Atha cūḷabyūhasuttaniddesaṁ vakkhati—
cūḷabyūhasuttaniddesaṁ → cūḷaviyūhasuttaniddeso (bj, csp1ed) | ti → pajānaṁ (bj, mr); pajā (sya-all, pts-vp-pli1) | cūḷabyūhasuttaniddesaṁ → cūḷaviyūhasuttaniddesaṁ (cck)

Sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā, Viggayha nānā kusalā vadanti;
nānā → nānāni (mr) | nānā → vādaṁ (bj: sī.pāsi) Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ, Idaṁ paṭikkosamakevalī so.
evaṁ jānāti → evaṁ pajānāti (bj) | yo → (bj) | pajānāti → yo evaṁ jānāti (bj: syā, machasaṁ) | vedi → pavedī (bj: sī.pāsi) | jānāti → evaṁ pajānāti (cck: sī.) | yo → Bp om. (pts note) | vedi → -4 Bp S pavedi here and below. (pts note)

Sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānāti. Santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā; te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti.
uggahetvā → S om. (pts note) Yathā agārikā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;
agārikā → agārikā vā (bj); āgārikā vā (sya-all, pts) | vā → asārikā (bj: sīmu11) | vā → Bp S om. (pts note) evamevaṁ santeke samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā, te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasantīti—
parāmasitvā → (bj) sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā.
nānā → S nānaṁ. (pts note)

Viggayha nānā kusalā vadantīti. Viggayhāti gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā nānā vadanti vividhaṁ vadanti aññoññaṁ vadanti puthu vadanti, na ekaṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
puthu → puthuṁ (si) | aññoññaṁ → aññamaññaṁ (bj); aññoññe (mr) | nānā → nānā vadantīti nānā (sya-all) | abhinivisitvā → abhinivisitvā nānā vadantī ti (pts) | vadanti → vadanti vadanti (pts) | aññamaññaṁ → aññāññaṁ (bj: a.nid) | puthu → puthuṁ (bj: sīmu11) | puthu → puthuṁ (cck: sī.) | ti → -7 Bp S om. (pts note) | puthu → Bp S puthuṁ. (pts note) | Vadanti → Si om. (pts note) Kusalāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—
thiravādā ñāyavādā → dhīravādā ñāṇavādā (sya-all, pts) | Kusalā → S ad. vadānā. (pts note) | dhīravādā → Bp thiravādā as usual. (pts note) | ñāṇavādā → Bp ñāyavādā as usual. (pts note) viggayha nānā kusalā vadanti.

Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammanti.
yo → (bj) | jānāti → pajānāti (bj) | Yo → Bp om. (pts note) | vedi → -3 Bp S pavedi. (pts note) Yo imaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ jānāti so dhammaṁ vedi aññāsi apassi paṭivijjhīti—
imaṁ → idaṁ (bj, mr) | paṭivijjhīti → paṭivijjhatīti (bj: sīmu11) | imaṁ → idaṁ (cck: sī. ka.) yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ.
yo → (bj) | jānāti → pajānāti (bj) | jānāti → Bp pajānati. (pts note)

Idaṁ paṭikkosamakevalī soti.
paṭikkosamakevalī soti → patikkosam akevalī so ti (pts) Yo imaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ paṭikkosati, akevalī so asamatto so aparipuṇṇo so hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti—
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all) | so → (sya-all) | chatukko parittoti → jatukko paritto ti (pts) | chattako → jatukko (bj: sīmu11); chatukko (bj: machasaṁ) | imaṁ → Bp S idaṁ. (pts note) | asamatto → S appamatto. (pts note) idaṁ paṭikkosamakevalī so.

Tenāha so nimmito—
Te → tā (mr) | sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo (bj, csp1ed)

“Sakaṁ sakaṁ diṭṭhiparibbasānā, viggayha nānā kusalā vadanti;
nānā → aññāññaṁ (bj: a.nid) | nānā → Bp S nānaṁ. (pts note) Yo evaṁ jānāti sa vedi dhammaṁ, idaṁ paṭikkosamakevalī so”ti.
yo → (bj) | jānāti → pajānāti (bj)

Evampi viggayha vivādayanti, Bālo paro akkusaloti cāhu;
vivādayanti → vivādiyanti (pts) | vivādiyanti → Bp vivādayanti. (pts note) akkusalo’ti → asārikā (bj: sīmu11) Sacco nu vādo katamo imesaṁ, Sabbeva hīme kusalāvadānā.
hīme → hime (bj) | hīme → PTS h'; ime. (pts note)

Evampi viggayha vivādayantīti.
vivādayantīti → vivādiyantī ti (pts) | vivādiyantī → Bp S vivādayantī (here and below). (pts note) Evaṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti, kalahaṁ karonti, bhaṇḍanaṁ karonti, viggahaṁ karonti, vivādaṁ karonti, medhagaṁ karonti—
vivādayanti → vivādiyanti (pts) | vivādiyanti → Bp S vīvādayanti. (pts note) | medhagaṁ → S medhakaṁ, (pts note) “na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi …pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti—
nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all, pts) | pahosī’ti → dīghanikāya > brahmajāla, sāmaññaphala, ambaṭṭha, saṅgīsutta (bj note) evampi viggayha vivādayanti.
vivādayanti → vivādiyanti (pts)

Bālo paro akkusaloti cāhūti.
akkusaloti → akusaloti (bj: syā, suni, a.nid) Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto akusalo avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī duppaññoti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
bālo → bālato (bj, mr) | chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) | avidvā → aviddhā (sya-all) | aññāṇī → añāṇī (sya-all, pts) | jatukko → Bp chatukko. (pts note) | avidvā → Si om. (pts note) bālo paro akkusaloti cāhu.

Sacco nu vādo katamo imesanti. Imesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ vādo katamo sacco taccho tatho bhūto yāthāvo aviparītoti—
vādo → (bj) | aviparītoti → avaparītoti (sya-all); aviparitto ti (pts) | yāthāvo → yathāvo (bj: a.nid) sacco nu vādo katamo imesaṁ.

Sabbeva hīme kusalāvadānāti.
hīme → hime (bj) Sabbevime samaṇabrāhmaṇā kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—
sabbevime → sabbepi ime (bj) | paṇḍitavādā → paṇḍitavādī (bj) | thiravādā ñāyavādā → dhīravādā ñāṇavādā (sya-all, pts) | dhīravādā → Bp thiravādā. (pts note) | ñāṇavādā → Bp ñāyavādā. (pts note) sabbeva hīme kusalāvadānā.
hīme → hime (bj) | kusalāvadānā tenāha → kusalā vadānā ten āhu (pts)

Tenāha so nimmito—
so nimmito → bhagavā (bj)

“Evampi viggayha vivādayanti, bālo paro akkusaloti cāhu;
vivādayanti → vivādiyanti (pts) Sacco nu vādo katamo imesaṁ, sabbeva hīme kusalāvadānā”ti.
sacco → saccā (bj) hīme → hime (bj)

Parassa ce dhammamanānujānaṁ, Bālomako hoti nihīnapañño;
ce → ve (sya-all) | dhammamanānujānaṁ → mananujānaṁ (bj: manupa) bālomako → bālo mago (bj) | mago → bālomako (bj: manupa, machasaṁ, PTS) | mako → S lāmako; PTS mago. (pts note) Sabbeva bālā sunihīnapaññā, Sabbevime diṭṭhiparibbasānā.
sabbeva → sabbepi me (bj: a.nid) | sunihīnapaññā → nihīnapaññā (bj: manupa) ime → -1 S sabbe p'; ime. (pts note)

Parassa ce dhammamanānujānanti.
ce → ve (sya-all) | ce dhammamanānujānanti → ve dhammam anānujānan ti (pts) Parassa dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ anānujānanto anānupassanto anānumananto anānumaññanto anānumodantoti—
diṭṭhiṁ → (bj) | anānumananto → (sya-all, pts) | ananu → anānu (bj: machasaṁ, sabbapadesu.) | anānupassanto → S ad. ananumananto. (pts note) parassa ce dhammamanānujānaṁ.
ce → ve (sya-all) | ve → Bp S ce. (pts note)

Bālomako hoti nihīnapaññoti.
bālomako → bālo mago (bj) | mako → S lāmako. (pts note) Paro bālo hoti hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto, hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapaññoti—
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) | chatukkapañño → chattakapañño (bj); jatukkapañño (sya-all) | jatukko → Bp S chatukko. (pts note) | jatukkapañño → Bp chatukkap-; S catukap-. (pts note) bālomako hoti nihīnapañño.
bālomako → bālo mago (bj)

Sabbeva bālā sunihīnapaññāti.
eva → -10 S sabb'; ev'; ime. (pts note) Sabbevime samaṇabrāhmaṇā bālā hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā, sabbeva hīnapaññā nihīnapaññā omakapaññā lāmakapaññā chatukkapaññā parittapaññāti—
chatukkā → chattakā (bj); jatukkā (sya-all, pts) | chatukkapaññā → chattakapaññā (bj); jatukkapaññā (sya-all) | chattakapaññā → jatukkapaññā (bj: sīmu11) | jatukkā → Bp chatukkā; S catukkā. (pts note) | jatukkapaññā → Bp chatukkap-; S catukkap-. (pts note) sabbeva bālā sunihīnapaññā.

