Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Mahāniddesa
  • Aṭṭhakavagga

7. Tissametteyyasuttaniddesa

Atha tissametteyyasuttaniddesaṁ vakkhati—
vuccati → suttaṁ cakkhati (bj: sīmu11)

Methunamanuyuttassa, (iccāyasmā tisso metteyyo) Vighātaṁ brūhi mārisa; Sutvāna tava sāsanaṁ, Viveke sikkhissāmase.

Methunamanuyuttassāti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.
dvayaṁdvayasamāpatti → dvayadvayasamāpatti (sya-all, pts) | dvayaṁdvayasamāpatti → vinayamahāvibhaṅga > paṭhamapārājikaṁ (bj: tattha “duṭṭhullaṁ{1} odakantikaṁ rahassa”nti napuṁsakaliṅgavasena dissati) | dvayadvayasamāpatti → Bp S dvayaṁ dvayaṁ so. (pts note)
Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo? Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—
pariyādinnacittānaṁ → pariyādiṇṇacittānaṁ (pts)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.
methunadhammo → S ad. ti. (pts note)
Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti;
adhikaraṇakārakā → S -kāraṇā. (pts note)
evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—
pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ → pariyuṭṭhitānam pariyādiṇṇacittānaṁ (pts)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

Methunamanuyuttassāti. Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—
tadadhipateyyassāti → tadādhipateyyassāti (sya-all) | tadadhipateyyassāti methunamanuyuttassa → tadādhipateyyassā ti methunam anuyuttassa (pts) | taggarukassa → S ad. ca. (pts note)
methunamanuyuttassa.

Iccāyasmā tisso metteyyoti. Iccāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
padapāripūrī → padapāripūri (bj, sya-all, pts) | padānupubbatāpetaṁ → padānupubbatā nāmetaṁ (bj); padānupubbatāmetaṁ (sya-all) | Iccā → S iccha. (pts note)
iccāti.
iccā → S iccha. (pts note)
Āyasmāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ—
garuvacanaṁ → garuvacaṇaṁ (pts) | sagāravavacanaṁ → Bp sagāravacanaṁ; S om. (pts note)
āyasmāti. Tissoti tassa therassa nāmaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāro nāmaṁ nāmakammaṁ nāmadheyyaṁ nirutti byañjanaṁ abhilāpo. Metteyyoti tassa therassa gottaṁ saṅkhā samaññā paññatti vohāroti— iccāyasmā tisso metteyyo.

Vighātaṁ brūhi mārisāti.
mārisāti vighātanti → mārisā ti (pts)
Vighātanti vighātaṁ upaghātaṁ pīḷanaṁ ghaṭṭanaṁ upaddavaṁ upasaggaṁ brūhi ācikkha desehi paññapehi paṭṭhapehi vivara vibhaja uttānīkarohi pakāsehi.
uttānīkarohi → uttāniṁ karohi (mr) | vighātanti → (sya-all) | paññapehi → paññāpehi (sya-all, pts) | uttānīkarohi → uttāniṁ karohi (cck: ka.) | vighātaṁ → Bp ad. vighātan ti. (pts note) | paṭṭhapehi → So Bp; Si om.; S jappehi. (pts note)
Mārisāti piyavacanaṁ garuvacanaṁ sagāravavacanaṁ sappatissavacanametaṁ mārisāti—
sagāravavacanaṁ → S om. (pts note)
vighātaṁ brūhi mārisa.
mārisa → mārisā (pts)

Sutvāna tava sāsananti. Tuyhaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvāti—
anusāsanaṁ → (sya-all) | uggahetvā → uggahitvā (sya-all, pts) | anusiṭṭhiṁ → anusatthiṁ (bj: a.nid) | anusāsanaṁ → Si om. (pts note)
sutvāna tava sāsanaṁ.

Viveke sikkhissāmaseti. Vivekoti tayo vivekā— kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko. Katamo kāyaviveko? Idha bhikkhu vivittaṁ senāsanaṁ bhajati araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ palāsapuñjaṁ, kāyena vivitto viharati.
bhikkhu → bhikkhū (bj) | palāsapuñjaṁ → palālapuñjaṁ (bj, sya-all, pts) | kāyena → kāyena ca (sya-all, pts) | vanapatthaṁ → Bp S vanapattaṁ. (pts note) | ca → Bp S om. (pts note)
So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati, eko viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti—
eko → (bj, sya-all) | iriyati → irīyati (bj)
ayaṁ kāyaviveko.

Katamo cittaviveko? Paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannassa nīvaraṇehi cittaṁ vivittaṁ hoti,
Paṭhamaṁ → S pathamajh- and below dutiyajk-, etc. (pts note)
dutiyaṁ jhānaṁ samāpannassa vitakkavicārehi cittaṁ vivittaṁ hoti, tatiyaṁ jhānaṁ samāpannassa pītiyā cittaṁ vivittaṁ hoti, catutthaṁ jhānaṁ samāpannassa sukhadukkhehi cittaṁ vivittaṁ hoti, ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti, viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti, ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa viññāṇañcāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti, nevasaññānāsaññāyatanaṁ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññāya cittaṁ vivittaṁ hoti, sotāpannassa sakkāyadiṭṭhiyā vicikicchāya sīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti, sakadāgāmissa oḷārikā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,
paṭighānusayā → patighānusayā (pts)
anāgāmissa anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi cittaṁ vivittaṁ hoti,
anusahagatā kāmarāgasaṁyojanā paṭighasaṁyojanā anusahagatā → aṇusahagatā (bj) | anusahagatā → aṇusahagatā (pts)
arahato rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā tadekaṭṭhehi ca kilesehi bahiddhā ca sabbanimittehi cittaṁ vivittaṁ hoti—
bhavarāgānusayā → Si om. (Bp -anusāya). (pts note)
ayaṁ cittaviveko.

Katamo upadhiviveko? Upadhi vuccanti kilesā ca khandhā ca abhisaṅkhārā ca. Upadhiviveko vuccati amataṁ nibbānaṁ. Yo so sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṁ—
sabbūpadhipaṭinissaggo → sabbupadhipaṭinissaggo (sya-all)
ayaṁ upadhiviveko. Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ;
vivekaṭṭhakāyānaṁ → vavakaṭṭhakāyānaṁ (bj); vūpakaṭṭhakāyānaṁ (sya-all, pts) | vavakaṭṭhakāyānaṁ → vivekaṭṭhakāyānaṁ (bj: sīmu11); vūpakaṭṭhakāyānaṁ (bj: PTS) | vūpakaṭṭhakāyānaṁ → Bp S vivekaṭṭhakāyānaṁ as elsewhere. (pts note) | nekkhammābhiratānaṁ → Bp S nikkhamma-. (pts note)
cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ;
paramavodānappattānaṁ → paramavodānapattānaṁ (cck, pts-vp-pli1, csp1ed, csp2ed)
upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.
nirūpadhīnaṁ → nirupadhīnaṁ (bj)
Viveke sikkhissāmaseti. So thero pakatiyā sikkhitasikkho.
So → S Tisso. (pts note)
Api ca dhammadesanaṁ upādāya dhammadesanaṁ sāvento evamāha—
sāvento → yācanto (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | sāvento → yāvanto (bj) | upādāya dhammadesanaṁ sāvento → yācanto (sya-all) | upādāya dhammadesanaṁ sāvento evamāha → yācanto evam āha (pts) | yāvanto → yācento (bj: machasaṁ) | sāvento → yācanto (cck: sī. syā.) | dhammadesanaṁ → Bp S ad. upādāya dhammadesanam. (pts note)
viveke sikkhissāmaseti.

Tenāha thero tissametteyyo—
thero tissametteyyo → tisso metteyyo (bj) | tissametteyyo → tisso metteyyo (sya-all) | tissametteyyo methunamanuyuttassa → tisso metteyyo methunam anuyuttassa (pts)

“Methunamanuyuttassa, (iccāyasmā tisso metteyyo) Vighātaṁ brūhi mārisa; sutvāna tava sāsanaṁ, Viveke sikkhissāmase”ti.

Methunamanuyuttassa, (metteyyāti bhagavā) Mussate vāpi sāsanaṁ; Micchā ca paṭipajjati,
vāpi → mussate cāpi (bj: a.suni); mussate vāti (bj: a.nid)
Etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.

Methunamanuyuttassāti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo vasaladhammo duṭṭhullo odakantiko rahasso dvayaṁdvayasamāpatti.
dvayaṁdvayasamāpatti → dvayadvayasamāpatti (sya-all, pts) | dvayaṁdvayasamāpatti → vinayamahāvibhaṅga > paṭhamapārājika (bj note) | dvayadvayasamāpatti → See above, p. 139. (pts note)
Kiṅkāraṇā vuccati methunadhammo? Ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—
pariyādinnacittānaṁ → pariyādiṇṇacittānaṁ (pts)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo. Yathā ubho kalahakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhaṇḍanakārakā methunakāti vuccanti, ubho bhassakārakā methunakāti vuccanti, ubho vivādakārakā methunakāti vuccanti, ubho adhikaraṇakārakā methunakāti vuccanti, ubho vādino methunakāti vuccanti, ubho sallāpakā methunakāti vuccanti; evamevaṁ ubhinnaṁ rattānaṁ sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ ubhinnaṁ sadisānaṁ dhammoti—
sārattānaṁ avassutānaṁ pariyuṭṭhitānaṁ pariyādinnacittānaṁ → sārattānam avassutānam pariyuṭṭhitānam pariyādiṇṇacittānam (pts)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.

Methunamanuyuttassāti. Methunadhamme yuttassa payuttassa āyuttassa samāyuttassa taccaritassa tabbahulassa taggarukassa tanninnassa tappoṇassa tappabbhārassa tadadhimuttassa tadadhipateyyassāti—
tadadhipateyyassāti → tadādhipateyyassāti (sya-all) | tappoṇassa → tapponassa (pts) | taccaritassa → taṁcaritassa (bj: a.nid)
methunamanuyuttassa.

