KakacūpamasuttaПример с пилой
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ me → evam-me (pts)Так мной услышано.
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.Одно время Благословенный располагается в Саваттхи, в роще Джеты, в парке Анатхапиндики.
Tena kho pana samayena āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)И в то время уважаемый Молия Пхаггуна слишком часто общался с монахинями.
Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)Он настолько часто общался с монахинями,
sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all, pts) | moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all) | tenāyasmā moḷiyaphagguno → ten āyasmā moliyaphagguno (pts) | koci → ko ci (bjt) | adhikaraṇampi → adhikaraṇam-pi (pts)что если какой-либо монах порицал этих монахинь в его присутствии, он становился злым и недовольным, заводил дисциплинарные разбирательства.
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all, pts) | tā → (sya-all) | koci → ko ci (bjt) | adhikaraṇampi → adhikaraṇam-pi (pts)Если какой-либо монах упрекал уважаемого Молию Пхаггуну в присутствии тех монахинь, они становились злыми и недовольными, заводили дисциплинарные разбирательства.
Evaṁ saṁsaṭṭho āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)Вот насколько часто уважаемый Молия Пхаггуна общался с монахинями.
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)И тогда один монах подошёл к Благословенному, поклонился ему, сел рядом и рассказал Благословенному о происходящем.
“āyasmā, bhante, moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharati.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)
Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharati—
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)
sace koci bhikkhu āyasmato moḷiyaphaggunassa sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tenāyasmā moḷiyaphagguno kupito anattamano adhikaraṇampi karoti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all) | moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all) | koci → ko ci (bjt)
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā āyasmato moḷiyaphaggunassa avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
moḷiyaphaggunassa → moliyaphaggunassa (bj, sya-all) | koci → ko ci (bjt)
Evaṁ saṁsaṭṭho, bhante, āyasmā moḷiyaphagguno bhikkhunīhi saddhiṁ viharatī”ti.
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts)
Atha kho bhagavā aññataraṁ bhikkhuṁ āmantesi:Тогда Благословенный обратился к некоему монаху так:
“ehi tvaṁ, bhikkhu, mama vacanena moḷiyaphaggunaṁ bhikkhuṁ āmantehi:
moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts)– Ну же, монах, скажи монаху Молии Пхаггуне от моего имени,
‘satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī’”ti.
phagguna → moliyaphagguna (sya-all)что Учитель зовёт его.
“Evaṁ, bhante”ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ etadavoca:
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all) | moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt, th) | evaṁ bhanteti → evambhante ti (pts) | yenāyasmā moḷiyaphagguno tenupasaṅkami → yan āyasmā moliyaphagguno ten upasaṅkami (pts) | moḷiyaphaggunaṁ etadavoca → moliyaphaggunaṁ etad-avoca (pts)– Да, почтенный, – ответил он, отправился к уважаемому Молии Пхаггуне и сказал ему:
“satthā taṁ, āvuso phagguna, āmantetī”ti.
phagguna → moliyaphagguna (sya-all)“Почтенный зовёт тебя, Пхаггуна, товарищ”.
“Evamāvuso”ti kho āyasmā moḷiyaphagguno tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ moḷiyaphaggunaṁ bhagavā etadavoca:
moḷiyaphagguno → moliyaphagguno (bj, sya-all, pts) | moḷiyaphaggunaṁ → moliyaphaggunaṁ (bj, sya-all, pts) | evamāvusoti → evam-āvuso ti (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṅkami (pts) | etadavoca → etad-avoca (pts)“Хорошо, товарищ” – ответил тот и отправился к Благословенному, после чего поклонился ему и сел рядом. Благословенный спросил его:
“Saccaṁ kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho viharasi?– Пхаггуна, правда ли, что ты слишком часто общаешься с монахинями,
Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasi—
kira → (sya-all)что ты настолько часто общаешься с монахинями,
sace koci bhikkhu tuyhaṁ sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tvaṁ kupito anattamano adhikaraṇampi karosi.
koci → ko ci (bjt) | adhikaraṇampi → adhikaraṇam-pi (pts)что если какой-либо монах порицает этих монахинь в твоём присутствии, ты становишься злым и недовольным, заводишь дисциплинарные разбирательства?
Sace pana koci bhikkhu tāsaṁ bhikkhunīnaṁ sammukhā tuyhaṁ avaṇṇaṁ bhāsati, tena tā bhikkhuniyo kupitā anattamanā adhikaraṇampi karonti.
bhikkhu tāsaṁ → (sya-all) | koci → ko ci (bjt) | adhikaraṇampi → adhikaraṇam-pi (pts)Если какой-либо монах упрекает тебя в присутствии тех монахинь, они становятся злыми и недовольными, заводят дисциплинарные разбирательства?
Evaṁ saṁsaṭṭho kira tvaṁ, phagguna, bhikkhunīhi saddhiṁ viharasī”ti?Общаешься ли ты с монахинями настолько часто, как то и кажется [другим]?
“Evaṁ, bhante”ti.
evaṁ bhanteti → evambhante (bj, pts) | bhanteti → bhante (th) | evaṁ bhanteti → evam-bhante (pts)- Да, почтенный.
“Nanu tvaṁ, phagguna, kulaputto saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito”ti?
pabbajitoti evaṁ bhanteti → pabbajito ti evambhante (pts)– Пхаггуна, но разве ты не представитель клана, который ушёл в жизнь бездомную из жизни домохозяйской благодаря вере?
“Evaṁ, bhante”ti.
evaṁ bhanteti → evambhante (bj) | bhanteti → bhante (th) | evaṁ bhanteti → evam-bhante (pts)– Да, почтенный.
