Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Majjhima Nikāya 78มัชฌิมนิกาย

Samaṇamuṇḍikasutta๗๘ สมณมุณฑิกสูตร

Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)
ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี

Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto samayappavādake tindukācīre ekasālake mallikāya ārāme paṭivasati mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ pañcamattehi paribbājakasatehi.
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj, pts) | pañcamattehi → sattamattehi (bj); timattehi (pts) | tindukācīre → tiṇḍukācīre (sya-all) | sattamattehi → timattehi (bj: PTS); pañcamattehi (bj: syā, machasaṁ) | samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (cck: sī. pī.) | tiṇḍukācīre → ba. tindukācīre (sya-all: sī.) | Samaṇamaṇḍikāputto → Bm Si -munṇ- throughout. (pts note) | tindukācīre → Si tiṇḍ- with note that the Burmese & Sinhalese reading is tind-. (pts note) | ārāme → This sentence is quoted at I. Sum. ViI. p. 32. (pts note) | timattehi → Skt ntimantehi; Bm Si pañcamattehi. (pts note)
สมัยนั้นแล ปริพาชกชื่ออุคคาหมานะ สมณมุณฑิกาบุตร กับปริพาชกประมาณ ๕๐๐ คน พร้อมด้วยปริพาชกบริษัทหมู่ใหญ่ อาศัยอยู่ใน อารามของพระนางมัลลิกาเทวีชื่อเอกศาลา ซึ่งแวดล้อมด้วยต้นมะพลับ อันเป็นที่ ประชุมแสดงลัทธิ

Atha kho pañcakaṅgo thapati sāvatthiyā nikkhami divā divassa bhagavantaṁ dassanāya.
divā divassa → divādivassa (th, pts)
ครั้งนั้น ช่างไม้ชื่อปัญจกังคะ ออกจากกรุงสาวัตถีเพื่อเข้าไปเฝ้า พระผู้มีพระภาคแต่ยังวัน
Atha kho pañcakaṅgassa thapatissa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)
ได้คิดว่า
“akālo kho tāva bhagavantaṁ dassanāya;“บัดนี้ไม่ใช่เวลาที่จะเข้าเฝ้าพระผู้มีพระภาค paṭisallīno bhagavā.
paṭisallīno → patisallīno (pts) | patisallīno → So Skt; Bm paṭisalliṇo; Si paṭisallīno. (pts note)
พระผู้มีพระภาคทรงหลีกเร้นอยู่
Manobhāvaniyānampi bhikkhūnaṁ asamayo dassanāya;
manobhāvaniyānampi → manobhāvanīyānampi (bjt, th) | manobhāvaniyānampi → manobhāvaniyānam pi (pts)
บัดนี้ ไม่ใช่เวลาที่จะเข้าไปหาภิกษุทั้งหลายผู้บำเพ็ญเพียรทางใจ
paṭisallīnā manobhāvaniyā bhikkhū.
paṭisallīnā → patisallīnā (pts) | manobhāvanīyā → … bhāvaniyyā (bj: sīmu8); ... bhāvaniyā (bj: machasaṁ, PTS)
ภิกษุทั้งหลายผู้บำเพ็ญเพียร ทางใจยังหลีกเร้นอยู่
Yannūnāhaṁ yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkameyyan”ti.
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj) | tindukācīro → tiṇḍukācīro (sya-all) | samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkameyyanti → samaṇamaṇḍikāputto ten upasaṁkameyyan ti (pts) | tindukācīro → tindukāvīraṁ (bj: sīmu8) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my)
ทางที่ดี เราควรเข้าไปหาอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตร ที่อารามของพระนางมัลลิกาเทวีชื่อเอกศาลา ซึ่งแวดล้อมด้วยต้นมะพลับ อันเป็น ที่ประชุมแสดงลัทธิ”
Atha kho pañcakaṅgo thapati yena samayappavādako tindukācīro ekasālako mallikāya ārāmo yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami.
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj) | tindukācīro → tiṇḍukācīro (sya-all) | yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto → (sya-all) | tindukācīro → Skt t-cīraṁ. (pts note) | ārāmo → Bm (alone) adds yena Ugg. paribbājako Samanam-. (pts note) | yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)
ลำดับนั้น ช่างไม้ชื่อปัญจกังคะจึงเข้าไปหาอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตร ถึงอารามของพระนางมัลลิกาเทวีชื่อเอกศาลา ซึ่งแวดล้อมด้วยต้นมะพลับ อันเป็น ที่ประชุมแสดงลัทธิ

Tena kho pana samayena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto mahatiyā paribbājakaparisāya saddhiṁ nisinno hoti unnādiniyā uccāsaddamahāsaddāya anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathentiyā, seyyathidaṁ—
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj, pts) | uccāsaddamahāsaddāya → uccāsaddāya mahāsaddāya (pts) | seyyathidaṁ → seyyathīdaṁ (th, pts)
สมัยนั้น อุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตรกำลังนั่งสนทนาอยู่กับ ปริพาชกบริษัทหมู่ใหญ่ผู้กำลังสนทนาถึงดิรัจฉานกถา ต่าง ๆ ด้วยเสียงดังอื้ออึง คือ
rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ annakathaṁ pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthikathaṁ sūrakathaṁ visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā.
itthikathaṁ → itthīkathaṁ (sya-all) | kumbhaṭṭhānakathaṁ → kumbhaṭṭhānakathaṁ kumbhadāsikathaṁ (sya-all) | + → yānakathaṁ (bjt)
พูดเรื่องพระราชา เรื่องโจร เรื่องมหาอำมาตย์ เรื่องกองทัพ เรื่องภัย เรื่อง การรบ เรื่องข้าว เรื่องน้ำ เรื่องผ้า เรื่องที่นอน เรื่องพวงดอกไม้ เรื่องของหอม เรื่องญาติ เรื่องยาน เรื่องบ้าน เรื่องนิคม เรื่องเมืองหลวง เรื่องชนบท เรื่องสตรี (เรื่องบุรุษ) เรื่องคนกล้าหาญ เรื่องตรอก เรื่องท่าน้ำ เรื่องคนที่ล่วงลับไปแล้ว เรื่อง เบ็ดเตล็ด เรื่องโลก เรื่องทะเล เรื่องความเจริญ และความเสื่อม อย่างนั้น ๆ