Metteyyāti bhagavā taṁ theraṁ gottena ālapati. Bhagavāti gāravādhivacanaṁ. Api ca bhaggarāgoti bhagavā, bhaggadosoti bhagavā, bhaggamohoti bhagavā, bhaggamānoti bhagavā,
bhaggamānoti → bhaggadiṭṭhī ti (pts)
bhaggadiṭṭhīti bhagavā,
bhaggadiṭṭhīti → bhaggakaṇṭako ti (pts) | bhaggakaṇṭako → S -kaṇṭhako. (pts note)
bhaggakaṇḍakoti bhagavā,
bhaggakaṇḍakoti → bhaggakaṇṭakoti (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | bhaggakaṇḍakoti → bhaggakileso ti (pts) | bhaggakaṇḍakoti → bhaggakaṇḍakoti (cck: sī. syā.)
bhaggakilesoti bhagavā, bhaji vibhaji pavibhaji dhammaratananti bhagavā,
pavibhaji → paṭivibhaji (sya-all) | paṭibhajī → Bp pavibhajī. (pts note)
bhavānaṁ antakaroti bhagavā, bhāvitakāyo bhāvitasīlo bhāvitacitto bhāvitapaññoti bhagavā,
bhāvitakāyo → bhāvitakāyoti bhagavā (sya-all)
bhaji vā bhagavā araññavanapatthāni pantāni senāsanāni appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti bhagavā,
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj) | manussarāhasseyyakāni → manussarāhaseyyakāni (bj, sya-all, pts-vp-pli1) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppānīti → manussarāhaseyyakāni paṭisallānasārūpānīti (sya-all, pts) | bhaji → bhajī (pts) | araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (cck: sī.) | manussarāhasseyyakāni → manussarāhaseyyakāni (cck: sī. syā.) | araññavanapatthāni → Bp S -pattāni, here and below. (pts note) | manussarāhaseyyakāni → Bp manussarāhass-. (pts note)
bhāgī vā bhagavā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā attharasassa dhammarasassa vimuttirasassa adhisīlassa adhicittassa adhipaññāyāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā catunnaṁ jhānānaṁ catunnaṁ appamaññānaṁ catunnaṁ arūpasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā aṭṭhannaṁ vimokkhānaṁ aṭṭhannaṁ abhibhāyatanānaṁ navannaṁ anupubbavihārasamāpattīnanti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṁ saññābhāvanānaṁ dasannaṁ kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti bhagavā,
kasiṇasamāpattīnaṁ ānāpānassatisamādhissa asubhasamāpattiyāti → kasiṇasamāpattīnam ānāpānasatisamāpattiyā asubhasamāpattiyā ti (pts) | ānāpānasatisamāpattiyā → Bp -satisamādhissa. (pts note)
bhāgī vā bhagavā catunnaṁ satipaṭṭhānānaṁ catunnaṁ sammappadhānānaṁ catunnaṁ iddhipādānaṁ pañcannaṁ indriyānaṁ pañcannaṁ balānaṁ sattannaṁ bojjhaṅgānaṁ ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassāti bhagavā, bhāgī vā bhagavā dasannaṁ tathāgatabalānaṁ catunnaṁ vesārajjānaṁ catunnaṁ paṭisambhidānaṁ channaṁ abhiññānaṁ channaṁ buddhadhammānanti bhagavā.
abhiññānaṁ → abhiññāṇānaṁ (cck: sī.) | abhiññānaṁ → Bp abhiññaṇanaṁ; S abhiññanānaṁ. (pts note)
Bhagavāti netaṁ nāmaṁ mātarā kataṁ, na pitarā kataṁ, na bhātarā kataṁ, na bhaginiyā kataṁ, na mittāmaccehi kataṁ, na ñātisālohitehi kataṁ na samaṇabrāhmaṇehi kataṁ, na devatāhi kataṁ. Vimokkhantikametaṁ buddhānaṁ bhagavantānaṁ bodhiyā mūle saha sabbaññutaññāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṁ bhagavāti—
sabbaññutaññāṇassa → sabbaññutañāṇassa (bj, sya-all) | bodhiyā → bodhityā (pts)
metteyyāti bhagavā.

Mussate vāpi sāsananti.
vāpi → mussate vāti (bj: a.nid)
Dvīhi kāraṇehi sāsanaṁ mussati— pariyattisāsanampi mussati, paṭipattisāsanampi mussati. Katamaṁ pariyattisāsanaṁ? Yaṁ tassa pariyāpuṭaṁ—
yaṁ tassa pariyāpuṭaṁ → yantassa pariyāputaṁ (bj) | pariyāputaṁ → pariyāpuṇanaṁ (bj: sīmu11); pariyāpuṭaṁ (bj: manupa); pariyāputtaṁ (bj: a.pu)
suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ—
abbhutadhammaṁ → abbhūtadhammaṁ (sya-all)
idaṁ pariyattisāsanaṁ. Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti—
sammussati pamussati sampamussati → parimussati (sya-all, pts) | parimussati → -3 Bp tam pi mussati sammussati pamussati sampamussati; S vimussati sammussati pamussati. (pts note)
evampi mussate vāpi sāsanaṁ.

Katamaṁ paṭipattisāsanaṁ? Sammāpaṭipadā anulomapaṭipadā apaccanīkapaṭipadā anvatthapaṭipadā dhammānudhammapaṭipadā sīlesu paripūrakāritā indriyesu guttadvāratā bhojane mattaññutā jāgariyānuyogo satisampajaññaṁ cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo—
cattāro → cattāro satipaṭṭhānā cattāro (bj) | paripūrakāritā → paripūrikāritā (sya-all) | sīlesu paripūrakāritā → kusalesu paripūrikāritā (pts) | paripūrikāritā → -1 Bp S sīlesu paripūrakāritā. (pts note)
idaṁ paṭipattisāsanaṁ. Tampi mussati sammussati pamussati sampamussati paribāhiro hotīti.
sammussati pamussati sampamussati → parimussati (sya-all, pts) | parimussati → -2 As above; except that S has tam pi mussati instead of vimussati. (pts note)
Evampi mussate vāpi sāsanaṁ.

Micchā ca paṭipajjatīti. Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇatīti—
hanati → hanti (bj)
micchā ca paṭipajjati.

Etaṁ tasmiṁ anāriyanti. Etaṁ tasmiṁ puggale anariyadhammo bāladhammo mūḷhadhammo aññāṇadhammo amarāvikkhepadhammo, yadidaṁ micchāpaṭipadāti—
aññāṇadhammo → añāṇadhammo (sya-all)
etaṁ tasmiṁ anāriyaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Methunamanuyuttassa, (metteyyāti bhagavā) Mussate vāpi sāsanaṁ; micchā ca paṭipajjati, Etaṁ tasmiṁ anāriyan”ti.

Eko pubbe caritvāna, methunaṁ yo nisevati; Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke, hīnamāhu puthujjanaṁ.

Eko pubbe caritvānāti. Dvīhi kāraṇehi eko pubbe caritvāna— pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts) | vavassaggaṭṭhena → gaṇavavassaggatthena (bj: a.nid)
Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna? Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.
gharāvāsapalibodhaṁ → gharāvāsapaḷibodhaṁ (bj) | puttadārapalibodhaṁ → puttadārapaḷibodhaṁ (bj) | ñātipalibodhaṁ → ñātipaḷibodhaṁ (bj) | mittāmaccapalibodhaṁ → mittāmaccapaḷibodhaṁ (bj) | sannidhipalibodhaṁ → sannidhipaḷibodhaṁ (bj) | iriyati → irīyati (bj) | akiñcanabhāvaṁ → ākiñcanabhāvaṁ (sya-all, pts)
Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena eko pubbe caritvāna.

Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna?
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts) | vavassaggaṭṭhena → gaṇavavassaggatthena (bj: a.nid)
So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevati appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni → manussarāhaseyyakāni paṭisallānasārūpāni (sya-all) | paṭisallānasāruppāni → Si -rūpāni. (pts note)
So eko gacchati, eko tiṭṭhati, eko nisīdati, eko seyyaṁ kappeti, eko gāmaṁ piṇḍāya pavisati, eko paṭikkamati, eko raho nisīdati, eko caṅkamaṁ adhiṭṭhāti, eko carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti.
iriyati → irīyati (bj)
Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena eko pubbe caritvāna.
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts) | gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇavavassaggatthena (bj: a.nid)

Methunaṁ yo nisevatīti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo …pe… taṅkāraṇā vuccati methunadhammo. Methunaṁ yo nisevatīti.
nisevatīti yo → nisevatī ti so (pts)
Yo aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunaṁ dhammaṁ sevati nisevati saṁsevati paṭisevatīti—
yo → so (sya-all) | methunaṁ dhammaṁ → methunadhammaṁ (sya-all, pts)
methunaṁ yo nisevati.

