Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Mahāniddesa
  • Aṭṭhakavagga

8. Pasūrasuttaniddesa

Atha pasūrasuttaniddesaṁ vakkhati—
atha pasūrasuttaniddesaṁ vakkhati idheva → (pts)

Idheva suddhiṁ iti vādayanti, Nāññesu dhammesu visuddhimāhu;
vādayanti → vādiyanti (pts) | vādayanti → vādiyanti (bj: suni, PTS) | suddhiṁ → S suddhi. (pts note) | vādiyanti → S vādayanti. (pts note)
Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā, Paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.
subhaṁ vadānā → subhāvadānā (sya-all) | subhaṁ → subhā (pts) | subhā → Bp S subhaṁ. (pts note)

Idheva suddhiṁ iti vādayantīti.
vādayantīti idheva → vādiyantī ti idh eva (pts) | suddhiṁ → S suddhi and below suddhi . . . parimutti. (pts note)
Idheva suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
eva → -5 Si idha. (pts note) | kathenti → S om. (pts note) | bhaṇanti → S bhaṇenti, often. (pts note)
“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti. “Asassato loko …
asassato → Si assass-, often. (pts note)
antavā loko … anantavā loko … taṁ jīvaṁ taṁ sarīraṁ … aññaṁ jīvaṁ aññaṁ sarīraṁ … hoti tathāgato paraṁ maraṇā … na hoti tathāgato paraṁ maraṇā … hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā … neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
suddhiṁ → S suddhi, . . . parimutti. (pts note)
idheva suddhiṁ iti vādayanti.
vādayanti → vādiyanti (pts)

Nāññesu dhammesu visuddhimāhūti. Attano satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ ṭhapetvā sabbe paravāde khipanti ukkhipanti parikkhipanti. “So satthā na sabbaññū, dhammo na svākkhāto, gaṇo na suppaṭipanno, diṭṭhi na bhaddikā, paṭipadā na supaññattā, maggo na niyyāniko, natthettha suddhi vā visuddhi vā parisuddhi vā mutti vā vimutti vā parimutti vā, na tattha sujjhanti vā visujjhanti vā parisujjhanti vā muccanti vā vimuccanti vā parimuccanti vā, hīnā nihīnā omakā lāmakā chatukkā parittā”ti—
So → so taṁ (bj) | unnamatī ca → uṇṇamaticca (bj, sya-all, pts-vp-pli1); uṇṇamatī ca (mr) | niyyāniko natthettha → niyyāṇiko na tattha (bj) | chatukkā → chattakā (bj); jatukkā (sya-all) | chattakā → jatukkā (bj: sīmu11); chatukkā (bj: machasaṁ); catukkā (bj: manupa) | svākkhāto → Bp svākhāto. (pts note) | supaṭipanno → Bp S suppaṭipanno. (pts note) | bhaddikā → S sandiṭṭhikā. (pts note) | ettha → -1 Bp na tattha; S n'; atthi. (pts note)
evamāhaṁsu evaṁ vadanti evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
evaṁ vadanti → (sya-all)
nāññesu dhammesu visuddhimāhu.

Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānāti.
subhaṁ vadānāti → subhāvadānāti (sya-all, pts)
Yaṁ nissitāti yaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissitā sannissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
sannissitā → assitā (bj); patiṭṭhitā (si); ānissitā (csp1ed) | upagatā → upāgatā (bj) | sannissitā → ānissitā (cck) | assitā → ānissitā (bj: sī.mopa, machasaṁ); sannissitā (bj: PTS); patiṭṭhitā (bj: sīmu11) | ānissitā → patiṭṭhitā (cck: sī.); sannissitā (cck: syā.) | ti → -2 Si om. (pts note) | sannissitā → Bp ānissitā; S om. (pts note) | adhimuttā → S ad. ti. (pts note)
Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā. Subhaṁ vadānāti subhavādā sobhanavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—
thiravādā → dhīravādā (sya-all, pts-vp-pli1) | subhaṁ vadānāti → subhāvadānāti (sya-all, pts) | thiravādā ñāyavādā → dhīravādā ñāṇavādā (sya-all, pts) | sobhanavādā → sobhaṇavādā (pts) | thiravādā → dhīravādā (cck: syā.) | subhavādā → S sonavādā (sobhana-?) and om. subhavādā . . . paṇḍitavādā. (pts note) | dhīravādā → Bp thiravādā here and p. 164, l. 1. (pts note) | ñāṇavādā → Bp ñāyavādā here and p. 164, l. 1. (pts note)
yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā.
subhaṁ vadānā → subhāvadānā (sya-all) | subhaṁ → subhā (pts)

Paccekasaccesu puthū niviṭṭhāti.
puthū → puthu (bj)
Puthū samaṇabrāhmaṇā puthū paccekasaccesu niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
puthū → puthu (bj) | puthū paccekasaccesu → puthupaccekasaccesu (sya-all, pts)
“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā. “Asassato loko …pe… neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti niviṭṭhā patiṭṭhitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttāti— paccekasaccesu puthū niviṭṭhā.

Tenāha bhagavā—

“Idheva suddhiṁ iti vādayanti, nāññesu dhammesu visuddhimāhu;
vādayanti → vādiyanti (pts)
Yaṁ nissitā tattha subhaṁ vadānā, paccekasaccesu puthū niviṭṭhā”ti.
subhaṁ vadānā → subhāvadānā (sya-all) | subhaṁ → subhā (pts)

Te vādakāmā parisaṁ vigayha, Bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ;
dahantī → dahanti (bj, sya-all, pts)
Vadanti te aññasitā kathojjaṁ, Pasaṁsakāmā kusalāvadānā.

Te vādakāmā parisaṁ vigayhāti. Te vādakāmāti te vādakāmā vādatthikā vādādhippāyā vādapurekkhārā vādapariyesanaṁ carantā.
vādakāmā → -2 Si om.; S ti te vādakā. (pts note)
Parisaṁ vigayhāti khattiyaparisaṁ brāhmaṇaparisaṁ gahapatiparisaṁ samaṇaparisaṁ vigayha ogayha ajjhogāhetvā pavisitvāti—
vigayhāti → (bj) | ajjhogāhetvā → vigayhāti ajjhogahetvā (bj); ajjhogahetvā (sya-all) | ajjhogāhetvā pavisitvāti → ajjhogahetvā pavisitvā ti (pts) | ti → S om. (pts note)
te vādakāmā parisaṁ vigayha.
vādakāmā → S vādakā. (pts note)

Bālaṁ dahantī mithu aññamaññanti.
dahantī → dahanti (bj, sya-all, pts)
Mithūti dve janā dve kalahakārakā dve bhaṇḍanakārakā dve bhassakārakā dve vivādakārakā dve adhikaraṇakārakā dve vādino dve sallāpakā; te aññamaññaṁ bālato hīnato nihīnato omakato lāmakato chatukkato parittato dahanti passanti dakkhanti olokenti nijjhāyanti upaparikkhantīti—
bālato → (bj) | chatukkato → chattakato (bj); jatukkato (sya-all, pts) | nijjhāyanti upaparikkhantīti → nigghāyanti upaparikkhantī ti (pts) | nijjhāyanti → nigghāyanti (bj: PTS) | dahanti → S jahanti. (pts note) | dakkhanti → S dakkhinti. (pts note) | nigghāyanti → S nijjhāyanti. (pts note)
bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ.
dahantī → dahanti (bj, sya-all, pts)

Vadanti te aññasitā kathojjanti.
kathojjanti → kathojjanti te (bj) | aññasitā → S aññamaññasitā. (pts note)
Aññaṁ satthāraṁ dhammakkhānaṁ gaṇaṁ diṭṭhiṁ paṭipadaṁ maggaṁ nissitā sannissitā allīnā upagatā ajjhositā adhimuttā.
sannissitā → assitā (bj); ānissitā (cck) | assitā → patiṭṭhitā (bj: sīmu11); anissitā (bj: manupa); ānissitā (bj: machasaṁ); sannissitā (bj: PTS) | sannissitā → Bp ānasitā; S anissitā (= ānissitā). (pts note)
Kathojjaṁ vuccati kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ.
viggaho → Si om. (pts note)
Atha vā kathojjanti anojavantī sā kathā kathojjaṁ vadanti, kalahaṁ vadanti, bhaṇḍanaṁ vadanti, viggahaṁ vadanti, vivādaṁ vadanti, medhagaṁ vadanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
kathenti → (sya-all, pts) | anojavantī → anojavantīti (bj: sīmu11) | kathā → nisākathā (bj: machasaṁ) | kathā → -10 Bp nisākathā; S nisātakā; p. 168, n. 8, both nisākathā. (pts note) | vadanti → Bp S ad. kathenti. (pts note)
vadanti te aññasitā kathojjaṁ.
aññasitā → S naññasitā. (pts note)

Pasaṁsakāmā kusalāvadānāti.
vadānā → S vadānan. (pts note)
Pasaṁsakāmāti pasaṁsakāmā pasaṁsatthikā pasaṁsādhippāyā pasaṁsapurekkhārā pasaṁsapariyesanaṁ carantā.
pasaṁsapurekkhārā pasaṁsapariyesanaṁ → pasaṁsāpurekkhārā pasaṁsāpariyesanaṁ (bj) | pasaṁsakāmā → S pasaṁsaṅkāmā. (pts note) | carantā → S caranti. (pts note)
Kusalāvadānāti kusalavādā paṇḍitavādā thiravādā ñāyavādā hetuvādā lakkhaṇavādā kāraṇavādā ṭhānavādā sakāya laddhiyāti—
thiravādā ñāyavādā → dhīravādā ñāṇavādā (sya-all, pts) | dhīravādā → Bp thira-. (pts note) | ñāṇavādā → Bp ñāya-. (pts note) | ṭhānavādā → S aṭṭhāna-. (pts note)
pasaṁsakāmā kusalāvadānā.