Addasā kho uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto pañcakaṅgaṁ thapatiṁ dūratova āgacchantaṁ.
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj, pts) | dūratova → dūrato (th) | dūratova → dūrato va (pts)
อุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตร ได้เห็นช่างไม้ชื่อปัญจกังคะกำลังเดิน มาแต่ไกล
Disvāna sakaṁ parisaṁ saṇṭhāpesi:
saṇṭhāpesi → saṇṭhapesi (bj, sya-all) | saṇṭhāpesi → sañṭhapesi (th)
จึงห้ามบริษัทของตนว่า
“appasaddā bhonto hontu, mā bhonto saddamakattha;
saddamakattha → saddam akattha (pts)
“ท่านผู้เจริญทั้งหลาย โปรดเงียบหน่อย อย่าส่งเสียงอื้ออึง
ayaṁ samaṇassa gotamassa sāvako āgacchati pañcakaṅgo thapati.
ayaṁ → (sya-all)
นี้คือช่างไม้ชื่อ ปัญจกังคะผู้เป็นสาวกของพระสมณโคดมกำลังเดินมา
Yāvatā kho pana samaṇassa gotamassa sāvakā gihī odātavasanā sāvatthiyaṁ paṭivasanti ayaṁ tesaṁ aññataro pañcakaṅgo thapati.ท่านเป็นสาวกคนหนึ่งบรรดา สาวกของพระสมณโคดมผู้เป็นคฤหัสถ์ นุ่งขาวห่มขาว ผู้อาศัยอยู่ ณ กรุงสาวัตถี Appasaddakāmā kho pana te āyasmanto appasaddavinītā appasaddassa vaṇṇavādino;
appasaddakāmā → appasaddā (bj)
ท่านเหล่านั้นชอบเสียงเบา แนะนำให้พูดกันเบา ๆ สรรเสริญคุณของคนที่พูดเสียง เบา
appeva nāma appasaddaṁ parisaṁ viditvā upasaṅkamitabbaṁ maññeyyā”ti.
appeva nāma → appevanāma (th) | appeva → app eva (pts) | upasaṅkamitabbaṁ → upasaṁkamitabbaṁ (pts)
บางทีช่างไม้ชื่อปัญจกังคะทราบว่าบริษัทเสียงเบา ท่านอาจจะเข้ามาหาก็ได้”
Atha kho te paribbājakā tuṇhī ahesuṁ.ลำดับนั้น ปริพาชกเหล่านั้นจึงได้พากันนิ่ง

Atha kho pañcakaṅgo thapati yena uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṁ sammodi.
samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj) | samaṇamuṇḍikāputtena → samaṇamaṇḍikāputtena (bj, pts) | samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami → samaṇamaṇḍikāputto ten upasaṁkami (pts) | samaṇamuṇḍikāputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → samaṇamaṇḍikāputto ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
ลำดับนั้น ช่างไม้ชื่อปัญจกังคะได้เข้าไปหาอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตรถึงที่อยู่ ได้สนทนาปราศรัย
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho pañcakaṅgaṁ thapatiṁ uggāhamāno paribbājako samaṇamuṇḍikāputto etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | samaṇamuṇḍikāputto → samaṇamaṇḍikāputto (bj) | samaṇamuṇḍikāputto etadavoca catūhi → samaṇamaṇḍikāputto etad avoca catuhi (pts) | sārāṇīyaṁ → sāranīyaṁ (bj: machasaṁ)
พอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึง กันแล้ว นั่ง ณ ที่สมควร อุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตรได้กล่าวกับช่างไม้ ชื่อปัญจกังคะว่า

“catūhi kho ahaṁ, gahapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.
gahapati → thapati (bj, sya-all, pts) | paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | Catuhi → So Skt Bu; Si Bm catūhi. (pts note) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th)
“ช่างไม้ เราบัญญัติบุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการว่า เป็นผู้มี กุศลเพียบพร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มี ใครสู้วาทะได้
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)
ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, gahapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpakaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati—
gahapati → thapati (bj, sya-all, pts) | pāpakammaṁ → pāpakaṁ kammaṁ (bj, sya-all, pts) | pāpakaṁ → pāpikaṁ (bj, sya-all, pts) | saṅkappaṁ saṅkappeti → saṁkappaṁ saṁkappeti (pts)
คือ บุคคลในโลกนี้ ๑. ไม่ทำกรรมชั่วทางกาย ๒. ไม่กล่าววาจาชั่ว ๓. ไม่ดำริความดำริชั่ว ๔. ไม่ประกอบอาชีพชั่ว
imehi kho ahaṁ, gahapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhan”ti.
gahapati → thapati (bj, sya-all) | paññapemi → paññāpemi (bj, pts) | purisapuggalaṁ paññapemi → parisapuggalaṁ paññāpemi (sya-all) | gahapati catūhi → thapati catuhi (pts) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th) | ayojjhanti → ayojjhan ti (pts)
ช่างไม้ เราบัญญัติบุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลว่า เป็นผู้มี กุศลเพียบพร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มี ใครสู้วาทะได้”