Sabbevime diṭṭhiparibbasānāti. Sabbevime samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā; te dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā sakāya sakāya diṭṭhiyā vasanti saṁvasanti āvasanti parivasanti.
uggahetvā → S om. (pts note) Yathā agārikā vā gharesu vasanti, sāpattikā vā āpattīsu vasanti, sakilesā vā kilesesu vasanti;
agārikā → āgārikā (sya-all, pts) evamevaṁ sabbevime samaṇabrāhmaṇā diṭṭhigatikā …pe…
dvāsaṭṭhiyā → S dvāsaṭṭhīnaṁ. (pts note) | āvasanti → -3 Bp pe. (pts note) parivasantīti— sabbevime diṭṭhiparibbasānā.

Tenāha bhagavā—
tenāha bhagavā → ten āha bhāgava (pts)

“Parassa ce dhammamanānujānaṁ, bālomako hoti nihīnapañño;
ce → ve (sya-all) bālomako → bālo mago (bj) Sabbeva bālā sunihīnapaññā, sabbevime diṭṭhiparibbasānā”ti.

Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā, Saṁsuddhapaññā kusalā mutīmā;
ceva navīvadātā → ceva na vevadātā (bj); ce pana vevadātā (si); ce pana vīvadātā (sya-all, pts-vp-pli1) | vevadātā → sandiṭṭhiyā ce pana vevadātā – suni, sandiṭṭhiyā ve na vevadātā – a.pu sandiṭṭhi yā ce pana vavadātā – PTS (bj note) | navīvadātā → cevanavevadātā (cck: sī.); ce pana vivadātā (cck: syā.) | vīvadātā → -5 Bp c'; eva vevadāta?; S ca vaṇo ce vadātā. (pts note) mutīmā → mutīmā kesaṁ (bj); matīmā (sya-all, pts) | matīmā → PTS mutīmā. (pts note) Na tesaṁ koci parihīnapañño, Diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.
tesaṁ → (bj) | tesaṁ → -7 Bp tesaṁ na. (pts note) | tesaṁ → Si nesaṁ (but below tesam). (pts note) diṭṭhī → diṭṭhi (bj)

Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātāti.
navīvadātāti → na vevadātāti (bj) | ceva navīvadātāti → ce pana vīvadātāti (sya-all, pts) Sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā anavīvadātā avodātā apariyodātā saṅkiliṭṭhā saṅkilesikāti—
anavīvadātā → na vevadātā (bj) | saṅkiliṭṭhā → (bj) | vīvadātā → Bp anavevadātā; S anavodātā. (pts note) | vīvadātā → Bp S ad. avodātā. (pts note) | pariyodātā → S apariyodātā. (pts note) | asaṅkiliṭṭhā → Bp S saṁkiliṭṭhā saṁkilesikā. (pts note) sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā.
navīvadātā → na vevadātā (bj) | ceva navīvadātā → ce pana vīvadātā (sya-all, pts) | vīvadātā → -9 Bp S c'; eva na vevadātā (S ce vadātā). (pts note)

Saṁsuddhapaññā kusalā mutīmāti.
mutīmāti → mutīmāti saṁsuddhapaññāti (bj); matīmāti (sya-all, pts) | Saṁsuddhapaññā → S sambuddhap- here and below. (pts note) Suddhapaññā visuddhapaññā parisuddhapaññā vodātapaññā pariyodātapaññā.
visuddhapaññā → (bj) | vodātapaññā → odātapaññā (bj) Atha vā suddhadassanā visuddhadassanā parisuddhadassanā vodātadassanā pariyodātadassanāti—
pariyodātadassanā → S om. (pts note) saṁsuddhapaññā. Kusalāti kusalā paṇḍitā paññavanto iddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvinoti—
iddhimanto → buddhimanto (bj, sya-all, pts) | Kusalā → Si om. (pts note) saṁsuddhapaññā kusalā. Mutīmāti mutimā paṇḍitā paññavanto iddhimanto ñāṇino vibhāvino medhāvinoti—
mutīmāti → mutimāti (bj) | iddhimanto → buddhimanto (bj, sya-all, pts) | mutīmāti mutimā → matīmāti matimā (sya-all, pts) saṁsuddhapaññā kusalā mutīmā.
mutīmā → matīmā na (sya-all, pts)

Tesaṁ na koci parihīnapaññoti.
na → (sya-all, pts) Tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ na koci hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapañño atthi.
omakapañño → omakapañño lāmakapaññā (bj) | chatukkapañño → chattakapañño (bj); jatukkapañño (sya-all, pts) | atthi → athavā (sya-all) | atthi sabbeva → athavā sabb eva aggapaññā (pts) | chattakapañño → jatukkapañño (bj: sīmu11) | jatukkapañño → Bp chatukkap-. (pts note) | Athavā → Bp S atthi. (pts note) Sabbeva seṭṭhapaññā visiṭṭhapaññā pāmokkhapaññā uttamapaññā pavarapaññāti—
sabbeva → sabbeva aggapaññā (sya-all) | visiṭṭhapaññā → viseṭṭhapaññā (sya-all, pts) | aggapaññā → Bp S om. (pts note) tesaṁ na koci parihīnapañño.

Diṭṭhī hi tesampi tathā samattāti.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj) Tesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti— diṭṭhī hi tesampi tathā samattā.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj)

Tenāha bhagavā—

“Sandiṭṭhiyā ceva navīvadātā, saṁsuddhapaññā kusalā mutīmā;
navīvadātā → na vevadātā (bj) | ceva navīvadātā → ce pana vīvadātā (sya-all, pts) | vīvadātā → -9 Bp S c'; eva na vevadātā (S ce vadātā). (pts note) mutīmā → matīmā na (sya-all, pts) | matīmā → Bp S mutimā. (pts note) Tesaṁ na koci parihīnapañño, diṭṭhī hi tesampi tathā samattā”ti.
tesaṁ → kesaṁ (bj) | na → (sya-all, pts) | tesaṁ → -5 Bp tesaṁ na. (pts note) diṭṭhī → diṭṭhi (bj)

Na vāhametaṁ tathiyanti brūmi, Yamāhu bālā mithu aññamaññaṁ;
tathiyanti → tathivanti (sya-all, pts-vp-pli1) | vāhametaṁ → cāhametaṁ (bj) | vāhametaṁ tathiyanti → vāham etam tathivan ti (pts) | cāhametaṁ → na vāhametaṁ (bj: suni, a.nid, machasaṁ, PTS) | tathiyanti → tathavanti (bj: manupa); tathivanti (bj: a.pu, syā, PTS) | tathiyanti → tathivanti (cck: syā.) | vāham → Bp S cāhaṁ. (pts note) | tathivan → Bp S tathavan (S tatavan); PTS tathiyan. (pts note) bālā → Bp bālo; S balo. (pts note) Sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccaṁ, Tasmā hi bāloti paraṁ dahanti.
ca → etesu (si)

