2. Serīsakapetavatthu
Serīsakapetavatthu → serissakapetavatthu (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1-2)
“Suṇotha yakkhassa vāṇijāna ca, samāgamo yattha tadā ahosi;
suṇotha → suṇātha (bj) | yakkhassa → yakkhassa ca (bj, sya-all) | suṇātha → suṇotha (bj: __sīmu2__, machasaṁ) | Suṇotha → vi. va. 1228 (cck note) Yathā kathaṁ itaritarena cāpi, subhāsitaṁ tañca suṇātha sabbe.
itaritarena → itarītarena (bj) suṇātha → suṇotha (bj: __sīmu2__, machasaṁ)Yo so ahu rājā pāyāsi nāma, bhummānaṁ sahabyagato yasassī;
nāma → nāmo (bj) | nāma → nāmo (cck: sī.) sahavyagato → sahabya (bj: machasaṁ) So modamānova sake vimāne, amānuso mānuse ajjhabhāsī”ti.
ajjhabhāsīti → ajjhahāsīti (bj)“Vaṅke araññe amanussaṭṭhāne, kantāre appodake appabhakkhe; Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, vaṅkambhayā naṭṭhamanā manussā.
Nayidha phalā mūlamayā ca santi, upādānaṁ natthi kutodha bhakkho;
bhakkho → bhikkhā (sya1ed, sya2ed); bhikkho (mr) | kutodha → kuto idha (bj) | bhakkho → bhikkho (cck: ka.) Aññatra paṁsūhi ca vālukāhi ca, tatāhi uṇhāhi ca dāruṇāhi ca.Ujjaṅgalaṁ tattamivaṁ kapālaṁ, anāyasaṁ paralokena tulyaṁ; Luddānamāvāsamidaṁ purāṇaṁ, bhūmippadeso abhisattarūpo.
Atha tumhe kena vaṇṇena, kimāsamānā imaṁ padesaṁ hi; Anupaviṭṭhā sahasā samacca, lobhā bhayā atha vā sampamūḷhā”ti.
samacca → samecca (bj) atha vā sampamūḷhāti → athavā sampamūḷhā (bj)“Magadhesu aṅgesu ca satthavāhā, āropayitvā paṇiyaṁ puthuttaṁ; Te yāmase sindhusovīrabhūmiṁ, dhanatthikā uddayaṁ patthayānā.
uddayaṁ → udrayaṁ (bj); udaya (pts-vp-pli1, mr)Divā pipāsaṁ nadhivāsayantā, yoggānukampañca samekkhamānā;
vāsayantā → pipāsaṁ anadhivāsayantā (bj: __sīmu2__) Etena vegena āyāma sabbe, rattiṁ maggaṁ paṭipannā vikāle.Te duppayātā aparaddhamaggā, andhākulā vippanaṭṭhā araññe; Suduggame vaṇṇupathassa majjhe, disaṁ na jānāma pamūḷhacittā.
Idañca disvāna adiṭṭhapubbaṁ, vimānaseṭṭhañca tavañca yakkha;
tavañca → tuvañca (bj) Tatuttariṁ jīvitamāsamānā, disvā patītā sumanā udaggā”ti.
tatuttariṁ → taduttariṁ (bj)“Pāraṁ samuddassa imañca vaṇṇuṁ, vettācaraṁ saṅkupathañca maggaṁ;
imañca → idañca (bj) vettācaraṁ → vettaṁ paraṁ (sya1ed, sya2ed); vettācāraṁ (mr) | vettācaraṁ → vettaṁ paraṁ (cck: syā.); vettācāraṁ (cck: ka.) Nadiyo pana pabbatānañca duggā, puthuddisā gacchatha bhogahetu.Pakkhandiyāna vijitaṁ paresaṁ, verajjake mānuse pekkhamānā; Yaṁ vo sutaṁ vā atha vāpi diṭṭhaṁ, accherakaṁ taṁ vo suṇoma tātā”ti.
“Itopi accherataraṁ kumāra, na no sutaṁ vā atha vāpi diṭṭhaṁ; Atītamānussakameva sabbaṁ, disvā na tappāma anomavaṇṇaṁ.
