Channovādasutta๑๔๔ ฉันโนวาทสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmā ca channo gijjhakūṭe pabbate viharanti.สมัยนั้นแล ท่านพระสารีบุตร ท่านพระมหาจุนทะ และท่าน พระฉันนะ อยู่ที่ภูเขาคิชฌกูฏ
Tena kho pana samayena āyasmā channo ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno.สมัยนั้น ท่านพระฉันนะอาพาธ ได้รับทุกข์ เป็นไข้ หนัก
Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahācundo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahācundaṁ etadavoca:
paṭisallānā → patisallānā (bj) | sāyanhasamayaṁ → sāyaṇhasamayaṁ (sya-all) | sāyanhasamayaṁ paṭisallānā → sāyaṇhasamayaṁ patisallānā (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้นเวลาเย็น ท่านพระสารีบุตรออกจากที่หลีกเร้น แล้วเข้าไปหาท่านพระ มหาจุนทะถึงที่อยู่ ได้กล่าวกับท่านพระมหาจุนทะดังนี้ว่า
“āyāmāvuso cunda, yenāyasmā channo tenupasaṅkamissāma gilānapucchakā”ti.
āyāmāvuso → āyāma āvuso (bj) | tenupasaṅkamissāma → tenupasaṅkameyyāma (bj) | gilānapucchakā → So Si Bu; Sky gilānaṁ p. (pts note) | āyāmāvuso → āyām āvuso (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamissāma gilānapucchakāti → ten upasaṁkameyyāma gilānapucchakā ti (pts)“มาเถิดท่านจุนทะ พวกเราเข้าไปถามอาการอาพาธของท่านพระฉันนะกันเถิด”
“Evamāvuso”ti kho āyasmā mahācundo āyasmato sāriputtassa paccassosi.
evamāvusoti → evam āvuso ti (pts)ท่านพระมหาจุนทะรับ คำแล้ว
Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo yenāyasmā channo tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā āyasmatā channena saddhiṁ sammodiṁsu.
mahācundo yenāyasmā → mahacundo yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā → ten upasaṁkamiṁsu upasaṁkamitvā (pts)ลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาจุนทะเข้าไปหาท่านพระฉันนะ ถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto āyasmantaṁ channaṁ etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระสารีบุตรได้ถามท่านพระฉันนะดังนี้ว่า
“kacci te, āvuso channa, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ? Kacci te dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti; paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?
te → (sya-all, pts) | paṭikkamanti → paṭikkammanti (pts) | paṭikkamosānaṁ → paṭikkam osānaṁ (pts) | abhikkamoti → abhikkamo ti (pts)“ท่านฉันนะ ท่านยัง สบายดีหรือ ยังพอเป็นอยู่ได้หรือ ทุกขเวทนาของท่านทุเลาลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ อาการทุเลาปรากฏ อาการกำเริบไม่ปรากฏหรือ”
“Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj, sya-all) | āvuso → avuso (pts)ท่านพระฉันนะตอบว่า “ท่านสารีบุตร กระผมไม่สบาย จะเป็นอยู่ไม่ได้ ทุกขเวทนาของกระผมกำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการกำเริบปรากฏ อาการทุเลาไม่ปรากฏ
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā vātā muddhani ūhananti.
abhimattheyya → abhimantheyya (bj) | balavā → (sya-all) | muddhani → sīsaṁ (sya-all) | muddhani ūhananti → muddhānaṁ ohananti (sya-all)เปรียบเหมือนคนที่แข็งแรงใช้เหล็กแหลมคมทิ่มแทงศีรษะ แม้ฉันใด ลมอัน แรงกล้าเสียดแทงศีรษะของกระผมฉันนั้นเหมือนกัน
Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj, sya-all)กระผมไม่สบาย จะเป็นอยู่ ไม่ได้ ทุกขเวทนาของกระผมกำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการกำเริบปรากฏ อาการทุเลาไม่ปรากฏ
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā.