Atha kho pañcakaṅgo thapati uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa bhāsitaṁ neva abhinandi nappaṭikkosi.
samaṇamuṇḍikāputtassa → samaṇamaṇḍikāputtassa (bj, pts) | neva → n eva (pts)
ลำดับนั้น ช่างไม้ชื่อปัญจกังคะ ไม่ยินดี ไม่คัดค้านภาษิตของอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตร
Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi:
uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)
ลุกจากอาสนะจากไปด้วยคิดว่า
“bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṁ ājānissāmī”ti.“เราจักรู้ทั่วถึง เนื้อความแห่งภาษิตนี้ ในสำนักของพระผู้มีพระภาค”

Atha kho pañcakaṅgo thapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)
จึงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค ถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ nisinno kho pañcakaṅgo thapati yāvatako ahosi uggāhamānena paribbājakena samaṇamuṇḍikāputtena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
samaṇamuṇḍikāputtena → samaṇamaṇḍikāputtena (bj, pts)
ได้กราบทูลเรื่องที่สนทนาปราศรัย กับอุคคาหมานปริพาชก สมณมุณฑิกาบุตรให้พระผู้มีพระภาคฟังทั้งหมด

Evaṁ vutte, bhagavā pañcakaṅgaṁ thapatiṁ etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)
เมื่อช่างไม้ชื่อปัญจกังคะกราบทูลอย่างนี้แล้ว พระผู้มีพระภาคได้ ตรัสว่า
“evaṁ sante kho, thapati, daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho, yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṁ.
samaṇamuṇḍikāputtassa → samaṇamaṇḍikāputtassa (bj, pts) | uttamapattipatto → uttamappattipatto (th)
“ช่างไม้ เมื่อเป็นอย่างนี้ เด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ ก็จักเป็นผู้มีกุศลเพียบพร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มีใครสู้วาทะได้
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa kāyotipi na hoti, kuto pana kāyena pāpakammaṁ karissati, aññatra phanditamattā.
pāpakammaṁ → pāpakaṁ kammaṁ (bj, sya-all, pts) | kāyotipi → kāyo ti pi (pts)
แท้จริง เด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ แม้แต่กายก็ยังไม่รู้จัก จักทำกรรมชั่ว ทางกายได้ที่ไหนเล่า นอกจากจะมีเพียงอาการนอนดิ้นรน
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa vācātipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ vācaṁ bhāsissati, aññatra roditamattā.
pāpakaṁ → pāpikaṁ (bj, sya-all, pts) | vācātipi → vācā ti pi (pts) | bhāsissati → bhāssisati (pts)
เด็กอ่อนที่ยังนอน หงายอยู่ แม้แต่วาจาก็ยังไม่รู้จัก จักกล่าววาจาชั่วได้ที่ไหนเล่า นอกจากจะมีเพียงการ ร้องไห้
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa saṅkappotipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappissati, aññatra vikūjitamattā.
vikūjitamattā → vikujjattamattā (si); vikujjitamattā (sya-all, km, pts1ed) | pāpakaṁ → pāpikaṁ (bj) | vikūjitamattā → vikujjitamattā (pts) | vikūjitamattā → vikujjantamattā (bj: sīmu. vikujjitamattā – syā, PTS) | vikūjitamattā → vikujjitamattā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vikujjitamattā → So Bu; Skt vikujjantamantā; Bm vikujitamattā; Si kujijtamattā (for? kujjitamattā). (pts note) | saṅkappotipi → saṁkappo ti pi (pts) | saṅkappaṁ saṅkappissati → saṁkappaṁ saṁkappissati (pts)
เด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ แม้แต่ความดำริก็ยังไม่รู้จัก จักดำริชั่วได้แต่ ที่ไหนเล่า นอกจากจะมีการส่งเสียงร้อง
Daharassa hi, thapati, kumārassa mandassa uttānaseyyakassa ājīvotipi na hoti, kuto pana pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvissati, aññatra mātuthaññā.
ājīvotipi → ājīvo tipi (bjt) | mātuthaññā → mātu thaññā (th) | ājīvotipi → ājīvo ti pi (pts) | mātuthaññā → mātutthaññā (pts)
เด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ แม้แต่การ เลี้ยงชีพก็ยังไม่รู้จัก จักเลี้ยงชีพชั่วได้ที่ไหนเล่า นอกจากการดื่มน้ำนมของมารดา
Evaṁ sante kho, thapati, daharo kumāro mando uttānaseyyako sampannakusalo bhavissati paramakusalo uttamapattipatto samaṇo ayojjho, yathā uggāhamānassa paribbājakassa samaṇamuṇḍikāputtassa vacanaṁ.
samaṇamuṇḍikāputtassa → samaṇamaṇḍikāputtassa (bj, pts) | uttamapattipatto → uttamappattipatto (th)
ช่างไม้ เมื่อเป็นอย่างนี้ เด็กอ่อนที่ยังนอนหงายอยู่ก็จักเป็นผู้มีกุศลเพียบพร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มีใครสู้วาทะได้