“Na kho te etaṁ, phagguna, patirūpaṁ kulaputtassa saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitassa, yaṁ tvaṁ bhikkhunīhi saddhiṁ ativelaṁ saṁsaṭṭho vihareyyāsi.
patirūpaṁ → paṭirūpaṁ (sya-all) | yaṁ tvaṁ → yan-tvaṁ (pts)– Пхаггуна, не подобает тебе, представителю клана, который ушёл в жизнь бездомную из жизни домохозяйской благодаря вере, слишком часто общаться с монахинями.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
gehasitā → gehassitā (?) | gehasitā → gahasitā (pts) | gehasitā → gehassitā (cck: ?) | koci → ko ci (bjt) | cepi → ce pi (pts)Поэтому, если кто-либо упрекает тех монахинь в твоём присутствии, тебе следует отбросить любые желания и любые мысли, основанные на домохозяйской жизни.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ:
te → (sya-all)И в этом тебе следует тренироваться так:
‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
ceva → eva (pts) | dosantaroti → dosantaro ti evaṁ (pts)“На мой ум [это] не будет оказывать влияния, я не буду говорить плохих слов. Я буду пребывать сострадательным ради его благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы”.
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
phagguna → phagguna evaṁ (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts)Вот как тебе следует тренироваться, Пхаггуна.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā tāsaṁ bhikkhunīnaṁ pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya. Tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
koci → ko ci (bjt) | cepi → ce pi (pts)Если кто-либо ударяет тех монахинь руками, дубиной, палкой, ножом в твоём присутствии, тебе следует отбросить любые желания и любые мысли, основанные на домохозяйской жизни.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁИ в этом тебе следует тренироваться так:
‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.На мой ум [это] не будет оказывать влияния, я не буду говорить плохих слов. Я буду пребывать сострадательным ради его благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы”.
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt)Вот как тебе следует тренироваться, Пхаггуна.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci sammukhā avaṇṇaṁ bhāseyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
koci → ko ci (bjt) | cepi → ce pi (pts)Если кто-либо упрекает [тебя] в твоём присутствии, тебе следует отбросить любые желания и любые мысли, основанные на домохозяйской жизни.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.И в этом тебе следует тренироваться так: На мой ум [это] не будет оказывать влияния, я не буду говорить плохих слов. Я буду пребывать сострадательным ради его благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы”.
Evañhi te, phagguna, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt)Вот как тебе следует тренироваться, Пхаггуна.
Tasmātiha, phagguna, tava cepi koci pāṇinā pahāraṁ dadeyya, leḍḍunā pahāraṁ dadeyya, daṇḍena pahāraṁ dadeyya, satthena pahāraṁ dadeyya, tatrāpi tvaṁ, phagguna, ye gehasitā chandā ye gehasitā vitakkā te pajaheyyāsi.
koci → ko ci (bjt) | cepi → ce pi (pts)Если кто-либо ударит тебя руками, дубиной, палкой, ножом, тебе следует отбросить любые желания и любые мысли, основанные на домохозяйской жизни.
Tatrāpi te, phagguna, evaṁ sikkhitabbaṁ ‘na ceva me cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāmi, hitānukampī ca viharissāmi mettacitto, na dosantaro’ti.
ceva → eva (pts) | dosantaroti → dosantaro ti evaṁ (pts)И в этом тебе следует тренироваться так: На мой ум [это] не будет оказывать влияния, я не буду говорить плохих слов. Я буду пребывать сострадательным ради его благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы”.
Evañhi te, phagguna, sikkhitabban”ti.
evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi → hi (pts) | sikkhitabbanti → sikkhitabban-ti (pts)Вот как тебе следует тренироваться, Пхаггуна.”
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:И затем Благословенный обратился к монахам так:
“ārādhayiṁsu vata me, bhikkhave, bhikkhū ekaṁ samayaṁ cittaṁ.– Монахи, как-то раз было так, что монахи удовлетворили мой ум.
Idhāhaṁ, bhikkhave, bhikkhū āmantesiṁ—Я обратился к [тем] монахам так:
ahaṁ kho, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjāmi.“Монахи, я ем один раз [в день].
Ekāsanabhojanaṁ kho ahaṁ, bhikkhave, bhuñjamāno appābādhatañca sañjānāmi appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca.
appābādhatañca → appābādhatañ-ca (pts) | appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañca → appātaṅkatañ-ca lahuṭṭhānañ-ca balañ-ca phāsuvihārañ-ca (pts)Делая так, я свободен от заболеваний и болезненности, наслаждаюсь лёгкостью, силой, комфортным пребыванием.
Etha tumhepi, bhikkhave, ekāsanabhojanaṁ bhuñjatha.
tumhepi → tumhe pi (pts)Ну же, монахи, ешьте один раз.
Ekāsanabhojanaṁ kho, bhikkhave, tumhepi bhuñjamānā appābādhatañca sañjānissatha appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti.
tumhepi → tumhe pi (pts) | appābādhatañca → appābādhatañ-ca (pts) | appātaṅkatañca lahuṭṭhānañca balañca phāsuvihārañcāti → appātaṅkatañ-ca lahuṭṭhānañ-ca balañ-ca phāsuvihārañ-cāti (pts)Делая так, вы будете свободны от заболеваний и болезненности, будете наслаждаться лёгкостью, силой, комфортным пребыванием”.
Na me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi;И мне не нужно было наставлять [и дальше] тех монахов.
satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
bhikkhūsu → bhikkhusu (bj) | me → (sya-all) | me → bhikkhave (bj: syā) | bhikkhusu → bhikkhūsu (bj: machasaṁ, syā) | satuppādakaraṇīyameva → satuppādakaraṇīyam-eva (pts)Мне нужно было лишь зародить в них памятование.
Seyyathāpi, bhikkhave, subhūmiyaṁ catumahāpathe ājaññaratho yutto assa ṭhito odhastapatodo.
catumahāpathe → cātummahāpathe (bj, sya-all, pts) | ājaññaratho → ājaññaratho sudanto (sya-all) | yutto → sudanto yutto (bj: syā) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, колесница на ровной земле на перекрёстке дорог, запряжённая чистокровными скакунами,
Tamenaṁ dakkho yoggācariyo assadammasārathi abhiruhitvā, vāmena hatthena rasmiyo gahetvā, dakkhiṇena hatthena patodaṁ gahetvā, yenicchakaṁ yadicchakaṁ sāreyyapi paccāsāreyyapi.
sāreyyapi paccāsāreyyapi → sāreyyāpi paccāsāreyyāpi (bj, sya-all) | sāreyyāpi → sāreyyapi (bj: machasaṁ, PTS) | paccāsāreyyāpi → paccāsāreyyapi (bj: machasaṁ, PTS) | abhiruhitvā → abhirūhitvā (bjt, th, pts) | tamenaṁ → tam-enaṁ (pts) | sāreyyapi paccāsāreyyapi → sāreyya pi paccāsāreyya pi (pts)с острым прутом для подгонки наизготове, так что умелый объездчик, колесничий проходящих приручение лошадей, взобрался бы на неё, взял поводья в левую руку, а острый прут для подгонки в правую руку, выехал бы и вернулся любой дорогой, которой пожелал бы.