Yānaṁ bhantaṁva taṁ loketi. Yānanti hatthiyānaṁ assayānaṁ goyānaṁ ajayānaṁ meṇḍayānaṁ oṭṭhayānaṁ kharayānaṁ bhantaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti, visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati, yānampi ārohanakampi bhañjati, papātepi papatati.
yānanti → yānānti (bj) | abhiruhati → abhirūhati (bj) | ārohanakampi → ārohakampi (bj) | meṇḍayānaṁ → meṇḍakayānaṁ (sya-all, pts) | abhiruhati yānampi ārohanakampi → abhirūhati ārohakampi (sya-all) | yānampi ārohanakampi → yānam pi ārohakam pi (pts) | ārohakampi → ārohakaṁ (bj: sīmu10) | bhañjati → vibhañjati (bj: sīmu11) | ārohakampi → etthantare ānampīti atthi (sya-all: yu.) | meṇḍakayānaṁ → Bp S meṇḍayānaṁ. (pts note) | pi → -3 Si om. (pts note)
Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ uppathaṁ gaṇhāti; evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo uppathaṁ gaṇhāti, micchādiṭṭhiṁ gaṇhāti …pe… micchāsamādhiṁ gaṇhāti. Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ visamaṁ khāṇumpi pāsāṇampi abhiruhati;
abhiruhati → abhirūhati (bj) | abhiruhati evamevaṁ → abhirūhati evameva (sya-all)
evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo visamaṁ kāyakammaṁ abhiruhati, visamaṁ vacīkammaṁ abhiruhati, visamaṁ manokammaṁ abhiruhati, visamaṁ pāṇātipātaṁ abhiruhati, visamaṁ adinnādānaṁ abhiruhati, visamaṁ kāmesumicchācāraṁ abhiruhati, visamaṁ musāvādaṁ abhiruhati, visamaṁ pisuṇavācaṁ abhiruhati, visamaṁ pharusavācaṁ abhiruhati, visamaṁ samphappalāpaṁ abhiruhati, visamaṁ abhijjhaṁ abhiruhati, visamaṁ byāpādaṁ abhiruhati, visamaṁ micchādiṭṭhiṁ abhiruhati, visame saṅkhāre abhiruhati, visame pañca kāmaguṇe abhiruhati, visame nīvaraṇe abhiruhati.
abhiruhati → abhirūhati (bj, sya-all); (bj) | kāmesumicchācāraṁ abhiruhati → kāmesu micchācāraṁ abhirūhati (bj) | pisuṇavācaṁ abhiruhati → pisunavācaṁ abhirūhati (bj); pisuṇaṁ vācaṁ abhirūhati (sya-all) | byāpādaṁ abhiruhati → vyāpādaṁ abhirūhati (bj) | visame → visame pañca (bj) | pharusavācaṁ abhiruhati → pharusaṁ vācaṁ abhirūhati (sya-all) | pisuṇavācaṁ → pisuṇaṁ vācaṁ (pts) | pharusavācaṁ → pharusaṁ vācaṁ (pts) | pisuṇaṁ → Bp pisuṇav-. (pts note) | pharusaṁ → Bp pharusav-. (pts note)
Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ yānampi ārohanakampi bhañjati;
ārohanakampi → ārohakampi (bj) | yānampi ārohanakampi → ārohakampi (sya-all); yānaṁ pi ārohakam pi (pts) | pi → -1 Si om. (pts note) | ārohakam → Bp S ārohaṇakam. (pts note)
evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo niraye attānaṁ bhañjati, tiracchānayoniyaṁ attānaṁ bhañjati, pettivisaye attānaṁ bhañjati, manussaloke attānaṁ bhañjati, devaloke attānaṁ bhañjati.
tiracchānayoniyaṁ → tiracchānayoniyā (sya-all, pts) | pettivisaye → pittivisaye (sya-all, pts) | tiracchānayoniyā → Bp S tiracchānayoniyaṁ. (pts note)
Yathā taṁ bhantaṁ yānaṁ adantaṁ akāritaṁ avinītaṁ papāte papatati;
papāte → papātepi (sya-all, pts)
evamevaṁ so vibbhantako bhantayānapaṭibhāgo jātipapātampi papatati, jarāpapātampi papatati, byādhipapātampi papatati, maraṇapapātampi papatati, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi papatati.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātampi → sokaparidevadukkhadomanassūpāyāsapapātampi (bj); sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātamhipi (sya-all, pts) | jātipapātampi → jātipapātamhipi (sya-all, pts) | jarāpapātampi → jarāpapātamhipi (sya-all, pts) | byādhipapātampi → byādhipapātamhipi (sya-all, pts) | maraṇapapātampi → maraṇapapātamhipi (sya-all, pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsapapātamhi → Bp S -papātam. (pts note)
Loketi apāyaloke manussaloketi— yānaṁ bhantaṁva taṁ loke.

Hīnamāhu puthujjananti. Puthujjanāti kenaṭṭhena puthujjanā?
kenaṭṭhena → kenatthena (sya-all)
Puthu kilese janentīti puthujjanā, puthu avihatasakkāyadiṭṭhikāti puthujjanā, puthu satthārānaṁ mukhullokikāti puthujjanā, puthu sabbagatīhi avuṭṭhitāti puthujjanā, puthu nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti puthujjanā, puthu nānāoghehi vuyhantīti puthujjanā, puthu nānāsantāpehi santapantīti puthujjanā, puthu nānāpariḷāhehi paridayhantīti puthujjanā, puthu pañcasu kāmaguṇesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhāti puthujjanā, puthu pañcahi nīvaraṇehi āvutā nivutā ovutā pihitā paṭicchannā paṭikujjitāti puthujjanā.
nānābhisaṅkhāre → nānābhisaṅkhārehi (sya-all, pts-vp-pli1) | ajjhosannā → ajjhopannā (bj, sya-all); ajjhosānā (pts-vp-pli1) | avihatasakkāyadiṭṭhikāti → avihatasakkāyadiṭṭhikāni (bj) | mukhullokikāti → mukhullokakāti (bj) | paridayhantīti → pariḍayhantīti (bj) | gadhitā → gathitā (bj) | palibuddhāti → paḷibuddhāti (bj) | avuṭṭhitāti → āvuṭāti (sya-all, pts) | āvutā nivutā ovutā → āvuṭā nivuṭā ophuṭā (sya-all, pts) | nānābhisaṅkhāre abhisaṅkharontīti → nānābhisaṁkhārehi abhisaṁkharontī ti (pts) | santappantīti → santapantīti (bj: sīmu11) | ajjhopannā → ajjhosantā (bj: machasaṁ) | nānābhisaṅkhāre → nānābhisaṅkhārehi (cck: syā.) | ajjhosannā → ajjhopannā (cck: sī. syā.) | mukhullokikā → Bp S mukhamullokikā. (pts note) | āvuṭā → Bp avuṭṭhatā; S āvuṭṭhitā. (pts note) | paridayhantī → Si parivuyhantī; S pariccayhantī. (pts note) | pañcasu → Si pañcak-. (pts note) | āvuṭā → Si āvutā; Bp S?. (pts note) | ophuṭā → Bp ovutā; S opuṭā. (pts note)
Hīnamāhu puthujjananti. Puthujjanaṁ hīnaṁ nihīnaṁ omakaṁ lāmakaṁ chatukkaṁ parittanti evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
chatukkaṁ → chattakaṁ (bj); jatukkaṁ (sya-all) | parittanti → parittanti evamāhu (sya-all) | chattakaṁ → jatukkaṁ (bj: sīmu11) | jatukkaṁ → Bp chatukkaṁ; S chegucchaṁ (jeguccham?). (pts note) | āhu → Bp S om. (pts note)
hīnamāhu puthujjanaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Eko pubbe caritvāna, methunaṁ yo nisevati; Yānaṁ bhantaṁva taṁ loke, hīnamāhu puthujjanan”ti.

Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sā;
kitti → kittī (sya-all, pts)
Etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave.
etampi → evampi (bj: sīmu11); etaṁ (bj: manupa)

Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sāti.
kitti → kittī (sya-all, pts)
Katamo yaso? Idhekacco pubbe samaṇabhāve sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ—
idhekacco → katamā kitti idh ekacco (pts) | kitti → Bp om. (pts note) | hoti → Bp Si om. (pts note) | garukato → S ad. hoti. (pts note)
ayaṁ yaso. Katamā kitti? Idhekacco pubbe samaṇabhāve kittivaṇṇagato hoti paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno—
kittivaṇṇagato → kittivaṇṇabhato (bj, pts); kittivaṇṇakato (sya-all) | kalyāṇapaṭibhāno → kaṇyāṇapaṭibhāṇo (sya-all) | kalyāṇapaṭibhāno suttantikoti → kalyāṇapaṭibhāṇo suttantiko ti (pts) | kittivaṇṇabhato → kittivaṇṇagato (bj: sīmu11) | kittivaṇṇabhato → Bp -gato. (pts note)
suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā āraññikoti vā piṇḍapātikoti vā paṁsukūlikoti vā tecīvarikoti vā sapadānacārikoti vā khalupacchābhattikoti vā nesajjikoti vā yathāsanthatikoti vā
sapadānacāriko → Si sappadāna- as often. (pts note)
paṭhamassa jhānassa lābhīti vā dutiyassa jhānassa lābhīti vā tatiyassa jhānassa lābhīti vā catutthassa jhānassa lābhīti vā ākāsānañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā viññāṇañcāyatanasamāpattiyā lābhīti vā ākiñcaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhīti vā, ayaṁ kittīti—
kittīti → kitti (sya-all, pts)
yaso kitti ca yā pubbe.
kitti → kittī (sya-all, pts)

Hāyate vāpi tassa sāti. Tassa aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa so ca yaso sā ca kitti hāyati parihāyati paridhaṁsati paripatati antaradhāyati vippalujjatīti—
paripatati → paripaṭati (bj: a.nid) | hīnāyāvattassa → Si -issa; Bp S hīnāya āvattassa (S -essa). See pp. 148, 150, 156. (pts note)
yaso kitti ca yā pubbe hāyate vāpi tassa sā.
kitti → kittī (sya-all, pts)

Etampi disvā sikkhetha methunaṁ vippahātaveti. Etanti pubbe samaṇabhāve yaso kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca;
yaso → yaso ca (sya-all) | ca → -1 Si om. (pts note)
etaṁ sampattiṁ vipattiṁ.
sampattiṁ vipattiṁ → sampattivipattiṁ (bj) | sampattiṁ vipattiṁ disvāti → sampattivipattiṁ disvā (sya-all, pts) | sampattivipattiṁ → sampattiṁ vippattiṁ (bj: sīmu11) | disvā → Bp S ad. ti. (pts note)
Disvāti passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvāti—
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all)
etampi disvā.
disvā → disā (bj)
Sikkhethāti tisso sikkhā— adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā. Katamā adhisīlasikkhā? Idha bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu.
pātimokkhasaṁvarasaṁvuto → pāṭimokkhasaṁvarasaṁvuto (sya-all)
Khuddako sīlakkhandho, mahanto sīlakkhandho. Sīlaṁ patiṭṭhā ādi caraṇaṁ saṁyamo saṁvaro mukhaṁ pamukhaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā—
mukhaṁ pamukhaṁ → mokkhaṁ pamokkhaṁ (bj) | pamokkhaṁ → mukhaṁ pamukhaṁ (bj: sīmu11, manupa)
ayaṁ adhisīlasikkhā.