Catūhi kho ahaṁ, thapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi na ceva sampannakusalaṁ na paramakusalaṁ na uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ, api cimaṁ daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ samadhigayha tiṭṭhati.
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | samadhiggayha → So Si Bu; Skt Bm s-igayha. (pts note) | api cimaṁ → apicimaṁ (bjt, th) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th) | catūhi → catuhi (pts) | ceva → eva (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts)
ช่างไม้ เราบัญญัติบุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการว่า มิใช่ผู้มีกุศลเพียบพร้อม มิใช่ผู้มีกุศลยอดเยี่ยม มิใช่สมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควร บรรลุไม่มีใครสู้วาทะได้ แต่บุรุษบุคคลนี้ยังดีกว่าเด็กอ่อนที่นอนหงายอยู่บ้าง
Katamehi catūhi?
catūhi → catuhi (pts)
ธรรม ๔ ประการ อะไรบ้าง
Idha, thapati, na kāyena pāpakammaṁ karoti, na pāpakaṁ vācaṁ bhāsati, na pāpakaṁ saṅkappaṁ saṅkappeti, na pāpakaṁ ājīvaṁ ājīvati—
pāpakammaṁ → pāpakaṁ kammaṁ (bj, sya-all, pts) | pāpakaṁ → pāpikaṁ (bj, sya-all) | na → (sya-all) | pāpakaṁ vācaṁ → pāpikaṁ vācam (pts) | saṅkappaṁ saṅkappeti → saṁkappaṁ saṁkappeti (pts)
คือ บุรุษบุคคลในโลกนี้ ๑. ไม่ทำกรรมชั่วทางกาย ๒. ไม่กล่าววาจาชั่ว ๓. ไม่ดำริความดำริชั่ว ๔. ไม่ประกอบอาชีพชั่ว
imehi kho ahaṁ, thapati, catūhi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi na ceva sampannakusalaṁ na paramakusalaṁ na uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ, api cimaṁ daharaṁ kumāraṁ mandaṁ uttānaseyyakaṁ samadhigayha tiṭṭhati.
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | api cimaṁ → apicimaṁ (bjt, th) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th) | samadhigayha → samadhiggayha (th, pts) | catūhi → catuhi (pts) | ceva → eva (pts) | cimaṁ → imaṁ (pts)
เราบัญญัติบุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๔ ประการนี้แลว่า มิใช่ผู้มีกุศล เพียบพร้อม มิใช่ผู้มีกุศลยอดเยี่ยม มิใช่สมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มี ใครสู้วาทะได้ แต่บุรุษบุคคลนี้ยังดีกว่าเด็กอ่อนที่นอนหงายอยู่บ้าง

Dasahi kho ahaṁ, thapati, dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ.
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th)
ช่างไม้ เราบัญญัติบุรุษบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการว่า เป็นผู้มี กุศลเพียบพร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุไม่มี ใครสู้วาทะได้

Ime akusalā sīlā;
akusalā sīlā tamahaṁ → akusalasīlā tāhaṁ (bj); akusalasīlā taham (pts) | akusalasīlā → akusalā sīlā (bj: machasaṁ, syā) | akusalasīlā → Bm Si akusalā, & kusalā infra, throughout. (pts note)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเหล่านี้เป็นอกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); kahaṁ (si); tahaṁ (pts1ed) | tāhaṁ → kahaṁ (bj: sīmu8); tahaṁ (bj: PTS); tamahaṁ (bj: machasaṁ, syā) | tamahaṁ → kahaṁ (cck: sī.); tahaṁ (cck: pī.) | tamahaṁ → anekavāresu tahanti pāṭho dissati. * yu. ime akusalasīlā tahanti dissanti (sya-all: sī) | taham → Bm Si tam ahaṁ, -- Si noting that in Sinh: ‘Anekavāresu tahan ti pāṭho dissati': Skt kahaṁ (bis). (pts note) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Itosamuṭṭhānā akusalā sīlā;
akusalā sīlā tamahaṁ → akusalasīlā tahaṁ (pts) | itosamuṭṭhānā akusalā sīlā → ito samuṭṭhānā akusalasīlā (bjt)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเป็นอกุศล มีสมุฏฐานมาจากจิตนี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
vadāmi → Skt repeat this sentence. (pts note) | tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | tamahaṁ → tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Idha akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti;
akusalā sīlā → akusalasīlā (bj, pts) | nirujjhanti → Skt nirūjjhanti. (pts note)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเป็นอกุศลดับไปโดยไม่เหลือในที่นี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Evaṁ paṭipanno akusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti;เรากล่าวว่า ‘ข้อที่บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้ ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่ง ศีลที่เป็นอกุศล tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’

Ime kusalā sīlā;
kusalā sīlā tamahaṁ → kusalasīlā tāhaṁ (bj) | kusalasīlā → kusalā sīlā (bj: machasaṁ, syā)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเหล่านี้เป็นกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Itosamuṭṭhānā kusalā sīlā;
kusalā sīlā tamahaṁ → kusalasīlā tahaṁ (pts) | itosamuṭṭhānā kusalā sīlā → ito samuṭṭhānā kusalasīlā (bjt)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเป็นกุศลมีสมุฏฐานมาแต่จิตนี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | tamahaṁ → tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Idha kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti;
kusalā sīlā → kusalasīlā (bj, pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ศีลเป็นกุศลดับไปโดยไม่เหลือในที่นี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Evaṁ paṭipanno kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti;
evaṁ paṭipanno → evaṁ-paṭipanno (pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้ ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่ง ศีลที่เป็นกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’

Ime akusalā saṅkappā;
akusalā saṅkappā tamahaṁ → akusalasaṅkappā tāhaṁ (bj); akusalasaṁkappā tahaṁ (pts) | akusalasaṅkappā → akusalā saṅkappā (bj: machasaṁ, syā)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริเหล่านี้เป็นอกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā;
akusalā saṅkappā tamahaṁ → akusalasaṁkappā tahaṁ (pts) | itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā → ito samuṭṭhānā akusalasaṅkappā (bjt)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริที่เป็นอกุศลมีสมุฏฐานมาแต่จิตนี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Idha akusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti;
akusalā saṅkappā → akusalasaṅkappā (bj, pts) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā (pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริที่เป็นอกุศลดับไปโดยไม่เหลือในที่นี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่ บุคคลควรรู้’
Evaṁ paṭipanno akusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti;
akusalānaṁ → So Bm Si; Skt kusalānaṁ. (pts note) | saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้ ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่ง ความดำริที่เป็นอกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’