Vehāyasaṁ pokkharañño savanti, pahūtamalyā bahupuṇḍarīkā;
pahūtamalyā → pahūtamālyā (bj, sya1ed, sya2ed) | pahūtamalyā → pahūtamālyā (cck: syā.) Dumā cime niccaphalūpapannā, atīva gandhā surabhiṁ pavāyanti.Veḷūriyathambhā satamussitāse, silāpavāḷassa ca āyataṁsā;
veḷūriyathambhā → veḷuriyatthamhā (bj) Masāragallā sahalohitaṅgā, thambhā ime jotirasāmayāse.
sahalohitaṅgā → saha lohitaṅkā (bj)Sahassathambhaṁ atulānubhāvaṁ, tesūpari sādhumidaṁ vimānaṁ; Ratanantaraṁ kañcanavedimissaṁ, tapanīyapaṭṭehi ca sādhuchannaṁ.
Jambonaduttattamidaṁ sumaṭṭho, pāsādasopānaphalūpapanno;
pāsādasopānaphalūpapanno → pāsādasopānaphalupapanno (bj); pāsādasopāṇaphalūpapanno (cck) Daḷho ca vaggu ca susaṅgato ca, atīva nijjhānakhamo manuñño.
vaggu ca susaṅgato ca → vaggu sumukho susaṅgato (bj); vaggū ca susaṅgato ca (sya1ed, sya2ed) | ca → sumukho (bj) | susaṁgato → vaggu va susaṁgato va (bj: machasaṁ) | ca → vaggu sumukho susaṅgato (cck: sī.)Ratanantarasmiṁ bahuannapānaṁ, parivārito accharāsaṅgaṇena;
murajja → maraja (bj: machasaṁ) Murajaālambaratūriyaghuṭṭho, abhivanditosi thutivandanāya.
murajaālambaratūriyaghuṭṭho → murajja āḷambaraturiyaghuṭṭho (bj)So modasi nārigaṇappabodhano, vimānapāsādavare manorame;
modasi → modayi (bj) Acintiyo sabbaguṇūpapanno, rājā yathā vessavaṇo naḷinyā.
naḷinyā → nalinyā (bj, sya1ed, sya2ed); naḷiññaṁ (mr) | naḷinyā → naḷiññaṁ (cck: ka.)Devo nu āsi udavāsi yakkho, udāhu devindo manussabhūto; Pucchanti taṁ vāṇijā satthavāhā, ācikkha ko nāma tuvaṁsi yakkho”ti.
yakkhoti serīsako → yakkhāti serissako (bj)“Serīsako nāma ahamhi yakkho, kantāriyo vaṇṇupathamhi gutto;
ahamhi → ahampi (bj) Imaṁ padesaṁ abhipālayāmi, vacanakaro vessavaṇassa rañño”ti.
vacanakaro → vācaṅkaro (bj) | raññoti adhiccaladdhaṁ → rañño adhicca laddhaṁ (bj)“Adhiccaladdhaṁ pariṇāmajaṁ te, sayaṅkataṁ udāhu devehi dinnaṁ; Pucchanti taṁ vāṇijā satthavāhā, kathaṁ tayā laddhamidaṁ manuññan”ti.
“Nādhiccaladdhaṁ na pariṇāmajaṁ me, na sayaṅkataṁ na hi devehi dinnaṁ;
sayaṅkataṁ na hi → sayaṁ kataṁ napi (bj) Sakehi kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṁ manuññan”ti.“Kiṁ te vataṁ kiṁ pana brahmacariyaṁ, kissa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Pucchanti taṁ vāṇijā satthavāhā, kathaṁ tayā laddhamidaṁ vimānan”ti.
“Mamaṁ pāyāsīti ahu samaññā, rajjaṁ yadā kārayiṁ kosalānaṁ;
ahu → ahū (bj) | mamaṁ → mama (bj: __sīmu2__) Natthikadiṭṭhi kadariyo pāpadhammo, ucchedavādī ca tadā ahosiṁ.Samaṇo ca kho āsi kumārakassapo, bahussuto cittakathī uḷāro; So me tadā dhammakathaṁ abhāsi, diṭṭhivisūkāni vinodayī me.
abhāsi → akāsi (bj) | akāsi → abhāsi (bj: machasaṁ)Tāhaṁ tassa dhammakathaṁ suṇitvā, upāsakattaṁ paṭivedayissaṁ; Pāṇātipātā virato ahosiṁ, loke adinnaṁ parivajjayissaṁ; Amajjapo no ca musā abhāṇiṁ, sakena dārena ca ahosi tuṭṭho.
ahosi → ahosiṁ (bj) | ahosiṁ → ahosi (bj: machasaṁ)Taṁ me vataṁ taṁ pana brahmacariyaṁ, tassa suciṇṇassa ayaṁ vipāko; Teheva kammehi apāpakehi, puññehi me laddhamidaṁ vimānan”ti.