Tenāha bhagavā—

“Te vādakāmā parisaṁ vigayha, bālaṁ dahantī mithu aññamaññaṁ;
dahantī → dahanti (bj, sya-all, pts)
Vadanti te aññasitā kathojjaṁ, pasaṁsakāmā kusalāvadānā”ti.

Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe, Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti; Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti, Nindāya so kuppati randhamesī.
apāhatasmiṁ → apāsadasmiṁ (bj) | apāsadasmiṁ → apāhatasmiṁ (bj: sīmu11); avāsadasmiṁ (bj: machasaṁ)

Yutto kathāyaṁ parisāya majjheti. Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano kathāyaṁ yutto payutto āyutto samāyutto sampayutto kathetunti— yutto kathāyaṁ parisāya majjhe.

Pasaṁsamicchaṁ vinighāti hotīti. Pasaṁsamicchanti pasaṁsaṁ thomanaṁ kittiṁ vaṇṇahāriyaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappanto.
sādiyanto → (bj) | ti → -4 Si om. (pts note) | vaṇṇahāriyaṁ → -5 Si kittivo. (pts note)
Vinighāti hotīti pubbeva sallāpā kathaṅkathī vinighātī hoti.
vinighātī → vinighāti (bj, sya-all, pts)
“Jayo nu kho me bhavissati, parājayo nu kho me bhavissati, kathaṁ niggahaṁ karissāmi, kathaṁ paṭikammaṁ karissāmi, kathaṁ visesaṁ karissāmi, kathaṁ paṭivisesaṁ karissāmi, kathaṁ āveṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ nibbeṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ chedaṁ karissāmi, kathaṁ maṇḍalaṁ karissāmī”ti, evaṁ pubbeva sallāpā kathaṅkathī vinighāti hotīti—
āveṭhiyaṁ → āvedhiyaṁ (sya-all, pts-vp-pli1) | nibbeṭhiyaṁ → nibbedhiyaṁ (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | paṭikammaṁ → patikammaṁ (pts) | chedaṁ → chedanaṁ (bj: a.nid) | āveṭhiyaṁ → āvedhiyaṁ (cck: syā.) | nibbeṭhiyaṁ → nibbedhiyaṁ (cck: syā. ka.) | patikammaṁ → Bp paṭikammaṁ always. (pts note) | āvedhiyaṁ → Bp aveṭṭhiyam; S aveṭṭhiya; see p. 165, l. 7 and p. 166, l. 16. (pts note) | nibbedhiyaṁ → S nibbeṭṭhiyam. (pts note)
pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti.

Apāhatasmiṁ pana maṅku hotīti.
apāhatasmiṁ → apāsadasmiṁ (bj) | apāsadasmiṁ → apāhatasmiṁ (bj: sīmu11, PTS)
Ye te pañhavīmaṁsakā parisā pārisajjā pāsārikā, te apaharanti.
pāsārikā → pāsanikā (sya-all, pts-vp-pli1) | apaharanti → apasādenti (bj) | parisā → (sya-all, pts) | pāsārikā → pāsanikā (bj: PTS); pāsādanīyā (bj: a.nid) | pāsārikā → pāsanikā (cck: syā.) | Ye → See below p. 166, l. 9. (pts note) | pañhavīmaṁsakā → S ad. pariyā (= parisā as written p. 166, l. 10 in Bp and S). (pts note) | pāsanikā → Bp S pāsārikā; below p. 166, l. 10 S pasanitā and Bp, apparently, pāsanikā. (pts note)
“Atthāpagataṁ bhaṇitan”ti atthato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj)
“byañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti byañjanato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj) | apasādenti → apaharanti (bj: sīmu11, PTS)
“atthabyañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti atthabyañjanato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj)
“attho te dunnīto, byañjanaṁ te duropitaṁ, atthabyañjanaṁ te dunnītaṁ duropitaṁ, niggaho te akato, paṭikammaṁ te dukkaṭaṁ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā, chedo te akato, maṇḍalaṁ te dukkaṭaṁ visamakathaṁ dukkathitaṁ dubbhaṇitaṁ dullapitaṁ duruttaṁ dubbhāsitan”ti apaharanti.
dukkaṭaṁ → dukkataṁ (bj) | dukkaṭo → dukkato (bj) | dukkaṭā → dukkatā (bj) | dukkaṭaṁ visamakathaṁ → dukkataṁ visamaṁ kathitaṁ (bj) | apaharanti apāhatasmiṁ → apasādenti apāsadasmiṁ (bj) | āveṭhiyā → āvedhiyā (sya-all, pts) | nibbeṭhiyā → nibbedhiyā (sya-all, pts) | visamakathaṁ → (sya-all, pts) | paṭikammaṁ → patikamman (pts) | kathitaṁ → visamakathaṁ (bj: sīmu11) | apasādenti → apaharanti (bj: sīmu11) | patikamman → S patikkaman: below p. 166, l. 15 paṭikkammaṁ. (pts note) | āvedhiyā → Bp aveṭṭhiyā; S avaṭṭhiyā. (pts note) | dukkathitaṁ → -5 Bp te dukkaṭaṁ dukkathitaṁ visamakathaṁ; S te kathitaṁ visamakathaṁ dukkaṭaṁ. See p. 166, l. 17. (pts note)
Apāhatasmiṁ pana maṅku hotīti.
apāsadasmiṁ → apāhatasmiṁ (bj: sīmu11, PTS)
Apāhatasmiṁ maṅku hoti pīḷito ghaṭṭito byādhito domanassito hotīti—
byādhito → byatthito (sya-all) | byatthito → Bp S byādhito. (pts note)
apāhatasmiṁ pana maṅku hoti.
apāhatasmiṁ → apāsadasmiṁ (bj)

Nindāya so kuppati randhamesīti.
randhamesīti → randhamesīti nindāyāti (sya-all)
Nindāya garahāya akittiyā avaṇṇahārikāya kuppati byāpajjati patiṭṭhīyati, kopañca dosañca appaccayañca pātukarotīti—
byāpajjati patiṭṭhīyati → vyāpajjati patitthiyati (bj) | pātukarotīti → pātukarotītī (bj) | avaṇṇahārikāya → avaṇṇahārikāya kuppatīti (sya-all) | patiṭṭhīyati → patitthīyati (sya-all) | ti → -8 S om.; Bp om. ti. (pts note)
nindāya so kuppati. Randhamesīti virandhamesī aparaddhamesī khalitamesī gaḷitamesī vivaramesīti—
randhamesīti → randhamesīti randhamesī (bj, sya-all) | gaḷitamesī → galitamesī ghaṭṭitamesī (bj) | aparaddhamesī → aparandhamesī (sya-all) | ti → -7 Bp S om. (pts note) | gaḷitamesī → S om. (pts note) | vivaramesī → Si om. (pts note)
nindāya so kuppati randhamesī.

Tenāha bhagavā—

“Yutto kathāyaṁ parisāya majjhe, pasaṁsamicchaṁ vinighāti hoti; Apāhatasmiṁ pana maṅku hoti, nindāya so kuppati randhamesī”ti.
apāhatasmiṁ → apāsadasmiṁ (bj) | apāsadasmiṁ → apāhatasmiṁ (bj: sīmu11, PTS)

Yamassa vādaṁ parihīnamāhu, Apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;
pañhavimaṁsakāse → pañhavīmaṁsakā se (bj); pañhavimaṁsakā ye (sya-all, pts-vp-pli1) | apāhataṁ pañhavimaṁsakāse → apāsadaṁ pañhavīmaṁsakā se (bj) | pañhavimaṁsakāse paridevati → pañhavimaṁsakā ye paridevatī (sya-all) | apāsadaṁ → apāhataṁ (bj: sīmu11, machasaṁ, PTS) | pañhavimaṁsakāse → pañhavimaṁsakā ye (cck: syā.) | ye → -1 Bp S -vimaṁsakāse here and below. (pts note)
Paridevati socati hīnavādo, Upaccagā manti anutthunāti.
anutthunāti → S ca anuttanāti; see p. 167, n. 6. (pts note)

Yamassa vādaṁ parihīnamāhūti yaṁ tassa vādaṁ hīnaṁ nihīnaṁ parihīnaṁ parihāpitaṁ na paripūritaṁ, evamāhaṁsu evaṁ kathenti evaṁ bhaṇanti evaṁ dīpayanti evaṁ voharantīti—
tassa vādaṁ → assavādaṁ (bj) | assavādaṁ → tassa (bj: manupa)
yamassa vādaṁ parihīnamāhu.