Ime kusalā saṅkappā;
kusalā saṅkappā tamahaṁ → kusalasaṅkappā tāhaṁ (bj); kusalasaṁkappā tahaṁ (pts) | kusalasaṅkappā → kusalā saṅkappā (bj: machasaṁ, syā)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริเหล่านี้เป็นกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā;
kusalā saṅkappā tamahaṁ → kusalasaṁkappā tahaṁ (pts) | kusalasaṁkappā → So Bm Si; Skt akusalā-. (pts note) | itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā → ito samuṭṭhānā kusalasaṅkappā (bjt)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริเป็นกุศลมีสมุฏฐานมาแต่จิตนี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bjt) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’
Idha kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti;
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj, pts) | kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā (pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่ความดำริที่เป็นกุศลดับไปโดยไม่เหลือในที่นี้
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคล ควรรู้’
Evaṁ paṭipanno kusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti;
saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
เรากล่าวว่า ‘ข้อที่บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้ ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่ง ความดำริที่เป็นกุศล
tamahaṁ, thapati, veditabbanti vadāmi.
tamahaṁ → tāhaṁ (bj); tahaṁ (pts) | veditabbanti → veditabban ti (pts)
เป็นสิ่งที่บุคคลควรรู้’

Katame ca, thapati, akusalā sīlā?
akusalā sīlā → akusalasīlā (bj, pts)
ศีลที่เป็นอกุศล เป็นอย่างไร
Akusalaṁ kāyakammaṁ, akusalaṁ vacīkammaṁ, pāpako ājīvo—คือ กายกรรมที่เป็นอกุศล วจีกรรมที่เป็นอกุศล การเลี้ยงชีพที่เป็นบาป ime vuccanti, thapati, akusalā sīlā.
akusalā sīlā → akusalasīlā (bj, pts)
เหล่านี้ เราเรียกว่า ‘ศีลที่เป็นอกุศล’

Ime ca, thapati, akusalā sīlā kiṁsamuṭṭhānā?
akusalā sīlā → akusalasīlā (bj, pts)
ศีลที่เป็นอกุศลเหล่านี้มีอะไรเป็นสมุฏฐาน
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
samuṭṭhānampi → samuṭṭhānam pi (pts)
คือ แม้สมุฏฐานแห่งศีลที่เป็นอกุศลเหล่านั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
‘Cittasamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
vacanīyaṁ → vacanīyā (bj) | vacanīyā → vacaniyyā (bj: sīmu8) | cittasamuṭṭhānātissa vacanīyaṁ → cittasamuṭṭhānā ti ssa vacanīyam (pts)
สมุฏฐาน แห่งศีลนี้ควรกล่าวว่า ‘มีจิตเป็นสมุฏฐาน’
Katamaṁ cittaṁ?จิตดวงไหนเล่า Cittampi hi bahuṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ.
bahuṁ → bahu (bj: syā, PTS) | bahu → Bm here et infra bahuṁ. (pts note) | cittampi → cittam pi (pts)
แท้จริงจิตมีหลายดวง มีหลายอย่าง มีหลายประการ คือ
Yaṁ cittaṁ sarāgaṁ sadosaṁ samohaṁ, itosamuṭṭhānā akusalā sīlā.
yaṁ → taṁ (bj) | yaṁ cittaṁ → sacittaṁ (pts) | akusalā sīlā → akusalasīlā (pts) | itosamuṭṭhānā → ito samuṭṭhānā (bjt)
จิตที่มีราคะ จิตที่มี โทสะ และจิตที่มีโมหะ ศีลที่เป็นอกุศลมีจิตเหล่านี้เป็นสมุฏฐาน

Ime ca, thapati, akusalā sīlā kuhiṁ aparisesā nirujjhanti?
akusalā sīlā → akusalasīlā (bj, pts)
ศีลที่เป็นอกุศลเหล่านี้ดับไปโดยไม่เหลือในที่ไหน
Nirodhopi nesaṁ vutto.
vutto → Skt vuttaṁ. (pts note) | nirodhopi → nirodho pi (pts)
คือ แม้ความดับแห่งศีลที่เป็นอกุศลเหล่านั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
Idha, thapati, bhikkhu kāyaduccaritaṁ pahāya kāyasucaritaṁ bhāveti, vacīduccaritaṁ pahāya vacīsucaritaṁ bhāveti, manoduccaritaṁ pahāya manosucaritaṁ bhāveti, micchājīvaṁ pahāya sammājīvena jīvitaṁ kappeti—
micchājīvaṁ → micchāājīvaṁ (bj, pts) | sammājīvena jīvitaṁ → sammāājīvena jīvikaṁ (bj, pts) | jīvikaṁ → Si jīvitaṁ. (pts note) | manosucaritaṁ → mano sucaritaṁ (bjt) | vacīsucaritaṁ → vacīsucaritam (pts) | micchājīvaṁ → micchā-ājīvaṁ (pts) | sammājīvena jīvitaṁ → sammā-ājīvena jīvikaṁ (pts)
ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ ละกายทุจริต เจริญกายสุจริต ละวจีทุจริต เจริญวจีสุจริต ละมโนทุจริต เจริญมโนสุจริต ละมิจฉาอาชีวะ เลี้ยงชีพด้วยสัมมาอาชีวะ
etthete akusalā sīlā aparisesā nirujjhanti.
etthete akusalā sīlā → etth ete akusalasīlā (pts)
ศีลที่เป็นอกุศลเหล่านี้ ดับไปโดยไม่เหลือในธรรมเหล่านี้

Kathaṁ paṭipanno, thapati, akusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
paṭipanno → paṭipanno ca (bj, pts)
ผู้ปฏิบัติอย่างไร จึงชื่อว่าปฏิบัติเพื่อความดับแห่งศีลที่เป็นอกุศล
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | anuppannānaṁ → anupannānaṁ (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
๒. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อละ บาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
๓. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อทำ กุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ṭhitiyā → Bm thītiyā. (pts note) | bhiyyobhāvāya → Skt bhīyyobhāvāya. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิยโยภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่ง กุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, akusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
sīlānaṁ → sīlānam (pts)
ช่างไม้ บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่งศีลที่เป็น อกุศล

Katame ca, thapati, kusalā sīlā?
kusalā sīlā → kusalasīlā (pts)
ศีลที่เป็นกุศล เป็นอย่างไร
Kusalaṁ kāyakammaṁ, kusalaṁ vacīkammaṁ, ājīvaparisuddhampi kho ahaṁ, thapati, sīlasmiṁ vadāmi.
ājīvaparisuddhampi → ājīvaparisuddhipi (bj); ājīvapārisuddhiṁpi (sya-all) | vacīkammaṁ ājīvaparisuddhampi → vacīkammam ājīvapārisuddhiṁ pi (pts)
คือ กายกรรมที่เป็นกุศล วจีกรรมที่เป็นกุศล และแม้อาชีวะอันบริสุทธิ์ก็ รวมอยู่ในศีล
Ime vuccanti, thapati, kusalā sīlā.
kusalā sīlā → kusalasīlā (bj, pts)
เหล่านี้เราเรียกว่า ‘ศีลที่เป็นกุศล’

Ime ca, thapati, kusalā sīlā kiṁsamuṭṭhānā?
kusalā sīlā → kusalasīlā (bj, pts)
ศีลที่เป็นกุศลเหล่านี้มีอะไรเป็นสมุฏฐาน
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
samuṭṭhānampi → samuṭṭhānam pi (pts)
คือ แม้สมุฏฐานแห่งศีลที่เป็นกุศลเหล่านั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
‘Cittasamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
vacanīyaṁ → vacanīyā (bj) | cittasamuṭṭhānātissa → cittasamuṭṭhānā ti ssa (pts)
สมุฏฐานแห่ง ศีลนี้ควรกล่าวว่า ‘มีจิตเป็นสมุฏฐาน’
Katamaṁ cittaṁ?จิตดวงไหนเล่า Cittampi hi bahuṁ anekavidhaṁ nānappakārakaṁ.
bahuṁ → bahu (th, pts) | cittampi → cittam pi (pts)
แท้จริง จิตมีหลายดวง มีหลายอย่าง มีหลายประการ คือ
Yaṁ cittaṁ vītarāgaṁ vītadosaṁ vītamohaṁ, itosamuṭṭhānā kusalā sīlā.
kusalā sīlā → kusalasīlā (pts) | itosamuṭṭhānā → ito samuṭṭhānā (bjt)
จิตที่ปราศจากราคะ ที่ปราศจากโทสะ และที่ปราศจากโมหะ ศีลที่เป็นกุศลมีจิตเหล่านี้เป็นสมุฏฐาน

Ime ca, thapati, kusalā sīlā kuhiṁ aparisesā nirujjhanti?
kusalā sīlā → kusalasīlā (bj, pts)
ศีลที่เป็นกุศลเหล่านี้ดับไปโดยไม่เหลือในที่ไหน
Nirodhopi nesaṁ vutto.
nirodhopi → nirodho pi (pts)
คือ แม้ความดับแห่งศีลที่เป็นกุศลเหล่านั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
Idha, thapati, bhikkhu sīlavā hoti no ca sīlamayo,ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้มีศีล แต่หาใช่มีเพียงศีลก็พอ tañca cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ yathābhūtaṁ pajānāti; yatthassa te kusalā sīlā aparisesā nirujjhanti.
kusalā sīlā → kusalasīlā (bj, pts) | tañca → tañ ca (pts) | yatthassa → yatth assa (pts)
ยังจะต้องรู้ชัดเจโตวิมุตติ ปัญญาวิมุตติ ตามความเป็นจริง ซึ่งเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่งศีลที่เป็นกุศลเหล่านั้น

Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างไร จึงจะชื่อว่าปฏิบัติเพื่อความดับแห่งศีลที่เป็นกุศล Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…๒. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…
uppādāya → Si adds pe. (pts note) | kusalānaṁ → akusalānaṁ (pts)
๓. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts) | uppannānaṁ → uppannānam (pts)
๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิยโยภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่ง กุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, kusalānaṁ sīlānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.ช่างไม้ บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่งศีลที่เป็นกุศล

Katame ca, thapati, akusalā saṅkappā?
akusalā saṅkappā → akusalasaṅkappā (bj) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā kāmasaṁkappo (pts)
ความดำริที่เป็นอกุศล เป็นอย่างไร
Kāmasaṅkappo, byāpādasaṅkappo, vihiṁsāsaṅkappo—
kāmasaṅkappo byāpādasaṅkappo vihiṁsāsaṅkappo → byāpādasaṁkappo vihiṁsāsaṁkappo (pts)
คือ ความดำริในกาม ความดำริในพยาบาท ความดำริในการเบียดเบียน
ime vuccanti, thapati, akusalā saṅkappā.
akusalā saṅkappā → akusalasaṅkappā (bj) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā (pts)
เหล่านี้เราเรียกว่า ‘ความดำริที่เป็นอกุศล’