varattakkhaṇḍena → varatta bandhena (bj) | sīsaveṭhaṁ → sīsaveṭhanaṁ (bj, sya-all) | sīse sīsavedanā → vātā sīsaṁ parikantanti (bj, sya-all) | parikantanti → sīse sīsavedanā (bj: machasaṁ) | sīsaveṭhaṁ → sīsaveṭṭhanaṁ (th)เปรียบเหมือนคนที่แข็งแรงใช้เชือกหนังที่เหนียวขันที่ศีรษะ แม้ฉันใด ลมอัน แรงกล้าเสียดแทงศีรษะของกระผมฉันนั้นเหมือนกัน
Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj, sya-all)กระผมไม่สบาย จะเป็นอยู่ไม่ได้ ทุกขเวทนาของกระผมกำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการกำเริบปรากฏ อาการ ทุเลาไม่ปรากฏ
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.เปรียบเหมือนคนฆ่าโคหรือลูกมือคนฆ่าโคผู้ชำนาญ ใช้มีดแล่เนื้อที่คมกรีดท้อง แม้ฉันใด ลมอันแรงกล้าเสียดแทงท้องของกระผมฉันนั้นเหมือนกัน
Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj, sya-all)กระผมไม่สบาย จะเป็นอยู่ไม่ได้ ทุกขเวทนาของกระผมกำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการ กำเริบปรากฏ อาการทุเลาไม่ปรากฏ
Seyyathāpi, āvuso sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ; evameva kho me, āvuso sāriputta, adhimatto kāyasmiṁ ḍāho.
adhimatto → adhimattā (sya-all)เปรียบเหมือนคนที่แข็งแรง ๒ คน จับแขนคนที่อ่อนแอกว่าคนละข้างย่างให้ ร้อนบนหลุมถ่านเพลิง แม้ฉันใด อาการเร่าร้อนในกายของกระผมก็มีมากอย่างยิ่ง ฉันนั้นเหมือนกัน
Na me, āvuso sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti; abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj)ท่านสารีบุตร กระผมไม่สบาย จะเป็นอยู่ไม่ได้ ทุกขเวทนาของ กระผมกำเริบหนักขึ้น ไม่ทุเลาลงเลย อาการกำเริบปรากฏ อาการทุเลาไม่ปรากฏ
Satthaṁ, āvuso sāriputta, āharissāmi, nāvakaṅkhāmi jīvitan”ti.
jīvitanti → jīvitan ti (pts)ท่านสารีบุตร กระผม จักนำศัสตรา มา กระผมไม่อยากมีชีวิตอยู่”
“Māyasmā channo satthaṁ āharesi.“ท่านฉันนะอย่านำศัสตรามา
Yāpetāyasmā channo. Yāpentaṁ mayaṁ āyasmantaṁ channaṁ icchāma.
yāpetāyasmā → yāpet āyasmā (pts)ท่านจงรักษาตัวให้อยู่ต่อไปเถิด พวก เราต้องการให้ท่านรักษาตัวอยู่ต่อไป
Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhojanāni, ahaṁ āyasmato channassa sappāyāni bhojanāni pariyesissāmi.
pariyesissāmi → Si omits this sentence. (pts note) | natthi → na tthi (pts)ถ้าท่านฉันนะไม่มีโภชนะที่เป็นสัปปายะ ผม จักแสวงหามาให้
Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhesajjāni, ahaṁ āyasmato channassa sappāyāni bhesajjāni pariyesissāmi.
natthi → na tthi (pts)ถ้าท่านฉันนะไม่มีเภสัชที่เป็นสัปปายะ ผมก็จักแสวงหามาให้
Sace āyasmato channassa natthi patirūpā upaṭṭhākā, ahaṁ āyasmantaṁ channaṁ upaṭṭhahissāmi.
patirūpā upaṭṭhākā → patirūpo upaṭṭhāko (bj); paṭirūpo upaṭṭhāko (sya-all) | natthi patirūpā upaṭṭhākā → na tthi patirūpo upaṭṭhāko (pts)ถ้าท่านฉันนะไม่มีพวกอุปัฏฐากผู้เหมาะสม ผมจักอุปัฏฐากเอง
Māyasmā channo satthaṁ āharesi.ท่านฉันนะอย่า นำศัสตรามาเลย
Yāpetāyasmā channo. Yāpentaṁ mayaṁ āyasmantaṁ channaṁ icchāmā”ti.