Apāhataṁ pañhavimaṁsakāseti.
apāhataṁ pañhavimaṁsakāseti → apāsadaṁ pañhavīmaṁsakā seti (bj) | pañhavimaṁsakāseti → pañhavimaṁsakā yeti (sya-all)
Ye te pañhavīmaṁsakā parisā pārisajjā pāsārikā, te apaharanti.
apaharanti → apasādenti (bj) | parisā → (sya-all) | pāsārikā → pāsanikā (sya-all) | pāsārikā → pasādanīyā (bj: a.nid) | pañhavīmaṁsakā → Bp S ad. parisā; see p. 165, n. 1. (pts note)
“Atthāpagataṁ bhaṇitan”ti atthato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj)
“byañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti byañjanato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj)
“atthabyañjanāpagataṁ bhaṇitan”ti atthabyañjanato apaharanti,
apaharanti → apasādenti (bj)
“attho te dunnīto, byañjanaṁ te duropitaṁ, atthabyañjanaṁ te dunnītaṁ duropitaṁ, niggaho te akato, paṭikammaṁ te dukkaṭaṁ, viseso te akato, paṭiviseso te dukkaṭo, āveṭhiyā te akatā, nibbeṭhiyā te dukkaṭā, chedo te akato, maṇḍalaṁ te dukkaṭaṁ visamakathaṁ dukkathitaṁ dubbhaṇitaṁ dullapitaṁ duruttaṁ dubbhāsitan”ti, apaharantīti—
te → (bj) | dukkaṭaṁ → dukkataṁ (bj) | dukkaṭo → dukkato (bj) | dukkaṭā → dukkatā (bj) | dukkaṭaṁ visamakathaṁ → dukkataṁ visamaṁ kathitaṁ (bj) | āveṭhiyā → āvedhiyā (sya-all) | nibbeṭhiyā → nibbedhiyā (sya-all) | visamakathaṁ → (sya-all) | kathitaṁ → visamakathaṁ (bj: sīmu11)
apāhataṁ pañhavimaṁsakāse.
apāhataṁ pañhavimaṁsakāse → apāsadaṁ pañhavīmaṁsakā se (bj) | pañhavimaṁsakāse paridevati → paṇhavimaṁsakā ye paridevatī (sya-all)

Paridevati socati hīnavādoti. Paridevatīti “aññaṁ mayā āvajjitaṁ aññaṁ cintitaṁ aññaṁ upadhāritaṁ, aññaṁ upalakkhitaṁ so mahāpakkho mahāpariso mahāparivāro;
aññaṁ → aññaṁ upasikkhitaṁ aññaṁ (bj)
parisā cāyaṁ vaggā, na samaggā;
parisā cāyaṁ → parisāyaṁ (bj)
samaggāya parisāya hetu kathāsallāpo puna bhañjissāmī”ti, yā evarūpā vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—
bhañjissāmī”ti, yā evarūpā → yo evarūpo (sya-all, pts-vp-pli1) | lālappāyanā lālappāyitattanti → lālappanā lālappitattanti (bj) | parisāya hetu → hotu (sya-all, pts) | yā evarūpā vācā palāpo → yo evarūpo vācāpalāpo (sya-all) | bhañjissāmī’ti → haññissāmīti (bj: sīmu11); sajissāmīti (bj: manupa); hindissāmīti (bj: sī.mopa) | lālappanā → lālappāyanā (bj: sīmu11, machasaṁ, PTS) | lālappitattanti → lālappāyitattanti (bj: sīmu11, machasaṁ) | evarūpā → yo evarūpo (cck: syā.) | samaggāya → Bp S ad. parisāya. (pts note) | kathāsallāpo → -5 Bp S hetukathā-. (pts note) | evarūpo → -6 S yā evarūpā. (pts note) | lālappo → S lālappā. (pts note)
paridevati. Socatīti “tassa jayo”ti socati, “mayhaṁ parājayo”ti socati, “tassa lābho”ti socati, “mayhaṁ alābho”ti socati, “tassa yaso”ti socati, “mayhaṁ ayaso”ti socati, “tassa pasaṁsā”ti socati, “mayhaṁ nindā”ti socati, “tassa sukhan”ti socati, “mayhaṁ dukkhan”ti socati, “so sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ, ahamasmi asakkato agarukato amānito apūjito anapacito na lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānan”ti socati kilamati paridevati urattāḷiṁ kandati sammohaṁ āpajjatīti—
anapacito → Si appacito. (pts note)
paridevati socati. Hīnavādoti hīnavādo nihīnavādo parihīnavādo parihāpitavādo na paripūravādoti—
nihīnavādo → (bj) | paripūravādoti paridevati → paripūrivādoti paridevatī (sya-all) | paripūravādoti → paripūrivādo ti (pts)
paridevati socati hīnavādo.

Upaccagā manti anutthunātīti.
anutthunātī → S canuttanātī. (pts note)
So maṁ vādena vādaṁ accagā upaccagā atikkanto samatikkanto vītivattoti. Evampi upaccagā manti.
manti atha vā maṁ → man ti athavā (pts)
Atha vā maṁ vādena vādaṁ abhibhavitvā ajjhottharitvā pariyādiyitvā maddayitvā carati viharati iriyati vattati pāleti yapeti yāpetīti.
iriyati → irīyati (bj) | pariyādiyitvā maddayitvā → pariyādayitvā madditvā (sya-all); pariyāditvā madditvā (pts) | madditvā → Bp S maddayitvā. (pts note)
Evampi upaccagā manti. Anutthunā vuccati vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappāyanā lālappāyitattanti—
anutthunā → anutthunāti (bj) | lālappāyanā lālappāyitattanti → lālappanā lālappitattanti (bj) | Anutthunā → S anuttanā. (pts note) | lālappo → Bp om.; S lālappā. (pts note)
upaccagā manti anutthunāti.

Tenāha bhagavā—

“Yamassa vādaṁ parihīnamāhu, apāhataṁ pañhavimaṁsakāse;
apāhataṁ pañhavimaṁsakāse → apāsadaṁ pañhavīmaṁsakā se (bj) | pañhavimaṁsakāse paridevati → paṇhavimaṁsakā ye paridevatī (sya-all) | pañhavimaṁsakāse → pañhavimaṁsakā ye (pts)
Paridevati socati hīnavādo, upaccagā manti anutthunātī”ti.
anutthunātī → S catutthanati. (pts note)

Ete vivādā samaṇesu jātā, Etesu ugghātinighāti hoti; Etampi disvā virame kathojjaṁ, Na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.
na → Si S nā; see below pp. 168, 169. (pts note)

Ete vivādā samaṇesu jātāti. Samaṇāti ye keci ito bahiddhā paribbajūpagatā paribbajasamāpannā.
paribbajūpagatā paribbajasamāpannā → paribbājūpagatā paribbājasamāpannā (bj); paribbājupagatā paribbājakasamāpannā (sya-all, pts) | paribbājūpagatā → paribbajupagatā (bj: machasaṁ) | paribbājasamāpannā → paribbajasamāpannā (bj: machasaṁ); paribbājakasamāpannā (bj: PTS) | keci → -8 S kecito. (pts note) | paribbājakasamāpannā → S om. (pts note)
Ete diṭṭhikalahā diṭṭhibhaṇḍanā diṭṭhiviggahā diṭṭhivivādā diṭṭhimedhagā samaṇesu jātā sañjātā nibbattā abhinibbattā pātubhūtāti—
abhinibbattā → S paribbajasamāpannā. (pts note)
ete vivādā samaṇesu jātā.

Etesu ugghātinighāti hotīti. Jayaparājayo hoti, lābhālābho hoti, yasāyaso hoti, nindāpasaṁsā hoti,
nindāpasaṁsā → S nindapasamso. (pts note)
sukhadukkhaṁ hoti, somanassadomanassaṁ hoti, iṭṭhāniṭṭhaṁ hoti, anunayapaṭighaṁ hoti,
anunayapaṭighaṁ → anunayapatighaṁ (pts)
ugghātitanigghātitaṁ hoti,
ugghātitanigghātitaṁ → ugghātinighāti (sya-all, pts) | ugghātitanighātitaṁ → ugghātinigghāti (bj: PTS) | hoti → -2 Bp ugghātitanigghātitam; S na ugghātinigghātitam. (pts note)
anurodhavirodho hoti,
hoti → -1 Si anunayapatighātinighāti hoti anurodhavirodho hoti. (pts note)
jayena cittaṁ ugghātitaṁ hoti parājayena cittaṁ nigghātitaṁ hoti,
nighātitaṁ → S nigghātitam here and below. (pts note)
lābhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti alābhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti, yasena cittaṁ ugghātitaṁ hoti ayasena cittaṁ nigghātitaṁ hoti, pasaṁsāya cittaṁ ugghātitaṁ hoti nindāya cittaṁ nigghātitaṁ hoti, sukhena cittaṁ ugghātitaṁ hoti dukkhena cittaṁ nigghātitaṁ hoti, somanassena cittaṁ ugghātitaṁ hoti domanassena cittaṁ nigghātitaṁ hoti, unnatiyā cittaṁ ugghātitaṁ hoti,
unnatiyā → uṇṇatiyā (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | unnatiyā → uṇṇatiyā (bj: syā) | unnatiyā → uṇṇatiyā (cck: syā. ka.)
onatiyā cittaṁ nigghātitaṁ hotīti—
onatiyā → oṇatiyā (sya-all, pts-vp-pli1, mr) | onatiyā → oṇatiyā (cck: syā. ka.)
etesu ugghātinighāti hoti.
ugghātinighāti → S -nigghāti. (pts note)