Ime ca, thapati, akusalā saṅkappā kiṁsamuṭṭhānā?
akusalā saṅkappā → akusalasaṅkappā (bj) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่เป็นอกุศลเหล่านี้ มีอะไรเป็นสมุฏฐาน
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
samuṭṭhānampi → samuṭṭhānam pi (pts)
คือ แม้สมุฏฐานแห่งความดำริที่เป็นอกุศลเหล่านั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
‘Saññāsamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
vacanīyaṁ → vacanīyā (bj) | saññāsamuṭṭhānātissa → saññāsamuṭṭhānā ti ssa (pts)
สมุฏฐานแห่งความดำรินี้ควรกล่าวว่า ‘มีสัญญาเป็นสมุฏฐาน’
Katamā saññā?สัญญาประเภทไหนเล่า Saññāpi hi bahū anekavidhā nānappakārakā.
bahū → bahu (sya-all) | nānappakārakā → nānappakārikā (bj: PTS) | nānappakārikā → Si inserts yā. (pts note) | saññāpi → saññā pi (pts)
แท้จริง แม้สัญญาก็มีมาก มีหลายอย่าง มีหลายประการ คือ
Kāmasaññā, byāpādasaññā, vihiṁsāsaññā—สัญญาในกาม สัญญาในพยาบาท สัญญาในการเบียดเบียน itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā.
itosamuṭṭhānā akusalā saṅkappā → ito samuṭṭhānā akusalasaṅkappā (bjt) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่เป็นอกุศลมีสัญญาเหล่านี้ เป็นสมุฏฐาน

Ime ca, thapati, akusalā saṅkappā kuhiṁ aparisesā nirujjhanti?
akusalā saṅkappā → akusalasaṅkappā (bj) | akusalā saṅkappā → akusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่เป็นอกุศลเหล่านี้ ดับไปโดยไม่เหลือในที่ไหน
Nirodhopi nesaṁ vutto.
nirodhopi → nirodho pi (pts)
คือ แม้ความดับแห่งความดำริที่เป็นอกุศลนั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
Idha, thapati, bhikkhu vivicceva kāmehi …pe… paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
kāmehi → Bm inserts pa; Si inserts vivicca, akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pitisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ; Skt insert a dash. (pts note) | + → vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ (th) | vivicceva → eva (pts) | paṭhamaṁ jhānaṁ → paṭhamajjhānaṁ (pts)
ภิกษุใน ธรรมวินัยนี้ สงัดจากกาม และอกุศลธรรมทั้งหลายแล้ว บรรลุปฐมฌาน ที่มีวิตก วิจาร ปีติและสุขอันเกิดจากวิเวกอยู่
etthete akusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti.ซึ่งเป็นที่ดับไปโดยไม่เหลือแห่งความดำริที่เป็น อกุศล

Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, akusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างไร จึงจะชื่อว่าปฏิบัติเพื่อความดับแห่งความดำริที่เป็นอกุศล
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ป้องกันบาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดมิให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…๒. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…๓. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
dhammānaṁ → Skt omit. (pts note) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิยโยภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่ง กุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, akusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
ช่างไม้ บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่งความดำริ ที่เป็นอกุศล

Katame ca, thapati, kusalā saṅkappā?
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj, pts) | kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā nekkhammasaṁkappo (pts)
ความดำริที่เป็นกุศล เป็นอย่างไร
Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṁsāsaṅkappo—
nekkhammasaṅkappo abyāpādasaṅkappo avihiṁsāsaṅkappo → abyāpādasaṁkappo avihiṁsāsaṁkappo (pts)
คือ ความดำริในเนกขัมมะ ความดำริในความไม่พยาบาท ความดำริในความ ไม่เบียดเบียน
ime vuccanti, thapati, kusalā saṅkappā.
kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā (pts)
เหล่านี้เราเรียกว่า ‘ความดำริที่เป็นกุศล’

Ime ca, thapati, kusalā saṅkappā kiṁsamuṭṭhānā?
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj, pts) | kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่เป็นกุศลนี้ มีอะไรเป็นสมุฏฐาน
Samuṭṭhānampi nesaṁ vuttaṁ.
samuṭṭhānampi → samuṭṭhānam pi (pts)
คือ แม้สมุฏฐานแห่งความดำริที่เป็นกุศลเหล่านั้นเราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
‘Saññāsamuṭṭhānā’tissa vacanīyaṁ.
vacanīyaṁ → vacanīyā (bj) | saññāsamuṭṭhānātissa → saññāsamuṭṭhānā ti ssa (pts)
สมุฏฐาน แห่งความดำรินี้ควรกล่าวว่า ‘มีสัญญาเป็นสมุฏฐาน’
Katamā saññā?สัญญาประเภทไหนเล่า Saññāpi hi bahū anekavidhā nānappakārakā.
bahū → bahu (sya-all, pts) | nānappakārakā → nānappakārikā (pts) | nānappakārakā → nānappakārikā (bj: PTS) | nānappakārikā → Si inserts yā. (pts note) | saññāpi → saññā pi (pts)
แท้จริง แม้สัญญาก็มีมาก มีหลายอย่าง มีหลายประการ คือ
Nekkhammasaññā, abyāpādasaññā, avihiṁsāsaññā—สัญญาใน เนกขัมมะ สัญญาในความไม่พยาบาท สัญญาในความไม่เบียดเบียน itosamuṭṭhānā kusalā saṅkappā.
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj, pts) | kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่ เป็นกุศลมีสัญญาเหล่านี้เป็นสมุฏฐาน