Na vāhametaṁ tathiyanti brūmīti.
vāhametaṁ → cāhametaṁ (bj) | tathiyanti → tathivanti (sya-all) | vāham → Bp cāham. (pts note) Nāti paṭikkhepo. Etanti “dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni nāhaṁ etaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti brūmi ācikkhāmi desemi paññapemi paṭṭhapemi vivarāmi vibhajāmi uttānīkaromi pakāsemīti—
dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni → dvāsaṭṭhidiṭṭhigatanti (sya-all) | paññapemi → paññāpemi (sya-all, pts) | etanti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatāni → etan ti dvāsaṭṭhidiṭṭhigatan ti (pts) | aviparītanti → aviparittan ti (pts) | yāthāvaṁ → yathāvataṁ (bj: a.nid) | tacchaṁ → -3 Bp tacchaṁ tathaṁ. (pts note) na vāhametaṁ tathiyanti brūmi.
vāhametaṁ → cāhametaṁ (bj) | brūmi → brūmī (bj) | tathiyanti → tathivanti (sya-all) | vāhametaṁ tathiyanti → vāham etaṁ tathivan ti (pts) | tathivan → Bp tathavan; S tathevan. (pts note)

Yamāhu bālā mithu aññamaññanti.
bālā → Bp bālo; S balo. (pts note) Mithūti dve janā, dve kalahakārakā, dve bhaṇḍanakārakā, dve bhassakārakā, dve vivādakārakā, dve adhikaraṇakārakā, dve vādino, dve sallapakā;
sallapakā → sallāpakā (bj, sya-all, pts) te aññamaññaṁ bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
evaṁ dīpayanti → (bj) | chatukko → jatukko (sya-all) | bālo → bālato (sī. ka.) evamaññesu chappadesupi topaccayantavasena (cck note) | jatukko → -6 Bp bālato . . . chatukkato; S bālato . . . jatukkato. (pts note) | paritto → Bp (?) S parittato. (pts note) yamāhu bālā mithu aññamaññaṁ.
aññamaññaṁ → S ad. ti. (pts note)

Sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccanti. “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti—
loko → loke (bj) sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccaṁ. “Asassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti …pe… “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti— sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccaṁ.

Tasmā hi bāloti paraṁ dahantīti. Tasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā paraṁ bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti dahanti passanti dakkhanti olokenti nijjhāyanti upaparikkhantīti—
chatukko → jatukko (sya-all) | tappaccayā → taṁpaccayā (pts) | chatukko parittoti → jatukko paritto ti (pts) | jatukko → Bp chatukkato; S jatukkato. (pts note) | paritto → -9 Bp S bālato . . . parittato. (pts note) tasmā hi bāloti paraṁ dahanti.

Tenāha bhagavā—

“Na vāhametaṁ tathiyanti brūmi, yamāhu bālā mithu aññamaññaṁ;
vāhametaṁ → cāhametaṁ (bj) | tathiyanti → tathivanti (sya-all) | vāhametaṁ tathiyanti → vāham etaṁ tathivan ti (pts) | vāham → Bp S cāham. (pts note) | tathivan → Bp S tathavan. (pts note) bālā → Bp S bālo. (pts note) Sakaṁ sakaṁ diṭṭhimakaṁsu saccaṁ, tasmā hi bāloti paraṁ dahantī”ti.
dahantīti → dahantiti (bj)

Yamāhu saccaṁ tathiyanti eke, Tamāhu aññepi tucchaṁ musāti;
tathiyanti → tathivanti (sya-all, pts) | tathiyanti → tathavanti (bj: manupa, machasaṁ) aññepi → aññe (bj, mr snp4.12:748 [Cūḷabyūhasutta]) | aññepi → aññe (cck: sī. ka.) | pi → S om. (pts note) Evampi viggayha vivādayanti, Kasmā na ekaṁ samaṇā vadanti.
vivādayanti → vivādiyanti (pts) | vivādayanti → vivādiyanti (bj: suni, PTS) | vivādiyanti → Bp vivādayanti. (pts note) ekaṁ → S etaṁ. (pts note)

Yamāhu saccaṁ tathiyanti eketi.
tathiyanti → tathivanti (sya-all) | tathiyanti eketi → tathivan ti eke ti (pts) | tathivan → Bp S tathavan. (pts note) Yaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ eke samaṇabrāhmaṇā “idaṁ saccaṁ tacchaṁ tathaṁ bhūtaṁ yāthāvaṁ aviparītan”ti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
dhammaṁ → (bj) | tacchaṁ → (bj) | tathaṁ → (sya-all, pts) | aviparītanti evamāhaṁsu → aviparittan ti evaṁ āhaṁsu (pts) | yāthāvaṁ → yathāvataṁ (bj: a.nid) | tacchaṁ → S ad. tathaṁ. (pts note) | bhūtaṁ → Bp ad. tathaṁ; S ad. kathaṁ (=tathaṁ). (pts note) | yāthāvaṁ → S yāvatavaṁ, sometimes. (pts note) yamāhu saccaṁ tathiyanti eke.
tathiyanti → tathivanti (sya-all, pts)

Tamāhu aññepi tucchaṁ musātīti.
musātīti → musāti (bj: sīmu11) | tī → Codd. om. (pts note) Tameva dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ eke samaṇabrāhmaṇā “tucchaṁ etaṁ, musā etaṁ, abhūtaṁ etaṁ, alikaṁ etaṁ, ayāthāvaṁ etan”ti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
ayāthāvan → Bp S ayāthāvaṁ etan. (pts note) tamāhu aññepi tucchaṁ musāti.
pi → Bp S om. (pts note)

Evampi viggayha vivādayantīti.
vivādayantīti → vivādiyantī ti (pts) | vivādiyantī → Bp S vivādayanti, here and below. (pts note) Evaṁ gahetvā uggahetvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti, kalahaṁ karonti, bhaṇḍanaṁ karonti, viggahaṁ karonti, vivādaṁ karonti, medhagaṁ karonti—
vivādayanti → vivādiyanti (pts) “na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi …pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti—
nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all, pts) evampi viggayha vivādayanti.
vivādayanti → vivādiyanti (pts)

Kasmā na ekaṁ samaṇā vadantīti. Kasmāti kasmā kiṅkāraṇā kiṁhetu kiṁpaccayā kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā na ekaṁ vadanti nānā vadanti vividhaṁ vadanti aññoññaṁ vadanti puthu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
kiṁjātikā kiṁpabhavā → kiñjātiyā kimpabhavā (bj) | aññoññaṁ vadanti puthu → aññamaññaṁ (bj) | aññoññaṁ → aññoññe (cck: ka.) | kiṁnidānā → Si om. (pts note) | kiṁjātikā → Bp S kiṁjātiyā. (pts note) kasmā na ekaṁ samaṇā vadanti.

Tenāha so nimmito—

“Yamāhu saccaṁ tathiyanti eke, tamāhu aññepi tucchaṁ musāti;
tathiyanti → tathivanti (sya-all, pts) | tathivan → Bp S tathavan. (pts note) pi → Bp S om. (pts note) Evampi viggayha vivādayanti, kasmā na ekaṁ samaṇā vadantī”ti.
vivādayanti → vivādiyanti (pts)

Ekañhi saccaṁ na dutīyamatthi, Yasmiṁ pajā no vivade pajānaṁ;
dutīyamatthi → dutiyamatthi (bj) Nānā te saccāni sayaṁ thunanti, Tasmā na ekaṁ samaṇā vadanti.
te → -3 Bp S nānāto. (pts note)

Ekañhi saccaṁ na dutīyamatthīti.
dutīyamatthīti → dutiyamatthiti (bj) Ekaṁ saccaṁ vuccati dukkhanirodho nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ. Atha vā ekaṁ saccaṁ vuccati— maggasaccaṁ, niyyānasaccaṁ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ—
niyyānasaccaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā → niyyāṇasaccaṁ dukkhanirodhagāminīpaṭipadā (bj) sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhīti— ekañhi saccaṁ na dutīyamatthi.
dutīyamatthi → dutiyamatthi (bj)

