9. Aṅkurapetavatthu
“Yassa atthāya gacchāma, kambojaṁ dhanahārakā; Ayaṁ kāmadado yakkho, imaṁ yakkhaṁ nayāmase.
Imaṁ yakkhaṁ gahetvāna, sādhukena pasayha vā; Yānaṁ āropayitvāna, khippaṁ gacchāma dvārakan”ti.
“Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa sākhaṁ bhañjeyya, mittadubbho hi pāpako”ti.
“Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Khandhampi tassa chindeyya, attho ce tādiso siyā”ti.
“Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Na tassa pattaṁ bhindeyya, mittadubbho hi pāpako”ti.
bhindeyya → hiṁseyya (mr)“Yassa rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā; Samūlampi taṁ abbuhe, attho ce tādiso siyā”ti.
abbuhe → abbūheyya (bj); abbuyha (sya1ed, sya2ed); abhuyha (pts-vp-pli1-2); ubbahe (?)“Yassekarattimpi ghare vaseyya, yatthannapānaṁ puriso labhetha; Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye, kataññutā sappurisehi vaṇṇitā.
Yassekarattimpi ghare vaseyya, annena pānena upaṭṭhito siyā; Na tassa pāpaṁ manasāpi cintaye, adubbhapāṇī dahate mittadubbhiṁ.
Yo pubbe katakalyāṇo, pacchā pāpena hiṁsati; Allapāṇihato poso, na so bhadrāni passatī”ti.
Allapāṇihato → adubbhipāṇīhato (mr)“Nāhaṁ devena vā manussena vā, issariyena vāhaṁ suppasayho; Yakkhohamasmi paramiddhipatto, dūraṅgamo vaṇṇabalūpapanno”ti.
“Pāṇi te sabbaso vaṇṇo, pañcadhāro madhussavo; Nānārasā paggharanti, maññehaṁ taṁ purindadan”ti.
“Nāmhi devo na gandhabbo, nāpi sakko purindado; Petaṁ maṁ aṅkura jānāhi, roruvamhā idhāgatan”ti.
aṅkura → aṅkuro (bj) roruvamhā → bheruvamhā (bj, pts-vp-pli1-2)“Kiṁsīlo kiṁsamācāro, roruvasmiṁ pure tuvaṁ; Kena te brahmacariyena, puññaṁ pāṇimhi ijjhatī”ti.
“Tunnavāyo pure āsiṁ, roruvasmiṁ tadā ahaṁ; Sukicchavutti kapaṇo, na me vijjati dātave.
Nivesanañca me āsi, asayhassa upantike;
Nivesanañca → āvesanañca (bj, pts-vp-pli1-2) Saddhassa dānapatino, katapuññassa lajjino.Tattha yācanakāyanti, nānāgottā vanibbakā; Te ca maṁ tattha pucchanti, asayhassa nivesanaṁ.
Kattha gacchāma bhaddaṁ vo, kattha dānaṁ padīyati; Tesāhaṁ puṭṭho akkhāmi, asayhassa nivesanaṁ.
Paggayha dakkhiṇaṁ bāhuṁ, ettha gacchatha bhaddaṁ vo; Ettha dānaṁ padīyati, asayhassa nivesane.
Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo; Tena me brahmacariyena, puññaṁ pāṇimhi ijjhatī”ti.
“Na kira tvaṁ adā dānaṁ, sakapāṇīhi kassaci; Parassa dānaṁ anumodamāno, pāṇiṁ paggayha pāvadi.
Tena pāṇi kāmadado, tena pāṇi madhussavo; Tena te brahmacariyena, puññaṁ pāṇimhi ijjhati.
Yo so dānamadā bhante, pasanno sakapāṇibhi; So hitvā mānusaṁ dehaṁ, kiṁ nu so disataṁ gato”ti.
“Nāhaṁ pajānāmi asayhasāhino, aṅgīrasassa gatiṁ āgatiṁ vā; Sutañca me vessavaṇassa santike, sakkassa sahabyataṁ gato asayho”ti.
“Alameva kātuṁ kalyāṇaṁ, dānaṁ dātuṁ yathārahaṁ; Pāṇiṁ kāmadadaṁ disvā, ko puññaṁ na karissati.
So hi nūna ito gantvā, anuppatvāna dvārakaṁ; Dānaṁ paṭṭhapayissāmi, yaṁ mamassa sukhāvahaṁ.
Dassāmannañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni cā”ti.