“Saccaṁ kirāhaṁsu narā sapaññā, anaññathā vacanaṁ paṇḍitānaṁ; Yahiṁ yahiṁ gacchati puññakammo, tahiṁ tahiṁ modati kāmakāmī.
Yahiṁ yahiṁ sokapariddavo ca, vadho ca bandho ca parikkileso; Tahiṁ tahiṁ gacchati pāpakammo, na muccati duggatiyā kadācī”ti.
“Sammūḷharūpova jano ahosi, asmiṁ muhutte kalalīkatova;
sammūḷharūpova → sammūḷharūpo ca (bj) Janassimassa tuyhañca kumāra, appaccayo kena nu kho ahosī”ti.
ahosīti → ahosi (bj)“Ime ca sirīsavanā tātā, dibbā gandhā surabhī sampavanti;
ca sirīsavanā → ime sirisūpavanā ca (bj); ime sirisapavanā (sya1ed, sya2ed); ime pi sirīsavanā ca (pts-vp-pli2, mr) | ime → ime sirisūpavanā (bj) | sirīsavanā → ime sirīsūpavanā ca (cck: sī.); imepi sirīsavanā ca (cck: pī. ka.) surabhī → surabhiṁ (bj) | surabhiṁ → surahi (bj: machasaṁ) Te sampavāyanti imaṁ vimānaṁ, divā ca ratto ca tamaṁ nihantvā.
nihantvā → nihanataṁ (bj: aṭṭhakathā)Imesañca kho vassasataccayena, sipāṭikā phalati ekamekā; Mānussakaṁ vassasataṁ atītaṁ, yadagge kāyamhi idhūpapanno.
yadagge → yadante (bj)Disvānahaṁ vassasatāni pañca, asmiṁ vimāne ṭhatvāna tātā;
ṭhatvāna → katvāna (bj) Āyukkhayā puññakkhayā cavissaṁ, teneva sokena pamucchitosmī”ti.
pamucchitosmīti → pamucchitosmi (bj)“Kathaṁ nu soceyya tathāvidho so, laddhā vimānaṁ atulaṁ cirāya;
laddhā → laddhaṁ (bj) Ye cāpi kho ittaramupapannā, te nūna soceyyuṁ parittapuññā”ti.“Anucchaviṁ ovadiyañca me taṁ, yaṁ maṁ tumhe peyyavācaṁ vadetha; Tumhe ca kho tātā mayānuguttā, yenicchakaṁ tena paletha sotthin”ti.
“Gantvā mayaṁ sindhusovīrabhūmiṁ, dhanatthikā uddayaṁ patthayānā;
dhanatthikā → dhannatthikā (cck) Yathāpayogā paripuṇṇacāgā, kāhāma serīsamahaṁ uḷāran”ti.
serīsamahaṁ uḷāranti → serissamahaṁ uḷāraṁ (bj)“Mā ceva serīsamahaṁ akattha, sabbañca vo bhavissati yaṁ vadetha;
serīsamahaṁ → serissamahaṁ (bj) Pāpāni kammāni vivajjayātha, dhammānuyogañca adhiṭṭhahātha.Upāsako atthi imamhi saṅghe, bahussuto sīlavatūpapanno; Saddho ca cāgī ca supesalo ca, vicakkhaṇo santusito mutīmā.
mutīmā → matīmā (bj)Sañjānamāno na musā bhaṇeyya, parūpaghātāya na cetayeyya;
na → ca (cck) Vebhūtikaṁ pesuṇaṁ no kareyya, saṇhañca vācaṁ sakhilaṁ bhaṇeyya.
pesuṇaṁ → pisunaṁ (bj)Sagāravo sappatisso vinīto, apāpako adhisīle visuddho;
sappatisso → sappaṭisso (cck) So mātaraṁ pitarañcāpi jantu, dhammena poseti ariyavutti.Maññe so mātāpitūnaṁ kāraṇā, bhogāni pariyesati na attahetu;
mātāpitūnaṁ → mātāpitunnaṁ (bj) Mātāpitūnañca yo accayena, nekkhammapoṇo carissati brahmacariyaṁ.
mātāpitūnañca → mātāpitunnañca (bj) nekkhammapoṇo → nekkhammapono (bj)Ujū avaṅko asaṭho amāyo, na lesakappena ca vohareyya; So tādiso sukatakammakārī, dhamme ṭhito kinti labhetha dukkhaṁ.