Yasmiṁ pajā no vivade pajānanti. Yasminti yasmiṁ sacce.
yasmiṁ → yamhi (sya-all) | yamhi → Bp S yasmiṁ. (pts note) Pajāti sattādhivacanaṁ.
Pajā → S pajānā. (pts note) Pajānanti yaṁ saccaṁ pajānantā ājānantā vijānantā paṭivijānantā paṭivijjhantā na kalahaṁ kareyyuṁ, na bhaṇḍanaṁ kareyyuṁ, na viggahaṁ kareyyuṁ, na vivādaṁ kareyyuṁ, na medhagaṁ kareyyuṁ, kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ pajaheyyuṁ, vinodeyyuṁ, byantiṁ kareyyuṁ, anabhāvaṁ gameyyunti—
byantiṁ kareyyuṁ → byantīkareyyuṁ (bj); byantīkareyya (sya-all, pts-vp-pli1) | pajānanti → pajānaṁ (bj) | ājānantā → (bj) | paṭivijjhantā → pativijjhantā (pts) | pajaheyyuṁ vinodeyyuṁ byantiṁ kareyyuṁ → pajaheyya vinodeyya byantīkareyya (pts) | gameyyunti → gameyyā ti (pts) | Pajānanti → pajānaṁ (cck: sī. ka.); pajā (cck: syā.) | kareyyuṁ → byantīkareyyuṁ (cck: sī. syā.) | Pajā → Bp S pajānaṁ. (pts note) | kareyya → Bp S kareyyuṁ throughout. (pts note) | pajaheyya → Bp S pajaheyyuṁ. (pts note) | vinodeyya → Bp S vinodeyyuṁ. (pts note) | byantīkareyya → Bp S byantikareyyuṁ. (pts note) | gameyyā → S gameyyun; Bp gameyyan. (pts note) yasmiṁ pajā no vivade pajānaṁ.

Nānā te saccāni sayaṁ thunantīti.
te → -12 Bp S nānāto here and below. (pts note) Nānā te saccāni sayaṁ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti sayaṁ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. “Asassato loko …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti sayaṁ thunanti vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti— nānā te saccāni sayaṁ thunanti.
thunanti → thuṇanti (pts)

Tasmā na ekaṁ samaṇā vadantīti. Tasmāti tasmā taṅkāraṇā taṁhetu tappaccayā taṁnidānā na ekaṁ vadanti nānā vadanti vividhaṁ vadanti aññoññaṁ vadanti puthu vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
aññoññaṁ → aññamaññaṁ (bj) | tappaccayā → taṁpaccayā (pts) tasmā na ekaṁ samaṇā vadanti.

Tenāha bhagavā—

“Ekañhi saccaṁ na dutīyamatthi, yasmiṁ pajā no vivade pajānaṁ;
dutīyamatthi → dutiyamatthi (bj) Nānā te saccāni sayaṁ thunanti, tasmā na ekaṁ samaṇā vadantī”ti.
vadantīti → vadantiti (bj)

Kasmā nu saccāni vadanti nānā, Pavādiyāse kusalāvadānā; Saccāni sutāni bahūni nānā, Udāhu te takkamanussaranti.
sutāni → suttāni (bj: syā, PTS) | suttāni → Bp S sutāni here and below; PTS su tāni. (pts note) | bahūni → S bahūnaṁ. (pts note)

Kasmā nu saccāni vadanti nānāti. Kasmāti kasmā kiṅkāraṇā kiṁhetu kiṁpaccayā kiṁnidānā saccāni nānā vadanti, vividhāni vadanti, aññoññāni vadanti, puthūni vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
aññoññāni → aññamaññāni (bj) | nānā → nānāni (cck: ka.) | saccāni → Bp nānāni. (pts note) | nānā → -3 S om. (pts note) kasmā nu saccāni vadanti nānā.

Pavādiyāse kusalāvadānāti. Pavādiyāseti vippavadantītipi pavādiyāse. Atha vā sakaṁ sakaṁ diṭṭhigataṁ pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
pi → S om. (pts note) | pavadanti → S vadanti. (pts note) “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
loko → loke (bj) “Asassato loko …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti pavadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. Kusalāvadānāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—
thiravādā ñāyavādā → dhīravādā ñāṇavādā (sya-all, pts) | dhīravādā → Bp thiravādā as usual. (pts note) | ñāṇavādā → Bp ñāyavādā as usual. (pts note) pavādiyāse kusalāvadānā.

Saccāni sutāni bahūni nānāti saccāni sutāni bahukāni nānāni vividhāni aññoññāni puthūnīti—
aññoññāni → aññamaññāni (bj) | bahukāni → bahūni (sya-all) | nānāti saccāni sutāni bahukāni → (pts) | bahūni → S bahukāni, see below, l. 22. (pts note) saccāni sutāni bahūni nānā.
nānā → -4 Si puthūni. (pts note)

Udāhu te takkamanussarantīti udāhu takkena saṅkappena yāyanti nīyanti vuyhanti saṁharīyantīti.
takkena → takkena vitakkena (bj, sya-all, pts) | saṁharīyantīti → saṁhariyyantīti (bj, sya-all) | saṁharīyantīti evampi → saṁhariyantī ti evam pi (pts) | udāhu → S ad. te. (pts note) | vitakkena → Bp om. (pts note) Evampi udāhu te takkamanussaranti. Atha vā takkapariyāhataṁ vīmaṁsānucaritaṁ sayaṁ paṭibhānaṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti.
kathenti → (bj) | atha vā takkapariyāhataṁ → athavā takkapariyāhaṭaṁ (sya-all) | paṭibhānaṁ → paṭibhāṇaṁ (sya-all); pāṭibhānaṁ (pts) Evampi udāhu te takkamanussaranti.

Tenāha so nimmito—

“Kasmā nu saccāni vadanti nānā, pavādiyāse kusalāvadānā; Saccāni sutāni bahūni nānā, udāhu te takkamanussarantī”ti.

Na heva saccāni bahūni nānā, Aññatra saññāya niccāni loke;
loke → loko (bj) | niccāni → PTS has the vḷ. caccāni, caccā. (pts note) Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, Saccaṁ musāti dvayadhammamāhu.
musāti → musātī (sya-all)

Na heva saccāni bahūni nānāti na heva saccāni bahukāni nānāni vividhāni aññoññāni puthūnīti—
aññoññāni → aññamaññāni (bj) na heva saccāni bahūni nānā.

Aññatra saññāya niccāni loketi aññatra saññāya niccaggāhā ekaññeva saccaṁ loke kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyati—
dīpīyati → dīpiyati (bj) | kathīyati bhaṇīyati dīpīyati voharīyati → kathiyati bhaṇiyati dīpiyati vohariyati (sya-all); kathiyati bhaṇiyati dīpayati vohariyati (pts) | kathīyati → kathiyyati (bj: sīmu11); kathiyati (bj: PTS) | bhaṇīyati → bhaṇiyyati (bj: sīmu11); bhaṇiyati (bj: PTS) | dīpiyati → dīpiyyati (bj: sīmu11); dīpayati (bj: PTS) | voharīyati → vohariyyati (bj: sīmu11); vohariyati (bj: PTS) | saññāya → S saccāya. (pts note) | vohariyati → -9 Bp kathiyyati bhaṇiyyati dīpiyyati vohariyyati. (pts note) dukkhanirodho nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ.
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all) Atha vā ekaṁ saccaṁ vuccati maggasaccaṁ, niyyānasaccaṁ, dukkhanirodhagāminī paṭipadā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṁ— sammādiṭṭhi …pe… sammāsamādhīti— aññatra saññāya niccāni loke.

Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṁ musāti dvayadhammamāhūti.
musāti → musātī (sya-all) | pakappayitvā → Bp om. (pts note) Takkaṁ vitakkaṁ saṅkappaṁ takkayitvā vitakkayitvā saṅkappayitvā diṭṭhigatāni janenti sañjanenti nibbattenti abhinibbattenti.
vitakkayitvā → Bp S om. (pts note) Diṭṭhigatāni janetvā sañjanetvā nibbattetvā abhinibbattetvā “mayhaṁ saccaṁ tuyhaṁ musā”ti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti— takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā saccaṁ musāti dvayadhammamāhu.
musāti → musātī (sya-all) | pakappayitvā → pakappāyitvā (pts)

Tenāha bhagavā—

“Na heva saccāni bahūni nānā, aññatra saññāya niccāni loke;
loke → loko (bj) Takkañca diṭṭhīsu pakappayitvā, saccaṁ musāti dvayadhammamāhū”ti.
pakappayitvā → S saṁk-. (pts note) musāti → musātī (sya-all)

Diṭṭhe sute sīlavate mute vā, Ete ca nissāya vimānadassī;
ca → etesu (bj: sīmu11, manupa) | ca → etesu (cck: sī.) | ca → -4 Bp S etesu, here and below. (pts note) Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, Bālo paro akkusaloti cāha.
pahassamāno → pahaṁsamāno (bj: sīmu11) | pahassamāno → sahassamāno (sya-all: sī.) | pahassamāno → Bp pahaṁsamāno; S samādayamāno; Si vḷ. sahassamāno. (pts note) akusalo’ti → akusaloti (bj: a.nid, suni, syā, PTS)

Diṭṭhe sute sīlavate mute vā, ete ca nissāya vimānadassīti.
ca → etesu (bj: sīmu11, manupa) Diṭṭhaṁ vā diṭṭhasuddhiṁ vā, sutaṁ vā sutasuddhiṁ vā, sīlaṁ vā sīlasuddhiṁ vā, vataṁ vā vatasuddhiṁ vā, mutaṁ vā mutasuddhiṁ vā nissāya upanissāya gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—
diṭṭhasuddhiṁ → diṭṭhisuddhiṁ (pts) | diṭṭhisuddhiṁ → Bp diṭṭhasuddhiṁ. (pts note) | sīlasuddhiṁ → S sīlavisuddhiṁ. (pts note) | vattaṁ → Bp S vataṁ. (pts note) | vattasuddhiṁ → Bp S vatasuddhiṁ. (pts note) diṭṭhe sute sīlavate mute vā. Ete ca nissāya vimānadassīti. Na sammānetītipi vimānadassī. Atha vā domanassaṁ janetītipi vimānadassīti— diṭṭhe sute sīlavate mute vā ete ca nissāya vimānadassī.

Vinicchaye ṭhatvā pahassamānoti.
pahassamāno → Bp pahasamāno; S sahassamāno here and below. (pts note) Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) Diṭṭhivinicchaye vinicchayadiṭṭhiyā ṭhatvā patiṭṭhahitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti—
diṭṭhivinicchaye vinicchayadiṭṭhiyā → vinicchitadiṭṭhiyā (sya-all) | vinicchayadiṭṭhiyā → vinicchitadiṭṭhiyā (pts) | vinicchitadiṭṭhiyā → etthantare diṭṭhivinicchayeti atthi (sya-all: yu.) | vinicchitadiṭṭhiyā → Bp vinicchayaṁ diṭṭhiyā (=vinicchayad-?). (pts note) vinicchaye ṭhatvā. Pahassamānoti tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo.
Pahassamāno → Bp pahasamāno; S sahassamāno. (pts note) Atha vā dantavidaṁsakaṁ pahassamānoti—
pahassamānoti → hassamānoti (sya-all, pts) | pahassamāno → pahaṁsamāno (bj: sīmu11) | hassamāno → Bp pahasamāno; S hasamāno. (pts note) vinicchaye ṭhatvā pahassamāno.

Bālo paro akkusaloti cāhāti. Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto akusalo avidvā avijjāgato aññāṇī avibhāvī amedhāvī duppaññoti, evamāha evaṁ katheti evaṁ bhaṇati evaṁ dīpayati evaṁ voharatīti—
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) | avidvā → aviddhā (sya-all) | aññāṇī → añāṇī (sya-all, pts) | amedhāvī → (sya-all) | chattako → chatukko (bj: machasaṁ); jatukko (bj: sīmu11, PTS) | jatukko → Bp chatukko. (pts note) | avidvā → Si aviddhā. (pts note) | amedhāvī → Si om. (pts note) bālo paro akkusaloti cāha.

Tenāha bhagavā—

“Diṭṭhe sute sīlavate mute vā, ete ca nissāya vimānadassī; Vinicchaye ṭhatvā pahassamāno, bālo paro akkusaloti cāhā”ti.
akusaloti → akusaloti (bj: a.nid, suni, syā, PTS)

Yeneva bāloti paraṁ dahāti, Tenātumānaṁ kusaloti cāha; Sayamattanā so kusalāvadāno, Aññaṁ vimāneti tadeva pāva.
kusalāvadāno → kusalovadāno (sya-all, pts) | kusalo → Bp S kusalā. (pts note) pāva → pāvā (bj) | tadeva pāva → tatheva pāvā (sya-all) | pāvā → pāvada (bj: sīmu11); pāva (bj: machasaṁ)

Yeneva bāloti paraṁ dahātīti.
dahātīti yeneva → dahātī ti yena (pts) Yeneva hetunā yena paccayena yena kāraṇena yena pabhavena paraṁ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dahati passati dakkhati oloketi nijjhāyati upaparikkhatīti—
chatukkato → chattakato (bj); jatukkato (sya-all, pts) | dahati → dahāti (bj) | yeneva → yena (sya-all) | pabhavena → -8 Si om.; S yena papacā yena. (pts note) | jatukkato → Bp chatukk[at]o; S chatukkato. (pts note) | parittato → S ad. hoti. (pts note) yeneva bāloti paraṁ dahāti.

Tenātumānaṁ kusaloti cāhāti. Ātumāno vuccati attā.
ātumā → ātumāno (bj: sīmu11, machasaṁ) | Ātumā → Bp S ātumāno. (pts note) Sopi teneva hetunā tena paccayena tena kāraṇena tena pabhavena attānaṁ ahamasmi kusalo paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—
ahamasmi → āha aham asmi (pts) | āha → S om. (pts note) tenātumānaṁ kusaloti cāha.

Sayamattanā so kusalāvadānoti.
kusalāvadānoti sayameva → kusalovadānoti sayaṁ (sya-all, pts) Sayameva attānaṁ kusalavādo paṇḍitavādo thiravādo ñāyavādo hetuvādo lakkhaṇavādo kāraṇavādo ṭhānavādo sakāya laddhiyāti—
thiravādo ñāyavādo → dhīravādo ñāṇavādo (sya-all, pts) | sayaṁ → Bp sayam eva; S sassam eva. (pts note) | dhīravādo → Bp thiravādo. (pts note) | ñāṇavādo → Si om.; Bp ñāyavādo. (pts note) sayamattanā so kusalāvadāno.
kusalāvadāno → kusalovadāno (sya-all, pts) | kusalo → Bp kusalā. (pts note)

Aññaṁ vimāneti tadeva pāvāti.
tadeva → tatheva (sya-all) | tadeva pāvāti → tath eva pāvā ti (pts) | pāvāti → pāvadāti (bj: sīmu11) | tath → Bp ? S tad. (pts note) | pāvā → Bp ? S pāvadā. (pts note) Na sammānetītipi aññaṁ vimāneti.
sammānetī → S sampādetī. (pts note) | vimāneti → S vimānetī ti. (pts note) Atha vā domanassaṁ janetītipi aññaṁ vimāneti. Tadeva pāvāti tadeva taṁ diṭṭhigataṁ pāvadati “itipāyaṁ puggalo micchādiṭṭhiko viparītadassano”ti—
itipāyaṁ → iti vāyaṁ (bj) | tadeva → tatheva (sya-all) | viparītadassanoti → viparittadassano ti (pts) | pāvā → Bp S pāvadā. (pts note) | Tath → Bp (S ?) tad. (pts note) | ayaṁ → -11 Bp S iti vāyaṁ. (pts note) aññaṁ vimāneti tadeva pāvada.
pāvada tenāha bhagavā → pāvā (bj) | tadeva pāvada → tatheva pāvā (sya-all) | pāvā → Bp pāvada; S pāvadā. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Yeneva bāloti paraṁ dahāti, tenātumānaṁ kusaloti cāha; Sayamattanā so kusalāvadāno, aññaṁ vimāneti tadeva pāvā”ti.
kusalāvadāno → kusalovadāno (sya-all, pts) | kusalo → Bp S kusalā. (pts note) tadeva → tatheva (sya-all) | pāvā”ti → pāvadāti (bj: sīmu11) | tath → Bp S tad. (pts note)

Atisāradiṭṭhiyā so samatto, Mānena matto paripuṇṇamānī;
atisāradiṭṭhiyā → atīsaraṁdiṭṭhiyā (sya-all) | atisāradiṭṭhiyā → atisaraṁdiṭṭhiyā (bj: syā, PTS) Sayameva sāmaṁ manasābhisitto, Diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.

Atisāradiṭṭhiyā so samattoti.
atisāradiṭṭhiyā → atīsaraṁdiṭṭhiyā (sya-all, pts) | Atīsaraṁdiṭṭhiyā → Bp atisārad-; S atipādaṁd-. (pts note) Atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) | Atisāradiṭṭhiyo → S atipādaṁd-. (pts note) Kiṅkāraṇā atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni?
dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) | atisāradiṭṭhiyo → S atipārad-. (pts note) Sabbā tā diṭṭhiyo kāraṇātikkantā lakkhaṇātikkantā ṭhānātikkantā, taṅkāraṇā atisāradiṭṭhiyo vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
ṭhānātikkantā → hīnātikkantā (sya-all, pts) | dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) | tā → Si om. (pts note) | hīnātikkantā → -19 S kāraṇa-ati-, lakkhaṇa-ati-, hīna-ati-. (pts note) | atisāradiṭṭhiyo → S sādidiṭṭhiyo. (pts note) Sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā.
Sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo atisāradiṭṭhiyo (bj, csp1ed) | sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo atisāradiṭṭhiyo (bj, cck) | atisāradiṭṭhiyo → sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā (cck: syā.) | atisāradiṭṭhiyā → Bp S ?, see n. 8. (pts note) Kiṅkāraṇā sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā?
sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo (bj, csp1ed) | sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo (cck) | titthiyā → S ad. vuccanti. (pts note) | atisāradiṭṭhiyā → Bp -diṭṭhiyo. (pts note) Te aññamaññaṁ atikkamitvā samatikkamitvā vītivattitvā diṭṭhigatāni janenti sañjanenti nibbattenti abhinibbattenti, taṅkāraṇā sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā.
sabbepi titthiyā atisāradiṭṭhiyā → sabbāpi diṭṭhiyo vuccanti atisāradiṭṭhiyo (bj, cck) | vītivattitvā → vītivattetvā (sya-all, pts) | Te → tā (cck: ka.) | samatikkamitvā → S om. (pts note) | vītivattetvā → Bp S vītivattitvā. (pts note) | titthiyā → Bp diṭṭhiyo; S ditṭhiya. (pts note) | titthiyā → Bp S ad. vuccanti. (pts note) Atisāradiṭṭhiyā so samattoti.
atisāradiṭṭhiyā → (sya-all, pts) | atisāradiṭṭhiyā → Bp S -diṭṭiyo. (pts note) Atisāradiṭṭhiyā samatto paripuṇṇo anomoti—
anomoti atisāradiṭṭhiyā → anomo ti atīsaraṁdiṭṭhiyā (pts) | atisāradiṭṭhiyā → S atipādadiṭṭhiyo. (pts note) | samatto → S ad. ti atisāradiṭṭhiyo. (pts note) atisāradiṭṭhiyā so samatto.
atisāradiṭṭhiyā → atīsaraṁdiṭṭhiyā (sya-all) | atīsaraṁdiṭṭhiyā → S atisārad-. (pts note)

Mānena matto paripuṇṇamānīti. Sakāya diṭṭhiyā diṭṭhimānena matto pamatto ummatto atimattoti—
diṭṭhimānena → mānena (sya-all, pts) | atimattoti → adhimattoti (sya-all) mānena matto. Paripuṇṇamānīti paripuṇṇamānī samattamānī anomamānīti—
paripuṇṇamānī → Si om. (pts note) | samattamānī → Si mattamānī. (pts note) mānena matto paripuṇṇamānī.

Sayameva sāmaṁ manasābhisittoti. Sayameva attānaṁ cittena abhisiñcati “ahamasmi kusalo paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvī”ti— sayameva sāmaṁ manasābhisitto.

Diṭṭhī hi sā tassa tathā samattāti. Tassa sā diṭṭhi tathā samattā samādinnā gahitā parāmaṭṭhā abhiniviṭṭhā ajjhositā adhimuttāti—
samādinnā → samādiṇṇā (pts) diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj)

Tenāha bhagavā—

“Atisāradiṭṭhiyā so samatto, mānena matto paripuṇṇamānī;
atisāradiṭṭhiyā → atīsaraṁdiṭṭhiyā (sya-all, pts) | Atīsaraṁdiṭṭhiyā → Bp atisārad-; S asiparaṁḍ-. (pts note) Sayameva sāmaṁ manasābhisitto, diṭṭhī hi sā tassa tathā samattā”ti.
diṭṭhī → diṭṭhi (bj)

Parassa ce hi vacasā nihīno, Tumo sahā hoti nihīnapañño;
tumo → Bp tumho; S thumo here and below. (pts note) | sahā → S sayā. (pts note) Atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīro, Na koci bālo samaṇesu atthi.
atha ce → athavā (sya-all, pts) | ce → athavā (bj: sīmu11, PTS) | athavā → Bp S atha ce here and below (as PTS). (pts note)

Parassa ce hi vacasā nihīnoti parassa ce vācāya vacanena ninditakāraṇā garahitakāraṇā upavaditakāraṇā paro bālo hoti hīno nihīno omako lāmako chatukko parittoti—
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all) | chatukko parittoti → jatukko paritto ti (pts) | chattako → jatukko (bj: machasaṁ) | jatukko → Bp S chatukko; below chatukkapañño. (pts note) parassa ce hi vacasā nihīno. Tumo sahā hoti nihīnapaññoti. Sopi teneva sahā hoti hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapaññoti—
chatukkapañño → chattakapañño (bj); jatukkapañño (sya-all) | sahā → saha (sya-all) | chatukkapañño parittapaññoti → jatukkapañño parittapañño ti (pts) | saha → S ssaha. (pts note) | hīnapañño → S om. (pts note) | ti → Si Bp om. (pts note) tumo sahā hoti nihīnapañño.
tumo → Bp tumho; S ?. (pts note)

Atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīroti atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīro paṇḍito paññavā buddhimā ñāṇī vibhāvī medhāvīti—
atha ce → athavā (sya-all, pts) | dhīroti atha ce sayaṁ → dhīro ti athavā sayam (pts) | ñāṇī → ṇāṇī (pts) | medhāvīti atha ce → medhāvī ti athavā (pts) | hoti → -6 Si om.; Bp S have atha ce. (pts note) atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīro.
atha ce → athavā (sya-all)

Na koci bālo samaṇesu atthīti.
atthīti → atthiti (bj) Samaṇesu na koci bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto atthi, sabbeva seṭṭhapaññā visiṭṭhapaññā pāmokkhapaññā uttamapaññā pavarapaññāti—
sabbeva seṭṭhapaññā → aggapaññā seṭṭhapaññā (sya-all, pts-vp-pli1) | chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) | sabbeva → sabbeva aggapaññā (sya-all, pts) | visiṭṭhapaññā → viseṭṭhapaññā (sya-all, pts) | seṭṭhapaññā → aggapaññā seṭṭhapaññā (cck: syā.) | aggapaññā → Bp S om. (pts note) | pāmokkhapaññā → S vimokkhap-. (pts note) na koci bālo samaṇesu atthi.

Tenāha bhagavā—

“Parassa ce hi vacasā nihīno, tumo sahā hoti nihīnapañño;
tumo → Bp tumho; S sumo. (pts note) | hoti → -10 S sahāyo ti. (pts note) Atha ce sayaṁ vedagū hoti dhīro, na koci bālo samaṇesu atthī”ti.
atha ce → athavā (sya-all, pts) atthīti → atthiti (bj)

Aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ, Aparaddhā suddhimakevalī te;
te → suddhimakevalī no (bj: syā) | te → suddhimakevalīno (sya-all: yu.) | te → -11 Si vḷ. (following Fsb.) akevalīno. (pts note) Evampi titthyā puthuso vadanti, Sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.
pi → PTS hi. (pts note) tebhirattā → tyābhirattā (sya-all, pts) | te’bhirattā → tvābhirattā (bj: manupa) | tyābhirattā → -13 S hi tvābhirattā; PTS hi te 'bhirattā. (pts note)

Aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ, aparaddhā suddhimakevalī teti. Ito aññaṁ dhammaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ye abhivadanti, te suddhimaggaṁ visuddhimaggaṁ parisuddhimaggaṁ vodātamaggaṁ pariyodātamaggaṁ viraddhā aparaddhā khalitā galitā aññāya aparaddhā akevalī te, asamattā te, aparipuṇṇā te, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittāti—
parisuddhimaggaṁ → (bj) | te → teti (bj); (sya-all) | chatukkā → chattakā (bj); jatukkā (sya-all) | galitā → gaḷitā (sya-all, pts) | chatukkā parittāti → jatukkā parittā ti (pts) | aparaddhā → ñāyāparaddhā (bj: a.pu) | aparaddhā → ñāyāparaddhātipi pāṭho (sya-all note) | paṭipadaṁ → -14 Bp S diṭṭhi paṭipadaṁ. (pts note) | aparaddhā → -2 Si vḷ. ñāyāpariddhā (=-raddhā). (pts note) | te → Si om. (pts note) aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ, aparaddhā suddhimakevalī te.
suddhimakevalī → suddhimakevaḍī (bj) | te → suddhimakevalī no (bj: syā)

Evampi titthyā puthuso vadantīti. Titthaṁ vuccati diṭṭhigataṁ. Titthiyā vuccanti diṭṭhigatikā.
titthiyā → titthyā (sya-all, pts) | titthyā → S om. (pts note) Puthudiṭṭhiyā puthudiṭṭhigatāni vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
Puthudiṭṭhiyā → puthutitthiyā (bj, mr) | puthudiṭṭhiyā puthudiṭṭhigatāni → puthu titthiyā puthu diṭṭhigatāni (bj) | titthiyā → puthudiṭṭhiyā (bj: sīmu11, machasaṁ, PTS) | puthudiṭṭhiyā → -4 Si om.; S has puthutiṭṭhiyā. (pts note) evampi titthyā puthuso vadanti.

Sandiṭṭhirāgena hi tebhirattāti.
tebhirattāti → tyābhirattāti (sya-all, pts) Sakāya diṭṭhiyā diṭṭhirāgena rattā abhirattāti—
diṭṭhirāgena → rāgena (sya-all) | diṭṭhirāgena → Si S rāgena. (pts note) sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā.
tebhirattā → tyābhirattā (sya-all) | tebhirattā tenāha → tyābhirattā ten āha (pts)

Tenāha bhagavā—

“Aññaṁ ito yābhivadanti dhammaṁ, aparaddhā suddhimakevalī te; Evampi titthyā puthuso vadanti, sandiṭṭhirāgena hi tebhirattā”ti.
tebhirattāti → tyābhirattāti (sya-all)

Idheva suddhiṁ iti vādayanti, Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;
vādayanti → vādiyanti (pts) | iti → suddhi iti (bj: sīmu11); suddhimiti (bj: suni) | vādayanti → vādiyanti (bj: PTS) | suddhiṁ → S suddhi, here and below. (pts note) āhu → Bp vādayanti, here and below. (pts note) Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā, Sakāyane tattha daḷhaṁ vadānā.

Idheva suddhiṁ iti vādayantīti.
idheva → idh evā (pts) | vādayantīti → vādiyantī ti (pts) Idha suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. “Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti idha suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. “Asassato loko …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti idha suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti— idheva suddhiṁ iti vādayanti.
vādayanti → vādiyanti (pts)

Nāññesu dhammesu visuddhimāhūti. Attano satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe paravāde khipanti ukkhipanti parikkhipanti.
paṭipadaṁ → -1 S ditthi-. (pts note) “So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā, mutti vā vimutti vā parimutti vā, natthettha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā, muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā”ti, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
niyyāniko natthettha → niyyāṇiko natthattha (bj) | chatukkā → chattakā (bj); jatukkā (sya-all) | natthettha → na tattha (sya-all) | chattakā → jatukko (bj: sīmu11) | jatukkā → Bp chatukkā as usual; S?. (pts note) nāññesu dhammesu visuddhimāhu.

Evampi titthyā puthuso niviṭṭhāti. Titthaṁ vuccati diṭṭhigataṁ.
diṭṭhigataṁ → -4 Si om. (pts note) Titthiyā vuccanti diṭṭhigatikā.
titthiyā → titthyā (sya-all, pts) | titthyā → S diṭṭhiyā. (pts note) Puthudiṭṭhiyā puthudiṭṭhigatesu niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti—
puthudiṭṭhiyā puthudiṭṭhigatesu → puthu titthiyā puthu diṭṭhigatesu (bj) | Puthudiṭṭhiyā → puthutitthiyā (sī. ka.) purimagāthāya pāṭhabhedo natthi (cck note) evampi titthyā puthuso niviṭṭhā.
titthyā → S titthā. (pts note)

Sakāyane tattha daḷhaṁ vadānāti. Dhammo sakāyanaṁ, diṭṭhi sakāyanaṁ, paṭipadā sakāyanaṁ, maggo sakāyanaṁ, sakāyane daḷhavādā thiravādā balikavādā avaṭṭhitavādāti—
avaṭṭhitavādāti → avatthitavādā ti (pts) | sakāyanaṁ → Bp S sakāyano. (pts note) sakāyane tattha daḷhaṁ vadānā.

Tenāha bhagavā—

“Idheva suddhiṁ iti vādayanti, nāññesu dhammesu visuddhimāhu;
vādayanti → vādiyanti (pts) Evampi titthyā puthuso niviṭṭhā, sakāyane tattha daḷhaṁ vadānā”ti.

Sakāyane vāpi daḷhaṁ vadāno, Kamettha bāloti paraṁ daheyya;
vā → PTS cā. (pts note) kamettha → km tattha (bj, mr) | kamettha → kaṁ kattha (bj) | kattha → kamettha (bj: machasaṁ, PTS) | kamettha → kaṁ tattha (cck: sī. ka.) | ettha → -8 Bp S kaṁ tattha. (pts note) | ti → -9 S bālavā. (pts note) Sayaṁva so medhagamāvaheyya, Paraṁ vadaṁ bālamasuddhidhammaṁ.
Sayaṁva → sayameva (sya-all, pts-vp-pli1) | sayaṁva → sayameva (sya-all, pts) | medhagamāvaheyya → medhakaṁ avabheyyā (bj: a.suni) | Sayaṁva → sayameva (cck: syā.) | eva → -10 S sayaṁ vā. (pts note) vadaṁ → S paraṁ. (pts note)

Sakāyane vāpi daḷhaṁ vadānoti. Dhammo sakāyanaṁ, diṭṭhi sakāyanaṁ, paṭipadā sakāyanaṁ, maggo sakāyanaṁ, sakāyane daḷhavādo thiravādo balikavādo avaṭṭhitavādoti—
avaṭṭhitavādoti → avatthitavādo ti (pts) | sakāyanaṁ → Bp S sakāyano. (pts note) sakāyane vāpi daḷhaṁ vadāno.