yāpetāyasmā → yāpet āyasmā (pts)ขอท่านฉันนะจงรักษาตัวให้อยู่ต่อไปเถิด พวกเราต้องการให้ท่าน ฉันนะรักษาตัวอยู่ต่อไป”
“Napi me, āvuso sāriputta, natthi sappāyāni bhojanāni;
napi → na pi (pts) | natthi → na tthi (pts)“ท่านสารีบุตร โภชนะที่เป็นสัปปายะของกระผมไม่ใช่ไม่มี
napi me natthi sappāyāni bhesajjāni;
napi me natthi → na pi na tthi (pts)เภสัชที่เป็น สัปปายะของกระผมไม่ใช่ไม่มี
napi me natthi patirūpā upaṭṭhākā;
patirūpā upaṭṭhākā api cāvuso → paṭirūpo upaṭṭhāko apicāvuso (sya-all)อุปัฏฐากที่เหมาะสมของกระผมไม่ใช่ไม่มี
api cāvuso sāriputta, pariciṇṇo me satthā dīgharattaṁ manāpeneva no amanāpena.
me → (sya-all) | api cāvuso → apicāvuso (th) | api cāvuso → āpi āvuso (pts) | manāpeneva → manāpen eva (pts)อีก ประการหนึ่ง กระผมก็ปรนนิบัติพระศาสดาด้วยความเต็มใจมาตลอดทีเดียว ไม่ใช่ ปรนนิบัติด้วยความไม่เต็มใจ
Etañhi, āvuso sāriputta, sāvakassa patirūpaṁ yaṁ satthāraṁ paricareyya manāpeneva no amanāpena.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | manāpeneva → manāpan eva (pts) | etañhi → etaṁ hi (bjt, th, pts)ขอท่านสารีบุตรโปรดจำข้อความนี้ไว้อย่างนี้เถิดว่า ‘ข้อที่พระสาวกปรนนิบัติพระศาสดาด้วยความเต็มใจ ไม่ใช่ปรนนิบัติด้วยความไม่เต็มใจ นี้เป็นการสมควรแก่พระสาวก
‘Anupavajjaṁ channo bhikkhu satthaṁ āharissatī’ti evametaṁ, āvuso sāriputta, dhārehī”ti.
evametaṁ → evameva kho tvaṁ (mr) | evametaṁ → evameva kho tvaṁ (cck: ka.) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)ฉันนภิกษุจักนำศัสตรามาจึงไม่ควรถูกติเตียน”
“Puccheyyāma mayaṁ āyasmantaṁ channaṁ kañcideva desaṁ, sace āyasmā channo okāsaṁ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā”ti.
kañcideva → kiñci (sya-all) | desaṁ → Si Kiñci desaṁ, as at p. 15 supra. (pts note) | kañcideva → kañcid eva (pts)“พวกเราขอถามปัญหาบางข้อกับท่านฉันนะ ถ้าท่านฉันนะจะให้โอกาสตอบ ปัญหา”
“Pucchāvuso sāriputta, sutvā vedissāmī”ti.
vedissāmīti → vedissāmāti (bj, pts) | pucchāvuso → pucch āvuso (pts)“ท่านสารีบุตร นิมนต์ถามมาเถิด ผมฟังแลัวจักตอบให้รู้”
“Cakkhuṁ, āvuso channa, cakkhuviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasi?
mama esohamasmi → mana eso ham asmi (pts) | attāti → attā ti (pts)“ท่านฉันนะ ท่านพิจารณาเห็นจักขุ จักขุวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้ แจ้งทางจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’
Sotaṁ, āvuso channa, sotaviññāṇaṁ …pe…พิจารณาเห็นโสตะ โสตวิญญาณ ...
ghānaṁ, āvuso channa, ghānaviññāṇaṁ …พิจารณาเห็นฆานะ ฆานวิญญาณ ...
jivhaṁ, āvuso channa, jivhāviññāṇaṁ …พิจารณาเห็นชิวหา ชิวหาวิญญาณ ...