Etampi disvā virame kathojjanti. Etampi disvāti etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—
etampi disvāti → etampīti (bj) | tīrayitvā → tirayitvā (sya-all) | ti → -5 Si om.; S evam pi. (pts note)
etampi disvā virame kathojjanti.
Etam → S evam. (pts note)
Kathojjaṁ vuccati kalaho bhaṇḍanaṁ viggaho vivādo medhagaṁ.
medhagaṁ → S medhakam, often. (pts note)
Atha vā kathojjanti anojavantī sā kathā kathojjaṁ na kareyya,
sā → See above, p. 163, l. 22. (pts note)
kalahaṁ na kareyya, bhaṇḍanaṁ na kareyya, viggahaṁ na kareyya, vivādaṁ na kareyya, medhagaṁ na kareyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya,
byantiṁ kareyya → byantīkareyya (pts)
kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—
vimariyādikatena → vimariyādīkatena (bj) | nissaṭo vippayutto → nissaṭṭho vippamutto (sya-all) | nissaṭo → nissaṭṭho (pts) | vippayutto → vippamutto (bj: sī.mopa) | nissaṭṭho → Bp S nissaṭo. (pts note) | vimariyādikatena → Bp S vipariyādikatena, throughout. (pts note)
etampi disvā virame kathojjaṁ.

Na haññadatthatthi pasaṁsalābhāti.
Na → See above, p. 167, n. 7. (pts note)
Pasaṁsalābhā añño attho natthi attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho,
Pasaṁsalābhā → Si om. (pts note)
samparāyiko vā attho, uttāno vā attho, gambhīro vā attho, gūḷho vā attho,
vā → va (pts) | gūḷho → Codd. guḷho. (pts note)
paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho,
vā → va (pts)
paramattho vā attho natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhantīti—
attho → (bj) | nupalabbhantīti → nūpalabbhantīti (bj) | santi na saṁvijjanti nupalabbhantīti → saṁvijjati nupalabbhatīti (sya-all) | upalabbhatī → -2 Bp S n'; atthi na santi na saṁvijjanti n'; upalabbhantī. (pts note)
na haññadatthatthi pasaṁsalābhā.

Tenāha bhagavā—
tenāha → ten aha (pts)

“Ete vivādā samaṇesu jātā, etesu ugghātinighāti hoti; Etampi disvā virame kathojjaṁ, na haññadatthatthi pasaṁsalābhā”ti.
na → Si S (and Bp apparently) nā. (pts note)

Pasaṁsito vā pana tattha hoti, Akkhāya vādaṁ parisāya majjhe; So hassatī unnamatī ca tena, Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.
hassatī unnamatī ca → taṁ hasati unnamaticca (bj); hassati uṇṇamaticca (sya-all, pts) | hasati → so hassati (bj: machasaṁ, PTS) | unnamaticca → unnatī ca (bj: machasaṁ) | So → so taṁ (cck: sī.) | unnamatī → uṇṇamatī (cck: syā. ka.) | hassati → Si hassati always; Bp hasati always; S bhāseti for so hassati. (pts note) pappuyya → samapuyya (bj: katthaci) | pappuyya → Bp sampuyya always. (pts note)

Pasaṁsito vā pana tattha hotīti. Tatthāti sakāya diṭṭhiyā sakāya khantiyā sakāya ruciyā sakāya laddhiyā pasaṁsito thomito kittito vaṇṇito hotīti— pasaṁsito vā pana tattha hoti.

Akkhāya vādaṁ parisāya majjheti. Khattiyaparisāya vā brāhmaṇaparisāya vā gahapatiparisāya vā samaṇaparisāya vā majjhe attano vādaṁ akkhāya ācikkhitvā anuvādaṁ akkhāya ācikkhitvā thambhayitvā brūhayitvā dīpayitvā jotayitvā voharitvā pariggaṇhitvāti—
vā brāhmaṇaparisāya → cā brāhmaṇa parisāya (bj) | brūhayitvā → bruhayitvā (bj)
akkhāya vādaṁ parisāya majjhe.

So hassatī unnamatī ca tenāti.
hassatī unnamatī ca → taṁ hasati unnamaticca (bj); hassati uṇṇamaticca (sya-all) | hassatī unnamatī ca tenāti → hassati uṇṇamaticca tenā ti (pts)
So tena jayatthena tuṭṭho hoti haṭṭho pahaṭṭho attamano paripuṇṇasaṅkappo. Atha vā dantavidaṁsakaṁ hasamāno.
hasamāno → hasamānoti (sya-all)
So hassatī unnamatī ca tenāti so tena jayatthena unnato hoti unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—
hassatī unnamatī ca → hasati unnamaticca (bj); hassati uṇṇamaticca (sya-all) | unnato → uṇṇato (sya-all, pts) | unnamo → uṇṇamo (sya-all, pts) | hassatī unnamatī ca tenāti → hassati uṇṇamaticca tenā ti (pts)
so hassatī unnamatī ca tena.
hassatī unnamatī ca → taṁ hasati unnamaticca (bj); hassati uṇṇamaticca (sya-all, pts)

Pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahūti.
ahū → S āhu. 2-2 S atītayattam. (pts note)
Taṁ jayatthaṁ pappuyya pāpuṇitvā adhigantvā vinditvā paṭilabhitvā. Yathā mano ahūti yathā mano ahu, yathā citto ahu, yathā saṅkappo ahu, yathā viññāṇo ahūti—
yathāviññāṇo → Bp -viññāko. (pts note)
pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahu.

Tenāha bhagavā—

“Pasaṁsito vā pana tattha hoti, akkhāya vādaṁ parisāya majjhe; So hassatī unnamatī ca tena, pappuyya tamatthaṁ yathā mano ahū”ti.
hassatī unnamatī ca → taṁ hasati unnamaticca (bj); hassati uṇṇamaticca (sya-all, pts) pappuyya → samapuyya (bj: katthaci)

Yā unnatī sāssa vighātabhūmi, Mānātimānaṁ vadate paneso;
unnatī → unnati (bj); uṇṇatī (sya-all) vadate → carate (bj: sīmu11, manupa) | vadate → S carate always; see n. 6. (pts note)
Etampi disvā na vivādayetha, Na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.
vivādayetha → vivādiyetha (bj)

Yā unnatī sāssa vighātabhūmīti.
unnatī → uṇṇatī (sya-all)
Yā unnati unnamo dhajo sampaggāho ketukamyatā cittassāti—
unnati → ti yā (bj) | unnati unnamo → uṇṇati uṇṇamo (sya-all); uṇṇatī uṇṇamo (pts)
yā unnati. Sāssa vighātabhūmīti sā tassa vighātabhūmi upaghātabhūmi pīḷanabhūmi ghaṭṭanabhūmi upaddavabhūmi upasaggabhūmīti—
upasaggabhūmīti yā unnatī → upassaggabhūmīti unnati (bj) | vighātabhūmi → -5 Bp S cittassāti yā uṇṇati sā tassa vighātabhūmī ti sā tassa vighātabhūmi. (pts note)
yā unnatī sāssa vighātabhūmi.
unnatī → uṇṇatī (sya-all) | unnatī sāssa → uṇṇatī sā ssa (pts)

Mānātimānaṁ vadate panesoti.
vadate → carate (bj: manupa)
So puggalo mānañca vadati atimānañca vadatīti— mānātimānaṁ vadate paneso.
vadate → Bp carate (three times); but caratī ti; S has carate, carati, caratī ti, carase. (pts note)

Etampi disvā na vivādayethāti.
vivādayethāti → vivādiyethāti (bj) | vivādayethā → Bp S vivādiyethā. (pts note)
Etaṁ ādīnavaṁ disvā passitvā tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṁ katvā diṭṭhikalahesu diṭṭhibhaṇḍanesu diṭṭhiviggahesu diṭṭhivivādesu diṭṭhimedhagesūti—
diṭṭhimedhagesū → S -medhakesu. (pts note)
etampi disvā. Na vivādayethāti na kalahaṁ kareyya na bhaṇḍanaṁ kareyya na viggahaṁ kareyya na vivādaṁ kareyya, na medhagaṁ kareyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagaṁ pajaheyya vinodeyya byantiṁ kareyya anabhāvaṁ gameyya, kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā ārato assa virato paṭivirato nikkhanto nissaṭo vippayutto visaññutto vimariyādikatena cetasā vihareyyāti—
vivādayethāti → vivādiyethāti (bj) | pajaheyya → jaheyya (bj) | kalahabhaṇḍanaviggahavivādamedhagā → kalahabhaṇḍanaviggavivādamedhagā (bj) | vimariyādikatena → vimariyādīkatena (bj) | nissaṭo vippayutto → nissaṭṭho vippamutto (sya-all) | byantiṁ kareyya → byantīkareyya (pts) | nissaṭo vippayutto visaññutto → patinissaṭṭho vippamutto visaṁyutto (pts) | vippayutto → vippamutto (bj: sīmu11, PTS) | vivādayethā → S vivādiyethā. (pts note) | patinissaṭṭho → Bp S nissaṭo. (pts note) | vippamutto → Bp vippayutto. (pts note)
etampi disvā na vivādayetha.
vivādayetha → vivādiyetha (bj) | vivādayetha → Bp vivādiyetha; S dayetha. (pts note)

Na hi tena suddhiṁ kusalā vadantīti. Kusalāti ye te khandhakusalā dhātukusalā āyatanakusalā paṭiccasamuppādakusalā satipaṭṭhānakusalā sammappadhānakusalā iddhipādakusalā indriyakusalā balakusalā bojjhaṅgakusalā maggakusalā phalakusalā nibbānakusalā, te kusalā diṭṭhikalahena diṭṭhibhaṇḍanena diṭṭhiviggahena diṭṭhivivādena diṭṭhimedhagena suddhiṁ visuddhiṁ parisuddhiṁ, muttiṁ vimuttiṁ parimuttiṁ na vadanti na kathenti na bhaṇanti na dīpayanti na voharantīti—
te kusalā → (bj) | muttiṁ → (bj) | paṭiccasamuppādakusalā → paticcasamuppādakusalā (pts) | iddhippādakusalā → -5 S om. (pts note) | suddhiṁ → S suddhi . . . parimutti. (pts note) | bhaṇanti → Bp om. (pts note)
na hi tena suddhiṁ kusalā vadanti.