Kamettha bāloti paraṁ daheyyāti.
kamettha → kaṁ tattha (bj) | ettha → -2 Bp S kaṁ tattha, here and below. (pts note) Etthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā paraṁ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato kaṁ daheyya kaṁ passeyya kaṁ dakkheyya kaṁ olokeyya kaṁ nijjhāyeyya kaṁ upaparikkheyyāti—
etthāti → tatthāti (bj) | chatukkato → chattakato (bj); jatukkato (sya-all, pts) | nijjhāyeyya → nijjhayeyya (pts) | Etthā → Bp S tatthā. (pts note) | jatukkato → Bp chatukkato; S catukkato, as usual. (pts note) kamettha bāloti paraṁ daheyya.
kamettha → kaṁ tattha (bj)

Sayaṁva so medhagamāvaheyya, paraṁ vadaṁ bālamasuddhidhammanti.
sayaṁva → sayameva (sya-all, pts) | so → -5 S sayaṁ pase. (pts note) | medhagaṁ → S medhakaṁ. (pts note) Paro bālo hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto asuddhidhammo avisuddhidhammo aparisuddhidhammo avodātadhammoti—
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) evaṁ vadanto evaṁ kathento evaṁ bhaṇanto evaṁ dīpayanto evaṁ voharanto sayameva kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ āvaheyya samāvaheyya āhareyya samāhareyya ākaḍḍheyya samākaḍḍheyya gaṇheyya parāmaseyya abhiniviseyyāti—
abhiniviseyyāti sayaṁva → abhiniviseyyā ti sayam eva (pts) | gaṇheyya → gaṇeyya (bj: machasaṁ) | samāvaheyya → Si om. (pts note) sayaṁva so medhagamāvaheyya paraṁ vadaṁ bālamasuddhidhammaṁ.
sayaṁva → sayameva (sya-all) | medhagaṁ → S medhakaṁ, as usual. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Sakāyane vāpi daḷhaṁ vadāno, kamettha bāloti paraṁ daheyya;
kamettha → kaṁ kattha (bj) | kattha → uddhaṁ sa (bj: sīmu11, machasaṁ) Sayaṁva so medhagamāvaheyya, paraṁ vadaṁ bālamasuddhidhamman”ti.
sayaṁva → sayameva (sya-all, pts) | eva → -10 S sayaṁ vā. (pts note) vadaṁ → S paraṁ. (pts note)

Vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāya, Uddhaṁsa lokasmiṁ vivādameti;
uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all, pts) | so → uddhaṁ sa (bj: sīmu11, machasaṁ) | uddhaṁsa → uddhaṁ so (cck: syā.) | so → Below Bp has sa. (pts note) | lokasmiṁ → S lokasmi. (pts note) Hitvāna sabbāni vinicchayāni, Na medhagaṁ kubbati jantu loke.
sabbāni → S sabbā pi. (pts note) kubbati → kurute (bj, pts); kūrute (sya-all) | medhagaṁ → medhakaṁ (bj: a.suni) | kurute → medhagaṁ kubbati (bj: sīmu11, machasaṁ) | kurute → Bp kuppati (= kubbati). (pts note) | ti → Bp S om. (pts note)

Vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāyāti. Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) Vinicchayadiṭṭhiyā ṭhatvā patiṭṭhahitvā gaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvāti vinicchaye ṭhatvā.
vinicchayadiṭṭhiyā → vinicchitadiṭṭhayā (sya-all); vinicchaye vinicchitadiṭṭhiyā (pts) Sayaṁ pamāyāti sayaṁ pamāya paminitvā.
pamāyāti → pāmāyāti (bj) | paminitvā → pamiṇitvā (bj) | pamiṇitvā → saminitvā (bj: a.pu) “Ayaṁ satthā sabbaññū”ti sayaṁ pamāya paminitvā,
paminitvā → pamiṇitvā (bj) “ayaṁ dhammo svākkhāto … ayaṁ gaṇo suppaṭipanno … ayaṁ diṭṭhi bhaddikā … ayaṁ paṭipadā supaññattā … ayaṁ maggo niyyāniko”ti sayaṁ pamāya paminitvāti—
paminitvāti → pamiṇitvāti (bj) vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāya.

Uddhaṁsa lokasmiṁ vivādametīti.
uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all, pts) | vivādametīti uddhaṁso → vivādam etī ti uddhaṁ (pts) Uddhaṁso vuccati anāgataṁ.
uddhaṁ → uddhaṁ so (bj: sīmu11, machasaṁ) | Uddhaṁ → Bp S uddhaṁso. (pts note) Attano vādaṁ uddhaṁ ṭhapetvā sayameva kalahaṁ bhaṇḍanaṁ viggahaṁ vivādaṁ medhagaṁ eti upeti upagacchati gaṇhāti parāmasati abhinivisatīti. Evampi uddhaṁsa lokasmiṁ vivādameti.
uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all) Atha vā aññena uddhaṁ vādena saddhiṁ kalahaṁ karoti bhaṇḍanaṁ karoti viggahaṁ karoti vivādaṁ karoti medhagaṁ karoti—
karoti → -5 Si om. (pts note) “na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi …pe… nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti.
nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all, pts) Evampi uddhaṁsa lokasmiṁ vivādameti.
uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all) | so → Bp sa. (pts note)

Hitvāna sabbāni vinicchayānīti.
sabbāni → S sabba. (pts note) Vinicchayā vuccanti dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni.
dvāsaṭṭhi → dvāsaṭṭhī (sya-all, pts) Diṭṭhivinicchayā sabbe vinicchaye hitvā cajitvā pariccajitvā jahitvā pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvāti—
Diṭṭhivinicchayā sabbe vinicchaye → sabbā vinicchitadiṭṭhiyo (sya-all, pts-vp-pli1); sabbā vinicchayadiṭṭhiyo (mr) | byantiṁ karitvā → byantīkaritvā (bj) | diṭṭhivinicchayā sabbe vinicchaye → sabbā vinicchitadiṭṭhiyo (sya-all, pts) | vinodetvā byantiṁ karitvā → vinoditvā byantīkaritvā (pts) | vinicchaye → sabbā vinicchayadiṭṭhayo (bj: manupa); sabbā vinicchitadiṭṭhiyo (bj: PTS) | vinicchaye → sabbā vinicchitadiṭṭhiyo (cck: syā.); sabbā vinicchayadiṭṭhiyo (cck: ka.) | sabbā → Bp S ad. ditthivinicchayā. (pts note) | vinicchitadiṭṭhiyo → Bp vinicchayad-; S vinicchāyad-. (pts note) | cajjitvā → Bp cajitvā; S pajahitvā. (pts note) | pariccajitvā → Bp paricajitvā. (pts note) | jahitvā → Si om. (pts note) hitvāna sabbāni vinicchayāni.

Na medhagaṁ kubbati jantu loketi.
kubbati → kurute (bj, pts); kūrute (sya-all) | kurute → Bp kuppati. (pts note) Na kalahaṁ karoti, na bhaṇḍanaṁ karoti, na viggahaṁ karoti, na vivādaṁ karoti, na medhagaṁ karoti. Vuttañhetaṁ bhagavatā— “evaṁ vimuttacitto kho, aggivessana, bhikkhu na kenaci saṁvadati, na kenaci vivadati, yañca loke vuttaṁ tena ca voharati aparāmasan”ti.
aparāmasa”nti → majjhimanikāya > dīghanakhasutta (bj note) Jantūti satto naro mānavo poso puggalo jīvo jāgu jantu indagu manujo.
jāgu → jātu (sya-all); jagū (pts) | indagu → indagū (sya-all, pts) | jāgu → jatu (bj: sīmu11); jagu (bj: PTS) | indagu → hindagu (bj: sīmu11) | jagū → Si jātu; Bp jagu. (pts note) Loketi apāyaloke …pe… āyatanaloketi—
dhātuloke → -2 Bp S pe. (pts note) na medhagaṁ kubbati jantu loketi.
kubbati → kurute (bj, pts); kūrute (sya-all)

Tenāha bhagavā—

“Vinicchaye ṭhatvā sayaṁ pamāya, uddhaṁsa lokasmiṁ vivādameti;
uddhaṁsa → uddhaṁ so (bj, sya-all, pts) | so → Bp sa. (pts note) Hitvāna sabbāni vinicchayāni, na medhagaṁ kubbati jantu loke”ti.
kubbati → kurute (bj, pts); kūrute (sya-all) | kurute → Bp kubbati. (pts note) | DVĀDASAMO → Bp S om. (pts note) | NIṬṬHITO → Bp S samatto dvādasamo. (pts note)

Cūḷabyūhasuttaniddeso dvādasamo.