Katamā adhicittasikkhā?
adhicittasikkhā → adhicittasikkā (pts)
Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati …pe…
paṭhamaṁ → S pathamajh- and below dutiyajh-, etc. (pts note) | samādhijaṁ → -4 Bp S pe. (pts note)
dutiyaṁ jhānaṁ … tatiyaṁ jhānaṁ … catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati— ayaṁ adhicittasikkhā.

Katamā adhipaññāsikkhā? Idha bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.
samannāgato → samannāgato hoti (bj)
So idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti, ime āsavāti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavasamudayoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti, ayaṁ āsavanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti— ayaṁ adhipaññāsikkhā.
adhipaññāsikkhā → adhipaññāsikkhā methunanti (sya-all)
Methunadhammo nāma yo so asaddhammo …pe… taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.
dvayaṁdvayasamāpatti → vinayamahāvibhaṅga > paṭhamapārājika (bj note)

Etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātaveti. Methunadhammassa pahānāya vūpasamāya paṭinissaggāya paṭipassaddhiyā adhisīlampi sikkheyya, adhicittampi sikkheyya, adhipaññampi sikkheyya.
methunadhammassa → Si methunassa dh-. (pts note) | paṭipassaddhiyā → Si -passaddhāya. (pts note)
Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkheyya, jānanto sikkheyya, passanto sikkheyya, paccavekkhanto sikkheyya, cittaṁ adhiṭṭhahanto sikkheyya, saddhāya adhimuccanto sikkheyya, vīriyaṁ paggaṇhanto sikkheyya, satiṁ upaṭṭhapento sikkheyya, cittaṁ samādahanto sikkheyya, paññāya pajānanto sikkheyya, abhiññeyyaṁ abhijānanto sikkheyya, pariññeyyaṁ parijānanto sikkheyya, pahātabbaṁ pajahanto sikkheyya, bhāvetabbaṁ bhāvento sikkheyya, sacchikātabbaṁ sacchikaronto sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti—
sikkhāyo āvajjanto → sikkhā āvajjento (sya-all, pts) | sikkhā → Bp sikkhāyo; S sikkhā so. (pts note) | āvajjento → Bp āvajjanto. (pts note) | saddhāya → S saddhā. (pts note)
etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave.
vippahātave → S ad. ti. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Yaso kitti ca yā pubbe, hāyate vāpi tassa sā;
kitti → kittī (pts)
Etampi disvā sikkhetha, methunaṁ vippahātave”ti.

Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyati;
so → yo (bj: suni) | so → yo (sya-all: yu.) kapaṇo → kapano (pts)
Sutvā paresaṁ nigghosaṁ, maṅku hoti tathāvidho.
sutvā → Si sutvāna, below sutvā. (pts note)

Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyatīti. Kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati.
apajjhāyati → avajjhāyati (sya-all, pts-vp-pli1) | pihito → (sya-all) | apajjhāyati → avajjhāyati (cck: syā.) | phuṭṭho → S puṭṭho. (pts note) | pihito → Si om. (pts note)
Yathā ulūko rukkhasākhāyaṁ mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā kotthu nadītīre macche magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā biḷāro sandhisamalasaṅkaṭire mūsikaṁ magayamāno jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati, yathā gadrabho vahacchinno sandhisamalasaṅkaṭire jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyati;
sandhisamalasaṅkaṭire → sandhisamalasaṁkaṭīre (bj); sandhi samala sapaṅkatīre (sya-all, pts) | magayamāno → gamayamāno (sya-all) | apajjhāyati → avajjhāyati (sya-all, pts) | biḷāro sandhisamalasaṅkaṭire → vilāro sandhi samala sapaṅkatīre (sya-all, pts) | apajjhāyati evamevaṁ → avajjhāyati evameva (sya-all, pts) | kotthu → koṭṭhu (pts) | nijjhāyati apajjhāyati → nijjhayāti avajjhāyati (pts) | biḷāro → vilāro (bj: a.nid) | koṭṭhu → Si kotthu. (pts note) | magayamāno → Si gamayamāno. (pts note) | avajjhāyati → Bp S apa-. (pts note) | vilāro → Bp bīḷaro; S bilaro. (pts note) | magayamāno → Si gamayamāno. (pts note) | sandhisamalasapaṅkatīre → Bp sandhisamalasaṁka-; S samdhiṁ amalasaṁka- and sandhiṁ samalasaṁka-. (pts note)
evamevaṁ so vibbhantako kāmasaṅkappena byāpādasaṅkappena vihiṁsāsaṅkappena diṭṭhisaṅkappena phuṭṭho pareto samohito samannāgato pihito kapaṇo viya mando viya momūho viya jhāyati pajjhāyati nijjhāyati apajjhāyatīti—
pihito → (sya-all) | apajjhāyatīti → avajjhāyatīti (sya-all); avajjhāyātī ti (pts) | vihiṁsāsaṁkappena → S ad. puṭṭho. (pts note) | phuṭṭho → S om. (pts note) | avajjhāyātī → Bp S apa-. (pts note)
saṅkappehi pareto so kapaṇo viya jhāyati.

Sutvā paresaṁ nigghosaṁ, maṅku hoti tathāvidhoti. Paresanti upajjhāyā vā ācariyā vā samānupajjhāyakā vā samānācariyakā vā mittā vā sandiṭṭhā vā sambhattā vā sahāyā vā codenti—
upajjhāyā → upajjhāyakā (sya-all) | ācariyā → ācariyakā (sya-all, pts) | upajjhāyakā → S upajjhāyā. (pts note) | ācariyakā → Bp S ācariyā, see p. 151, n. 4. (pts note)
“tassa te, āvuso, alābhā, tassa te dulladdhaṁ, yaṁ tvaṁ evarūpaṁ uḷāraṁ satthāraṁ labhitvā evaṁ svākkhāte dhammavinaye pabbajitvā evarūpaṁ ariyagaṇaṁ labhitvā hīnassa methunadhammassa kāraṇā buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattosi.
ariyagaṇaṁ labhitvā hīnassa → ariyadhanaṁ labhitvāpi tassa (bj) | kho → Bp S om. (pts note) | si → Bp S 'smi, see p. (pts note)
Saddhāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, hirīpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, ottappampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, vīriyampi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, satipi nāma te nāhosi kusalesu dhammesu, paññāpi nāma te nāhosi kusalesu dhammesū”ti.
hirīpi → hiripi (sya-all, pts)
Tesaṁ vacanaṁ byappathaṁ desanaṁ anusāsanaṁ anusiṭṭhiṁ sutvā suṇitvā uggahetvā upadhārayitvā upalakkhayitvā maṅku hoti, pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hoti.
upadhārayitvā → upadhāretvā (bj) | pīḷito → pīḷite (bj) | anusāsanaṁ → (sya-all) | byādhito → byatthito (sya-all, pts) | ghaṭṭito → ghaṭito (bj: manupa) | byappathaṁ → Si byapathaṁ; Bp byāppataṁ. (pts note) | anusāsanaṁ → Si om. (pts note) | uggahetvā → Bp S uggahitvā. (pts note) | ghaṭṭito → S ghaṭito. (pts note) | byatthito → Bp byādhito; S byāyito. (pts note)
Tathāvidhoti tathāvidho tādiso tassaṇṭhito tappakāro tappaṭibhāgo.
tassaṇṭhito → Si elsewhere taṁsaṇṭhito; S tassakkhito. (pts note)
Yo so vibbhantakoti— sutvā paresaṁ nigghosaṁ maṅku hoti tathāvidho.

Tenāha bhagavā—

“Saṅkappehi pareto so, kapaṇo viya jhāyati; Sutvā paresaṁ nigghosaṁ, maṅku hoti tathāvidho”ti.
sutvā → hutvā (bj)

Atha satthāni kurute, paravādehi codito; Esa khvassa mahāgedho, mosavajjaṁ pagāhati.
pagāhati → saṅgāhati (mr) | pagāhati → saṁgāhati (cck: ka.) | pagāhati → Bp saṅgāhati. (pts note)

Atha satthāni kurute, paravādehi coditoti. Athāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatāpetaṁ—
padānupubbatāpetaṁ → padānupubbatā nāmetaṁ (bj); padānupubbatāmetaṁ (sya-all) | padapāripūrī → padapāripūri (sya-all, pts)
athāti. Satthānīti tīṇi satthāni— kāyasatthaṁ, vacīsatthaṁ, manosatthaṁ. Tividhaṁ kāyaduccaritaṁ kāyasatthaṁ, catubbidhaṁ vacīduccaritaṁ vacīsatthaṁ, tividhaṁ manoduccaritaṁ manosatthaṁ. Paravādehi coditoti.
coditoti upajjhāyehi → codito ti upajjhāyakehi (pts)
Upajjhāyehi vā ācariyehi vā samānupajjhāyakehi vā samānācariyakehi vā mittehi vā sandiṭṭhehi vā sambhattehi vā sahāyehi vā codito sampajānamusā bhāsati.
upajjhāyehi → upajjhāyakehi (sya-all) | ācariyehi → ācariyakehi (sya-all, pts) | samānupajjhāyakehi → samānupajjhāyehi (bj: sīmu11) | upajjhāyakehi → Bp S upajjhāyehi. (pts note) | ācariyakehi → Bp S ācariyehi. (pts note) | samānupajjhāyakehi → Bp samānupaccayakehi; S samanupajjhāyehi. (pts note)
“Abhirato ahaṁ, bhante, ahosiṁ pabbajjāya.
abhirato → anabhirato (bj: a.nid)
Mātā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati. “Pitā me posetabbo, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati. “Bhātā me posetabbo …
posetabbo → posetabboti bhaṇati (bj)
bhaginī me posetabbā …
posetabbā → posetabbāti bhaṇati (bj)
putto me posetabbo …
posetabbo → posetabbā (bj)
dhītā me posetabbā …
posetabbā → posetabbāti bhaṇati (bj)
mittā me posetabbā … amaccā me posetabbā … ñātakā me posetabbā … sālohitā me posetabbā, tenamhi vibbhanto”ti bhaṇati.
sālohitā → ñātisālohitā (pts) | ñātisālohitā → Bp S om. ñāti. (pts note)
Vacīsatthaṁ karoti saṅkaroti janeti sañjaneti nibbatteti abhinibbattetīti—
saṅkaroti → (sya-all) | saṁkaroti → Si om. (pts note)
atha satthāni kurute, paravādehi codito.