Tenāha bhagavā—

“Yā unnatī sāssa vighātabhūmi, mānātimānaṁ vadate paneso;
unnatī → unnati (bj); uṇṇatī (sya-all) | unnatī sāssa → uṇṇatī sā ssa (pts)
Etampi disvā na vivādayetha, na hi tena suddhiṁ kusalā vadantī”ti.
vivādayetha → vivādiyetha (bj)

Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho, Abhigajjameti paṭisūramicchaṁ;
puṭṭho → phuṭṭho (bj) | rājakhādāya → rājakhadāya (sya-all, pts)
Yeneva so tena palehi sūra, Pubbeva natthi yadidaṁ yudhāya.
sūra → sūraṁ (bj: manupa) | sūra → Bp sūraṁ always. (pts note) natthi → natthī (sya-all)

Sūro yathā rājakhādāya puṭṭhoti.
puṭṭhoti → phuṭṭhoti (bj) | rājakhādāya → rājakhadāya (sya-all)
Sūroti sūro vīro vikkanto abhīrū achambhī anutrāsī apalāyī.
abhīrū achambhī anutrāsī → abhīru acchambhī anutrāsi (bj) | abhīrū achambhī → abhiru acchambhī (sya-all) | abhīrū → Codd. abhirū. (pts note)
Rājakhādāya puṭṭhoti rājakhādanīyena rājabhojanīyena puṭṭho posito āpādito vaḍḍhitoti—
puṭṭhoti → phuṭṭhoti (bj) | puṭṭho → phuṭṭho (bj) | āpādito → apādito (cck); āpādito paṭipādito (sya-all) | rājakhādāya → rājakhadāya (sya-all) | rājakhādāya puṭṭhoti → rājakhadāya puṭṭho ti (pts) | vaḍḍhitoti → paṭipādito vaḍḍhito ti (pts) | āpādito → apādito (bj: machasaṁ) | paṭipādito → Bp S om. (pts note)
sūro yathā rājakhādāya puṭṭho.
puṭṭho → phuṭṭho (bj) | rājakhādāya → rājakhadāya (sya-all, pts)

Abhigajjameti paṭisūramicchanti. So gajjanto uggajjanto abhigajjanto eti upeti upagacchati paṭisūraṁ paṭipurisaṁ paṭisattuṁ paṭimallaṁ icchanto sādiyanto patthayanto pihayanto abhijappantoti—
patthayanto → patthayante (bj) | abhijappantoti → abhigajjantoti (bj) | paṭipurisaṁ → paṭipūrisaṁ (pts)
abhigajjameti paṭisūramicchaṁ.

Yeneva so tena palehi sūrāti.
sūrā → Bp S sūran ti. (pts note)
Yeneva so diṭṭhigatiko tena palehi, tena vaja, tena gaccha, tena atikkama, so tuyhaṁ paṭisūro paṭipuriso paṭisattu paṭimalloti—
atikkama → abhikkama (bj, sya-all, pts) | tena → teneva (sya-all, pts) | paṭipuriso → paṭipūriso (pts) | vaja → vada (bj: sīmu10) | palehi → -3 Si na paleti. (pts note) | vaja → Si vajja. (pts note) | abhikkama → Bp atikkamā. (pts note)
yeneva so tena palehi sūra.
sūra → Bp sūraṁ. (pts note)

Pubbeva natthi yadidaṁ yudhāyāti.
natthi → natthī (sya-all)
Pubbeva bodhiyā mūle ye paṭisenikarā kilesā paṭilomakarā paṭikaṇḍakakarā paṭipakkhakarā te natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā samucchinnā vūpasantā paṭipassaddhā abhabbuppattikā ñāṇagginā daḍḍhā.
paṭikaṇḍakakarā → paṭikaṇṭakarā (bj); paṭikaṇṭakakarā (sya-all, pts) | nupalabbhanti → nūpalabbhanti (bj) | paṭikaṇṭakarā → paṭibhaṇḍakarā (bj: sīmu11); paṭikaṇḍakarā (bj: manupa); paṭikaṇḍakakarā (bj: machasaṁ) | ye → S ye 'va. (pts note) | paṭikaṇṭakakarā → Bp S paṭikaṇḍakarā. (pts note)
Yadidaṁ yudhāyāti yadidaṁ yuddhatthāya kalahatthāya bhaṇḍanatthāya viggahatthāya vivādatthāya medhagatthāyāti—
kalahatthāya → Si om. (pts note)
pubbeva natthi yadidaṁ yudhāya.
natthi → natthī (sya-all)

Tenāha bhagavā—

“Sūro yathā rājakhādāya puṭṭho, abhigajjameti paṭisūramicchaṁ;
puṭṭho → phuṭṭho (bj) | rājakhādāya → rājakhadāya (sya-all, pts)
Yeneva so tena palehi sūra, pubbeva natthi yadidaṁ yudhāyā”ti.
natthi → natthī (sya-all)

Ye diṭṭhimuggayha vivādayanti, Idameva saccanti ca vādayanti;
vivādayanti → vivādiyanti (bj: sīmu11, PTS) | vivādiyanti → Bp S vivāda-. (pts note) vādayanti → vādiyanti (pts) | vādayanti → vādiyanti (bj: PTS)
Te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi, Vādamhi jāte paṭisenikattā.
vadassū → vadassu (bj) | vadassū → Codd. vadassu. (pts note) paṭisenikattā → paṭisenikatā (mr) | paṭisenikattā → Si kattā; Bp -katā; S -katvā. (pts note)

Ye diṭṭhimuggayha vivādayantīti ye dvāsaṭṭhidiṭṭhigatānaṁ aññataraññataraṁ diṭṭhigataṁ gahetvā gaṇhitvā uggaṇhitvā parāmasitvā abhinivisitvā vivādayanti kalahaṁ karonti, bhaṇḍanaṁ karonti, viggahaṁ karonti, vivādaṁ karonti, medhagaṁ karonti—
dvāsaṭṭhidiṭṭhigatānaṁ → dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatānaṁ (sya-all, pts) | gahetvā → gahetvā uggahitvā (sya-all, pts) | uggaṇhitvā → (sya-all, pts) | diṭṭhimuggayha vivādayantīti → diṭṭhim uggayha vivādiyantī ti (pts) | vivādayanti → vivādiyanti (pts) | diṭṭhigatānaṁ → -2 Bp dvāsaṭṭhidiṭṭhi-; S dvāsaṭṭhiṇaṁ ditthi-. (pts note) | gaṇhitvā → -3 Bp S gaṇhitvā uggaṇhitvā. (pts note) | vivādiyanti → Bp S vivāda-. (pts note)
“na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāsi, ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi, kiṁ tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānissasi, micchāpaṭipanno tvamasi, ahamasmi sammāpaṭipanno, sahitaṁ me, asahitaṁ te, pure vacanīyaṁ pacchā avaca, pacchā vacanīyaṁ pure avaca, adhiciṇṇaṁ te viparāvattaṁ, āropito te vādo, niggahito tvamasi, cara vādappamokkhāya, nibbeṭhehi vā sace pahosī”ti—
adhiciṇṇaṁ → āciṇṇaṁ (bj) | viparāvattaṁ → vipāravantaṁ (bj) | niggahito tvamasi → niggahītosi (bj); niggahitosi (sya-all) | nibbeṭhehi → nibbedhehi (sya-all, pts) | tvamasi → si (pts) | āciṇṇaṁ → adhiciṇṇaṁ (bj: sīmu11, machasaṁ, PTS); avacinnaṁ (bj: manupa) | nibbeṭhehi → nibbeṭṭhehi (bj: sīmu11); nibbedhehi (bj: machasaṁ, PTS) | ājānāmi → S jānāmi. (pts note) | nibbedhehi → S nipajjehi. (pts note)
ye diṭṭhimuggayha vivādayanti.