Taṁ kāraṇā pātukatomhi attanā, tasmā dhammaṁ passatha vāṇijāse;
attanā → attano (bj: machasaṁ) dhammaṁ → tasmā (bj: machasaṁ) Aññatra teniha bhasmī bhavetha, andhākulā vippanaṭṭhā araññe;
bhasmī → bhasmi (sya1ed, sya2ed); bhasma (mr) | teniha bhasmī bhavetha → tenīha bhasmībhavetha (bj) | bhasmī → bhasmi (cck: syā.); bhasma (cck: ka.) Taṁ khippamānena lahuṁ parena, sukho have sappurisena saṅgamo”ti.
have → bhave (bj)“Kiṁ nāma so kiñca karoti kammaṁ, kiṁ nāmadheyyaṁ kiṁ pana tassa gottaṁ; Mayampi naṁ daṭṭhukāmamha yakkha, yassānukampāya idhāgatosi;
daṭṭhukāmamha → daṭṭhūkāmha (bj) Lābhā hi tassa yassa tuvaṁ pihesī”ti.
pihesīti → pihesi (bj)“Yo kappako sambhavanāmadheyyo, upāsako kocchaphalūpajīvī; Jānātha naṁ tumhākaṁ pesiyo so, mā kho naṁ hīḷittha supesalo so”ti.
hīḷittha → bhīḷittha (bj) | bhīḷittha → mā ca kho hilittha (bj: machasaṁ)“Jānāmase yaṁ tvaṁ pavadesi yakkha, na kho naṁ jānāma sa edisoti;
pavadesi → vadesi (bj) edisoti → īdisoti (bj) Mayampi naṁ pūjayissāma yakkha, sutvāna tuyhaṁ vacanaṁ uḷāran”ti.
uḷāranti → uḷāraṁ (bj)“Ye keci imasmiṁ satthe manussā, daharā mahantā athavāpi majjhimā;
keci imasmiṁ → kecimasmiṁ (bj) Sabbeva te ālambantu vimānaṁ, passantu puññānaṁ phalaṁ kadariyā”ti.
ālambantu → ālambantū (bj) | ālambantū → āruhantu (bj: machasaṁ)Te tattha sabbeva “ahaṁ pure”ti, taṁ kappakaṁ tattha purakkhatvā;
purakkhatvā → purakkhipitvā (bj, pts-vp-pli2); purakkhitvā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) | purakkhatvā → purakkhipitvā (cck: sī.) Sabbeva te ālambiṁsu vimānaṁ, masakkasāraṁ viya vāsavassa.Te tattha sabbeva “ahaṁ pure”ti, upāsakattaṁ paṭivedayiṁsu; Pāṇātipātā paṭiviratā ahesuṁ, loke adinnaṁ parivajjayiṁsu;
paṭiviratā → viratā (bj) Amajjapā no ca musā bhaṇiṁsu, sakena dārena ca ahesuṁ tuṭṭhā.Te tattha sabbeva “ahaṁ pure”ti, upāsakattaṁ paṭivedayitvā; Pakkāmi sattho anumodamāno, yakkhiddhiyā anumato punappunaṁ.
Gantvāna te sindhusovīrabhūmiṁ, dhanatthikā uddayaṁ patthayānā;
sindhusovīrabhūmiṁ → suvīrabhūmiṁ (bj: machasaṁ) uddayaṁ → udrayaṁ (bj) | uddayaṁ → udaya (cck: pī. ka.) Yathāpayogā paripuṇṇalābhā, paccāgamuṁ pāṭaliputtamakkhataṁ.Gantvāna te saṅgharaṁ sotthivanto, puttehi dārehi samaṅgibhūtā;
sotthivanto → sotthimanto (bj) Ānandī vittā sumanā patītā, akaṁsu serīsamahaṁ uḷāraṁ;
ānandī vittā → ānanda cittā (bj) serīsamahaṁ → serissamahaṁ (bj) Serīsakaṁ te pariveṇaṁ māpayiṁsu.
serīsakaṁ → serissakaṁ (bj)Etādisā sappurisāna sevanā, mahatthikā dhammaguṇāna sevanā; Ekassa atthāya upāsakassa, sabbeva sattā sukhitā ahesunti.
sukhitā → sukhino (mr) | sukhitā → sukhino (cck: pī. ka.)