Esa khvassa mahāgedhoti. Eso tassa mahāgedho mahāvanaṁ mahāgahanaṁ mahākantāro mahāvisamo mahākuṭilo mahāpaṅko mahāpalipo mahāpalibodho mahābandhanaṁ, yadidaṁ sampajānamusāvādoti—
mahāpalibodho → mahāpaḷibodho (bj) | tassa → kho assa (sya-all, pts) | mahāgahanaṁ → mahāgahaṇaṁ (pts) | kho → Bp S om. (pts note) | assa → Bp S tassa. (pts note) | mahāpalipo → S -palāpo; cf. paḷipatha (miry road). (pts note)
esa khvassa mahāgedho.

Mosavajjaṁ pagāhatīti.
pagāhatī → Bp S saṇgāhatī. (pts note)
Mosavajjaṁ vuccati musāvādo. Idhekacco sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto sakkhipuṭṭho—
ñātimajjhagato → Si -majjhaggato here and below. (pts note)
“ehambho purisa, yaṁ jānāsi taṁ vadehī”ti,
ehambho → ehi bho (sya-all, pts) | bho → -4 Bp eh'; ambho; S evam bho. (pts note)
so ajānaṁ vā āha—“jānāmī”ti,
āha → Bp S ahaṁ here and below. (pts note)
jānaṁ vā āha—“na jānāmī”ti, apassaṁ vā āha—“passāmī”ti, passaṁ vā āha—“na passāmī”ti. Iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsati—
parahetu → parahetu vā dhanahetu (bj) | bhāsati → majjhimanikāya > sāleyyakasutta; tikaṅguttara > puggalavagga (bj note)
idaṁ vuccati mosavajjaṁ.

Api ca tīhākārehi musāvādo hoti. Pubbevassa hoti— “musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti— “musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti— “musā mayā bhaṇitan”ti. Imehi tīhākārehi musāvādo hoti. Api ca catūhākārehi musāvādo hoti.
ākārehi → Bp S ad. musāvādo hoti: pubb'; ev'; assa hoti musā bhaṇissan ti; bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmī ti; bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitan ti vinidhāya diṭṭhim; imehi catūh'; ākārehi musāvādo hoti. Api ca. (S has bhantassa for bhaṇantassa.) (pts note)
Pubbevassa hoti— “musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti— “musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti— “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ. Imehi catūhākārehi musāvādo hoti. Api ca pañcahākārehi … chahākārehi … sattahākārehi … aṭṭhahākārehi musāvādo hoti. Pubbevassa hoti— “musā bhaṇissan”ti, bhaṇantassa hoti— “musā bhaṇāmī”ti, bhaṇitassa hoti— “musā mayā bhaṇitan”ti, vinidhāya diṭṭhiṁ, vinidhāya khantiṁ, vinidhāya ruciṁ, vinidhāya saññaṁ, vinidhāya bhāvaṁ. Imehi aṭṭhahākārehi musāvādo hoti. Mosavajjaṁ pagāhatīti. Mosavajjaṁ pagāhati ogāhati ajjhogāhati pavisatīti— mosavajjaṁ pagāhati.
pagāhati → Bp saṇgāhati. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Atha satthāni kurute, paravādehi codito; Esa khvassa mahāgedho, mosavajjaṁ pagāhatī”ti.

Paṇḍitoti samaññāto, ekacariyaṁ adhiṭṭhito;
ekacariyaṁ adhiṭṭhito → ekacariyamadhiṭṭhito (bj); ekaccariyaṁ adhiṭṭhito (csp1ed) | ekaccariyaṁ → ekacariyaṁ (cck: sī. syā.)
Sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.
sa cāpi → athāpi (sya-all, pts) | sacāpi → athāpi (bj: PTS) | athāpi → Bp S sa cāpi. (pts note) | methune → S methuna. (pts note)

Paṇḍitoti samaññātoti. Idhekacco pubbe samaṇabhāve kitti vaṇṇagato hoti—
samaṇabhāve kitti vaṇṇagato → samaṇabhāvekittivaṇṇabhato (bj) | kitti vaṇṇagato → kittivaṇṇabhato (sya-all, pts) | samaṇabhāvekittivaṇṇabhato → kittivaṇṇagato (bj: sīmu11) | kittivaṇṇabhato → Bp vaṇṇagato as p. 147, n. 6; S kittitevaṇṇa. (pts note)
“paṇḍito viyatto medhāvī bahussuto cittakathī kalyāṇapaṭibhāno suttantikoti vā vinayadharoti vā dhammakathikoti vā …pe…
kalyāṇapaṭibhāno → kalyāṇapaṭibhāṇo (sya-all) | kalyāṇapaṭibhāno suttantikoti → kalyāṇapatibhāṇo suttantiko ti (pts)
nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā lābhī”ti vā. Evaṁ ñāto hoti paññāto samaññāto hotīti—
paññāto → saññāto (bj, pts) | paññāto samaññāto hotīti → saññāto samaññātoti (sya-all) | hotīti paṇḍitoti → ti paṇḍito ti (pts) | saññāto → paññāto (bj: sīmu11, machasaṁ) | ti → -4 Bp paññāto samaññāto hotī ti; S paññāto. (pts note)
paṇḍitoti samaññāto.

Ekaccariyaṁ adhiṭṭhitoti. Dvīhi kāraṇehi ekaccariyaṁ adhiṭṭhito— pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts)
Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?
Kathaṁ → See above, p. 144. (pts note)
Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā …pe…
gharāvāsapalibodhaṁ → gharāvāsapaḷibodhaṁ (bj)
evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekaccariyaṁ adhiṭṭhito. Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhito?
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts)
So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni …pe…
araññavanapatthāni pantāni → araññe vanapatthāni (bj)
evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhitoti—
gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ adhiṭṭhitoti → gaṇāvavassaggatthena (pts)
ekacariyaṁ adhiṭṭhito.

Sa cāpi methune yuttoti.
sa cāpi → athāpi (sya-all); ti ekacariyaṁ adhiṭṭhito athāpi (pts)
Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…
gāmadhammo → gāmadhammo vasaladhammo (bj); (sya-all, pts) | asaddhammo → Bp ad. gāmadhammo; S ad. gāmadhammo ca saladhammo (vasala-). (pts note)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo. Sa cāpi methune yuttoti.
sa cāpi → athāpi (sya-all, pts)
So aparena samayena buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattitvā methunadhamme yutto payutto āyutto samāyuttoti—
methunadhamme yutto → yutto saṁyutto (bj) | āyutto samāyuttoti sa cāpi → ayutto samāyutto ti athāpi (pts) | yutto → yutto saṁyutto (cck: sī.) | hīnāyāvattitvā → Bp S ad. vā. (pts note) | payutto → Bp S saṁyutto. (pts note)
sa cāpi methune yutto.
sa cāpi → athāpi (sya-all) | athāpi → Bp S as above, n. 1. (pts note)

Mandova parikissatīti.
parikissatī → S parilissati. (pts note)
Kapaṇo viya mando viya momūho viya kissati parikissati parikilissati.
viya mando → (sya-all, pts) | momūho → Bp S ad. mando viya. (pts note) | kissati → S kilissati. (pts note) | parikissati → S pakirissati. (pts note)
Pāṇampi hanati, adinnampi ādiyati, sandhimpi chindati, nillopampi harati, ekāgārikampi karoti, paripanthepi tiṭṭhati, paradārampi gacchati, musāpi bhaṇati.
hanati → hanti (bj)
Evampi kissati parikissati parikilissati. Tamenaṁ rājāno gahetvā vividhā kammakāraṇā kārenti—
kārenti → S karonti. (pts note)
kasāhipi tāḷenti, vettehipi tāḷenti, addhadaṇḍakehipi tāḷenti, hatthampi chindanti, pādampi chindanti, hatthapādampi chindanti, kaṇṇampi chindanti, nāsampi chindanti, kaṇṇanāsampi chindanti, bilaṅgathālikampi karonti, saṅkhamuṇḍikampi karonti, rāhumukhampi karonti, jotimālikampi karonti, hatthapajjotikampi karonti, erakavattikampi karonti, cīrakavāsikampi karonti, eṇeyyakampi karonti, baḷisamaṁsikampi karonti, kahāpaṇikampi karonti, khārāpatacchikampi karonti, palighaparivattikampi karonti, palālapīṭhakampi karonti, tattenapi telena osiñcanti, sunakhehipi khādāpenti, jīvantampi sūle uttāsenti, asināpi sīsaṁ chindanti.
khārāpatacchikampi → khārāpaṭicchakampi (mr) | baḷisamaṁsikampi → balisamaṁsikampi (bj) | kahāpaṇikampi → kahāpaṇakampi (bj, sya-all, pts) | palālapīṭhakampi → palālapiṭṭhikampi (bj) | cīrakavāsikampi → cirakavāsikampi (cck, sya-all) | addhadaṇḍakehipi → aḍḍhadaṇḍakehipi (sya-all, pts) | bilaṅgathālikampi → vilaṅgathālikampi (sya-all, pts) | kahāpaṇakampi → kahāpaṇikampi (bj: sīmu11) | khārāpatacchikampi → khārāpaṭicchakampi (cck: ka.) | vilaṅgathālikam → Bp bilaṅka-; S bilaṅga-. (pts note) | cīrakavāsikam → Codd. ci-. (pts note) | kahāpaṇakam → Bp kahāpaṇikaṁ. (pts note) | khārāpatacchikam → Bp khārāpaticchakam; S khārāpatacchikacchi. (pts note) | pi → S om. pi. (pts note) | palālapīṭhakam → Bp -piṭṭhakam. (pts note) | uttāsenti → S vuttāsenti. (pts note)
Evampi kissati parikissati parikilissati.
parikilissati → S om. (pts note)

Atha vā kāmataṇhāya abhibhūto pariyādinnacitto bhoge pariyesanto nāvāya mahāsamuddaṁ pakkhandati, sītassa purakkhato uṇhassa purakkhato ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṁ gacchati, takkolaṁ gacchati, takkasīlaṁ gacchati, kālamukhaṁ gacchati, purapūraṁ gacchati, vesuṅgaṁ gacchati, verāpathaṁ gacchati, javaṁ gacchati, tāmaliṁ gacchati, vaṅgaṁ gacchati, eḷabandhanaṁ gacchati, suvaṇṇakūṭaṁ gacchati, suvaṇṇabhūmiṁ gacchati, tambapāṇiṁ gacchati, suppārakaṁ gacchati, bhārukacchaṁ gacchati, suraṭṭhaṁ gacchati, bhaṅgalokaṁ gacchati, bhaṅgaṇaṁ gacchati, paramabhaṅgaṇaṁ gacchati, yonaṁ gacchati, paramayonaṁ gacchati, vinakaṁ gacchati, mūlapadaṁ gacchati, marukantāraṁ gacchati, jaṇṇupathaṁ gacchati, ajapathaṁ gacchati, meṇḍapathaṁ gacchati, saṅkupathaṁ gacchati, chattapathaṁ gacchati, vaṁsapathaṁ gacchati, sakuṇapathaṁ gacchati, mūsikapathaṁ gacchati, daripathaṁ gacchati, vettācāraṁ gacchati.
tāmaliṁ → kamaliṁ (sya-all); tamaliṁ (pts-vp-pli1); taṁmaliṁ (mr) | tambapāṇiṁ → tambapaṇṇiṁ (bj, sya-all, pts-vp-pli1 mnd15:58 [Attadaṇḍasuttaniddesa]) | paramayonaṁ → pinaṁ (sya-all) | gacchati, vinakaṁ → allasandaṁ gacchati navakaṁ (bj); allasandaṁ gacchati (sya-all, pts-vp-pli1) | gacchati, mūlapadaṁ gacchati → etthantare pāṭho sya-all potthakesu | ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi pīḷiyamāno khuppipāsāya miyyamāno → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāhi mīyamāno (bj) | takkasīlaṁ → takkasilaṁ (bj, sya-all, pts) | purapūraṁ → parammukhaṁ (bj); maraṇapāraṁ (sya-all, pts) | eḷabandhanaṁ → eḷavaddhanaṁ (bj); eḷavaddanaṁ (sya-all, pts) | bhārukacchaṁ → bharukacchaṁ (bj, pts); bharukaṁ (sya-all) | bhaṅgalokaṁ → aṅgalokaṁ (bj); aṅgaṇekaṁ (sya-all, pts) | bhaṅgaṇaṁ → gaṅgaṇaṁ (bj, sya-all, pts) | paramabhaṅgaṇaṁ → paramagaṅgaṇaṁ (bj, sya-all, pts); saramataṁ gaṇaṁ (cck) | jaṇṇupathaṁ → chaṇṇupathaṁ (bj) | daripathaṁ → darīpathaṁ (bj) | vettācāraṁ → vettādhāraṁ (bj, sya-all, pts) | suppārakaṁ → suppādakaṁ (cck); suppāraṁ (sya-all, pts) | ḍaṁsamakasavātātapasarīsapasamphassehi → ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassehi rissamāno khuppipāsāya (sya-all, pts) | khuppipāsāya miyyamāno tigumbaṁ → gumabaṁ (sya-all); gumbaṁ (pts) | vaṅgaṁ → vaṅkaṁ (sya-all) | suraṭṭhaṁ → suraddhaṁ (sya-all) | vinakaṁ gacchati mūlapadaṁ → allasandaṁ (sya-all, pts) | pariyādinnacitto → pariyādiṇṇacitto (pts) | rissamāno → pīḷiyamāno (bj: sīmu11, machasaṁ) | mīyamāno → piḷiyamāno (bj: PTS) | tigumbaṁ → gumbhaṁ (bj: sīmu10); gubbaṁ (bj: a.nid) | parammukhaṁ → maraṇapāraṁ (bj: sī.mopa); purapuraṁ (bj: machasaṁ) | tāmaliṁ → kamaliṁ tamasiṁ (bj: sī.mopa); tamamuniṁ (bj: manupa); tabbaliṅgaṁ (bj: sī.mopa) | vaṅgaṁ → vaṅkaṁ (bj: sī.mopa) | eḷavaddhanaṁ → eḷabandhanaṁ (bj: sī.mopa, machasaṁ); jalavanaṁ (bj: sīmu11) | suppārakaṁ → suppādakaṁ (bj: machasaṁ); suppāraṁ (bj: sī.mopa) | bharukacchaṁ → bhārukacchaṁ (bj: sīmu11); bharukaṁ (bj: bhārukacchiṁ – sī.mopa) | suraṭṭhaṁ → suraddhaṁ (bj: suraraṭṭhaṁ – sī.mopa) | aṅgalokaṁ → saṅgalokaṁ (bj: sīmu11); bhaṅgalokaṁ (bj: machasaṁ); aṅganekaṁ (bj: PTS) | gaṅgaṇaṁ → taṅgaṇaṁ (bj: sīmu10); saṅgaṇaṁ (bj: sīmu11); bhaṅgaṇaṁ (bj: machasaṁ) | paramagaṅgaṇaṁ → padapataṅgaṁ (bj: sīmu10); padamataṅgaṇaṁ (bj: sī.mopa); saramataṅgaṇaṁ (bj: machasaṁ) | navakaṁ → vinakaṁ (bj: machasaṁ); vinaṁ (bj: sī.mopa) | mūlapadaṁ → mūlapaddaṁ (bj: manupa) | sakuṇapathaṁ → aṁsapathaṁ (bj: sī.mopa) | vettādhāraṁ → vettācāraṁ (bj: sīmu11, machasaṁ); cettādhāraṁ (bj: manupa) | tāmaliṁ → kamaliṁ (cck: syā.); taṁmaliṁ (cck: ka.) | paramayonaṁ → pīnaṁ (cck: syā.) | vinakaṁ → navakaṁ (cck: sī.) | kamaliṁ → tamaliṁ (sya-all note) | vaṅkaṁ → vaṅgaṁ (sya-all note) | bharukaṁ → bharukacchaṁ (sya-all note) | suraddhaṁ → suraṭṭhaṁ (sya-all note) | pinaṁ → paramayonaṁ (sya-all: yu.) | pīḷiyamāno → -12 Bp S pīliyamāno khuppipāsāya miyyamāno ti. (pts note) | Gumbaṁ → S gumbhaṁ; with this list of places cf. the lists in Mil. P. 331, 359, and below on v. 939. (pts note) | Maraṇapāraṁ → Bp pūrapuraṁ; S parammukhaṁ. (pts note) | Tamaliṁ → Si kamaliṁ; Bp taṁmaliṁ; S taṁmunī. (pts note) | Vaṅgam → Si vaṁkaṁ. (pts note) | Eḷavaddanaṁ → Bp eḷabandhanaṁ; S jalavanaṁ. (pts note) | Suppāraṁ → Bp suppādakaṁ; S suppārakaṁ. (pts note) | Bharukacchaṁ → Bp vhārugacchaṁ (?); Si bharukaṁ; S bharakacchiṁ. (pts note) | Suraṭṭhaṁ → Si suraddhaṁ; S suraraṭṭhaṁ. (pts note) | gacchati → -4 Bp bhaṇgalokaṁ g-; S om. (pts note) | Gaṅgaṇaṁ → Bp bhaṅgaṇaṁ; S nagaṇaṁ. (pts note) | Paramagaṅgaṇaṁ → Bp saramataṁgaṇaṁ (?); S padapanaṇgaṇaṁ. (pts note) | Yonaṁ → S sotaṁ (= yonaṁ). (pts note) | Paramayonaṁ → Si pinaṁ. (pts note) | gacchati → -9 Bp S om. (pts note) | Vaṁsapathaṁ → Si aṁsa-. (pts note) | Sakuṇapathaṁ → S saṅku-. (pts note) | Vettādhāraṁ → Si cettā-; Bp S vettācāraṁ. (pts note)
Evampi kissati parikissati parikilissati.