Idameva saccanti ca vādayantīti.
vādayantīti → vādiyantī ti (pts)
“Sassato loko, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vādayanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharanti.
moghamaññanti vādayanti → mogham aññan ti vādiyanti (pts) | bhaṇanti → bhananti (pts) | kathenti → S om. (pts note) | bhananti → S bhaṇenti here and below. (pts note)
“Asassato loko …pe…
Asassato → Si assassato as often. (pts note)
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā, idameva saccaṁ moghamaññan”ti vādayanti kathenti bhaṇanti dīpayanti voharantīti—
moghamaññanti → moghaññanti (bj) | moghamaññanti vādayanti → mogham aññan ti vādiyanti (pts)
idameva saccanti ca vādayanti.
vādayanti → vādiyanti (pts)

Te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi, vādamhi jāte paṭisenikattāti.
vadassū → vadassu (bj) | dha → Bp ca. (pts note)
Te tvaṁ diṭṭhigatike vadassu vādena vādaṁ, niggahena niggahaṁ, paṭikammena paṭikammaṁ, visesena visesaṁ, paṭivisesena paṭivisesaṁ, āveṭhiyāya āveṭhiyaṁ, nibbeṭhiyāya nibbeṭhiyaṁ, chedena chedaṁ, maṇḍalena maṇḍalaṁ, te tuyhaṁ paṭisūrā paṭipurisā paṭisattū paṭimallāti—
vadassu → vadassu vā (bj); vadassū (pts) | niggahena niggahaṁ → viggahena viggahaṁ (bj) | paṭisūrā paṭipurisā paṭisattū → paṭisūra paṭipurisa paṭisattu (bj) | vādena vādaṁ → (sya-all) | āveṭhiyāya āveṭhiyaṁ nibbeṭhiyāya nibbeṭhiyaṁ → āvedhiyāya āvedhiyaṁ nibbedhiyāya nibbedhiyaṁ (sya-all, pts) | vādaṁ → -10 Si om. (pts note)
te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi.
vadassū → vadassu (bj, sya-all, pts) | dha → Si om.; Bp S ca. (pts note)
Vādamhi jāte paṭisenikattāti. Vāde jāte sañjāte nibbatte abhinibbatte pātubhūteyeva paṭisenikattā paṭilomakattā paṭikaṇḍakakattā paṭipakkhakattā kalahaṁ kareyyuṁ bhaṇḍanaṁ kareyyuṁ viggahaṁ kareyyuṁ vivādaṁ kareyyuṁ medhagaṁ kareyyuṁ, te natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnā …pe…
paṭikaṇḍakakattā → paṭikaṇṭakattā (bj); paṭibhaṇḍakattā (cck); paṭikaṇṭakakattā (sya-all, pts) | kareyyuṁ → kareyya (bj) | nupalabbhanti → nūpalabbhanti (bj) | pātubhūteyeva → pātubhūte ye (sya-all, pts) | paṭisenikattā → paṭisenikatā (ka.), evaṁ sesesu tīsu padesupi (cck note) | ye → Bp S ye 'va. (pts note) | paṭisenikattā → Bp -katā; S katvā. (pts note) | paṭilomakattā → Bp -katā; S paṭilomaṁ katvā. (pts note) | paṭikaṇṭakakattā → Bp -katā; S paṭikkantaṁ katvā. (pts note) | paṭipakkhakattā → Bp -katā; S paṭipakkhaṁ katvā. (pts note)
ñāṇagginā daḍḍhāti— te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi vādamhi jāte paṭisenikattā.
vadassū → vadassu (bj) | paṭisenikattā → Bp -katā; S katvā. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Ye diṭṭhimuggayha vivādayanti, idameva saccanti ca vādayanti;
vādayanti → vādiyanti (pts)
Te tvaṁ vadassū na hi tedha atthi, vādamhi jāte paṭisenikattā”ti.
vadassū → vadassu (bj, pts) | dha → Bp S ca. (pts note) paṭisenikattā → Bp -katā; S -katvā. (pts note)

Visenikatvā pana ye caranti, Diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā; Tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūra, Yesīdha natthi paramuggahītaṁ.
labhetho → labetha (si, csp1ed) | labhetho → labhetha (cck) | labhetho → kiñca labhetha (bj: sīmu10); kiṁ labhetha (bj: machasaṁ) | labhetho → -7 Bp kicca labhetha. (pts note) natthi → natthī (sya-all)

Visenikatvā pana ye carantīti. Senā vuccati mārasenā. Kāyaduccaritaṁ mārasenā, vacīduccaritaṁ mārasenā, manoduccaritaṁ mārasenā, lobho mārasenā, doso mārasenā, moho mārasenā, kodho … upanāho … makkho … paḷāso … issā … macchariyaṁ … māyā … sāṭheyyaṁ … thambho … sārambho … māno … atimāno … mado … pamādo … sabbe kilesā … sabbe duccaritā … sabbe darathā … sabbe pariḷāhā … sabbe santāpā … sabbākusalābhisaṅkhārā mārasenā.
kodho → kodho mārasenā (bj) | upanāho → upanāho mārasenā (bj) | lobho → rāgo (sya-all, pts) | sabbākusalābhisaṅkhārā → sabbākusalabhisaṁkhārā (pts) | lobho → rāgo (bj: PTS) | rāgo → Bp S lobho. (pts note) | duccaritā → -9 S sabbakilesā, sabbaduccarītā. (pts note)

Vuttañhetaṁ bhagavatā—

“Kāmā te paṭhamā senā, dutiyā arati vuccati;
paṭhamā → pathamā (pts) dutiyā arati → dutiyārati (sya-all, pts)
…pe… na naṁ asuro jināti, jetvāva labhate sukhan”ti.
sukhanti → suttanipāta > padhānasutta (bj note)

Yato catūhi ariyamaggehi sabbā ca mārasenā sabbe ca paṭisenikarā kilesā jitā ca parājitā ca bhaggā vippaluggā parammukhā, tena vuccati visenikatvāti.
parājitā ca → parijitā (bj) | vippaluggā → vippaluttā (sya-all) | vuccati visenikatvāti → vuccanti visenikatvā (sya-all) | vuccati visenikatvāti yeti → vuccanti visenikatvā ye ti (pts) | vippaluggā → vippalaggā (bj: manupa) | ca → -10 S om. (pts note) | vippaluggā → Si -luttā; S -laggā. (pts note) | vuccanti → Bp vuccati. (pts note) | visenikatvā → S viseniṁkatvā ti. (pts note)
Yeti arahanto khīṇāsavā. Carantīti caranti viharanti iriyanti vattenti pālenti yapenti yāpentīti—
iriyanti → irīyanti (bj)
visenikatvā pana ye caranti.

Diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānāti. Yesaṁ dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni pahīnāni samucchinnāni vūpasantāni paṭipassaddhāni abhabbuppattikāni ñāṇagginā daḍḍhāni, te diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā appaṭivirujjhamānā appahīyamānā appaṭihaññamānā appaṭihatamānāti—
appahīyamānā → aghaṭṭiyamānā (bj) | appaṭihatamānāti → appaṭihanamānāti (bj) | yesaṁ dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni → tesaṁ dvāsaṭṭhī diṭṭhi gatāni (sya-all) | appaṭivirujjhamānā appahīyamānā → aghaṭṭiyamānā (sya-all, pts) | appaṭihanamānāti → sabbapotthakesu ‘appaṭihatamānā’ti dissati (bj note) | Yesaṁ → Si S tesaṁ. (pts note) | avirujjhamānā → Bp S ad. ap(p)ativirujjhamānā. (pts note) | aghaṭṭiyamānā → Bp aghaṭi-; S om. (pts note)
diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā.

Tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūrāti.
labhetho → labhetha (cck) | labhetho → vippalaggā (bj: manupa) | labhetho → Bp kicca labhetha here and below; S ki lebhetha. (pts note) | Pasūrā → S paṁsurā. (pts note)
Tesu arahantesu khīṇāsavesu kiṁ labhetho paṭisūraṁ paṭipurisaṁ paṭisattuṁ paṭimallanti—
labhetho → labhetha (cck) | paṭisūraṁ paṭipurisaṁ paṭisattuṁ paṭimallanti → paṭisūra paṭipurisa paṭisattu paṭimallāti (sya-all) | paṭisūra → Bp S patisūraṁ . . . patimallan ti. (pts note)
tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūra.
labhetho → labhetha (cck) | labhetho → vippalaggā (bj: manupa) | Pasūra → Bp pasūraṁ. (pts note)

Yesīdha natthi paramuggahītanti.
natthi → natthī (sya-all)
Yesaṁ arahantānaṁ khīṇāsavānaṁ “idaṁ paramaṁ aggaṁ seṭṭhaṁ visiṭṭhaṁ pāmokkhaṁ uttamaṁ pavaran”ti gahitaṁ parāmaṭṭhaṁ abhiniviṭṭhaṁ ajjhositaṁ adhimuttaṁ, natthi na santi na saṁvijjanti nupalabbhanti, pahīnaṁ samucchinnaṁ vūpasantaṁ paṭipassaddhaṁ abhabbuppattikaṁ ñāṇagginā daḍḍhanti—
nupalabbhanti → nūpalabbhanti (bj) | visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (sya-all, pts) | abhiniviṭṭhaṁ → (sya-all, pts) | santi na saṁvijjanti nupalabbhanti → saṁvijjati nupalabbhati (sya-all) | visiṭṭhaṁ → viseṭṭhaṁ (bj: PTS) | parāmaṭṭhaṁ → Bp S ad. abhiniviṭṭhaṁ. (pts note) | upalambhati → Bp S -anti. (pts note)
yesīdha natthi paramuggahītaṁ.
natthi → natthī (sya-all)

Tenāha bhagavā—

“Visenikatvā pana ye caranti, diṭṭhīhi diṭṭhiṁ avirujjhamānā; Tesu tvaṁ kiṁ labhetho pasūra, yesīdha natthi paramuggahītan”ti.
labhetho → labhetha (cck) | labhetho → vippalaggā (bj: manupa)

Atha tvaṁ pavitakkamāgamā, Manasā diṭṭhigatāni cintayanto;
pavitakkamāgamā → pavitakkamāgamo (bj); pavitakkamāgama (si); savitakkamāgamā (mr) | pavitakkamāgamo → māgama (bj: sīmu11); māgamā (bj: machasaṁ, PTS) | pavitakkamāgamā → pavitakkamāgama (cck: sī.); savitakkamāgamā (cck: ka.) | pavitakkam → Bp savitakkam āgama, always. (pts note)
Dhonena yugaṁ samāgamā, Na hi tvaṁ sakkhasi sampayātave.
samāgamā → samāgamo (bj) | samāgamo → samāgama (bj: sīmu11) | yugaṁ → S sugaṁ māgamma. (pts note) sampayātave → S sampasatave, below -passatave and -passātave. (pts note)

Atha tvaṁ pavitakkamāgamāti.
pavitakkamāgamāti → pavitakkamāgamoti (bj)
Athāti padasandhi padasaṁsaggo padapāripūrī akkharasamavāyo byañjanasiliṭṭhatā padānupubbatā petaṁ—
petaṁ → nāmetaṁ (bj) | padānupubbatā petaṁ → padānupubbatāmetaṁ (sya-all) | padapāripūrī → padapāripūri (pts)
athāti. Pavitakkamāgamāti takkento vitakkento saṅkappento “jayo nu kho me bhavissati, parājayo nu kho me bhavissati, kathaṁ niggahaṁ karissāmi, kathaṁ paṭikammaṁ karissāmi, kathaṁ visesaṁ karissāmi, kathaṁ paṭivisesaṁ karissāmi, kathaṁ āveṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ nibbeṭhiyaṁ karissāmi, kathaṁ chedaṁ karissāmi, kathaṁ maṇḍalaṁ karissāmi” evaṁ takkento vitakkento saṅkappento āgatosi upagatosi sampattosi mayā saddhiṁ samāgatosīti—
pavitakkamāgamāti → pavitakkamāgamoti (bj) | karissāmi → karissāmīti (bj, sya-all, pts) | upagatosi → upāgatosi (bj, sya-all) | takkento vitakkento saṅkappento → takkanto vitakkanto saṅkappanto (sya-all) | āveṭhiyaṁ → āvedhiyaṁ (sya-all, pts) | nibbeṭhiyaṁ → nibbedhiyaṁ (sya-all, pts) | saṁkappento → Si -anto. (pts note) | karissāmi → -2 Si om. (pts note)
atha tvaṁ pavitakkamāgamā.
pavitakkamāgamā → pavitakkamāgamo (bj)

Manasā diṭṭhigatāni cintayantoti. Manoti yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ, mano manāyatanaṁ manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu.
manoviññāṇadhātu → manoviññāṇadhātua (bj) | Mano → See above. (pts note)
Cittena diṭṭhiṁ cintento vicintento “sassato loko”ti vā,
diṭṭhiṁ → diṭṭhigatāni (sya-all, pts) | diṭṭhigatāni → Bp S ditthiṁ (pts note)
“asassato loko”ti vā …pe… “neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vāti— manasā diṭṭhigatāni cintayanto.

Dhonena yugaṁ samāgamā, na hi tvaṁ sakkhasi sampayātaveti.
samāgamā → samāgamo (bj) | samāgamo → samāgama (bj: sīmu11); samāgamā (bj: machasaṁ, PTS)
Dhonā vuccati paññā.
Dhonā → See above, p. 77. (pts note)
Yā paññā pajānanā …pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi.
sammādiṭṭhi → dhammasaṅgaṇi > cittuppādakaṇḍa (bj note)
Kiṅkāraṇā dhonā vuccati paññā? Tāya paññāya kāyaduccaritaṁ dhutañca dhotañca sandhotañca niddhotañca, vacīduccaritaṁ …pe…
vacīduccaritaṁ → (sya-all)
sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca.
ca → na (bj)
Atha vā sammādiṭṭhiyā micchādiṭṭhi …
micchadiṭṭhi → Bp S ad. sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo. (pts note)
sammāsaṅkappena micchāsaṅkappo …pe…
ca → -7 Bp S om. (pts note)
sammāvimuttiyā micchāvimutti dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Atha vā ariyena aṭṭhaṅgikena maggena sabbe kilesā …
kilesā → akusalā (sya-all, pts) | akusalā → Bp kilesā. (pts note)
sabbe duccaritā … sabbe darathā … sabbe pariḷāhā … sabbe santāpā … sabbākusalābhisaṅkhārā dhutā ca dhotā ca sandhotā ca niddhotā ca. Bhagavā imehi dhoneyyehi dhammehi upeto samupeto upagato samupagato upapanno samupapanno samannāgato, tasmā bhagavā dhono.
upagato samupagato → upāgato samupāgato (bj) | samupapanno → Bp S sampanno. (pts note)
So dhutarāgo dhutapāpo dhutakileso dhutapariḷāhoti—
dhutapariḷāhoti dhonoti → dhutapariḷāho ti dhoṇo ti (pts)
dhonoti.
ti → Si om. (pts note)

Dhonena yugaṁ samāgamā, na hi tvaṁ sakkhasi sampayātaveti.
samāgamā → samāgamo (bj)
Pasūro paribbājako na paṭibalo dhonena buddhena bhagavatā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhitvā sākacchetuṁ sallapituṁ sākacchaṁ samāpajjituṁ.
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts) | gaṇhitvā → gaṇhituṁ (sya-all, pts) | yugasamāgamaṁ → yugaṁ samāgamaṁ (bj: sīmu11, machasaṁ, PTS) | sākacchetuṁ → sākacchituṁ (bj: a.nid) | samāgamā → Bp S samāgamaṁ. (pts note) | gaṇhituṁ → S masitvā. (pts note)
Taṁ kissa hetu? Pasūro paribbājako hīno nihīno omako lāmako chatukko paritto.
chatukko → chattako (bj); jatukko (sya-all, pts) | chattako → chatukko (bj: machasaṁ, PTS); jatukko (bj: sīmu11); chatukko (bj: manupa) | jatukko → Bp S chatukko as usual. (pts note)
So hi bhagavā aggo ca seṭṭho ca visiṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro ca.
visiṭṭho → viseṭṭho (sya-all, pts) | ca uttamo → (sya-all, pts)
Yathā saso na paṭibalo mattena mātaṅgena saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts)
yathā kotthuko na paṭibalo sīhena migaraññā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | kotthuko na paṭibalo → koṭṭhako nappaṭibalo (sya-all, pts) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts)
yathā vacchako taruṇako dhenupako na paṭibalo usabhena calakakunā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
calakakunā → balakkakunā (sya-all, pts-vp-pli1) | dhenupako → dhenūpako (bj) | calakakunā → calakkunā (bj) | yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts) | calakakunā → balakkakunā (cck: syā.) | balakkakunā → Sic Bp Si; S calukkakunā (balakkatunā?). (pts note)
yathā dhaṅko na paṭibalo garuḷena venateyyena saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts)
yathā caṇḍālo na paṭibalo raññā cakkavattinā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts)
yathā paṁsupisācako na paṭibalo indena devaraññā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhituṁ;
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | paṁsupisācako na paṭibalo → paṁsupīsācako nappaṭibalo (sya-all) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts)
evamevaṁ pasūro paribbājako na paṭibalo dhonena buddhena bhagavatā saddhiṁ yugaṁ samāgamaṁ samāgantvā yugaggāhaṁ gaṇhitvā sākacchetuṁ sallapituṁ sākacchaṁ samāpajjituṁ.
yugaṁ samāgamaṁ → yugasamāgamaṁ (bj) | samāgamaṁ → samāgamā (sya-all, pts) | gaṇhitvā → gaṇhituṁ (sya-all, pts) | sākacchetuṁ → sākacchituṁ (bj: a.nid)
Taṁ kissa hetu? Pasūro paribbājako hīnapañño nihīnapañño omakapañño lāmakapañño chatukkapañño parittapañño.
chatukkapañño → chattakapañño (bj); jatukkapañño (sya-all, pts)
So hi bhagavā mahāpañño puthupañño hāsapañño javanapañño tikkhapañño nibbedhikapañño, paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido, catuvesārajjappatto dasabaladhārī, purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho, anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā, netā vinetā anunetā, paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā.
hāsapañño → hāsupañño (bj) | paññāpetā → paññapetā (bj); saññāpetā (sya-all, pts) | aḍḍho → addho (sya-all) | pekkhetā pasādetā → pekkhatā pasāretā (sya-all, pts) | hāsupañño → hāsapañño (bj: machasaṁ) | mahaddhano → mahādhano (bj: a.pu) | javanapañño → S om. (pts note) | nibbedhikapañño → S ad. javanapañño. (pts note) | aḍḍho → Codd. addho. (pts note) | netā → S ninnetā. (pts note) | saññāpetā → Bp paññāpetā. (pts note) | pekkhatā → S upekkhetā. (pts note) | pasāretā → Bp S pasādetā. (pts note)
So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugā ca panassa etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.
sañjanetā → sañjānetā (pts) | etarahi → -6 Si pana etarahi. (pts note)

So hi bhagavā jānaṁ jānāti passaṁ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto, vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato;
dhammassāmī → dhammassāmi (bj, sya-all, pts) | dhammasāmi → S dhammassāmi. (pts note)
natthi tassa bhagavato aññātaṁ adiṭṭhaṁ aviditaṁ asacchikataṁ aphassitaṁ paññāya.
aphassitaṁ → aphusitaṁ (sya-all, pts-vp-pli1) | aññātaṁ → anaññātaṁ (bj); añātaṁ (sya-all) | aphassitaṁ → athassitaṁ (bj) | anaññātaṁ → aññātaṁ (bj: a.nid, PTS) | athassitaṁ → aphusitaṁ (bj: PTS) | aphassitaṁ → aphusitaṁ (cck: syā.) | aññātaṁ → Si añātam. (pts note) | aphusitaṁ → Bp S aphussitam. (pts note)
Atītaṁ anāgataṁ paccuppannaṁ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṁ āgacchanti. Yaṁ kiñci neyyaṁ nāma atthi dhammaṁ jānitabbaṁ.
neyyaṁ → ñeyyaṁ (bj) | dhammaṁ → (sya-all, pts) | neyyaṁ → S ñeyyam, throughout. (pts note) | atthi → Bp S ad. dhammaṁ. (pts note)
Attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho, samparāyiko vā attho, uttāno vā attho, gambhīro vā attho, gūḷho vā attho, paṭicchanno vā attho, neyyo vā attho, nīto vā attho, anavajjo vā attho, nikkileso vā attho, vodāno vā attho, paramattho vā attho, sabbaṁ taṁ antobuddhañāṇe parivattati.
vā attho uttāno → (bj) | attho sabbaṁ taṁ → sabbantaṁ (sya-all) | gūḷho → Codd. guḷho. (pts note) | attho → Si om. (pts note)

Sabbaṁ kāyakammaṁ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti, sabbaṁ vacīkammaṁ ñāṇānuparivatti, sabbaṁ manokammaṁ ñāṇānuparivatti.
ñāṇānuparivatti → ñāṇānuparivattati (sya-all, pts) | ñāṇānuparivatti → ñāṇānuparivattati (bj: sīmu10) | kāyakammaṁ → -14 S sabbakāya-. (pts note) | ñāṇānuparivattati → Bp ñāṇanu-. (pts note)
Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṁ ñāṇaṁ, anāgate appaṭihataṁ ñāṇaṁ, paccuppanne appaṭihataṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ, neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.
neyyaṁ → ñeyyaṁ (bj) | neyyaṁ neyyapariyantikaṁ → ñeyyaṁ ñeyyapariyantikaṁ (bj) | neyyaṁ neyyaṁ → ñeyyaṁ ñeyyaṁ (bj) | neyyapatho → ñeyyapatho (bj) | anāgate → anāgate buddhassa bhagavato (sya-all, pts) | ñāṇaṁ → ṇāṇaṁ (sya-all) | paccuppanne → paccuppanne buddhassa bhagavato (sya-all, pts) | nappavattati → napparivattati (sya-all, pts) | appaṭihataṁ → appatihataṁ (bj: a.nid) | na-pparivattati → Bp na pavattati; S na-ppavattati. (pts note)
Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā. Yathā dvinnaṁ samuggapaṭalānaṁ sammā phusitānaṁ heṭṭhimaṁ samuggapaṭalaṁ uparimaṁ nātivattati, uparimaṁ samuggapaṭalaṁ heṭṭhimaṁ nātivattati aññamaññapariyantaṭṭhāyino;
sammāphusitānaṁ → Bp sammāphuss-; S sammāvass-. (pts note)
evamevaṁ buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino;
neyyañca → ñeyyañca (bj)
yāvatakaṁ neyyaṁ tāvatakaṁ ñāṇaṁ, yāvatakaṁ ñāṇaṁ tāvatakaṁ neyyaṁ, neyyapariyantikaṁ ñāṇaṁ, ñāṇapariyantikaṁ neyyaṁ, neyyaṁ atikkamitvā ñāṇaṁ nappavattati, ñāṇaṁ atikkamitvā neyyapatho natthi.
neyyaṁ → ñeyyaṁ (bj) | neyyaṁ neyyapariyantikaṁ → ñeyyaṁ ñeyyapariyantikaṁ (bj) | neyyaṁ neyyaṁ → ñeyyaṁ ñeyyaṁ (bj) | neyyapatho → ñeyyapatho (bj) | nappavattati → napparivattati (sya-all, pts) | ñāṇaṁ → ñānaṁ (pts) | ñāṇaṁ ñāṇapariyantikaṁ → ñānaṁ ñānapariyantikaṁ (pts) | na-pparivattati → Bp S na-ppavattati. (pts note)
Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati.

Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanapaṭibaddhā ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā.
ākaṅkhapaṭibaddhā → ākaṅkhanapaṭibaddhā (bj)
Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṁ pavattati, sabbesañca sattānaṁ bhagavā āsayaṁ jānāti anusayaṁ jānāti caritaṁ jānāti adhimuttiṁ jānāti.
sabbesañca → sabbesaṁ (sya-all, pts) | sabbesaṁ → S ad. ca. (pts note) | Bhagavā → S om. (pts note) | āsayaṁ → Bp anusayaṁ. (pts note)
Apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti. Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

Yathā ye keci macchakacchapā antamaso timitimiṅgalaṁ upādāya antomahāsamudde parivattanti;
mahāsamudde → S ad. udakaṁ. (pts note)
evamevaṁ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.
sabrahmako → S ad. loko. (pts note) | sassamaṇabrāhmaṇī → Bp sasamaṇa-. (pts note) | pajā → S pajāya. (pts note)
Yathā ye keci pakkhī antamaso garuḷaṁ venateyyaṁ upādāya ākāsassa padese parivattanti;
upādāya → Bp ad. anto. (pts note) | parivattanti → Bp S parivattati. (pts note)
evamevaṁ yepi te sāriputtasamā paññāya tepi buddhañāṇassa padese parivattanti.
sāriputtasamā → sārīputtasamā (sya-all) | Sāriputtasamāpaññāya → Si -samāpaññā. (pts note) | te → S yathā. (pts note)
Buddhañāṇaṁ devamanussānaṁ paññaṁ pharitvā abhibhavitvā tiṭṭhati.
tiṭṭhati → tiṭṭhatiyeva (bj, cck) | abhibhavitvā → S ad. abhibhavitvā. (pts note) | tiṭṭhati → Bp ad. yeva. (pts note)

Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā Vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhe abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgate upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca.
Vobhindantā → te bhindantā (mr) | abhisaṅkharitvā tathāgate → tathāgataṁ (bj) | pañhe → pañhaṁ (sya-all) | tathāgate → tathāgataṁ (sya-all, pts) | gūḷhāni → kathitā (sya-all) | paṭicchannāni → visajjitā (sya-all) | Vobhindantā → te bhindantā (cck: ka.) | pucchanti → etthantare gūḷhāni ca paṭicchannāni cāti atthi (sya-all: yu.) | vobhindantā → Bp S te bhindantā. (pts note) | ca → -4 Si om. (pts note)
Kathitā visajjitāva te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā.
kathitā visajjitāva → (sya-all) | visajjitāva → ca visajjitā ca (pts) | Bhagavatā → -5 S vajjikā ca dho pañca bhagavato. (pts note) | niddiṭṭhakāraṇā → S -kārakā. (pts note)
Upakkhittakā ca te bhagavato sampajjanti.
upakkhittakā ca → apakkhittakāva (bj) | upakkhittakā → S -khittatā. (pts note) | Te → S tenā (tena?). (pts note)
Atha kho bhagavāva tattha atirocati yadidaṁ paññāyāti—
Bhagavā → Bp ad. va; S ad. ca. (pts note) | atirocati → S ārocati. (pts note)
dhonena yugaṁ samāgamā, na hi tvaṁ sakkhasi sampayātave.
samāgamā → samāgamo (bj) | na → -11 S samāgamaṇaṁ. (pts note)

Tenāha bhagavā—

“Atha tvaṁ pavitakkamāgamā, manasā diṭṭhigatāni cintayanto;
pavitakkamāgamā → pavitakkamāgamo (bj) | pavitakkam → Bp sa- (as before). (pts note)
Dhonena yugaṁ samāgamā, na hi tvaṁ sakkhasi sampayātave”ti.
samāgamā → samāgamo (bj) sampayātaveti → sampayātave ti aṭṭhamo (pts) | AṬṬHAMO → Bp S om. (pts note) | PASŪRASUTTANIDDESO → S pasurasutti aṭṭhamo niddeso. (pts note) | NIṬṬHITO → Bp S samatto. (pts note)

Pasūrasuttaniddeso aṭṭhamo.

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions