Dhanañjānisutta๙๗ ธนัญชานิสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน สถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṁ cārikaṁ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṁ.
Dakkhiṇāgirismiṁ → So Sk Si Bu; Bm Dakkhiṇāgīrismiṁ. (pts note) | cārikaṁ carati → cārikañcarati (th) | bhikkhusaṅghena → bhikkhusaṁghena (ms2005, pts)สมัยนั้นแล ท่านพระสารีบุตรเที่ยวจาริกไปในทักขิณาคีรีชนบท พร้อมด้วยภิกษุหมู่ใหญ่
Atha kho aññataro bhikkhu rājagahe vassaṁvuṭṭho yena dakkhiṇāgiri yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.
vassaṁvuṭṭho → vassaṁ vuttho (bj, sya-all, km) | sāriputto → sārīputto (sya-all) | dakkhiṇāgiri yenāyasmā → dakkhiṇāgirī yen āyasmā (pts) | vassaṁvuṭṭho → vassaṁvuttho (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | vuṭṭho → Si vuttho. (pts note) | vassaṁvuṭṭho → vassaṁ vuṭṭho (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)ครั้งนั้น ภิกษุรูปหนึ่งจำพรรษาอยู่ในกรุงราชคฤห์ ได้เข้าไป หาท่านพระสารีบุตรถึงทักขิณาคีรีชนบท ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho taṁ bhikkhuṁ āyasmā sāriputto etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | etadavoca → etad avoca (pts)พอเป็นที่ ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระสารีบุตรได้ถามภิกษุนั้นว่า
“kaccāvuso, bhagavā arogo ca balavā cā”ti?
arogo → Sk ārogo. (pts note) | kaccāvuso → kacc āvuso (pts)“ท่านผู้มีอายุ พระผู้มีภาคไม่ทรงประชวร และยังทรงมีพระกำลังอยู่หรือ”
“Arogo cāvuso, bhagavā balavā cā”ti.
cāvuso → āvuso (pts)ภิกษุนั้นกล่าวตอบว่า “ท่านผู้มีอายุ พระผู้มีพระภาคไม่ทรงประชวร และยัง ทรงมีพระกำลังอยู่ ขอรับ”
“Kacci panāvuso, bhikkhusaṅgho arogo ca balavā cā”ti?
balavā → balava (pts) | bhikkhusaṅgho → bhikkhusaṁgho (ms2005) | panāvuso bhikkhusaṅgho → pan āvuso bhikkhusaṁgho (pts)“ภิกษุสงฆ์ไม่ป่วยไข้และยังมีกำลังอยู่หรือ”
“Bhikkhusaṅghopi kho, āvuso, arogo ca balavā cā”ti.
bhikkhusaṅghopi → bhikkhu saṅghopi (bjt) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁghopi (ms2005) | bhikkhusaṅghopi → bhikkhusaṁgho pi (pts)“แม้ภิกษุสงฆ์ก็ไม่ป่วยไข้และยังมีกำลังอยู่ ขอรับ”
“Ettha, āvuso, taṇḍulapālidvārāya dhanañjāni nāma brāhmaṇo atthi.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts1ed) | ettha āvuso taṇḍulapālidvārāya → etthāvuso taṇḍulapāladvārāyaṁ (bj) | taṇḍulapālidvārāya → taṇḍulapāladvārāyaṁ (sya-all) | taṇḍulapālidvārāya dhanañjāni → taṇḍulapāladvārāyaṁ dhānañjāni (pts) | taṇḍulapāladvārāyaṁ → taṇḍulapālidvārāyaṁ (bj: machasaṁ) | dhanañjāni → dhānañjāni (bj: PTS) | dhanañjāni → dhānañjāni (cck: sī. pī.) | Taṇḍulapāladvārāyaṁ → So Si Bu; Sk Bm Taṇḍulapālidvārāya. (pts note) | Dhānañjāni → So Sk Bu; Si Dhanañjani; Bm Dhānañjānī. (pts note) | atthi → Bm omits atthi. (pts note)“พราหมณ์ชื่อธนัญชานิอยู่ใกล้ประตูตัณฑุลปาลิ ในกรุงราชคฤห์นั้น
Kaccāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo arogo ca balavā cā”ti?
dhanañjāni → dhanañjāni nāma (bj) | kaccāvuso dhanañjāni → kacc āvuso dhānañjāni nāma (pts)เขาไม่ ป่วยไข้และยังมีกำลังอยู่หรือ”
“Dhanañjānipi kho, āvuso, brāhmaṇo arogo ca balavā cā”ti.
dhanañjānipi → dhānañjāni pi (pts)“แม้ธนัญชานิพราหมณ์ก็ไม่ป่วยไข้และยังมีกำลังอยู่ ขอรับ”
“Kacci panāvuso, dhanañjāni brāhmaṇo appamatto”ti?
panāvuso dhanañjāni → pan āvuso dhānañjāni (pts) | appamattoti → appamatto ti (pts)“ธนัญชานิพราหมณ์ยังเป็นผู้ไม่ประมาทอยู่หรือ”
“Kuto panāvuso, dhanañjānissa brāhmaṇassa appamādo?
panāvuso → no āvuso (bj, sya-all) | panāvuso dhanañjānissa → no āvuso dhānañjānissa (pts) | no → So Si; Bm pan'; Sk nu. (pts note)ภิกษุนั้นกราบเรียนว่า “ท่านผู้มีอายุ ธนัญชานิพราหมณ์ของเราจะไม่ประมาท ที่ไหนได้
Dhanañjāni, āvuso, brāhmaṇo rājānaṁ nissāya brāhmaṇagahapatike vilumpati, brāhmaṇagahapatike nissāya rājānaṁ vilumpati.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)เขาอาศัยพระราชาเที่ยวเบียดบัง(เอาผลประโยชน์ของ)พราหมณ์และคหบดี อาศัยพวกพราหมณ์และคหบดีเบียดบัง(เอาผลประโยชน์)ของรัฐ
Yāpissa bhariyā saddhā saddhakulā ānītā sāpi kālaṅkatā;
saddhakulā → saddhākulā (bj, sya-all, pts) | sāpi kālaṅkatā aññāssa → sāpissa kālakatā aññassa (bj) | kālaṅkatā aññāssa → kālakatā aññassa (sya-all) | saddhākulā → saddhakulā (bj: machasaṁ) | saddhakulā → saddhā kulā (th, pts) | yāpissa → yā pi ssa (pts) | sāpi kālaṅkatā → sā pi ssa kālakatā (pts)แม้ภรรยาของเขา ผู้มีศรัทธา ที่ขอมาจากตระกูลมีศรัทธา ก็ตายไปเสียแล้ว
aññāssa bhariyā assaddhā assaddhakulā ānītā”ti.