kāyaṁ, āvuso channa, kāyaviññāṇaṁ …พิจารณาเห็นกาย กายวิญญาณ ...
manaṁ, āvuso channa, manoviññāṇaṁ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’ti samanupassasī”ti?
esohamasmi → (pts) | esohamasmi → eso ham asmi (pts) | me attāti → attā ti (pts)พิจารณาเห็นมโน มโนวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้งทางมโนวิญญาณว่า ‘นั่นของเรา เราเป็นนั่น นั่นเป็นอัตตาของเรา’ หรือ”
“Cakkhuṁ, āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi.
cakkhuviññāṇaṁ → cakkhaviññāṇaṁ (pts) | netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)“ท่านสารีบุตร กระผมพิจารณาเห็นจักขุ จักขุวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้ง ทางจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Sotaṁ, āvuso sāriputta …pe…
sāriputta → sāriputta sotaviññāṇaṁ (bj)พิจารณาเห็นโสตะ โสตวิญญาณ ...
ghānaṁ, āvuso sāriputta …
sāriputta → sāriputta ghānaviññāṇaṁ (sya-all, pts)พิจารณาเห็นฆานะ ฆานวิญญาณ ...
jivhaṁ, āvuso sāriputta …
sāriputta → sāriputta jivhāviññāṇaṁ (sya-all, pts)พิจารณาเห็นชิวหา ชิวหาวิญญาณ ...
kāyaṁ, āvuso sāriputta …
sāriputta → sāriputta kāyaviññāṇaṁ (sya-all, pts)พิจารณาเห็นกาย กายวิญญาณ ...
manaṁ, āvuso sāriputta, manoviññāṇaṁ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī”ti.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)พิจารณาเห็นมโน มโนวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้งทางมโนวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา”
“Cakkhusmiṁ, āvuso channa, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṁ disvā kiṁ abhiññāya cakkhuṁ cakkhuviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasi?
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)“ท่านฉันนะ ท่านพิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในจักขุ ในจักขุวิญญาณ และในธรรมที่พึงรู้แจ้งทางจักขุวิญญาณ จึงพิจารณาเห็นจักขุ จักขุวิญญาณ และ ธรรมที่พึงรู้แจ้งทางจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่ อัตตาของเรา’
Sotasmiṁ, āvuso channa, sotaviññāṇe …พิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในโสตะ ในโสตวิญญาณ ...
ghānasmiṁ, āvuso channa, ghānaviññāṇe …พิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในฆานะ ในฆานวิญญาณ ...
jivhāya, āvuso channa, jivhāviññāṇe …
āvuso channa jivhāviññāṇe → (pts)พิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในชิวหา ในชิวหาวิญญาณ ...
kāyasmiṁ, āvuso channa, kāyaviññāṇe …
āvuso channa kāyaviññāṇe → (pts)พิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในกาย ในกายวิญญาณ ...
manasmiṁ, āvuso channa, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṁ disvā kiṁ abhiññāya manaṁ manoviññāṇaṁ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassasī”ti?
netaṁ mama nesohamasmi → n etaṁ mana n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)พิจารณาเห็นอะไร รู้อะไรในมโน ในมโนวิญญาณ และในธรรมที่พึงรู้แจ้ง ทางมโนวิญญาณ จึงพิจารณาเห็นมโน มโนวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้งทาง มโนวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา”
“Cakkhusmiṁ, āvuso sāriputta, cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṁ disvā nirodhaṁ abhiññāya cakkhuṁ cakkhuviññāṇaṁ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmi.
netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)“ท่านสารีบุตร กระผมพิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในจักขุ ใน จักขุวิญญาณ และในธรรมที่พึงรู้แจ้งทางจักขุวิญญาณ จึงพิจารณาเห็นจักขุ จักขุวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้งทางจักขุวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่ เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา’
Sotasmiṁ, āvuso sāriputta, sotaviññāṇe …พิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในโสตะ ในโสตวิญญาณ ...
ghānasmiṁ, āvuso sāriputta, ghānaviññāṇe …พิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในฆานะ ในฆานวิญญาณ ...