“Kena te aṅgulī kuṇā, mukhañca kuṇalīkataṁ;
kuṇā → kuṇṭhā (bj, pts-vp-pli2); kuṇḍā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) kuṇalīkataṁ → kuṇḍalīkataṁ (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2, mr) Akkhīni ca paggharanti, kiṁ pāpaṁ pakataṁ tayā”ti.“Aṅgīrasassa gahapatino, saddhassa gharamesino; Tassāhaṁ dānavissagge, dāne adhikato ahuṁ.
Tattha yācanake disvā, āgate bhojanatthike; Ekamantaṁ apakkamma, akāsiṁ kuṇaliṁ mukhaṁ.
Tena me aṅgulī kuṇā, mukhañca kuṇalīkataṁ; Akkhīni me paggharanti, taṁ pāpaṁ pakataṁ mayā”ti.
“Dhammena te kāpurisa, mukhañca kuṇalīkataṁ; Akkhīni ca paggharanti, yaṁ taṁ parassa dānassa; Akāsi kuṇaliṁ mukhaṁ.
Kathaṁ hi dānaṁ dadamāno, kareyya parapattiyaṁ; Annaṁ pānaṁ khādanīyaṁ, vatthasenāsanāni ca.
So hi nūna ito gantvā, anuppatvāna dvārakaṁ; Dānaṁ paṭṭhapayissāmi, yaṁ mamassa sukhāvahaṁ.
Dassāmannañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; Papañca udapānañca, dugge saṅkamanāni cā”ti.
Tato hi so nivattitvā, anuppatvāna dvārakaṁ; Dānaṁ paṭṭhapayi aṅkuro, yaṁtumassa sukhāvahaṁ.
yaṁtumassa → yantaṁ assa (sya1ed, sya2ed); yantamassa (pts-vp-pli1, mr)Adā annañca pānañca, vatthasenāsanāni ca; Papañca udapānañca, vippasannena cetasā.
Ko chāto ko ca tasito, ko vatthaṁ paridahissati; Kassa santāni yoggāni, ito yojentu vāhanaṁ.
Ko chatticchati gandhañca, ko mālaṁ ko upāhanaṁ; Itissu tattha ghosenti, kappakā sūdamāgadhā;
sūdamāgadhā → pāṭavā (mr) Sadā sāyañca pāto ca, aṅkurassa nivesane.“‘Sukhaṁ supati aṅkuro’, iti jānāti maṁ jano; Dukkhaṁ supāmi sindhaka, yaṁ na passāmi yācake.
sindhaka → sindhuka (sya1ed, sya2ed); sindhuka (mr)‘Sukhaṁ supati aṅkuro’, iti jānāti maṁ jano; Dukkhaṁ sindhaka supāmi, appake su vanibbake”ti.
“Sakko ce te varaṁ dajjā, tāvatiṁsānamissaro; Kissa sabbassa lokassa, varamāno varaṁ vare”ti.
“Sakko ce me varaṁ dajjā, tāvatiṁsānamissaro; Kāluṭṭhitassa me sato, sūriyuggamanaṁ pati; Dibbā bhakkhā pātubhaveyyuṁ, sīlavanto ca yācakā.
Dadato me na khīyetha, datvā nānutapeyyahaṁ; Dadaṁ cittaṁ pasādeyyaṁ, etaṁ sakkaṁ varaṁ vare”ti.
“Na sabbavittāni pare pavecche, dadeyya dānañca dhanañca rakkhe; Tasmā hi dānā dhanameva seyyo, atippadānena kulā na honti.
Adānamatidānañca, nappasaṁsanti paṇḍitā; Tasmā hi dānā dhanameva seyyo, samena vatteyya sa dhīradhammo”ti.
“Aho vata re ahameva dajjaṁ, santo ca maṁ sappurisā bhajeyyuṁ; Meghova ninnāni paripūrayanto, santappaye sabbavanibbakānaṁ.
paripūrayanto → ninnānabhipūrayanto (bj, pts-vp-pli2); ninnāni hi pūrayanto (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Yassa yācanake disvā, mukhavaṇṇo pasīdati; Datvā attamano hoti, taṁ gharaṁ vasato sukhaṁ.
Yassa yācanake disvā, mukhavaṇṇo pasīdati; Datvā attamano hoti, esā yaññassa sampadā.
Pubbeva dānā sumano, dadaṁ cittaṁ pasādaye; Datvā attamano hoti, esā yaññassa sampadā”ti.