assaddhakulā → assaddhākulā (bj) | assaddhā assaddhakulā → asaddhā asaddhā kulā (sya-all) | assaddhakulā ānītāti → assaddhā kulā ānītā ti (pts) | añña’ssa → aññāssa (bj: sīmu8, machasaṁ) | assaddhākulā → assaddhakulā (bj: machasaṁ) | assa → So MSS. (pts note) | assaddhā → Bm asaddhā asaddhakulā (but saddhā kulā above); Si asaddhā. (pts note)ภรรยาคนใหม่ของเขา ไม่มีศรัทธา เขาขอมาจากตระกูลไม่มีศรัทธา”
“Dussutaṁ vatāvuso, assumha, dussutaṁ vatāvuso, assumha;
assumha → assumhā (bj) | assumha dussutaṁ vatāvuso assumha → assumhā (sya-all) | vatāvuso assumha → vat āvuso assumhā (pts) | Dussutaṁ → Bm dusutaṁ. (pts note) | assumhā → Si omits this repetition. (pts note)ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “ท่านผู้มีอายุ
ye mayaṁ dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ pamattaṁ assumha.
assumha appeva ca nāma → assumhā appevanāma (bj, sya-all) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | assumha → assumhā (pts) | pamattaṁ → Sk appamattaṁ. (pts note)การที่เราได้ฟังว่าธนัญชานิพราหมณ์ เป็นผู้ประมาท เป็นข่าวไม่ดีเลย
Appeva ca nāma mayaṁ kadāci karahaci dhanañjāninā brāhmaṇena saddhiṁ samāgaccheyyāma, appeva nāma siyā kocideva kathāsallāpo”ti?
dhanañjāninā → dhānañjāninā (pts) | nāma → sk omits appeva ca nāma; Si omits ca. (pts note) | appeva ca nāma → appevanāma (bjt, th) | appeva nāma → appevanāma (th) | kocideva kathāsallāpoti → kocid eva kathāsallāpo ti (pts)ถ้ากระไร เราจะได้พบกับธนัญชานิพราหมณ์นั้น สักครั้งหนึ่ง ทำอย่างไร เราจึงจะได้สนทนาปราศัยบ้าง”
Atha kho āyasmā sāriputto dakkhiṇāgirismiṁ yathābhirantaṁ viharitvā yena rājagahaṁ tena cārikaṁ pakkāmi.ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรอยู่ในทักขิณาคีรีชนบทตามอัธยาศัยแล้ว จึงจาริกไปทางกรุงราชคฤห์
Anupubbena cārikaṁ caramāno yena rājagahaṁ tadavasari.
cārikaṁ caramāno → cārikañcaramāno (th) | tadavasari → tad avasari (pts)เที่ยวจาริกไปตามลำดับ จนถึงกรุงราชคฤห์แล้ว
Tatra sudaṁ āyasmā sāriputto rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.ได้ยิน ว่า สมัยนั้นท่านพระสารีบุตรอยู่ ณ พระเวฬุวันสถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุง ราชคฤห์
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | piṇḍāya → (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts)ครั้นในเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงราชคฤห์
Tena kho pana samayena dhanañjāni brāhmaṇo bahinagare gāvo goṭṭhe duhāpeti.
duhāpeti → dohāpeti (bj, pts) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | dohāpeti → duhāpeti (bj: machasaṁ, syā) | nagare → Sk nang. (pts note) | dohāpeti → Bm Si duhāpeti. (pts note) | bahinagare → bahi nagare (pts)สมัยนั้น ธนัญชานิพราหมณ์ใช้คนให้รีดนมโคซึ่งอยู่ที่คอก โคนอกกรุง
Atha kho āyasmā sāriputto rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena dhanañjāni brāhmaṇo tenupasaṅkami.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | tenupasaṅkami → ten upasaṁkami (pts)ท่านพระสารีบุตรเที่ยวบิณฑบาตในกรุงราชคฤห์ กลับจากบิณฑบาต ภายหลังฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปหาธนัญชานิพราหมณ์ถึงที่อยู่
Addasā kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmantaṁ sāriputtaṁ dūratova āgacchantaṁ.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | dūratova → dūrato va (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ได้เห็นท่านพระสารีบุตรกำลังเดินมาแต่ไกล
Disvāna yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)จึงเข้าไปหาท่านพระสารีบุตร ถึงที่อยู่แล้วกล่าวว่า
“ito, bho sāriputta, payo, pīyataṁ tāva bhattassa kālo bhavissatī”ti.
tāva → tava (sya-all) | pīyataṁ → So Sk; Si p. tava; Bm piyataṁ; Bu pīyyataṁ. (pts note)“นิมนต์ดื่มนมสดทางนี้เถิด พระคุณเจ้าสารีบุตร ยังพอมีเวลา สำหรับฉันภัตตาหาร”
“Alaṁ, brāhmaṇa.ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า “อย่าเลย พราหมณ์
Kataṁ me ajja bhattakiccaṁ.
kataṁ me → katamme (bjt)วันนี้อาตมภาพทำภัตกิจ เสร็จแล้ว
Amukasmiṁ me rukkhamūle divāvihāro bhavissati.อาตมภาพจักพักกลางวันที่โคนไม้โน้น
Tattha āgaccheyyāsī”ti.
tattha → tatra (sya-all)ท่านควรจะมาพบอาตมภาพที่ โคนไม้นั้น”
“Evaṁ, bho”ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | bhoti → bho ti (pts)ธนัญชานิพราหมณ์รับคำแล้ว
Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo pacchābhattaṁ bhuttapātarāso yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṁ sammodi.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | yenāyasmā → yen āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)ต่อมา ธนัญชานิพราหมณ์บริโภคอาหารเช้า เสร็จแล้วภายหลังเวลาอาหาร ได้เข้าไปหาท่านพระสารีบุตรถึงที่อยู่ ได้สนทนา ปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ āyasmā sāriputto etadavoca:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | Kacci → Bm kaccā. (pts note) | etadavoca → etad avoca kacci (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้ว จึงนั่ง ณ ที่สมควร ท่านพระสารีบุตรได้ถามธนัญชานิพราหมณ์ว่า
“kaccāsi, dhanañjāni, appamatto”ti?
kaccāsi → kaccisi (bj, sya-all) | kaccāsi dhanañjāni appamattoti → si dhānañjāni appamatto ti (pts)“ธนัญชานิ ท่านเป็นผู้ไม่ ประมาทอยู่หรือ”
“Kuto, bho sāriputta, amhākaṁ appamādo yesaṁ no mātāpitaro posetabbā, puttadāro posetabbo, dāsakammakarā posetabbā, mittāmaccānaṁ mittāmaccakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, ñātisālohitānaṁ ñātisālohitakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, atithīnaṁ atithikaraṇīyaṁ kātabbaṁ, pubbapetānaṁ pubbapetakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, devatānaṁ devatākaraṇīyaṁ kātabbaṁ, rañño rājakaraṇīyaṁ kātabbaṁ, ayampi kāyo pīṇetabbo brūhetabbo”ti?
puttadāro posetabbo dāsakammakarā → puttadārā (bj) | posetabbā → posetabbā dāsakammakaraporisaṁ posetabbaṁ (bj) | dāsakammakarā posetabbā → dāsakammakaraporisaṁ posetabbaṁ (sya-all, pts) | pīṇetabbo → piṇetabbo (sya-all) | posetabbaṁ → So Sk Si; Bm dāsakammakarā p-bbā. (pts note) | ñātisālohitakaraṇīyaṁ → Sk ñ-itaṁ k'īyaṁ. (pts note) | atithikaraṇīyaṁ → Si atithīk-. (pts note) | pīṇetabbo → Bm Si piṇetabbo. (pts note) | yesaṁ no → yesanno (th) | ayampi → ayam pi (pts) | brūhetabboti → brūhetabbo ti (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ได้ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร โยมจะไม่ประมาทได้ อย่างไร เพราะโยมต้องเลี้ยงมารดาบิดา ต้องเลี้ยงบุตรและภรรยา ต้องเลี้ยงพวก ทาสกรรมกรและคนรับใช้ ต้องทำกิจที่ควรทำแก่มิตรและอำมาตย์ ต้องทำกิจที่ควร ทำแก่ญาติสาโลหิต ต้องทำกิจที่ควรทำแก่แขก ต้องทำบุญที่ควรแก่บุรพเปตชน ต้องทำการบวงสรวงที่ควรทำแก่เทวดา ต้องสนองพระราชกรณียกิจของพระราชา แม้กายนี้ก็ต้องบำรุงบำเรอ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni,
dhanañjāni idhekacco mātāpitūnaṁ → dhānañjāni idh ekacco mātāpitunnaṁ (pts)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “ธนัญชานิ ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่า อย่างไร
idhekacco mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | mātāpitunnaṁ → mātāpitūnaṁ (bj: syā, machasaṁ) | mātāpitunnaṁ → Bm Si mātāpitūnaṁ. (pts note) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt) | idhekacco mātāpitūnaṁ → idh ekacco mātāpitunnaṁ (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุ แห่งมารดาบิดา นายนิรยบาลพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติ อธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, mātāpitaro vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | nirayapālāti → nirayapālā ti (pts) | panassa → pan assa (pts)เขาควรได้ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้าเองประพฤติ อธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมารดาบิดา ขอนายนิรยบาลอย่า ฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือมารดาบิดาของผู้นั้นจะพึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอเพราะเหตุแห่งข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนาย นิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.
hidaṁ → h idaṁ (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร ไม่ใช่
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandaṁtaṁ (bj: syā, PTS) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁ yeva (pts)ที่แท้คนนั้นถึงจะ คร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาลก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni,
dhanañjāni idhekacco → dhānañjāni idh ekacco (pts) | taṁ → tam (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
idhekacco puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacārī → dhammacārī (bj) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt) | idhekacco → idh ekacco (pts) | tamenaṁ → tam enaṁ (pts)บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, puttadāro vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
puttadāro → puttadārā (bj) | labheyya → labheyyuṁ (bj) | visamacārī → visamacācī (sya-all) | panassa labheyya → pan assa labheyyuṁ (pts) | nirayapālāti → nirayapālā ti (pts)เขาควรได้ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้าเองประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือบุตรและภรรยาของผู้นั้นจะ พึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่ง ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikandantaṁ → Sk vikkandantaṁ. (pts note) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁ yeva (pts)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | dhanañjāni idhekacco → dhānañjāni idh ekacco (pts) | nirayapālā → Sk adds upālā. (pts note) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt) | tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu → taṁ enaṁ addhammacariyāvisamacariyāhetu (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งทาสกรรมกรและคนรับใช้ นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขา ไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, dāsakammakaraporisā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
dāsakammakaraporisā → dāsakammakaraporisaṁ (bj, sya-all) | labheyyuṁ → labheyya (bj, sya-all) | nirayapālāti dāsakammakaraporisā → nirayapālā ti dāsakammakaraporisaṁ (pts) | labheyyuṁ → labheyya (bj: sīmu8) | labheyya → Here, as once supra, Sk reads labheyyuṁ. (pts note)เขาควรได้ ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่ง ทาสกรรมกรและคนรับใช้ ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือพวก ทาสกรรมกรและคนรับใช้ของผู้นั้นจะพึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยัง นรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมิตรและอำมาตย์ นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยัง นรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, mittāmaccā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
dāsakammakaraporisaṁ → So Si; Sk d-risañ ca pan'; . . . labheyyuṁ; Bm d-rā vā . . . labeyyaṁ. (pts note)เขาควรได้ข้ออ้าง หรือว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมิตรอำมาตย์ ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือมิตรและอำมาตย์ของผู้นั้นจะ พึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่ง ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งญาติสาโลหิต นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, ñātisālohitā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?เขาควรได้ข้ออ้างหรือ ว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งญาติสาโลหิต ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือญาติสาโลหิตของผู้นั้นจะพึง ได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่ง ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งแขก นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุ แห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, atithī vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
atithī → atithino (sya-all)เขาควรได้ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้า ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งแขก ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่า ข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือแขกของผู้นั้นจะพึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่า เขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikkandantaṁ yeva (bjt) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาลก็ ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyā hetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุรพเปตชน นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, pubbapetā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
ahosiṁ → ahosi (bjt)เขาควรได้ข้ออ้างหรือ ว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุรพเปตชน ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือบุรพเปตชนของผู้นั้นจะพึงได้ ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งข้าพเจ้า ทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikkandantaṁ yeva (bjt) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyā hetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งเทวดา นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุ แห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, devatā vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?เขาควรได้ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้า ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งเทวดา ขอนายนิรยบาลอย่า ฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือเทวดาของผู้นั้นจะพึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอนาย นิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลบางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งพระราชา นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติอธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho rañño hetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, rājā vā panassa labheyya ‘eso kho amhākaṁ hetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?เขาควรได้ข้ออ้าง หรือว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งพระราชา ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือพระราชาของผู้นั้นจะพึงได้ข้อ อ้างหรือว่า ‘คนนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งข้าพเจ้า ทั้งหลาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.
hidaṁ → h idaṁ (pts)“ไม่ใช่ พระคุณเจ้าสารีบุตร
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁ yeva (pts)ที่แท้คนนั้นถึงจะคร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาล ก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, idhekacco kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, tamenaṁ adhammacariyāvisamacariyāhetu nirayaṁ nirayapālā upakaḍḍheyyuṁ.
pīṇanāhetu brūhanāhetu → pīṇanahetu brūhanahetu (bj) | pīṇanāhetu → piṇanāhetu (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyavisamacariyāhetu (sya-all) | pīṇanahetu → pīṇanāhetu (bj: machasaṁ, syā, PTS) | brūhanahetu → brūhanāhetu (bj: machasaṁ, syā, PTS) | adhammacariyāvisamacariyāhetu → adhammacariyā visamacariyāhetu (bjt)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “ธนัญชานิท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคล บางคนในโลกนี้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุง บำเรอกาย นายนิรยบาลจะพึงฉุดคร่าเขาไปยังนรก เพราะเหตุแห่งการประพฤติ อธรรมและประพฤติไม่สม่ำเสมอ
Labheyya nu kho so ‘ahaṁ kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosiṁ, mā maṁ nirayaṁ nirayapālā’ti, pare vā panassa labheyyuṁ ‘eso kho kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī ahosi, mā naṁ nirayaṁ nirayapālā’”ti?
pīṇanāhetu brūhanāhetu → pīṇanahetu brūhanahetu (bj) | pīṇanāhetu → piṇanāhetu (sya-all) | pīṇanahetu → pīṇanāhetu (bj: machasaṁ, syā, PTS) | brūhanahetu → brūhanāhetu (bj: machasaṁ, syā, PTS) | pīṇanāhetu → Sk pīṇanahetu; Bm Si piṇanā hetu. (pts note) | brūhanāhetu → Sk brūhanahetu. (pts note) | ahaṁ → aham (pts) | nirayapālāti → nirayapālā ti (pts) | panassa → pan assa (pts)เขาควรได้ข้ออ้างหรือว่า ‘ข้าพเจ้าประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย ขอนายนิรยบาลอย่าฉุดคร่า ข้าพเจ้าไปยังนรกเลย’ หรือชนเหล่าอื่นของผู้นั้นจะพึงได้ข้ออ้างหรือว่า ‘คนนี้ ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย ขอนาย นิรยบาลอย่าฉุดคร่าเขาไปยังนรกเลย”
“No hidaṁ, bho sāriputta.
hidaṁ → h idaṁ (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร ไม่ใช่
Atha kho naṁ vikkandantaṁyeva niraye nirayapālā pakkhipeyyuṁ”.
vikkandantaṁyeva → vikandantaṁyeva (th) | vikkandantaṁyeva → vikandantaṁ yeva (pts)ที่แท้คนนั้นถึงจะ คร่ำครวญมากมาย นายนิรยบาลก็ต้องโยนเขาลงนรกจนได้”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mātāpitūnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “ธนัญชานิ ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมารดาบิดากับบุคคล ผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมารดาบิดา
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐ กว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, mātāpitūnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมารดาบิดา ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, mātāpitūnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj, pts) | tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมารดาบิดา ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
dhammacariyāsamacariyā → brahmacariyā samacariyā (bj); dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติ อธรรมและการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mātāpitaro ceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | kattuṁ → pāpakammaṁ kātuṁ (bj: machasaṁ, PTS) | kātuṁ → So Bm Si; Sk here & elsewhere in this Sutta kattuṁ. (pts note) | ceva → eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถเลี้ยงมารดา บิดา ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa;
maññasi → maññesi (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | visamacārī → (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, puttadārassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, puttadārassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติ สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุตรและภรรยา ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | Adhammacariyāvisamacariyāhi → Sk here omits hi. (pts note) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรม และการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรม และการประพฤติไม่ สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā yehi sakkā puttadārañceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | puttadārañceva → puttadāre ceva (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | puttadāre → So Sk Si; Bm puttadāraṅ. (pts note) | + → visamacariyā hi bho sāriputta dhammacariyā samacariyā seyyoti (bjt) | puttadārañceva → puttadāre eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถเลี้ยงบุตร และภรรยา ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งทาสกรรมกรและคนรับใช้ กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งทาสกรรมกรและคนรับใช้
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุ แห่งทาสกรรมกรและคนรับใช้ ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, dāsakammakaraporisassa hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติ สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งทาสกรรมกรและคนรับใช้ ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติ ธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรมและการประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā dāsakammakaraporise ceva posetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | dāsakammakaraporise ceva → dāsakammakaraporisañceva (bj) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dāsakammakaraporise → dāsakammakaraporisaṁ (sya-all) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | puttadāre → puttadāraṁ (bj: syā) | yehi → ye hi (bjt) | dāsakammakaraporise ceva → dāsakammakaraporisañ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถเลี้ยงทาส กรรมกรและคนรับใช้ ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā mittāmaccānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมิตรและอำมาตย์ กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมิตรและอำมาตย์
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, mittāmaccānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งมิตรและอำมาตย์ ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, mittāmaccānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติ สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งมิตรและอำมาตย์ ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติ ธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรมและการประพฤติ ไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā mittāmaccānañceva mittāmaccakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | eva → Sk adds hetu dhammacārī. (pts note) | mittāmaccānañceva → mittāmaccānaṁ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่มิตรและอำมาตย์ ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā ñātisālohitānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | vā → va (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งญาติสาโลหิต กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งญาติสาโลหิต
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, ñātisālohitānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งญาติสาโลหิต ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, ñātisālohitānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งญาติสาโลหิตประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติ สม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรม และการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā ñātisālohitānañceva ñātisālohitakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | ñātisālohitānañceva → ñātisālohitānaṁ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่ญาติสาโลหิต ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā atithīnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | adhammacārī → dhammacārī (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งแขก กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุ แห่งแขก
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, atithīnaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งแขกไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, atithīnaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอเพราะเหตุ แห่งแขก ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรมและการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā atithīnañceva atithikaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | atithīnañceva atithikaraṇīyaṁ → atithīnaṁ eva atithīkaraṇīyaṁ (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่แขก ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā pubbapetānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุรพเปตชน กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งบุรพเปตชน
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, pubbapetānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งบุรพเปตชน ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, pubbapetānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งบุรพเปตชนประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติ สม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรม และการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā pubbapetānañceva pubbapetakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | pubbapetānañceva → pubbapetānaṁ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่บุรพเปตชน ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā devatānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งเทวดา กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่ง เทวดา
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, devatānaṁ hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;
visamacārī → samacārī (pts)“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งเทวดาไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, devatānaṁ hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งเทวดาประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรม และการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā devatānañceva devatākaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | devatānañceva → devatānaṁ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่เทวดา ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā rañño hetu dhammacārī samacārī assa;
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งพระราชา กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุ แห่งพระราชา
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, rañño hetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;“พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะ เหตุแห่งพระราชาไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, rañño hetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งพระราชาประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyā hi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติ สม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรมและการประพฤติไม่สม่ำเสมอ”
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā rañño ceva rājakaraṇīyaṁ kātuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjituṁ.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁ kammaṁ kattuṁ (bj) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | rājakaraṇīyaṁ → So Si; Sk Bm rājākaraṇīyaṁ. (pts note) | ceva → eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts)“การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถทำกรณียกิจ แก่พระราชา ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่
Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, yo vā kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa;
pīṇanāhetu brūhanāhetu → pīṇanahetu brūhanahetu (bj) | pīṇanāhetu → piṇanāhetu (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | brūhanāhetu → Sk pīṇanahetu brūhanahetu. (pts note)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย กับบุคคลผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย
katamaṁ seyyo”ti?
seyyoti → seyyo ti (pts)บุคคลไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Yo hi, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu adhammacārī visamacārī assa, na taṁ seyyo;
pīṇanāhetu brūhanāhetu → pīṇanahetu brūhanahetu (bj) | pīṇanāhetu → piṇanāhetu (sya-all)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร บุคคลผู้ประพฤติอธรรม ประพฤติไม่สม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย ไม่ประเสริฐ
yo ca kho, bho sāriputta, kāyassa pīṇanāhetu brūhanāhetu dhammacārī samacārī assa, tadevettha seyyo.
pīṇanāhetu brūhanāhetu → pīṇanahetu brūhanahetu (bj) | pīṇanāhetu → piṇanāhetu (sya-all) | tadevettha → tad ev ettha (pts)ส่วนบุคคล ผู้ประพฤติธรรม ประพฤติสม่ำเสมอ เพราะเหตุแห่งการบำรุงบำเรอกาย ประเสริฐกว่า
Adhammacariyāvisamacariyāhi, bho sāriputta, dhammacariyāsamacariyā seyyo”ti.
adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyavisamacariyāhi (sya-all) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyasamacariyā (sya-all) | adhammacariyāvisamacariyāhi → adhammacariyā visamacariyāhi (bjt) | dhammacariyāsamacariyā → dhammacariyā samacariyā (bjt) | seyyoti → seyyo ti (pts)แท้จริง การประพฤติธรรมและการประพฤติสม่ำเสมอ ประเสริฐกว่าการประพฤติอธรรม และการประพฤติไม่สม่ำเสมอ” ท่านพระสารีบุตรกล่าวว่า
“Atthi kho, dhanañjāni, aññesaṁ hetukā dhammikā kammantā, yehi sakkā kāyañceva pīṇetuṁ brūhetuṁ, na ca pāpakammaṁ kātuṁ, puññañca paṭipadaṁ paṭipajjitun”ti.
aññesaṁ hetukā → aññe sahetukā (bj, sya-all) | pāpakammaṁ kātuṁ → pāpaṁkammaṁ kattuṁ (bj) | kāyañceva pīṇetuṁ → kāyassa ceva piṇetuṁ (sya-all) | dhanañjāni aññesaṁ hetukā → dhānañjāni aññe sahetukā (pts) | sahetukā → Bm throughout reads aññesaṁ hetukā. (pts note) | kāyañ → So Bm; Si kāyassa; Sk kāyo. (pts note) | kāyañceva → kāyañ eva (pts) | puññañca → puññañ ca (pts) | paṭipajjitunti → paṭipajjitun ti (pts)“ธนัญชานิ การงานที่มีเหตุประกอบด้วยธรรม ซึ่งเป็นเหตุให้บุคคลสามารถบำรุงบำเรอกาย ไม่ทำบาปกรรม และปฏิบัติตามข้อ ปฏิบัติที่เป็นบุญได้ ก็มีอยู่”
Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)ครั้งนั้น ธนัญชานิพราหมณ์ชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระสารีบุตร ลุกจากที่นั่งแล้วจากไป
Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aparena samayena ābādhiko ahosi dukkhito bāḷhagilāno.
ahosi → hoti (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts)สมัยต่อมา ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก
Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo aññataraṁ purisaṁ āmantesi:
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)จึงเรียกบุรุษคนหนึ่งมากล่าวว่า
“ehi tvaṁ, ambho purisa, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:
tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)“มานี่เถิดพ่อคุณ ท่านจงเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ จงถวาย อภิวาทพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้าตามคำของเราว่า
‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | bāḷhagilāno → Bm bāḷhagīlano. (pts note)‘ข้าแต่ พระองค์ผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก
So bhagavato pāde sirasā vandatī’ti.ขอถวายอภิวาท พระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า’
Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandāhi:
cāyasmā → āyasmā (pts) | tenupasaṅkama upasaṅkamitvā → ten upasaṁkama upasaṁkamitvā (pts)และจงเข้าไปหาท่านพระสารีบุตร ถึงที่อยู่ แล้วไหว้เท้าของพระคุณเจ้าพระสารีบุตรด้วยเศียรเกล้าตามคำของเราว่า
‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)‘พระคุณเจ้าผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก
So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandatī’ti.ขอไหว้เท้าของ พระคุณเจ้าสารีบุตรด้วยเศียรเกล้า’
Evañca vadehi:
evañca → evañ ca (pts)และจงกราบเรียนอย่างนี้ว่า
‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṁkamatu (pts)‘พระคุณเจ้าผู้เจริญ ขอโอกาส ขอพระคุณเจ้าสารีบุตรจงอาศัยความอนุเคราะห์โปรดเข้าไปยังนิเวศน์ของ ธนัญชานิพราหมณ์ด้วยเถิด”
“Evaṁ, bhante”ti kho so puriso dhanañjānissa brāhmaṇassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso bhagavantaṁ etadavoca:
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | paṭissutvā → vacanaṁ paṭisutvā (pts) | etadavoca dhanañjāni → etad avoca dhānañjāni (pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)บุรุษนั้นรับคำแล้ว ได้เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท พระผู้มีพระภาคแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก เขา
So bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.ขอ ถวายอภิวาทพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า’
Yena cāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ sāriputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho so puriso āyasmantaṁ sāriputtaṁ etadavoca:
yena cāyasmā → yenāyasmā (sya-all) | puriso → Sk omits. (pts note) | cāyasmā → āyasmā (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | sāriputtaṁ etadavoca → sariputtaṁ etad avoca (pts)และได้เข้าไปหาท่าน พระสารีบุตรถึงที่อยู่ ไหว้แล้วนั่ง ณ ที่สมควรแล้ว ได้กราบเรียนว่า
“dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“พระคุณเจ้าผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก
So āyasmato sāriputtassa pāde sirasā vandati, evañca vadeti:
evañca → evañ ca (pts)ขอไหว้เท้าของพระคุณเจ้าสารีบุตรด้วย เศียรเกล้า และสั่งมาอย่างนี้ว่า
‘sādhu kira, bhante, āyasmā sāriputto yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkamatu anukampaṁ upādāyā’”ti.
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | tenupasaṅkamatu → ten upasaṁkamatu (pts)‘พระคุณเจ้าผู้เจริญ ขอโอกาส ขอพระคุณเจ้า พระสารีบุตรจงอาศัยความอนุเคราะห์โปรดเข้าไปยังนิเวศน์ของธนัญชานิพราหมณ์ ด้วยเถิด”
Adhivāsesi kho āyasmā sāriputto tuṇhībhāvena.ท่านพระสารีบุตรรับนิมนต์โดยอาการดุษณีภาพ
Atha kho āyasmā sāriputto nivāsetvā pattacīvaramādāya yena dhanañjānissa brāhmaṇassa nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt, pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ลำดับนั้น ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสกถือบาตรและจีวร เข้าไปยังนิเวศน์ของธนัญชานิพราหมณ์ นั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้แล้ว ได้กล่าวกับ ธนัญชานิพราหมณ์ว่า
“kacci te, dhanañjāni, khamanīyaṁ, kacci yāpanīyaṁ? Kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti? Paṭikkamosānaṁ paññāyati, no abhikkamo”ti?
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | khamanīyaṁ → So Si Sk; Bm khamaniyaṁ. Cf. 1 J. 408. (pts note) | yāpaniyaṁ → So Si; Bm yāpaniyaṁ; Sk yāpaṇīyaṁ. (pts note) | sānaṁ → So all MSS. (pts note) | paṭikkamosānaṁ → paṭikkamo sānaṁ (pts) | abhikkamoti → abhikkamo ti (pts)“ธนัญชานิ ท่านยังพอทนได้หรือ(สบายดีหรือ) พอจะยัง อัตภาพให้เป็นไปได้หรือ ทุกขเวทนาค่อยลดลง ไม่กำเริบขึ้นหรือ อาการค่อย คลายลง ไม่รุนแรงขึ้นหรือ”
“Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj) | abhikkamosānaṁ → abhikkamo sānaṁ (pts)ธนัญชานิพราหมณ์กราบเรียนว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร โยมแทบทนไม่ไหว จะยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้แล้ว ทุกขเวทนาของโยมกล้ายิ่งนัก มีแต่กำเริบ ไม่ลด ลงเลย อาการมีแต่ยิ่งรุนแรงขึ้น ไม่คลายลงเลย
Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso tiṇhena sikharena muddhani abhimattheyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā muddhani ca ūhananti.
muddhani → muddhānaṁ (sya-all, km, pts1ed) | abhimattheyya → abhimantheyya (bj) | kho → kho me (bj, sya-all, pts) | ca → (bj) | muddhani ca ūhananti → muddhānaṁ ohananti (sya-all) | muddhani → muddhānaṁ (pts) | muddhani ca → muddhānaṁ (pts) | muddhani → muddhānaṁ (bj: syā) | abhimantheyya → abimattheyya (bj: machasaṁ, PTS) | muddhani → muddhānaṁ (bj: syā) | ūhananti → ohananti (bj: syā) | muddhani → muddhānaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | muddhānaṁ → Bm muddhaniṁ. (pts note) | abhimattheyya → Sk abhimanteyya. (pts note) | ūhananti → Si ohananti; Bm uhananti, Cf. 2 Jāt. 73. (pts note) | evameva → evam eva (pts)คนที่แข็งแรงใช้เหล็กที่แหลมคมแทง ที่ศีรษะ แม้ฉันใด โยมก็ฉันนั้นเหมือนกัน ถูกลมที่แรงกล้าเสียดแทงศีรษะเหลือกำลัง
Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj) | abhikkamosānaṁ → abhikkamo sānaṁ (pts)โยมแทบทนไม่ไหว จะยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้แล้ว ทุกขเวทนาของโยมกล้ายิ่งนัก มีแต่กำเริบ ไม่ลดลงเลย อาการมีแต่ยิ่งรุนแรงขึ้น ไม่คลายลงเลย
Seyyathāpi, bho sāriputta, balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṁ dadeyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā sīse sīsavedanā.
varattakkhaṇḍena → varattabandhanena (bj); varattakkhandhena (sya-all); varattā bandhena (pts) | sīsaveṭhaṁ dadeyya → sīsaveṭhanaṁ bandheyya (bj) | kho → kho me (bj, sya-all, pts) | sīsavedanā → sīsavedanā hoti (bj) | sīsaveṭhaṁ → sīsavedhanaṁ (sya-all) | sīsaveṭhaṁ dadeyya evameva → sīsaveṭhanaṁ bandheyya evam eva (pts) | varattabandhanena → varattakhandhena (bj: syā) | sīsaveṭhanaṁ → sīsavedhanaṁ (bj: syā); sisaveṭhaṁ (bj: machasaṁ) | bandheyya → dadeyya (bj: machasaṁ, syā) | varattakkhaṇḍena → varattabandhanena (cck: sī. pī.) | bandhena → Sk varattaṁb.; Bm v-khaṇdena; Si v-khandena. (pts note) | sīsaveṭhanaṁ → So Sk; Bm sīsaveṭhaṁ; Si sīsavedhanaṁ. (pts note) | bandheyya → Bm Si dadeyya. (pts note)คนที่แข็งแรงใช้เชือกหนังที่เหนียวขันที่ศีรษะ แม้ฉันใด โยมก็ฉันนั้นเหมือนกัน ถูกเวทนาที่มีประมาณยิ่งบีบคั้นที่ศีรษะ
Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj) | bho → So Bm Si; Sk hosi na kho. (pts note) | yāpanīyaṁ → So Sk here et infra. (pts note) | abhikkamosānaṁ → abhikkamo sānaṁ (pts)โยมแทบทนไม่ไหว จะยังอัตภาพให้เป็นไป ไม่ได้แล้ว ทุกขเวทนาของโยมกล้ายิ่งนัก มีแต่กำเริบ ไม่ลดลงเลย อาการมีแต่ยิ่ง รุนแรงขึ้น ไม่คลายลงเลย
Seyyathāpi, bho sāriputta, dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṁ parikanteyya; evameva kho, bho sāriputta, adhimattā vātā kucchiṁ parikantanti.
kho → kho me (bj, sya-all, pts) | dakkho → Sk dukkho. (pts note) | govikantanena → Sk govittakena. (pts note) | evameva → evam eva (pts)คนฆ่าโคหรือลูกมือของคนฆ่าโคผู้ชำนาญ ใช้มีดแล่เนื้อที่คมกรีดท้อง แม้ฉันใด โยมก็ฉันนั้นเหมือนกัน ถูกลมที่มีประมาณยิ่งเสียดแทงท้องอยู่
Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ, na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo.
paṭikkamo → paṭikkamoti (bj) | abhikkamosānaṁ → abhikkamo sānaṁ (pts)โยมแทบทนไม่ไหว จะยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้แล้ว ทุกขเวทนาของโยมกล้ายิ่งนัก มีแต่กำเริบ ไม่คลาย ลงเลย อาการมีแต่ยิ่งรุนแรงขึ้น ไม่คลายลงเลย
Seyyathāpi, bho sāriputta, dve balavanto purisā dubbalataraṁ purisaṁ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṁ samparitāpeyyuṁ; evameva kho, bho sāriputta, adhimatto kāyasmiṁ ḍāho.
kho → kho me (bj, sya-all, pts) | ḍāho → dāho (bj, pts) | dāho → Sk daho. (pts note) | evameva → evam eva (pts)พระคุณเจ้าสารีบุตร คนที่แข็งแรง ๒ คนช่วยกันจับคนที่อ่อนแอกว่าที่แขน คนละข้างย่างไว้ที่หลุมถ่านเพลิง แม้ฉันใด โยมก็ฉันนั้นเหมือนกัน มีกายถูกความ เร่าร้อนมีประมาณยิ่งเผาลนอยู่
Na me, bho sāriputta, khamanīyaṁ na yāpanīyaṁ. Bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti. Abhikkamosānaṁ paññāyati, no paṭikkamo”ti.
abhikkamosānaṁ → abhikkamo sānaṁ (pts) | paṭikkamoti → paṭikkamo ti (pts)โยมแทบทนไม่ไหว จะยังอัตภาพให้เป็นไปไม่ได้แล้ว ทุกขเวทนาของโยมกล้ายิ่งนัก มีแต่กำเริบ ไม่ลดลงเลย อาการมีแต่ยิ่งรุนแรงขึ้น ไม่คลายลงเลย”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ท่านพระสารีบุตรถามว่า “ธนัญชานิ ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
nirayo vā tiracchānayoni vā”ti?
vāti → vā ti (pts)นรกกับกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน อย่างไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Nirayā, bho sāriputta, tiracchānayoni seyyo”ti.
seyyoti → seyyo ti (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานประเสริฐ กว่านรก ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
tiracchānayoni vā pettivisayo vā”ti?
pettivisayo → pittivisayo (sya-all) | pettivisayo → pittivisayo (bj: syā) | pettivisayo → Bm Si pittisayo. (pts note) | vāti → vā ti (bjt, pts)กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานกับเปรตวิสัย อย่างไหน จะประเสริฐกว่ากัน”
“Tiracchānayoniyā, bho sāriputta, pettivisayo seyyo”ti.
pettivisayo → pittivisayo (sya-all) | seyyoti → seyyo ti (pts)“เปรตวิสัยประเสริฐกว่ากำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
pettivisayo vā manussā vā”ti?
manussā → manusso (bj) | pettivisayo → pittivisayo (sya-all) | vāti → vā ti (pts)เปรตวิสัยกับมนุษย์ อย่างไหนจะประเสริฐ กว่ากัน”
“Pettivisayā, bho sāriputta, manussā seyyo”ti.
pettivisayā → pittivisayā (sya-all) | seyyoti → seyyo ti (pts)“มนุษย์ประเสริฐกว่าเปรตวิสัย ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
manussā vā cātumahārājikā vā devā”ti?
cātumahārājikā → cātummahārājikā (bj, sya-all, km, pts1ed) | cātumahārājikā vā devāti → cātummahārājikā devā vāti (bj, sya-all) | cātumahārājikā → cātummahārājikā devā (pts) | devāti → ti (pts) | cātumahārājikā → cātummahārājikā (cck: sī. syā. kaṁ. pī.)มนุษย์กับเทพชั้นจาตุมหาราช อย่างไหน จะประเสริฐกว่ากัน”
“Manussehi, bho sāriputta, cātumahārājikā devā seyyo”ti.
cātumahārājikā → cātummahārājikā (bjt, th, pts) | seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นจาตุมหาราชประเสริฐกว่ามนุษย์ ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
cātumahārājikā vā devā tāvatiṁsā vā devā”ti?
cātumahārājikā → cātummahārājikā devā (sya-all) | vā → vā tāvatiṁsā (sya-all) | tāvatiṁsā vā devāti cātumahārājikehi → vāti cātummahārājikehi (sya-all) | devāti → devā ti (pts)เทพชั้นจาตุมหาราชกับเทพชั้นดาวดึงส์ อย่างไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Cātumahārājikehi, bho sāriputta, devehi tāvatiṁsā devā seyyo”ti.
cātumahārājikehi → cātummahārājikehi (bjt, th, pts) | seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นดาวดึงส์ประเสริฐกว่ากว่าเทพชั้นจาตุมหาราช ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
tāvatiṁsā vā devā yāmā vā devā”ti?
tāvatiṁsā → tāvatiṁsā devā (sya-all) | vā → vā yāmā (sya-all) | yāmā vā devāti → vāti (sya-all) | devā → Sk omits devā. (pts note) | devāti → devā ti (pts)เทพชั้นดาวดึงส์กับเทพชั้นยามา อย่างไหน จะประเสริฐกว่ากัน”
“Tāvatiṁsehi, bho sāriputta, devehi yāmā devā seyyo”ti.
sāriputta → sārīputta (sya-all) | seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นยามาประเสริฐกว่าเทพชั้นดาวดึงส์ ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yāmā vā devā tusitā vā devā”ti?
yāmā → yāmā devā (sya-all) | vā → vā tusitā (sya-all) | tusitā vā devāti → vāti (sya-all) | vā → Sk omits; Si places vā after devā (throughout). (pts note) | Tusitā → Bm Tussītā. (pts note) | devāti → devā ti (pts)เทพชั้นยามากับเทพชั้นดุสิต อย่างไหนจะ ประเสริฐกว่ากัน”
“Yāmehi, bho sāriputta, devehi tusitā devā seyyo”ti.
seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นดุสิตประเสริฐกว่าเทพชั้นยามา ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | kiṁ → kim (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
tusitā vā devā nimmānaratī vā devā”ti?
tusitā → tusitā devā (sya-all) | vā → vā nimmānaratī (sya-all); (pts) | nimmānaratī vā devāti → vāti (sya-all) | Nimmānaratī → Bm Nimānarati. (pts note) | devāti → devā ti (pts)เทพชั้นดุสิตกับเทพชั้นนิมมานรดี อย่างไหน จะประเสริฐกว่ากัน”
“Tusitehi, bho sāriputta, devehi nimmānaratī devā seyyo”ti.
seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นนิมมานรดีประเสริฐกว่าเทพชั้นดุสิต ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo—
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
nimmānaratī vā devā paranimmitavasavattī vā devā”ti?
nimmānaratī → nimmānaratī devā (sya-all) | vā → vā paranimmitavasavattī (sya-all) | paranimmitavasavattī vā devāti → vāti (sya-all) | Paranimmitavasavattī → Bm P -- i. (pts note) | devāti → devā ti (pts)เทพชั้นนิมมานรดีกับเทพชั้นปรนิมมิตวสวัตดี อย่างไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“Nimmānaratīhi, bho sāriputta, devehi paranimmitavasavattī devā seyyo”ti.
seyyoti → seyyo ti (pts)“เทพชั้นปรนิมมิตวสวัตดีประเสริฐกว่าเทพชั้นนิมมานรดี ขอรับ”
“Taṁ kiṁ maññasi, dhanañjāni, katamaṁ seyyo
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
paranimmitavasavattī vā devā brahmaloko vā”ti?
vā → Sk omits. (pts note) | + → devā (th) | vāti → vā ti (pts)เทพชั้นปรนิมมิตวสวัตดีกับพรหมโลก อย่างไหนจะประเสริฐกว่ากัน”
“‘Brahmaloko’ti—bhavaṁ sāriputto āha;
Brahmaloko’ti → bhavaṁ sāriputto āhāti, katamaṁ sāriputto āha brahmalokoti (cck: ka.) | brahmalokoti → brahmaloko ti (pts)ธนัญชานิพราหมณ์ตอบว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตรกล่าวว่า ‘พรหมโลก’
‘brahmaloko’ti—bhavaṁ sāriputto āhā”ti.
āhā’’ti → bhavaṁ sāriputto āhāti, katamaṁ sāriputto āha brahmalokoti (cck: ka.) | ti → So Sk Si; Bm omits this line. (pts note) | brahmalokoti → brahmaloko ti (pts)พระคุณเจ้าสารีบุตรกล่าวว่า ‘พรหมโลก”
Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรมีความคิดว่า
“ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā.“พราหมณ์เหล่านี้น้อมใจไปใน พรหมโลก
Yannūnāhaṁ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ deseyyan”ti.
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | deseyyanti → deseyyan ti (pts)ทางที่ดี เราควรแสดงทางเพื่อเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับพรหมแก่ ธนัญชานิพราหมณ์”
“Brahmānaṁ te, dhanañjāni, sahabyatāya maggaṁ desessāmi;
desessāmi → desissāmi (bj) | te → (sya-all) | dhanañjāni sahabyatāya → dhānañjāni sahavyatāya (pts) | te → Bm adds Katamaṁ Sāriputto āha Brahmaloko ti. (pts note)จึงกล่าวว่า “ธนัญชานิ เราจักแสดงทางเพื่อเข้าถึงความเป็น ผู้อยู่ร่วมกับพรหม
taṁ suṇāhi, sādhukaṁ manasi karohi, bhāsissāmī”ti.
manasi karohi → manasikarohi (th, pts)ท่านจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bho”ti kho dhanañjāni brāhmaṇo āyasmato sāriputtassa paccassosi.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | brāhmaṇo → Bm cātumah-. (pts note) | evaṁ bhoti → evambhoti (bjt) | evaṁ bhoti → evam bho ti (pts)ธนัญชานิพราหมณ์รับคำแล้ว
Āyasmā sāriputto etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระสารีบุตรได้กล่าวว่า
“katamo ca, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo?
dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)“ธนัญชานิ ทางเพื่อเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับพรหม เป็นอย่างไร
Idha, dhanañjāni, bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (bj: sīmu8, syā) | mahaggatena → Sk adds cetasā. (pts note) | avyāpajjhena → Bm abyābajjhena. Cf. I, 38. (pts note)คือ ภิกษุในพระธรรมวินัยนี้ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ อยู่ ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุก หมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
Ayaṁ kho, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo.
ayaṁ → ayampi (bj, sya-all, pts) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | pi → Bm omits pi. (pts note) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts) | ayaṁ → ayam pi (pts)นี้เป็นทางเพื่อเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับพรหม
Puna caparaṁ, dhanañjāni, bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā …pe…
caparaṁ dhanañjāni → ca paraṁ dhānañjāni (pts) | cetasā → Bm adds gha. (pts note)ธนัญชานิ อีกประการหนึ่ง ภิกษุมีกรุณาจิต ฯลฯ
muditāsahagatena cetasā …มีมุทิตาจิต ฯลฯ
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ; iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj, pts) | abyābajjhena → abyāpajjhena (bj, sya-all, pts) | sabbattatāya → sabbatthatāya (sya-all) | upekkhāsahagatena → upekkhā sahagatena (bjt) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (pts) | abyābajjhena → avyāpajjhena (pts)มีอุเบกขาจิต แผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ อยู่ ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศ เบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
Ayaṁ kho, dhanañjāni, brahmānaṁ sahabyatāya maggo”ti.
ayaṁ → ayampi (bj) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt) | sahabyatāya maggoti → sahavyatāya maggo ti (pts)นี้เป็นทางเพื่อเข้าถึงความเป็นผู้อยู่ร่วมกับพรหม”
“Tena hi, bho sāriputta, mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi:
tena hi → tenahi (th)ธนัญชานิพราหมณ์กล่าวว่า “พระคุณเจ้าสารีบุตร ถ้าเช่นนั้น ขอพระคุณท่าน จงถวายอภิวาทพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า
‘dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)ตามคำของโยมว่า ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก เขา
So bhagavato pāde sirasā vandatī’”ti.ขอถวาย อภิวาทพระยุคลบาทของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า”
Atha kho āyasmā sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.
uttarikaraṇīye → uttariṁ karaṇīye (bj) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāy āsanā (pts)ครั้งนั้น ท่านพระสารีบุตรทำให้ธนัญชานิพราหมณ์ดำรงอยู่ในพรหมโลกชั้นต่ำ ในเมื่อมีกิจที่จะพึงทำให้ยิ่งขึ้นไป ลุกจากอาสนะแล้วจากไป
Atha kho dhanañjāni brāhmaṇo acirapakkante āyasmante sāriputte kālamakāsi, brahmalokañca upapajji.
upapajji → upapajja (bj) | brahmalokañca → brahmalokaṁ (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | kālamakāsi brahmalokañca upapajji → kālaṁ akāsi brahmalokaṁ uppajji (pts) | upapajja → uppajji (bj: sīmu8, PTS) | uppajji → So Sk; cf. I., 528; Bm upapajjati; Si upapajji. (pts note)ลำดับนั้น เมื่อท่านพระ สารีบุตรจากไปไม่นาน ธนัญชานิพราหมณ์ก็ตายไปบังเกิดในพรหมโลก
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:ครั้งนั้น พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“eso, bhikkhave, sāriputto dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti.
uttarikaraṇīye → uttariṁ karaṇīye (bj) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → uṭṭhāy āsanā pakkanto ti (pts)“ภิกษุ ทั้งหลาย สารีบุตรนี้ทำให้ธนัญชานิพราหมณ์ดำรงอยู่ในพรหมโลกชั้นต่ำ ในเมื่อ มีกิจที่จะพึงทำให้ยิ่งขึ้นไป ลุกจากอาสนะแล้วจากไป”
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi, ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṁ etadavoca:
etadavoca dhanañjāni → etad avoca dhānañjāni (pts) | tenupasaṅkami upasaṅkamitvā → ten upasaṁkami upasaṁkamitvā (pts)ต่อมา ท่านพระสารีบุตรเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาท พระผู้มีพระภาคแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคว่า
“dhanañjāni, bhante, brāhmaṇo ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno,
dhanañjāni → dhānañjāni (pts)“ข้าแต่พระองค์ ผู้เจริญ ธนัญชานิพราหมณ์ป่วย มีทุกข์ เป็นไข้หนัก
so bhagavato pāde sirasā vandatī”ti.เขาขอถวายอภิวาทพระยุคลบาท ของพระผู้มีพระภาคด้วยเศียรเกล้า”
“Kiṁ pana tvaṁ, sāriputta, dhanañjāniṁ brāhmaṇaṁ sati uttarikaraṇīye hīne brahmaloke patiṭṭhāpetvā uṭṭhāyāsanā pakkanto”ti?
uttarikaraṇīye → uttariṁ karaṇīye (bj) | uṭṭhāyāsanā → uṭṭhāyasanā (sya-all) | dhanañjāniṁ → dhānañjāniṁ (pts) | uṭṭhāyāsanā pakkantoti → utthāy āsanā pakkanto ti (pts) | kiṁ → kim (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “สารีบุตร ทำไม เธอจึงทำให้ธนัญชานิพราหมณ์ ดำรงอยู่ในพรหมโลกชั้นต่ำในเมื่อมีกิจที่จะพึงทำให้ยิ่งขึ้นไป แล้วลุกจากอาสนะจากไป เสียเล่า”
“Mayhaṁ kho, bhante, evaṁ ahosi:
evaṁ → evam (pts)ท่านพระสารีบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์คิดอย่างนี้ว่า
‘ime kho brāhmaṇā brahmalokādhimuttā, yannūnāhaṁ dhanañjānissa brāhmaṇassa brahmānaṁ sahabyatāya maggaṁ deseyyan’”ti.
dhanañjānissa → dhānañjānissa (pts) | deseyyanti kālaṅkato → deseyyan ti kālakato (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | sahabyatāya → sahavyatāya (bjt, pts)‘พราหมณ์เหล่านี้น้อมใจไปในพรหมโลก ทางที่ดี เราควรแสดงทางเพื่อเข้าถึงความ เป็นผู้อยู่ร่วมกับพรหมเถิด”
“Kālaṅkato ca, sāriputta, dhanañjāni brāhmaṇo, brahmalokañca upapanno”ti.
Kālaṅkato ca → kālakato ca (bj, pts1ed); kālakatova (sya-all); kālaṅkatova (km, mr) | kālaṅkato → kālakato (bj) | kālaṅkato ca → kālakatova (sya-all) | brahmalokañca → brahmaloke (sya-all) | dhanañjāni → dhānañjāni (pts) | upapannoti → uppannoti (bj: sīmu8, PTS) | Kālaṅkatoca → kālaṅkatova (cck: syā. kaṁ. ka.) | ca → Bm kaḷankato va. (pts note) | Brahmalokañ → Si Brahmaloke. (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “สารีบุตร ธนัญชานิพราหมณ์ตายไปบังเกิดในพรหมโลกแล้ว” ดังนี้แล
Dhanañjānisuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
suttaṁ → dhānañjānisuttaṁ (bj: PTS) | dhanañjānisuttaṁ niṭṭhitaṁ → dhanañjāni suttaṁ (bjt)ธนัญชานิสูตรที่ ๗ จบ