Gavesanto na vindati, alābhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
gavesanto → pariyesanto (sya-all, pts) | vindati → labhati (sya-all) | dukkhaṁ domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (sya-all) | vindati alābhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ → labhati alābhamūlakam pi dukkhadomanassaṁ (pts) | Pariyesanto → Bp gavesanto. (pts note)
Evampi kissati parikissati parikilissati.
kissati → S kilissati. (pts note) | parikissati → S om. (pts note)

Gavesanto vindati, laddhāpi ārakkhamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti—
laddhāpi → laddhā ca (bj) | gavesanto vindati laddhāpi → pariyesanto labhati laddhā ca (sya-all) | dukkhaṁ domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (sya-all) | vindati → na vindati (bj: sīmu11) | Pariyesanto → Bp gavesanto. (pts note) | labhati → Bp vindati. (pts note) | ca → Bp S pi. (pts note)
“kinti me bhoge neva rājāno hareyyuṁ, na corā hareyyuṁ, na aggi daheyya, na udakaṁ vaheyya, na apiyā dāyādā hareyyun”ti.
aggi daheyya → aggī daheyyuṁ (cck) | daheyya → ḍaheyya (sya-all, pts) | ḍaheyya → Bp S daheyyuṁ. (pts note) | vaheyya → -22 S om. (pts note) | vaheyya → Bp vaheyyum. (pts note)
Tassa evaṁ ārakkhato gopayato te bhogā vippalujjanti.
ārakkhato → rakkhato (sya-all, pts) | te → (sya-all) | rakkhato → Bp ārakkhato. (pts note)
So vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ paṭisaṁvedeti.
so → (sya-all) | dukkhaṁ domanassaṁ → dukkhadomanassaṁ (sya-all) | vippayogamūlakampi dukkhaṁ domanassaṁ → vippayogamūlakam pi dukkhadomanassaṁ (pts) | so → Si om. (pts note) | dukkhadomanassaṁ → Bp dukkhaṁ d-. (pts note)
Evampi kissati parikissati parikilissatīti—
parikilissatīti sa cāpi → parikilissatī ti athāpi (pts)
sa cāpi methune yutto, mandova parikissati.
sa cāpi methune yutto → (sya-all)

Tenāha bhagavā—

“Paṇḍitoti samaññāto, ekacariyaṁ adhiṭṭhito; Sa cāpi methune yutto, mandova parikissatī”ti.
sa cāpi → athāpi (sya-all, pts)

Etamādīnavaṁ ñatvā, Muni pubbāpare idha;
muni → muniṁ (cck)
Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā, Na nisevetha methunaṁ.
kayirā → Bp kariyā, here and below. (pts note)

Etamādīnavaṁ ñatvā, muni pubbāpare idhāti. Etanti pubbe samaṇabhāve yaso ca kitti ca, aparabhāge buddhaṁ dhammaṁ saṅghaṁ sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattassa ayaso ca akitti ca; etaṁ sampattiṁ vipattiñca.
sampattiṁ vipattiñca ñatvāti → sampattivipattiṁ ñatvā (bj, sya-all, pts) | sampattivipattiṁ → sampattiṁ vipattiṁ (bj: sīmu11); sampattivipattiñca (bj: manupa) | sampattivipattiṁ → Bp S sampatti[ṁ] vipattiñ ca. (pts note)
Ñatvāti jānitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā.
tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) | tīrayitvā → Codd. ti-. (pts note)
Munīti. Monaṁ vuccati ñāṇaṁ.
vuccati → Bp ad. ñatvā. (pts note)
Yā paññā pajānanā …pe… saṅgajālamaticca so muni. Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane imasmiṁ attabhāve imasmiṁ manussaloketi— etamādīnavaṁ ñatvā muni pubbāpare idha.

Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirāti.
kayirā → Bp kariyā; S kayirathā. (pts note)
Dvīhi kāraṇehi ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya—
ekacariyaṁ daḷhaṁ → ekaccariyaṁ daḷahaṁ (cck)
pabbajjāsaṅkhātena vā gaṇāvavassaggaṭṭhena vā.
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts)
Kathaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya? Sabbaṁ gharāvāsapalibodhaṁ chinditvā puttadārapalibodhaṁ chinditvā ñātipalibodhaṁ chinditvā mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ chinditvā kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitvā akiñcanabhāvaṁ upagantvā eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.
gharāvāsapalibodhaṁ → gharāvāsapaḷibodhaṁ (bj) | puttadārapalibodhaṁ → puttadārapaḷibodhaṁ (bj) | ñātipalibodhaṁ → ñātipaḷibodhaṁ (bj) | mittāmaccapalibodhaṁ chinditvā sannidhipalibodhaṁ → mittāmaccapaḷibodhaṁ (bj) | iriyeyya → (bj) | akiñcanabhāvaṁ → ākiñcanabhāvaṁ (sya-all) | akiñcanabhāvaṁ → Codd. ākiñc-. (pts note)
Evaṁ pabbajjāsaṅkhātena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya.

Kathaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya?
gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts)
So evaṁ pabbajito samāno eko araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭiseveyya appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni.
araññavanapatthāni → araññe vanapatthāni (bj) | manussarāhasseyyakāni paṭisallānasāruppāni → manussarāha seyyakāni paṭisallānasārūpāni (sya-all) | paṭiseveyya → patiseveyya (pts) | pabbajito → Bp pabbajjito often. (pts note) | araññavanapatthāni → S -pattāni. (pts note) | paṭisallānasāruppāni → Si -rūpāni. (pts note)
So eko gaccheyya, eko tiṭṭheyya, eko nisīdeyya, eko seyyaṁ kappeyya, eko gāmaṁ piṇḍāya paviseyya, eko paṭikkameyya, eko raho nisīdeyya, eko caṅkamaṁ adhiṭṭheyya, eko careyya vihareyya iriyeyya vatteyya pāleyya yapeyya yāpeyya.
iriyeyya → irīyeyya (bj)
Evaṁ gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyyāti—
gaṇāvavassaggaṭṭhena ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyyāti → gaṇā vavassaggaṭṭhena (bj) | kareyyāti → kareyya (sya-all) | gaṇāvavassaggaṭṭhena → gaṇāvavassaggatthena (pts)
ekacariyaṁ daḷhaṁ kareyya, thiraṁ kareyya, daḷhaṁ samādāno assa, avaṭṭhitasamādāno assa kusalesu dhammesūti—
kareyya → kareyya ekacariyaṁ (bj) | daḷhaṁ samādāno → viriyaṁ kareyya daḷhasamādāno (bj); daḷhasamādāno (sya-all, pts) | assa → (sya-all, pts) | thiraṁ → daḷhaṁ (bj: sīmu11) | thiraṁ → Si thinaṁ; Bp S tiram. (pts note) | daḷhasamādāno → Bp S daḷhaṁ s-. (pts note) | avaṭṭhitasamādāno → Bp ad. assa. (pts note)
ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā.
kayirā → Bp kariyā; S kayirātha. (pts note)

Na nisevetha methunanti. Methunadhammo nāma yo so asaddhammo gāmadhammo …pe…
gāmadhammo → (sya-all)
taṅkāraṇā vuccati methunadhammo.
taṁkāraṇā → Bp kāraṇā. (pts note)
Methunadhammaṁ na seveyya na niseveyya na saṁseveyya na paṭiseveyya na careyya na samācareyya na samādāya vatteyyāti—
Methunadhammaṁ → Bp S methunaṁ dh-. (pts note) | na → S ad. taṁ. (pts note) | samācareyya → -12 S om. (pts note) | ti → -8 Si om. (pts note)
na nisevetha methunaṁ.

Tenāha bhagavā—

“Etamādīnavaṁ ñatvā, muni pubbāpare idha; Ekacariyaṁ daḷhaṁ kayirā, na nisevetha methunan”ti.

Vivekaññeva sikkhetha, etaṁ ariyānamuttamaṁ;
vivekaññeva → vivekaṁ yeva (bj: suni) etaṁ ariyānamuttamaṁ na → etadariyānamuttamaṁ (bj, sya-all) | etadariyānamuttamaṁ → etamariyānamuttamaṁ (bj: a.nid)
Na tena seṭṭho maññetha, sa ve nibbānasantike.
seṭṭho → seṭṭho na (bj, sya-all) | tena seṭṭho → (pts)

Vivekaññeva sikkhethāti. Vivekoti tayo vivekā—
vivekoti → vivekāti (bj)
kāyaviveko, cittaviveko, upadhiviveko. Katamo kāyaviveko …pe… ayaṁ upadhiviveko. Kāyaviveko ca vivekaṭṭhakāyānaṁ nekkhammābhiratānaṁ.
vivekaṭṭhakāyānaṁ → vavakaṭṭhakāyānaṁ (bj); vūpakaṭṭhakāyānaṁ (sya-all, pts) | vavakaṭṭhakāyānaṁ → vivekaṭṭhakāyānaṁ (bj: sīmu11, machasaṁ) | vūpakaṭṭhakāyānaṁ → Bp vivekaṭṭha-; S vivekakāyānaṁ. (pts note)
Cittaviveko ca parisuddhacittānaṁ paramavodānappattānaṁ.
paramavodānapattānaṁ → Bp S paramavodānapp-. (pts note)
Upadhiviveko ca nirūpadhīnaṁ puggalānaṁ visaṅkhāragatānaṁ.
nirūpadhīnaṁ → nirupadhīnaṁ (bj, sya-all, pts)
Sikkhāti tisso sikkhā— adhisīlasikkhā, adhicittasikkhā, adhipaññāsikkhā …pe… ayaṁ adhipaññāsikkhā. Vivekaññeva sikkhethāti vivekaññeva sikkheyya ācareyya samācareyya samādāya vatteyyāti— vivekaññeva sikkhetha.

Etaṁ ariyānamuttamanti.
etaṁ ariyānamuttamanti → etadariyānamuttamanti (bj, sya-all, pts)
Ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca paccekabuddhā ca. Ariyānaṁ etaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaraṁ yadidaṁ vivekacariyāti—
visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (bj, sya-all, pts) | viseṭṭhaṁ → S ad. vimokkhaṁ. (pts note)
etaṁ ariyānamuttamaṁ.
etaṁ ariyānamuttamaṁ na → etadariyānamuttamaṁ (bj, sya-all)

Na tena seṭṭho maññethāti.
seṭṭho → seṭṭho na (bj, sya-all)
Kāyavivekacariyāya unnatiṁ na kareyya, unnamaṁ na kareyya, mānaṁ na kareyya, thāmaṁ na kareyya, thambhaṁ na kareyya, na tena mānaṁ janeyya, na tena thaddho assa patthaddho paggahitasiroti—
kāyavivekacariyāya → tāya vivekacariyāya (bj) | kāyavivekacariyāya unnatiṁ → tāya vivekacariyāya uṇṇatiṁ (sya-all) | unnamaṁ → uṇṇamaṁ (sya-all, pts) | na kareyya thāmaṁ → (sya-all, pts) | janeyya → janeyya bandhaṁ na kareyya (sya-all, pts) | vivekacariyāya → -5 Bp S kāyaviveka-. (pts note) | kareyya → Bp ad. thāmaṁ na kareyya; S ad. thāmaṁ na kare. (pts note) | kareyya → Bp S om. (pts note) | na → S om. (pts note) | patthaddho → S tthaddho. (pts note)
tena seṭṭho na maññetha.