Saṭṭhi vāhasahassāni, aṅkurassa nivesane; Bhojanaṁ dīyate niccaṁ, puññapekkhassa jantuno.
puññapekkhassa → yaññapekkhassa (bj)Tisahassāni sūdāni hi, āmuttamaṇikuṇḍalā;
Tisahassāni sūdāni hi → tisahassāni sūdā hi (bj, pts-vp-pli2); tisahassāni sūdāni (sya1ed, sya2ed, mr); janā tisahassā sūdā (pts-vp-pli1) Aṅkuraṁ upajīvanti, dāne yaññassa vāvaṭā.
vāvaṭā → vyāvaṭā (bj, pts-vp-pli2); pāvaṭā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Saṭṭhi purisasahassāni, āmuttamaṇikuṇḍalā; Aṅkurassa mahādāne, kaṭṭhaṁ phālenti māṇavā.
Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Aṅkurassa mahādāne, vidhā piṇḍenti nāriyo.
Soḷasitthisahassāni, sabbālaṅkārabhūsitā; Aṅkurassa mahādāne, dabbigāhā upaṭṭhitā.
Bahuṁ bahūnaṁ pādāsi, ciraṁ pādāsi khattiyo; Sakkaccañca sahatthā ca, cittīkatvā punappunaṁ.
Bahū māse ca pakkhe ca, utusaṁvaccharāni ca; Mahādānaṁ pavattesi, aṅkuro dīghamantaraṁ.
Evaṁ datvā yajitvā ca, aṅkuro dīghamantaraṁ; So hitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsūpago ahu.
Kaṭacchubhikkhaṁ datvāna, anuruddhassa indako; So hitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsūpago ahu.
Dasahi ṭhānehi aṅkuraṁ, indako atirocati; Rūpe sadde rase gandhe, phoṭṭhabbe ca manorame.
Āyunā yasasā ceva, vaṇṇena ca sukhena ca; Ādhipaccena aṅkuraṁ, indako atirocati.
(…)
(…) → mahādānaṁ tayā dinnaṁ,Tāvatiṁse yadā buddho, silāyaṁ paṇḍukambale; Pāricchattakamūlamhi, vihāsi purisuttamo.
Dasasu lokadhātūsu, sannipatitvāna devatā; Payirupāsanti sambuddhaṁ, vasantaṁ nagamuddhani.
Na koci devo vaṇṇena, sambuddhaṁ atirocati; Sabbe deve atikkamma, sambuddhova virocati.
atikkamma → adhigayha (bj, pts-vp-pli1-2); atiggayha (mr)Yojanāni dasa dve ca, aṅkuroyaṁ tadā ahu; Avidūreva buddhassa, indako atirocati.
Avidūreva buddhassa → avidūre ca buddhassa (pts-vp-pli1); avidūre sambuddhassa (pts-vp-pli2, mr)Oloketvāna sambuddho, aṅkurañcāpi indakaṁ; Dakkhiṇeyyaṁ sambhāvento, idaṁ vacanamabravi.
sambhāvento → pabhāvento (bj, pts-vp-pli1-2)“Mahādānaṁ tayā dinnaṁ, aṅkura dīghamantaraṁ; Atidūre nisinnosi, āgaccha mama santike”ti.
Atidūre → suvidūre (mr)Codito bhāvitattena, aṅkuro idamabravi; “Kiṁ mayhaṁ tena dānena, dakkhiṇeyyena suññataṁ.
Ayaṁ so indako yakkho, dajjā dānaṁ parittakaṁ; Atirocati amhehi, cando tāragaṇe yathā”ti.
“Ujjaṅgale yathā khette, bījaṁ bahumpi ropitaṁ; Na vipulaphalaṁ hoti, napi toseti kassakaṁ.
Tatheva dānaṁ bahukaṁ, dussīlesu patiṭṭhitaṁ; Na vipulaphalaṁ hoti, napi toseti dāyakaṁ.
Yathāpi bhaddake khette, bījaṁ appampi ropitaṁ; Sammā dhāraṁ pavecchante, phalaṁ toseti kassakaṁ.
Tatheva sīlavantesu, guṇavantesu tādisu; Appakampi kataṁ kāraṁ, puññaṁ hoti mahapphalan”ti.
Viceyya dānaṁ dātabbaṁ, yattha dinnaṁ mahapphalaṁ; Viceyya dānaṁ datvāna, saggaṁ gacchanti dāyakā.
Viceyya dānaṁ sugatappasatthaṁ, ye dakkhiṇeyyā idha jīvaloke; Etesu dinnāni mahapphalāni, bījāni vuttāni yathā sukhetteti.