Evameva kho, bhikkhave, na me tesu bhikkhūsu anusāsanī karaṇīyā ahosi,
evameva → evam-eva (pts)Точно так же, мне не нужно было наставлять [и дальше] тех монахов.
satuppādakaraṇīyameva me, bhikkhave, tesu bhikkhūsu ahosi.
bhikkhūsu → bhikkhusu (bj) | me → (sya-all) | bhikkhusu → bhikkhūsu (bj: machasaṁ, syā) | satuppādakaraṇīyameva → satuppādakaraṇīyam-eva (pts)Мне нужно было лишь зародить в них памятование.
Tasmātiha, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.
tumhepi → tumhe (bj: PTS)Поэтому, монахи, отбросьте то, что является неблагим, и предавайтесь [развитию] благих состояний,
Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi tumhepi → evaṁ hi tumhe pi (pts)ведь именно так вы придёте к росту, возрастанию, исполнению в этой Дхамме и Винае.
Seyyathāpi, bhikkhave, gāmassa vā nigamassa vā avidūre mahantaṁ sālavanaṁ.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, большая роща саловых деревьев рядом с деревней или поселением,
Tañcassa eḷaṇḍehi sañchannaṁ.
eḷaṇḍehi → elaṇḍehi (bj, sya-all) | tañcassa eḷaṇḍehi → tañc assa elaṇḍehi (pts) | tañcassa eḷaṇḍehi → tañ-c assa elaṇḍehi (pts)которую бы губил сорняк клещевины,
Tassa kocideva puriso uppajjeyya atthakāmo hitakāmo yogakkhemakāmo.
puriso → manusso (bj: katthaci) | kocideva → kocid-eva (pts)и появился бы некий человек, желающий ей блага, благополучия, защиты.
So yā tā sālalaṭṭhiyo kuṭilā ojāpaharaṇiyo tā chetvā bahiddhā nīhareyya, antovanaṁ suvisodhitaṁ visodheyya.
ojāpaharaṇiyo → ojasāraṇiyo (sya-all); ojaharaṇiyo (mr) | chetvā → tacchetvā (bj, sya-all, pts1ed) | ojāpaharaṇiyo → ojāpaharaṇīyo (bj) | suvisodhitaṁ → susodhitaṁ (sya-all) | chetvā → tacchetvā (pts) | ojāpaharaṇīyo → ojāsāraṇiyo (bj: syā) | tacchetvā → chetvā (bj: machasaṁ) | suvisodhitaṁ → susodhitaṁ (bj: syā) | ojāpaharaṇiyo → ojaharaṇiyo (cck: ka.) | chetvā → tacchetvā (cck: sī. syā. pī.) | ojasāraṇiyo → ojāpaharaṇīyo (sya-all: sī. yu.)Он бы срубил под корень и выбросил скрючившиеся молодые деревца, которые разворовывают сок, расчистил внутреннюю часть рощи,
Yā pana tā sālalaṭṭhiyo ujukā sujātā tā sammā parihareyya.
tā → (sya-all) | sammā → sammā (bj: syā)выправил правильно растущие молодые деревца,
Evañhetaṁ, bhikkhave, sālavanaṁ aparena samayena vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjeyya.
evañhetaṁ → evañahi taṁ (sya-all) | vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | hetaṁ → hi taṁ (bj: syā) | evañhetaṁ → evaṁ hetaṁ (bjt) | evañhetaṁ → evaṁ h etaṁ (pts)так что эта роща саловых деревьев позже пришла бы к росту, возрастанию, исполнению.
Evameva kho, bhikkhave, tumhepi akusalaṁ pajahatha, kusalesu dhammesu āyogaṁ karotha.
evameva → evam-eva (pts) | tumhepi → tumhe (pts)Точно так же, монахи, отбросьте то, что является неблагим, и предавайтесь [развитию] благих состояний,
Evañhi tumhepi imasmiṁ dhammavinaye vuddhiṁ virūḷhiṁ vepullaṁ āpajjissatha.
vuddhiṁ → vuḍḍhiṁ (sya-all) | āpajjissatha → āpajjatha (sya-all) | āpajjissatha → āpajjatha (bj: syā) | evañhi → evaṁ hi (bjt) | evañhi tumhepi → evaṁ hi tumhe pi (pts)ведь именно так вы придёте к росту, возрастанию, исполнению в этой Дхамме и Винае.
Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā vedehikā nāma gahapatānī ahosi.
imissāyeva → imissā yeva (pts)Прежде, монахи, в этом самом Саваттхи жила домохозяйка по имени Ведехика.
Vedehikāya, bhikkhave, gahapatāniyā evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:И об этой госпоже Ведехике распространилась славная молва:
‘soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī’ti.
gahapatānīti → gahapatānī ti (pts)“Госпожа Ведехика великодушна, госпожа Ведехика смиренна, госпожа Ведехика спокойна”.
Vedehikāya kho pana, bhikkhave, gahapatāniyā kāḷī nāma dāsī ahosi dakkhā analasā susaṁvihitakammantā.И у госпожи Ведехики была служанка по имени Кали, которая была умной, проворной, аккуратной в своей работе.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:Служанка Кали подумала:
‘mayhaṁ kho ayyāya evaṁ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato:“О моей госпоже распространилась такая славная молва:
“soratā vedehikā gahapatānī, nivātā vedehikā gahapatānī, upasantā vedehikā gahapatānī”ti.
gahapatānī → gahapatāni (pts) | gahapatānīti → gahapatānī ti (ms2005, pts)“Госпожа Ведехика великодушна, госпожа Ведехика смиренна, госпожа Ведехика спокойна”.
Kiṁ nu kho me ayyā santaṁyeva nu kho ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti udāhu asantaṁ
na → (sya-all) | kiṁ nu → kinnu (bjt) | kiṁ nu kho → kinnukho (th) | kiṁ nu → kin-nu (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)Интересно, как оно: хотя она не проявляет злости, присутствует она в ней в действительности или же отсутствует?
udāhu mayhamevete kammantā susaṁvihitā yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ?
mayhamevete → mayhevete (bj, pts1ed); mayhaṁpete (sya-all) | mayhamevete → mayh ev ete (pts) | no → na (pts) | mayhevete → mayhamevete (bj: machasaṁ) | mayhamevete → mayhevete (cck: sī. pī.) | mayhaṁpete → mayhete (sya-all: sī. yu.) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)Или же лишь потому, что моя работа аккуратна, моя госпожа не проявляет злости, хотя в действительности она в ней присутствует?
Yannūnāhaṁ ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | vīmaṁseyyanti → vīmaṁseyyan-ti (pts)Что, если я проверю свою госпожу?”
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divā uṭṭhāsi.И тогда служанка Кали встала поздно.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:
etadavoca → etad-avoca (pts)Госпожа Ведехика сказала:
‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts) | kāḷīti → kāḷī (bj: PTS, sī.væa)“Эй, Кали!”
‘Kiṁ, ayye’ti?
ayyeti → ayye (bj: syā)“Что, госпожа?”
‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?“В чём дело, почему ты встала так поздно?”
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
Na khvayye → na kho ayye (bj, pts1ed) | khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts) | ayye → nakhvayye (bj: machasaṁ, syā) | kiñcīti → kiñci (bj: PTS, sī.væa) | khvayye → na kho ayye (cck: sī. pī.)“Ни в чём, госпожа”.
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā bhākuṭiṁ akāsi.
pāpi dāsi → pāpadāsi (sya-all, mr) | pāpi dāsi → pāpī dāsī (bj) | bhākuṭiṁ akāsi → bhakuṭimakāsi (sya-all) | bhākuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (pts) | dāsī → pāpadāsī (bj: syā) | bhākuṭiṁ → bhakuṭiṁ (bj: aṭṭhakathā); bhūkuṭi (bj: PTS, sīmu); bhakuṭimakāsi (bj: syā) | dāsi → pāpadāsi (cck: syā. ka.) | bhākuṭiṁ → bhūkuṭiṁ (cck: sī. pī.); bhakuṭīṁ (cck: syā.) | pāpadāsi → pāpi dāsi (sya-all: sī. yu.) | bhakuṭimakāsi → bhūkuṭiṁ (sya-all: sī. yu.)“Ни в чём, проклятая девка, и всё же ты встала так поздно!” И она была злой, недовольной, хмурой.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)И тогда служанка Кали подумала:
‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ;
kho → (sya-all) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)“В действительности оно так, что, хотя моя госпожа не проявляет злости, всё же она на самом деле присутствует в ней, а не отсутствует.
mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
mayhamevete → mayhevete (bj, pts) | mayhamevete → mayhaṁpete (th) | mayhamevete → mayh ev ete (pts) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)Именно потому, что моя работа аккуратна, моя госпожа не проявляет злости, хотя на самом деле она присутствует в ней, а не отсутствует.
Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (bjt) | yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya → yan-nūnāhaṁ bhiyyosomattāya (pts) | vīmaṁseyyanti → vīmaṁseyyan-ti (pts)Что, если я ещё немного проверю свою госпожу?”
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.
kāḷī dāsī divātaraṁyeva → kāḷīdāsī divātaraṁ (bjt) | divātaraṁyeva → divātaraṁ (pts)И тогда служанка Кали встала поздно днём.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:Госпожа Ведехика сказала:
‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts)“Эй, Кали!”
‘Kiṁ, ayye’ti?
ayyeti → ayye (pts)“Что, госпожа?”
‘Kiṁ, je, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti?
divātaraṁ → divā (th, pts)“В чём дело, почему ты встала так поздно днём?”
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
khvayye → kho ayye (bj) | khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts)“Ни в чём, госпожа”.
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divātaraṁ uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā anattamanavācaṁ nicchāresi.
divātaraṁ → divā (bj: syā, PTS, __va__) | pāpi → pāpī (bjt) | pāpi dāsi divātaraṁ → pāpadāsi divā (th) | nicchāresi → nicchāreti (th)“Ни в чём, проклятая девка, и всё же ты встала так поздно днём!” И она была злой, недовольной и недовольно ворчала.
Atha kho, bhikkhave, kāḷiyā dāsiyā etadahosi:
etadahosi → etad-ahosi (pts)И тогда служанка Кали подумала:
‘santaṁyeva kho me ayyā ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)В действительности оно так, что хотя моя госпожа не проявляет злости, всё же, она на самом деле присутствует в ней, а не отсутствует.
Mayhamevete kammantā susaṁvihitā, yena me ayyā santaṁyeva ajjhattaṁ kopaṁ na pātukaroti, no asantaṁ.
mayhamevete → mayh ev ete (pts) | mayhamevete → mayhevete (bjt) | mayhamevete → mayhaṁpete (th) | santaṁyeva → santaṁ yeva (pts)Именно потому, что моя работа аккуратна, моя госпожа не проявляет злости, хотя на самом деле она присутствует в ней, а не отсутствует.
Yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya ayyaṁ vīmaṁseyyan’ti.
bhiyyoso mattāya → bhiyyosomattāya (bjt) | ayyaṁ → ahaṁ (th) | yannūnāhaṁ bhiyyoso mattāya → yan-nūnāhaṁ bhiyyosomattāya (pts) | vīmaṁseyyanti → vīmaṁseyyan-ti (pts)Что если я ещё немного проверю свою госпожу?”
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī divātaraṁyeva uṭṭhāsi.
divātaraṁyeva → divātaraṁ yeva (pts)И тогда служанка Кали встала ещё позже днём.
Atha kho, bhikkhave, vedehikā gahapatānī kāḷiṁ dāsiṁ etadavoca:Госпожа Ведехика сказала:
‘he je kāḷī’ti.
kāḷīti → kāḷi (pts)“Эй, Кали!”
‘Kiṁ, ayye’ti?
ayyeti → ayye (pts)“Что, госпожа?”
‘Kiṁ, je, divā uṭṭhāsī’ti?
divā → divātaraṁ (bjt, th)“В чём дело, почему ты встала ещё позже днём?”
‘Na khvayye, kiñcī’ti.
khvayye kiñcīti → kho ayye kiñci (pts)“Ни в чём, госпожа”.
‘No vata re kiñci, pāpi dāsi, divā uṭṭhāsī’ti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ adāsi, sīsaṁ vobhindi.
vobhindi → te bhindissāmīti (sya-all) | pāpi dāsi → pāpadāsi (sya-all) | vobhindi → sīsaṁ te bhindissāmīti (bj: syā) | vobhindi → vi + ava + bhindi = vobhindi (cck note) | bhindissāmīti → sīsaṁ vobhindi (sya-all: sī. yu.) | pāpi → pāpī (bjt) | pāpi dāsi divā → pāpadāsi divātaraṁ (th)“Ни в чём, проклятая девка, и всё же ты встала ещё позже днём!” И она была злой, недовольной, взяла скалку и треснула ей по голове, разбив ей голову.
Atha kho, bhikkhave, kāḷī dāsī bhinnena sīsena lohitena galantena paṭivissakānaṁ ujjhāpesi:
galantena → gaḷantena (bj, sya-all, pts) | gaḷantena → galantena (bj: katthaci)И тогда служанка Кали со струящейся по разбитой голове кровью, донесла на свою госпожу соседям:
‘passathayye, soratāya kammaṁ;
passathayye → passathayyā (bj) | passathayye → passath ayye (pts)“Посмотрите, дамы, на великодушную работу госпожи!
passathayye, nivātāya kammaṁ, passathayye, upasantāya kammaṁ.
passathayye → passathayyā (bj) | passathayye → passath ayye (pts)Посмотрите, дамы, на смиренную работу госпожи! Посмотрите, дамы, на спокойную работу госпожи!
Kathañhi nāma ekadāsikāya divā uṭṭhāsīti kupitā anattamanā aggaḷasūciṁ gahetvā sīse pahāraṁ dassati, sīsaṁ vobhindissatī’ti.
ekadāsikāya → ekadāsiyā (sya-all) | vobhindissatīti → te bhindissāmīti (sya-all) | bhindissāmīti → sīsaṁ vobhindissatīti (sya-all: sī. yu.) | kathañhi → kathaṁ hi (bjt, th, pts)[Посмотрите] насколько она становится злой и недовольной своей единственной служанкой из-за того, что та встаёт поздно. Как она могла взять скалку, треснуть её по голове и разбить ей голову?”
Atha kho, bhikkhave, vedehikāya gahapatāniyā aparena samayena evaṁ pāpako kittisaddo abbhuggacchi:
abbhuggacchi → abbhuggañchi (bj, pts) | abbhuggañchi → abbhuggacchi (bj: syā)И тогда позже о госпоже Ведехике распространилась дурная молва:
‘caṇḍī vedehikā gahapatānī, anivātā vedehikā gahapatānī, anupasantā vedehikā gahapatānī’ti.
gahapatānīti → gahapatānī ti (pts)“Госпожа Ведехика грубая, госпожа Ведехика жестокая, госпожа Ведехика безжалостная”.
Evameva kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu tāvadeva soratasorato hoti nivātanivāto hoti upasantūpasanto hoti yāva na amanāpā vacanapathā phusanti.
upasantūpasanto → upasantupasanto (bj) | amanāpā → na amanāpā (bj: machasaṁ, syā, PTS) | + → naṁ (bjt) | evameva → evam-eva (pts) | idhekacco → idh ekacco (pts) | tāvadeva → tāvad-eva (pts)Точно так же, монахи, [бывает так, что] некий монах неимоверно великодушен, неимоверно смиренен, неимоверно спокоен до тех пор, пока неприятные течения речи не коснутся его.
Yato ca, bhikkhave, bhikkhuṁ amanāpā vacanapathā phusanti, atha bhikkhu ‘sorato’ti veditabbo, ‘nivāto’ti veditabbo, ‘upasanto’ti veditabbo.
bhikkhu → kho bhikkhave (sya-all) | bhikkhu → kho bhikkhu (bj: PTS) | soratoti → sorato ti (pts) | nivātoti → nivāto ti (pts) | upasantoti → upasanto ti (pts)Но когда неприятные течения речи касаются его – вот тогда и можно понять, насколько этот монах действительно добрый, мягкий, спокойный.
Nāhaṁ taṁ, bhikkhave, bhikkhuṁ ‘suvaco’ti vadāmi yo cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati.
suvacoti → sukhkhacoti (bj: katthaci) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu (bjt) | nāhaṁ taṁ → nāhantaṁ (th) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu (th) | nāhaṁ taṁ → nāhan-taṁ (pts) | suvacoti → suvaco ti (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārahetu → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajjaparikkhārahetu (pts)Я не называю монаха тем, кому легко делать замечания, [в том случае], если ему легко делать замечания, и он делает так, что ему легко делать замечания, только ради получения одеяний, еды, жилища, необходимых для лечения вещей.
Taṁ kissa hetu?И почему?
Tañhi so, bhikkhave, bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ alabhamāno na suvaco hoti, na sovacassataṁ āpajjati.
bhikkhu cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ → cīvara piṇḍapāta senāsana gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ (sya-all) | tañhi → taṁ hi (bjt, pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhāraṁ → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccayabhesajjaparikkhāraṁ (pts)Потому что этому монаху нелегко делать замечания, и он не делает так, что ему легко делать замечания, когда он не получает одеяний, еды, жилища, необходимых для лечения вещей.
Yo ca kho, bhikkhave, bhikkhu dhammaṁyeva sakkaronto, dhammaṁ garuṁ karonto, dhammaṁ mānento, dhammaṁ pūjento, dhammaṁ apacāyamāno suvaco hoti, sovacassataṁ āpajjati, tamahaṁ ‘suvaco’ti vadāmi.
dhammaṁ mānento, dhammaṁ pūjento, dhammaṁ apacāyamāno → dhammaṁyeva sakkaronto dhammaṁ garukaronto dhammaṁ apacāyamāno (bj, sya-all, pts1ed) | garukaronto → dhammaṁ garuṁ karonto ... mānento ... pūjento (bj: machasaṁ) | apacāyamāno → dhammaṁ yeva sakkaronto dhammaṁ garukaronto dhammaṁ apacāyamāno (cck: sī. syā. pī.) | tamahaṁ suvacoti → tam-ahaṁ suvaco ti (pts)Но когда монаху легко делать замечания, и он делает так, что ему легко делать замечания, потому что он уважает, чтит, почитает Дхамму, то его я называю тем, кому легко делать замечания.
Tasmātiha, bhikkhave, ‘dhammaṁyeva sakkarontā, dhammaṁ garuṁ karontā, dhammaṁ mānentā, dhammaṁ pūjentā, dhammaṁ apacāyamānā suvacā bhavissāma, sovacassataṁ āpajjissāmā’ti.
bhikkhave → bhikkhave evaṁ sikkhitabbaṁ (bj) | dhammaṁyeva sakkarontā → (pts) | garuṁ karontā → yeva sakkaronto (pts) | mānentā dhammaṁ pūjentā → garukaronto (pts) | garuṁ karontā → garukarontā (bjt, th)Поэтому, монахи, вот как вы должны тренироваться: “Нам будет легко делать замечания, и мы будем делать так, что нам будет легко делать замечания, потому что мы уважаем, чтим, почитаем Дхамму”.
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)Вот как тебе следует тренироваться, монахи.
Pañcime, bhikkhave, vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—
pañcime → pañc ime (pts)Монахи, есть эти пять течений речи, которые другие могут применить, чтобы обратиться к вам. Их речь может быть:
kālena vā akālena vā;сказанной в подходящий момент или в неподходящий;
bhūtena vā abhūtena vā;истиной или неправдой;
saṇhena vā pharusena vā;мягкой или грубой;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)связанной с благом или с вредом;
mettacittā vā dosantarā vā.сказанной с доброжелательностью или с внутренней злобой.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;Когда другие обращаются к вам, их речь может быть
bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;сказанной в подходящий момент или в неподходящий.
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;Когда другие обращаются к вам, их речь может быть истиной или неправдой…
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.с внутренней злобой.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts) | vo → kho (bj: PTS)Поэтому, монахи, вот как вы должны тренироваться:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā, na dosantarā.
ceva → eva (pts)“На наши умы [это] не будет оказывать влияния, мы не будем говорить плохих слов. Мы будем пребывать сострадательными ради их благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cittena vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all); abyāpajjena (mr) | cittena → cetasā (bj, sya-all, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (sī. syā. pī.), abyāpajjena (ka.) aṅguttaratikanipātaṭīkā oloketabbā (cck note) | tañca → tañ-ca (pts) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)Мы будем пребывать, распространяя на этого человека ум, наделённый доброжелательностью, и, начиная с него, мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, насыщенный доброжелательностью – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”.
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya kudālapiṭakaṁ ādāya.
kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | kuddālapiṭakaṁ → kudāla piṭakaṁ (bj: machasaṁ) | kudālapiṭakaṁ → kuddālapiṭakaṁ (cck: sī. syā. pī.) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, если бы пришёл человек с мотыгой и корзиной
So evaṁ vadeyya:и сказал:
‘ahaṁ imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ karissāmī’ti.
mahāpathaviṁ apathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)“Я сделаю так, что эта великая земля будет без земли”.
So tatra tatra vikhaṇeyya, tatra tatra vikireyya, tatra tatra oṭṭhubheyya, tatra tatra omutteyya:
vikhaṇeyya → khaṇeyya (bj, cck, pts1ed); khaneyya (sya1ed, sya2ed) | vikhaṇeyya → khaneyya (sya-all); khaṇeyya (pts) | vikireyya → vikīreyya (sya-all) | khaṇeyya → vikhaṇeyya (bj: machasaṁ) | vikhaṇeyya → khaṇeyya (cck: sī. syā. pī.)Он бы копал тут и там, разбрасывал почву тут и там, плевал бы тут и там, мочился бы тут и там, говоря:
‘apathavī bhavasi, apathavī bhavasī’ti.
apathavī → apaṭhavī (bj, sya-all, pts) | apathavī bhavasīti → apaṭhavī bhavisīti (sya-all)“Ну будь же без земли! Будь же без земли!”
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)Как вы думаете, монахи,
api nu so puriso imaṁ mahāpathaviṁ apathaviṁ kareyyā”ti?
mahāpathaviṁ apathaviṁ → mahāpaṭhaviṁ apaṭhaviṁ (bj, sya-all, pts)мог бы этот человек сделать так, чтобы эта великая земля была бы без земли?”
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)- Нет, почтенный.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Ayañhi, bhante, mahāpathavī gambhīrā appameyyā.
mahāpathavī → mahāpaṭhavī (bj, sya-all, pts) | ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts)Эта великая земля глубока и безмерна.
Sā na sukarā apathavī kātuṁ;
apathavī → apaṭhaviṁ (bj, sya-all); apaṭhavī (pts)Непросто сделать так, чтобы она была бы без земли.
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
yāvadeva → yāvad-eva (pts)Со временем этого человека ждали бы лишь усталость и досада.
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ—
evameva → evaṁ-eva (pts) | pañcime → pañc ime (pts)– Точно так же, монахи, есть эти пять течений речи…
kālena vā akālena vā;сказанной в подходящий момент или в неподходящий;
bhūtena vā abhūtena vā;истиной или неправдой;
saṇhena vā pharusena vā;мягкой или грубой;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)связанной с благом или с вредом;
mettacittā vā dosantarā vā.сказанной с доброжелательностью или с внутренней злобой.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;Когда другие обращаются к вам, их речь может быть сказанной в подходящий момент или в неподходящий.
bhūtena vā bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;Когда другие обращаются к вам, их речь может быть истиной или неправдой…
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts) | vo → kho (bj: PTS)Поэтому, монахи, вот как вы должны тренироваться:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
ceva → eva (pts)“На наши умы [это] не будет оказывать влияния, мы не будем говорить плохих слов. Мы будем пребывать сострадательными ради их благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ pathavisamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
pathavisamena → paṭhavisamena (bj, sya-all); paṭhavīsamena (pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | tañca → tañ-ca (pts) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)Мы будем пребывать, мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, подобный земле, – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”.
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya lākhaṁ vā haliddiṁ vā nīlaṁ vā mañjiṭṭhaṁ vā ādāya.
haliddiṁ → haliddaṁ (sya-all) | mañjiṭṭhaṁ → mañjeṭṭhaṁ (sya-all) | haliddiṁ → bhaliddaṁ (bj: syā) | mañjiṭṭhaṁ → mañjeṭṭhaṁ (bj: syā) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, если бы пришёл человек с [красками] – малиновой, [цвета] куркумы, индиго, кармина –
So evaṁ vadeyya:и сказал:
‘ahaṁ imasmiṁ ākāse rūpaṁ likhissāmi, rūpapātubhāvaṁ karissāmī’ti.
rūpaṁ → rūpāni (bj, sya-all, pts) | rūpāni → rūpaṁ (bj: machasaṁ)“Я нарисую картины на пустом пространстве, заставлю их появиться [на нём]”.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)Как вы думаете, монахи?
api nu so puriso imasmiṁ ākāse rūpaṁ likheyya, rūpapātubhāvaṁ kareyyā”ti?
rūpaṁ → rūpāni (sya-all)Мог бы этот человек нарисовать на пустом пространстве, заставить их появиться [на нём]?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)-Нет, почтенный.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Ayañhi, bhante, ākāso arūpī anidassano.
ayañhi → ayaṁ hi (bjt, pts)Потому что пустое пространство бесформенное и не-проявляющееся.
Tattha na sukaraṁ rūpaṁ likhituṁ, rūpapātubhāvaṁ kātuṁ;Непросто нарисовать картины там или же заставить картины появиться там.
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
yāvadeva → yāvad-eva (pts)Со временем этого человека ждали бы лишь усталость и досада.
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…
+ → na ceva (my) | pañcime → pañc ime (pts)– Точно так же, монахи, есть эти пять течений речи…
tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ ākāsasamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)“…мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, подобный пустому пространству, – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”. Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Seyyathāpi, bhikkhave, puriso āgaccheyya ādittaṁ tiṇukkaṁ ādāya.
seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, если бы пришёл человек с пылающим пучком травы
So evaṁ vadeyya:и сказал:
‘ahaṁ imāya ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpessāmi samparitāpessāmī’ti.
samparitāpessāmīti → saṁparitāpessāmīti (my)Я нагрею и сожгу воду в Ганге этим пылающим пучком травы”.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)Как вы думаете, монахи?
api nu so puriso ādittāya tiṇukkāya gaṅgaṁ nadiṁ santāpeyya samparitāpeyyā”ti?
samparitāpeyyāti → saṁparitāpeyyāti (my)Мог бы этот человек нагреть и сжечь воду в Ганге этим пылающим пучком травы?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)- Нет, почтенный.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Gaṅgā hi, bhante, nadī gambhīrā appameyyā.Потому что река Ганга глубока и безмерна.
Sā na sukarā ādittāya tiṇukkāya santāpetuṁ samparitāpetuṁ;
samparitāpetuṁ → saṁparitāpetuṁ (my)Непросто нагреть её или сжечь пылающим пучком травы.
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
yāvadeva → yāvad-eva (pts)Со временем этого человека ждали бы лишь усталость и досада.
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ kālena vā akālena vā …pe…
vā → (bj) | + → na ceva (my) | evameva → evam-eva (pts) | pañcime → pañc ime (pts)– Точно так же, монахи, есть эти пять течений речи…
tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ gaṅgāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)“…мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, подобный реке Ганге, – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”. Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Seyyathāpi, bhikkhave, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī chinnasassarā chinnabhabbharā.
tūlinī → tulinī (bj) | biḷārabhastā → viḷārabhastā (sya-all) | chinnabhabbharā → chinnapabbharā (sya-all); chinnababbharā (pts) | chinnabhabbharā → chinnabhabbharā (bj: katthaci) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)Это как, монахи, если бы сумка из кошачьей шкуры была бы натёртой, хорошо натёртой, очень тщательно натёртой, мягкой, шелковистой, не имеющей шуршания, не имеющей потрескивания.
Atha puriso āgaccheyya kaṭṭhaṁ vā kathalaṁ vā ādāya.
kathalaṁ → kaṭhalaṁ (bj, sya-all, pts1ed) | kathalaṁ → kaṭhalaṁ (pts) | kathalaṁ → kaṭhalaṁ (cck: sī. syā. pī.)И пришёл бы человек с палкой или с глиняным черепком
So evaṁ vadeyya:и сказал:
‘ahaṁ imaṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ karissāmi bharabharaṁ karissāmī’ti.
tūliniṁ → tuliniṁ (bj) | chinnabhabbharaṁ → chinnababbharaṁ (bj, pts); chinnapabbharaṁ (sya-all) | kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts) | biḷārabhastaṁ → viḷārabhastaṁ (sya-all)“Вот эта сумка из кошачьей шкуры, натёртая… Я сделаю так, что она зашуршит и затрещит”.
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
kiṁ maññatha → kim-maññatha (pts)Как вы думаете, монахи?
api nu so puriso amuṁ biḷārabhastaṁ madditaṁ sumadditaṁ suparimadditaṁ, mudukaṁ tūliniṁ, chinnasassaraṁ chinnabhabbharaṁ kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kareyya, bharabharaṁ kareyyā”ti?
tūliniṁ → tuliniṁ (bj) | kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts) | amuṁ biḷārabhastaṁ → imaṁ viḷārabhastaṁ (sya-all) | chinnabhabbharaṁ → chinnapabbharaṁ (sya-all); chinnababbharaṁ (pts)Мог бы этот человек заставить её шуршать и трещать палкой или глиняным черепком?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)- Нет, почтенный.
“Taṁ kissa hetu”?И почему?
“Amu hi, bhante, biḷārabhastā madditā sumadditā suparimadditā, mudukā tūlinī, chinnasassarā chinnabhabbharā.
amu → asu (bj, pts) | tūlinī → tulinī (bj) | amu hi → ayañahi (sya-all) | biḷārabhastā → viḷārabhastā (sya-all); biḷābhastā (pts) | chinnabhabbharā → chinnapabbharā (sya-all); chinnababbharā (pts) | hi → amu hi (bj: machasaṁ); ayañhi (bj: syā)Потому что эта сумка из кошачьей шкуры натёрта, хорошо натёрта, очень тщательно натёрта, мягкая, шелковистая, не имеющая шуршания, не имеющая потрескивания.
Sā na sukarā kaṭṭhena vā kathalena vā sarasaraṁ kātuṁ bharabharaṁ kātuṁ;
kathalena → kaṭhalena (bj, sya-all, pts)Непросто сделать так, чтобы она зашуршала и затрещала с помощью палки или глиняного черепка.
yāvadeva ca pana so puriso kilamathassa vighātassa bhāgī assā”ti.
so → (sya-all) | yāvadeva → yāvad-eva (pts)Со временем этого человека ждали бы лишь усталость и досада.
“Evameva kho, bhikkhave, pañcime vacanapathā yehi vo pare vadamānā vadeyyuṁ
evameva → evam-eva (pts) | pañcime → pañc ime (pts)– Точно так же, монахи, есть эти пять течений речи, которые другие могут применить, чтобы обратиться к вам. Их речь может быть:
kālena vā akālena vā;сказанной в подходящий момент или в неподходящий;
bhūtena vā abhūtena vā;истиной или неправдой;
saṇhena vā pharusena vā;мягкой или грубой;
atthasaṁhitena vā anatthasaṁhitena vā;
atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)связанной с благом или с вредом;
mettacittā vā dosantarā vā.сказанной с доброжелательностью или с внутренней злобой.
Kālena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ akālena vā;Когда другие обращаются к вам, их речь может быть сказанной в подходящий момент или в неподходящий.
bhūtena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ abhūtena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts)
saṇhena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ pharusena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts)
atthasaṁhitena vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ anatthasaṁhitena vā;
bhikkhave pare vadamānā vadeyyuṁ → (pts) | atthasaṁhitena → atthasañhitena (th) | anatthasaṁhitena → anatthasañhitena (th)
mettacittā vā, bhikkhave, pare vadamānā vadeyyuṁ dosantarā vā.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
vo → kho (pts)Поэтому, монахи, вот как вы должны тренироваться:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
ceva → eva (pts)“На наши умы [это] не будет оказывать влияния, мы не будем говорить плохих слов. Мы будем пребывать сострадательными ради их благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma, tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ biḷārabhastāsamena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | biḷārabhastāsamena → viḷārabhastasamena (sya-all) | biḷārabhastāsamena → viḷārahastasamena (bj: syā) | tañca → tañ-ca (pts) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)Мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, подобный сумке из кошачьей шкуры, – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”.
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Ubhatodaṇḍakena cepi, bhikkhave, kakacena corā ocarakā aṅgamaṅgāni okanteyyuṁ, tatrāpi yo mano padūseyya, na me so tena sāsanakaro.
cepi → pi ce (bj) | ubhatodaṇḍakena cepi → ubhatodaṇḍakenapi ce (sya-all) | ocarakā → vocarakā (sya-all) | ce → ce pi (bj: machasaṁ, PTS) | ocarakā → vocarakā (bj: syā)Монахи, даже если бы разбойники беспощадно отрезали вам одну часть тела за другой двуручной пилой, тот, кто зародит злой ум по отношению к ним, не будет исполнять моего учения.
Tatrāpi vo, bhikkhave, evaṁ sikkhitabbaṁ:
evaṁ → (sya-all) | vo → kho (pts) | vo → kho (bj: machasaṁ, PTS)Поэтому, монахи, вот как вы должны тренироваться:
‘na ceva no cittaṁ vipariṇataṁ bhavissati, na ca pāpikaṁ vācaṁ nicchāressāma, hitānukampī ca viharissāma mettacittā na dosantarā.
ceva → eva (pts)“На наши умы [это] не будет оказывать влияния, мы не будем говорить плохих слов. Мы будем пребывать сострадательными ради их благополучия, с доброжелательным умом, без внутренней злобы.
Tañca puggalaṁ mettāsahagatena cetasā pharitvā viharissāma tadārammaṇañca sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharissāmā’ti.
abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all) | tañca → tañ-ca (pts) | tadārammaṇañca → tadārammaṇañ-ca (pts)Мы будем пребывать, распространяя на них ум, наделённый доброжелательностью, и, начиная с них, мы будем пребывать, распространяя на весь окружающий мир ум, насыщенный доброжелательностью, – обильный, возвышенный, безмерный, не имеющий враждебности и недоброжелательности”.
Evañhi vo, bhikkhave, sikkhitabbaṁ.
evañhi → evaṁ hi (bjt, pts)Вот как вы должны тренироваться, монахи.
Imañca tumhe, bhikkhave, kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasi kareyyātha.
Imañca → imañce (?) | Imañca → imañce (cck: ?) | manasi kareyyātha → manasikareyyātha (bjt, th, pts) | imañca → imañ-ca (pts)Монахи, если вы постоянно держите в уме этот совет, [показанный] примером с пилой,
Passatha no tumhe, bhikkhave, taṁ vacanapathaṁ, aṇuṁ vā thūlaṁ vā, yaṁ tumhe nādhivāseyyāthā”ti?
taṁ → tañca (sya-all)видите ли вы какое-либо течение речи, незначительное или грубое, которое бы вы не могли вытерпеть?
“No hetaṁ, bhante”.
hetaṁ → h etaṁ (pts)-Нет, почтенный.
“Tasmātiha, bhikkhave, imaṁ kakacūpamaṁ ovādaṁ abhikkhaṇaṁ manasikarotha.
manasikarotha → manasi karotha (bjt)– Поэтому, монахи, вам следует постоянно держать в уме этот совет, [показанный] примером с пилой.
Taṁ vo bhavissati dīgharattaṁ hitāya sukhāyā”ti.Это приведёт к вашему благополучию и приятному на долгое время.
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam-avoca (pts)Так сказал Благословенный.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → abhinandun ti (pts)Монахи были довольны и восхитились словами Благословенного.