuso, ariyasāvako micchāājīvaṁ pahāya sammāājīvena jīvikaṁ kappeti,
sammāājīvena → sammā ājīvena (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | micchāājīvaṁ → micchā-ājīvaṁ (pts) | sammāājīvena → sammā-ājīvena (pts)
คือ พระอริยสาวกในพระธรรมวินัยนี้ ละมิจฉาอาชีวะแล้ว เลี้ยงชีพด้วย สัมมาอาชีวะ
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāājīvo’.
vuccatāvuso sammāājīvo → vuccat āvuso sammā-ājīvo (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาอาชีวะ

Katamo cāvuso, sammāvāyāmo?
cāvuso → āvuso (pts)
สัมมาวายามะ เป็นอย่างไร
Idhāvuso, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ ยังฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่น เพื่อความไม่เกิดขึ้นแห่งบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)
ยัง ฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อละบาปอกุศล ธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว ยังฉันทะให้เกิด
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)
พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อความเกิดขึ้นแห่งกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดขึ้น
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati,
asammosāya → asammohāya (pts) | asammosāya → asammohāya (bj: PTS) | asammohāya → Si asammosāya, omitting the next four words before chandaṁ. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th)
ยังฉันทะให้เกิด พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิยโยภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่งกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāvāyāmo’.
sammāvāyāmo → sammāyāvāmo (sya-all) | vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาวายามะ

Katamā cāvuso, sammāsati?
katamā cāvuso → katamo āvuso (pts)
สัมมาสติ เป็นอย่างไร
Idhāvuso, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
abhijjhādomanassaṁ → abhijjhā domanassaṁ (bjt) | idhāvuso → idh āvuso (pts)
คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้เป็นผู้มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติพิจารณา เห็นกายในกายอยู่ พึงกำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Vedanāsu vedanānupassī viharati …pe…
vedanānupassī viharati → (bj, pts)
พิจารณาเห็นเวทนาใน เวทนาทั้งหลายอยู่ ฯลฯ
citte cittānupassī viharati …พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ ฯลฯ dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ,
sampajāno satimā vineyya loke → (pts)
เป็นผู้มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติพิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ พึงกำจัดอภิชฌาและ โทมนัสในโลกได้
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāsati’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาสติ

Katamo cāvuso, sammāsamādhi?
cāvuso → āvuso (pts)
สัมมาสมาธิ เป็นอย่างไร
Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts) | idhāvuso → idh āvuso (pts) | vivicceva → eva (pts)
คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ สงัดจากกามและอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌานที่มีวิตก วิจาร ปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati → pitisukhaṁ dutiyajjhānaṁ (pts)
เพราะวิตกวิจารสงบ ระงับไป ภิกษุนั้นจึงบรรลุทุติยฌาน ที่มีความผ่องใสภายใน มีภาวะที่จิตเป็นหนึ่ง ผุดขึ้น ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีแต่ปีติและสุขอันเกิดจากสมาธิอยู่
pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati …pe… tatiyaṁ jhānaṁ …pe…
tatiyaṁ jhānaṁ → tatiyajjhānaṁ (pts)
... บรรลุตติยฌาน
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati,
catutthaṁ jhānaṁ → catutthajjhānaṁ (pts)
... บรรลุจตุตถฌานอยู่
ayaṁ vuccatāvuso: ‘sammāsamādhi’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า สัมมาสมาธิ
Idaṁ vuccatāvuso: ‘dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṁ’.
vuccatāvuso → vuccat āvuso (pts)
นี้เรียกว่า ทุกขนิโรธคามินีปฏิปทาอริยสัจ

Tathāgatenāvuso, arahatā sammāsambuddhena bārāṇasiyaṁ isipatane migadāye anuttaraṁ dhammacakkaṁ pavattitaṁ appaṭivattiyaṁ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmiṁ, yadidaṁ—
appaṭivattiyaṁ → appativattiyaṁ (bj, pts) | tathāgatenāvuso → tathāgaten āvuso (pts)
ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พระธรรมจักรอันยอดเยี่ยมพระตถาคตผู้เป็นอรหันต สัมมาสัมพุทธเจ้าได้ทรงประกาศไว้แล้ว ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เขตกรุง พาราณสี อันสมณะ พราหมณ์ เทวดา มาร พรหม หรือใคร ๆ ในโลกให้ หมุนกลับไม่ได้ คือ
imesaṁ catunnaṁ ariyasaccānaṁ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkamman”ti.
paññāpanā → paññapanā (bj) | ācikkhanā → acikkhanā (pts) | uttānīkammanti → uttānīkamman ti idam (pts)
ทรงบอก ทรงแสดง ทรงบัญญัติ ทรงกำหนด ทรงเปิดเผย ทรงจำแนก ทรงทำให้ง่ายซึ่งอริยสัจ ๔ นี้”

Idamavoca āyasmā sāriputto.
idamavoca āyasmā → idamavocāyasmā (bj, sya-all) | idamavoca → avoc (pts)
ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)
ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมภาษิต ของท่านพระสารีบุตร ดังนี้แล

Saccavibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ ekādasamaṁ.
saccavibhaṅgasuttaṁ niṭṭhitaṁ → saccavibhaṅga suttaṁ (bjt)
สัจจวิภังคสูตรที่ ๑๑ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Français · Italiano · ไทย