Ime ca, thapati, kusalā saṅkappā kuhiṁ aparisesā nirujjhanti?
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj, pts) | kusalā saṅkappā → kusalasaṁkappā (pts)
ความดำริที่เป็นกุศลเหล่านี้ ดับไปโดยไม่เหลือในที่ไหน
Nirodhopi nesaṁ vutto.
nirodhopi → nirodho pi (pts)
คือ แม้ความดับแห่งความดำริที่เป็นกุศลนั้น เราก็ได้กล่าวไว้แล้ว
Idha, thapati, bhikkhu vitakkavicārānaṁ vūpasamā …pe… dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati;
dutiyaṁ jhānaṁ → dutiyajjhānaṁ (pts)
เพราะวิตก วิจารสงบระงับไป ภิกษุในธรรมวินัยนี้บรรลุทุติยฌาน ฯลฯ อยู่
etthete kusalā saṅkappā aparisesā nirujjhanti.
kusalā saṅkappā → kusalasaṅkappā (bj) | etthete kusalā saṅkappā → etth ete kusalasaṁkappā (pts)
ซึ่งเป็นที่ดับไปโดย ไม่เหลือแห่งความดำริที่เป็นกุศลเหล่านี้

Kathaṁ paṭipanno ca, thapati, kusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti?
saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างไร จึงจะชื่อว่าปฏิบัติเพื่อความดับแห่งความดำริที่เป็นกุศล
Idha, thapati, bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati;
vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อทำ บาปอกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดไม่ให้เกิดขึ้น
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya …pe…๒. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อละบาปอกุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว anuppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ uppādāya …pe…๓. สร้างฉันทะ ฯลฯ เพื่อทำกุศลธรรมที่ยังไม่เกิดให้เกิดขึ้น uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti vāyamati vīriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati.
ṭhitiyā → ṭhitiya (pts) | vīriyaṁ → viriyaṁ (bjt, th, pts)
๔. สร้างฉันทะ พยายาม ปรารภความเพียร ประคองจิต มุ่งมั่นเพื่อ ความดำรงอยู่ ไม่เลือนหาย ภิยโยภาพ ไพบูลย์ เจริญเต็มที่แห่ง กุศลธรรมที่เกิดขึ้นแล้ว
Evaṁ paṭipanno kho, thapati, kusalānaṁ saṅkappānaṁ nirodhāya paṭipanno hoti.
saṅkappānaṁ → saṁkappānaṁ (pts)
ช่างไม้ บุคคลผู้ปฏิบัติอย่างนี้แล ชื่อว่าเป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความดับแห่งความดำริ ที่เป็นกุศล

Katamehi cāhaṁ, thapati, dasahi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhaṁ?
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | cāhaṁ → (sya-all) | cāhaṁ → ‘cāhaṁ’ (bj: syāmapotthake natthi.) | cāhaṁ → So Skt; Si omits cāhaṁ; Bm reads ca alone. (pts note) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th)
ช่างไม้ เราบัญญัติบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการ ไหนว่า เป็นผู้มีกุศลสมบูรณ์ มีกุศลอย่างยิ่ง เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มี ใครสู้วาทะได้
Idha, thapati, bhikkhu asekhāya sammādiṭṭhiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsaṅkappena samannāgato hoti, asekhāya sammāvācāya samannāgato hoti, asekhena sammākammantena samannāgato hoti, asekhena sammāājīvena samannāgato hoti, asekhena sammāvāyāmena samannāgato hoti, asekhāya sammāsatiyā samannāgato hoti, asekhena sammāsamādhinā samannāgato hoti, asekhena sammāñāṇena samannāgato hoti, asekhāya sammāvimuttiyā samannāgato hoti—
asekhāya → asekkhāya (bj: sīmu8) | asekhāya → Skt Bm asekhena. (pts note) | sammāsaṅkappena → sammāsaṁkappena (pts) | sammāājīvena → sammā ājīvena (pts)
คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ ๑. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาทิฏฐิ ที่เป็นอเสขะ ๒. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาสังกัปปะ ที่เป็นอเสขะ ๓. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาวาจา ที่เป็นอเสขะ ๔. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมากัมมันตะ ที่เป็นอเสขะ ๕. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาอาชีวะ ที่เป็นอเสขะ ๖. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาวายามะ ที่เป็นอเสขะ ๗. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาสติ ที่เป็นอเสขะ ๘. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาสมาธิ ที่เป็นอเสขะ ๙. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาญาณะ ที่เป็นอเสขะ ๑๐. เป็นผู้ประกอบด้วยสัมมาวิมุตติ ที่เป็นอเสขะ
imehi kho ahaṁ, thapati, dasahi dhammehi samannāgataṁ purisapuggalaṁ paññapemi sampannakusalaṁ paramakusalaṁ uttamapattipattaṁ samaṇaṁ ayojjhan”ti.
paññapemi → paññāpemi (bj, sya-all, pts) | uttamapattipattaṁ → uttamappattipattaṁ (th) | ayojjhanti → ayojjhan ti (pts)
เราบัญญัติบุคคลผู้ประกอบด้วยธรรม ๑๐ ประการนี้แลว่า เป็นผู้มีกุศลเพียบ พร้อม มีกุศลยอดเยี่ยม เป็นสมณะผู้บรรลุธรรมชั้นสูงที่ควรบรรลุ ไม่มีใครสู้วาทะได้”

Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idaṁ avoca (pts)
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamano pañcakaṅgo thapati bhagavato bhāsitaṁ abhinandīti.ช่างไม้ชื่อปัญจกังคะมีใจยินดีชื่นชมพระภาษิต ของพระผู้มีพระภาค ดังนี้แล

Samaṇamuṇḍikasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
suttaṁ → samaṇamuṇḍakasuttaṁ (bj: machasaṁ, syā) | samaṇamuṇḍikasuttaṁ niṭṭhitaṁ → samaṇamaṇḍikā suttaṁ (bjt)
สมณมุณฑิกสูตรที่ ๘ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Italiano · Српски · ไทย