jivhāya, āvuso sāriputta, jivhāviññāṇe …พิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในชิวหา ในชิวหาวิญญาณ ...
kāyasmiṁ, āvuso sāriputta, kāyaviññāṇe …
kāyaviññāṇe → kayāviññāṇe (pts)พิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในกาย ในกายวิญญาณ ...
manasmiṁ, āvuso sāriputta, manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṁ disvā nirodhaṁ abhiññāya manaṁ manoviññāṇaṁ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti samanupassāmī”ti.
abhiññāya → abhiññā (my) | netaṁ → n etaṁ (pts) | nesohamasmi → n eso ham asmi (pts) | meso attāti → me so attā ti (pts)พิจารณาเห็นความดับ รู้ความดับในมโน ในมโนวิญญาณ และในธรรมที่พึง รู้แจ้งทางมโนวิญญาณ จึงพิจารณาเห็นมโน มโนวิญญาณ และธรรมที่พึงรู้แจ้ง ทางมโนวิญญาณว่า ‘นั่นไม่ใช่ของเรา เราไม่เป็นนั่น นั่นไม่ใช่อัตตาของเรา”
Evaṁ vutte, āyasmā mahācundo āyasmantaṁ channaṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)เมื่อท่านพระฉันนะกล่าวอย่างนี้แล้ว ท่านพระมหาจุนทะได้กล่าวกับ ท่านพระฉันนะดังนี้ว่า
“tasmātiha, āvuso channa, idampi tassa bhagavato sāsanaṁ, niccakappaṁ manasi kātabbaṁ:
manasi → manasmiṁ (sya-all) | sāsanaṁ → vacanaṁ (cck: sī.) | manasmiṁ → manasīti dissati (sya-all: yu.) | tasmātiha → tasmātih (pts) | idampi → idam pi (pts) | manasi kātabbaṁ → manasikātabbaṁ (pts)“ท่านฉันนะ เพราะเหตุนี้แล แม้การเห็นนี้ ก็เป็นคำสอนของพระผู้มี พระภาคพระองค์นั้น ท่านพึงใส่ใจให้ดีตลอดกาลเป็นนิตย์
‘nissitassa calitaṁ, anissitassa calitaṁ natthi.
natthi → na tthi (pts)บุคคลผู้มีตัณหา มานะ และทิฏฐิอาศัยอยู่ ย่อมมีความหวั่นไหว บุคคลผู้ไม่มีตัณหา มานะ และทิฏฐิอาศัยอยู่ ย่อมไม่มีความหวั่นไหว
Calite asati passaddhi,เมื่อไม่มีความหวั่นไหว ก็มีความสงบ
passaddhiyā sati nati na hoti.เมื่อมีความสงบ ก็ไม่มีความน้อมไป
Natiyā asati āgatigati na hoti.
āgatigati → āgati gati (th)เมื่อไม่มีความน้อมไป การมาและการไป ก็ไม่มี
Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti.เมื่อไม่มีการ มาและการไป ความตายและความเกิดก็ไม่มี
Cutūpapāte asati nevidha na huraṁ na ubhayamantarena.
nevidha → neva idha (bj) | nevidha → n ev idha (pts) | ubhayamantarena → ubhayam antarena (pts)เมื่อไม่มีความตายและความเกิด โลกนี้โลกหน้าก็ไม่มี ระหว่างโลกทั้งสองก็ไม่มี
Esevanto dukkhassā’”ti.
esevanto → es ev anto (pts)นี้แลเป็นที่สุดแห่งทุกข์”
Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmantaṁ channaṁ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.
ca → (bj, pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)ครั้นท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาจุนทะสอนท่านพระฉันนะด้วยโอวาทนี้แล้ว ก็ลุกขึ้นจากอาสนะแล้วจากไป
Atha kho āyasmā channo acirapakkante āyasmante ca sāriputte āyasmante ca mahācunde satthaṁ āharesi.เมื่อท่านพระสารีบุตรและท่านพระมหาจุนทะจากไป ไม่นาน ท่านพระฉันนะก็ได้นำศัสตรามา
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้ทูลถามพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“āyasmatā, bhante, channena satthaṁ āharitaṁ.“ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ท่านฉันนะได้นำศัสตรามา
Tassa kā gati, ko abhisamparāyo”ti?
abhisamparāyoti → abhisamparāyo ti (pts)ท่านมีคติเป็นอย่างไร มีอภิสัมปรายภพ เป็นอย่างไร”
“Nanu te, sāriputta, channena bhikkhunā sammukhāyeva anupavajjatā byākatā”ti?
sammukhāyeva → sammukhā yeva (pts) | byākatāti → byākatā ti (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสตอบว่า “สารีบุตร ฉันนภิกษุได้บอกว่าจะไม่ถูกติเตียน ไว้ต่อหน้าเธอแล้วมิใช่หรือ”
“Atthi, bhante, pubbajiraṁ nāma vajjigāmo.
pubbajiraṁ → pappajitañhitaṁ (cck: ka.); upavajjitaṁ (cck: ka.); pubbavijjanaṁ, pubbavijjhanaṁ, pubbaviciraṁ (cck: saṁyuttake)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ มีหมู่บ้านชาววัชชีชื่อปุพพชิระ
Tatthāyasmato channassa mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulānī”ti.
tatthāyasmato → tatrāyasmato (bj, pts) | tatrāyasmato → tatthāyasmato (bj: machasaṁ) | tatthāyasmato → tatr āyasmato (pts)ในหมู่บ้านนั้น ตระกูลที่เป็นมิตร ตระกูลที่เป็นสหาย เป็นตระกูลที่ท่านฉันนะเข้าไปอาศัยก็มีอยู่”
“Honti hete, sāriputta, channassa bhikkhuno mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulāni.
Honti → posanti (mr) | hete → hetāni (sya-all) | Honti → posanti (cck: ka.) | ete → So Sky Bu; Si etāni. (pts note) | hete → h ete (pts)“สารีบุตร ตระกูลที่เป็นมิตรตระกูลที่เป็นสหายเหล่านั้น เป็นตระกูลที่ ฉันนภิกษุเข้าไปอาศัยมีอยู่
Nāhaṁ, sāriputta, ettāvatā ‘saupavajjo’ti vadāmi.
saupavajjoti → upavajjoti (sya-all) | saupavajjoti → sa-upavajjo ti (pts)แต่เราไม่กล่าวว่า ‘ฉันนภิกษุมีตระกูลที่ตนพึงเข้าไป อาศัยด้วยเหตุเพียงเท่านี้’
Yo kho, sāriputta, imañca kāyaṁ nikkhipati aññañca kāyaṁ upādiyati tamahaṁ ‘saupavajjo’ti vadāmi.
saupavajjoti → upavajjoti (sya-all) | imañca → imañ ca (pts) | aññañca → aññaṁ ca (pts) | tamahaṁ saupavajjoti → tam ahaṁ sa-upavajjo ti (pts)เธอจงจำข้อความนี้ไว้อย่างนี้เถิดว่า ‘เรากล่าวถึงภิกษุที่ ละกายนี้เข้าถือกายอื่น ว่ามีตระกูลที่ตนพึงเข้าไปอาศัย’
Taṁ channassa bhikkhuno natthi.
natthi → na tthi (pts)ตระกูลนั้นไม่มีสำหรับ ฉันนภิกษุ
‘Anupavajjo channo bhikkhu satthaṁ āharesī’ti evametaṁ, sāriputta, dhārehī”ti.
evametaṁ sāriputta dhārehīti → (bj, sya-all) | anupavajjo → anupavajjaṁ (sya-all) | evametaṁ sāriputta dhārehīti idamavoca → idam avoca (pts) | āharesīti → evametaṁ sāriputta dhārehīti (bj: machasaṁ adhikaṁ.) | anupavajjo → So Sky; Si anupavajjaṁ. (pts note)ฉันนภิกษุนำศัสตรามาจึงไม่ควรถูกติเตียน”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano āyasmā sāriputto bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.ท่านพระสารีบุตรมีใจยินดีชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล
Channovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ dutiyaṁ.
channovādasuttaṁ niṭṭhitaṁ → channovāda suttaṁ (bjt)ฉันโนวาทสูตรที่ ๒ จบ