Sa ve nibbānasantiketi. So nibbānassa santike sāmantā āsanne avidūre upakaṭṭheti—
nibbānassa → S niddhāna-. (pts note)
sa ve nibbānasantike.

Tenāha bhagavā—

“Vivekaññeva sikkhetha, etaṁ ariyānamuttamaṁ;
vivekaññeva → vivekaṁ yeva (bj: suni) etaṁ ariyānamuttamaṁ na → etadariyānamuttamaṁ (bj, sya-all, pts) | etadariyānamuttamaṁ → etamariyānamuttamaṁ (bj: a.nid)
Na tena seṭṭho maññetha, sa ve nibbānasantike”ti.
seṭṭho → seṭṭho na (bj, sya-all, pts) | tena → Bp na tena. (pts note)

Rittassa munino carato, kāmesu anapekkhino; Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.
gadhitā pajā → gathitāpajā (bj) | gathitāpajā → gadhitā (bj: manupa, machasaṁ, PTS) | gadhitā → Sic Codd.--P.T.S. gathitā. (pts note) | pajā → S ad ti. (pts note)

Rittassa munino caratoti.
caratoti → caratoti rittassāti (bj, sya-all, pts) | ti → Bp om. (pts note)
Rittassa vivittassa pavivittassa, kāyaduccaritena rittassa vivittassa pavivittassa. Vacīduccaritena …pe… manoduccaritena …
manoduccaritena → manoduccaritena rittassa vivittassa pavivittassa (bj)
rāgena … dosena … mohena … kodhena … upanāhena … makkhena … paḷāsena … issāya … macchariyena … māyāya … sāṭheyyena … thambhena … sārambhena … mānena … atimānena … madena … pamādena … sabbakilesehi … sabbaduccaritehi … sabbadarathehi … sabbapariḷāhehi … sabbasantāpehi … sabbākusalābhisaṅkhārehi rittassa vivittassa pavivittassa.
sabbākusalābhisaṅkhārehi → sabbakusalābhisaṅkhārehi (bj: sīmu11) | pavivittassa → S ad. vivittassa. (pts note)
Muninoti. Monaṁ vuccati ñāṇaṁ …pe… saṅgajālamaticca so muni.
ñāṇaṁ → ñāṇaṁ yā paññā pajānanā (sya-all, pts) | pajānanā → Bp S om. (pts note) | muni → S ad. ti. (pts note)
Caratoti carato viharato iriyato vattato pālayato yapayato yāpayatoti—
iriyato → irīyato (bj) | yapayato → yapato (bj) | vattato → S ad. pavattato. (pts note)
rittassa munino carato.

Kāmesu anapekkhinoti. Kāmāti uddānato dve kāmā—
uddānato → Bp Si udānato. (pts note)
vatthukāmā ca kilesakāmā ca …pe… ime vuccanti vatthukāmā …pe… ime vuccanti kilesakāmā. Vatthukāme parijānitvā kilesakāme pahāya pajahitvā vinodetvā byantiṁ karitvā anabhāvaṁ gametvā kāmesu anapekkhamāno cattakāmo vantakāmo muttakāmo pahīnakāmo paṭinissaṭṭhakāmo, vītarāgo cattarāgo vantarāgo muttarāgo pahīnarāgo paṭinissaṭṭharāgo nicchāto nibbuto sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī brahmabhūtena attanā viharatīti—
sītibhūto → sītībhūto (bj) | byantiṁ karitvā → byantīkaritvā (bj) | sītibhūto sukhappaṭisaṁvedī → sītībhūto sukhapaṭisaṁvedī (bj) | anapekkhamāno → anapekkhavā (sya-all, pts) | vītarāgo → (sya-all) | vinodetvā byantiṁ karitvā → vinoditvā byantīkaritvā (pts) | gametvā → gamitvā (pts) | cattarāgo → (pts) | paṭinissaṭṭharāgo → patinissaṭṭharāgo (pts) | sītibhūto → sītībhūto (cck: sī.) | parijānitvā → S pariccajitvā. (pts note) | anapekkhavā → Bp anapekkhano. (pts note) | vītarāgo → Bp ad. cattarāgo; S ad. mattārāgo. (pts note) | nicchāto → S nissaṭo. (pts note)
kāmesu anapekkhino.

Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajāti.
gadhitā → gathitā (bj) | gathitā → gadhitā (bj: manupa, machasaṁ, PTS)
Pajāti sattādhivacanaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā.
gadhitā → gathitā (bj) | ajjhosannā → ajjhopannā (bj, sya-all, pts) | palibuddhā → paḷibuddhā (bj)
Te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa diṭṭhoghaṁ tiṇṇassa avijjoghaṁ tiṇṇassa sabbasaṅkhārapathaṁ tiṇṇassa uttiṇṇassa nittiṇṇassa atikkantassa samatikkantassa vītivattassa pāraṅgatassa pāraṁ pattassa antaṁ gatassa antaṁ pattassa koṭiṁ gatassa koṭiṁ pattassa pariyantaṁ gatassa pariyantaṁ pattassa vosānaṁ gatassa vosānaṁ pattassa tāṇaṁ gatassa tāṇaṁ pattassa leṇaṁ gatassa leṇaṁ pattassa saraṇaṁ gatassa saraṇaṁ pattassa abhayaṁ gatassa abhayaṁ pattassa accutaṁ gatassa accutaṁ pattassa amataṁ gatassa amataṁ pattassa nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappanti.
leṇaṁ → lenaṁ (bj) | te → tā (sya-all, pts) | sabbasaṅkhārapathaṁ → sabbasaṁsārapathaṁ (sya-all) | sabbasaṁsārapathaṁ → sabbasaṅkhārapathaṁ (bj: a.nid) | tā → Bp S te. (pts note) | kāmoghaṁ → S kāmoghatiṇṇassa, and below diṭṭhoghatiṇṇassa, etc. (pts note) | tiṇṇassa → -12 S om. (pts note) | uttiṇṇassa → Si utiṇṇassa. (pts note) | nitiṇṇassa → Bp S nittiṇṇassa (better). (pts note) | pāragatassa → S pāraṁ g-. (pts note) | pārappattassa → Bp parapattassa, and below antapattassa, etc.; S om. (pts note) | antappattassa → -1 S antaṁ gatassa antaṁ passattassa. (pts note) | koṭippattassa → S kotipattassa, etc. (pts note) | pariyantappattassa → -3 S om. (pts note) | accutappattassa → S om. (pts note)
Yathā iṇāyikā ānaṇyaṁ patthenti pihayanti, yathā ābādhikā ārogyaṁ patthenti pihayanti, yathā bandhanabaddhā bandhanamokkhaṁ patthenti pihayanti, yathā dāsā bhujissaṁ patthenti pihayanti, yathā kantāraddhānapakkhandā khemantabhūmiṁ patthenti pihayanti;
ānaṇyaṁ → āṇaṇyaṁ (aṭṭha.) | kantāraddhānapakkhandā → kantāraddhānapakkhantā (bj); kantāraddhānaṁ pakkhannā (sya-all, pts-vp-pli1) | yathā → yathā nāma (bj) | kantāraddhānapakkhandā → kantāraddhānapakkhannā (bj) | bandhanabaddhā → bandhanabandhā (sya-all, pts) | kantāraddhānapakkhannā → pakkhandhā (bj: sīmu10); pakkhandā (bj: machasaṁ) | ānaṇyaṁ → āṇaṇyaṁ (cck: aṭṭha.) | kantāraddhānapakkhandā → kantāraddhānapakkhantā (cck: sī.); kantāraddhānapakkhannā (cck: syā.) | bandhanabandhā → Bp -baddhā. (pts note) | bhujissaṁ → Si bhujjissaṁ. (pts note) | pakkhannā → -7 Bp kantāraddhanapakkhandhā; S kantāraddhānapakkhannā. (pts note)
evamevaṁ pajā kāmesu rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhosannā laggā laggitā palibuddhā te kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa …pe…
gadhitā → gathitā (bj) | ajjhosannā → ajjhopannā (bj, sya-all, pts) | palibuddhā → paḷibuddhā (bj) | kāmoghaṁ tiṇṇassa bhavoghaṁ tiṇṇassa → kāmoghatiṇṇassa bhavoghatiṇṇassa (bj) | ajjhopannā → Bp ajjhosannā. (pts note) | tā → Bp S te. (pts note)
nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa icchanti sādiyanti patthayanti pihayanti abhijappantīti—
nibbānaṁ gatassa nibbānaṁ pattassa → nibbānagatassa nibbānappattassa (sya-all, pts)
oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā.
gadhitā → gathitā (bj) | gathitā → gadhitā (bj: manupa, machasaṁ, PTS) | pajā → Bp S ad. ti. 10 Bp S ad. ti. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Rittassa munino carato, kāmesu anapekkhino; Oghatiṇṇassa pihayanti, kāmesu gadhitā pajā”ti.
gadhitā → gathitā (bj) | pajāti → pajā ti sattamo (pts) | NITTHITO → -11 Bp tissametteyyasuttaṁ sattamaṁ; S tissametteyyasutti sattami. (pts note)

Tissametteyyasuttaniddeso sattamo.
sattamo → nitthito idh eva (pts)

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions