Paṭiccasamuppādasutta
Paṭiccasamuppādasutta → desanā (pts1ed, pts2ed)๑ ปฏิจจสมุปปาทสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ → 1evaṁ (bj) | evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → samyutta-nikāya namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa evam (pts)ข้าพเจ้า ได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถ บิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:พระผู้มีพระภาคได้รับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลาย มาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.
bhikkhavoti → bhikkhavo ti (pts)“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhadante → B bhaddante (pts note) | bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มี
Bhagavā etadavoca:
bhagavā → paccassosumbhagavā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | etadavoca → etad avoca (pts)พระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“paṭiccasamuppādaṁ vo, bhikkhave, desessāmi.
desessāmi → desissāmi (bj, sya-all) | desessāmi taṁ → desissāmi tam (pts) | paṭiccasamuppādaṁ → paṭiccasamuppādam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย เราจักแสดงปฏิจจสมุปบาทแก่เธอ
Taṁ suṇātha, sādhukaṁ manasi karotha, bhāsissāmī”ti.
manasi karotha → manasikarotha (th) | taṁ → tam (pts) | sādhukaṁ manasi karotha → sādhukam manasikarotha (pts)ทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงฟัง จงใส่ใจให้ดี เราจักกล่าว”
“Evaṁ, bhante”ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
evaṁ → evam (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
Bhagavā etadavoca:
bhagavā → paccassosumbhagavā (bj: sī.pævi, sī.pavi) | etadavoca → etad avoca (pts)
“Katamo ca, bhikkhave, paṭiccasamuppādo?‘ภิกษุทั้งหลาย ปฏิจจสมุปบาท เป็นอย่างไร
Avijjāpaccayā, bhikkhave, saṅkhārā;
Avijjāpaccayā → S1-3 -ppaccayā always (pts note)คือ เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ;
viññāṇaṁ → viññānaṁ (pts)เพราะสังขารเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี
viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ;เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ;นามรูปจึงมี เพราะนามรูปเป็นปัจจัย
saḷāyatanapaccayā phasso;
saḷāyatanapaccayā → saḷāyatana paccayā (th)สฬายตนะจึงมี เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย ผัสสะจึงมี
phassapaccayā vedanā;เพราะผัสสะเป็นปัจจัย เวทนาจึงมี
vedanāpaccayā taṇhā;เพราะเวทนาเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี
taṇhāpaccayā upādānaṁ;
taṇhāpaccayā → taṇhapaccayā (pts)เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี
upādānapaccayā bhavo;เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ภพจึงมี
bhavapaccayā jāti;เพราะภพเป็นปัจจัย ชาติจึงมี
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka-parideva-dukkhadomanassupāyāsā (pts)เพราะชาติเป็นปัจจัย ชรา มรณะ โสกะ(ความเศร้าโศก) ปริเทวะ (ความ คร่ำครวญ) ทุกข์(ความทุกข์กาย) โทมนัส(ความทุกข์ใจ) และอุปายาส(ความ คับแค้นใจ) จึงมี
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
etassa → B evamevatassa (pts note) | evametassa → evam etassa (pts)ความเกิดขึ้นแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, paṭiccasamuppādo.
paṭiccasamuppādo → samuppādo (pts)ภิกษุทั้งหลาย นี้เรียกว่า ปฏิจจสมุปบาท
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho;อนึ่ง เพราะอวิชชาดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ สังขารจึงดับ
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho;เพราะสังขารดับ วิญญาณจึงดับ
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho;เพราะวิญญาณดับ
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho;นามรูปจึงดับ เพราะนามรูปดับ
saḷāyatananirodhā phassanirodho;สฬายตนะจึงดับ เพราะสฬายตนะดับ ผัสสะจึงดับ
phassanirodhā vedanānirodho;เพราะผัสสะดับ เวทนาจึงดับ
vedanānirodhā taṇhānirodho;เพราะเวทนาดับ ตัณหาจึงดับ
taṇhānirodhā upādānanirodho;เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho;เพราะอุปาทานดับ ภพจึงดับ
bhavanirodhā jātinirodho;เพราะภพดับ ชาติจึงดับ
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → sokaparidevadukkhadomanāssupāyāsā (pts) | sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka-parideva-dukkha-domanāssupāyāsā (pts)เพราะชาติดับ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงดับ
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
hotīti → katthati na dissati (bj note) | evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วยประการฉะนี้’
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
abhinandunti → S1-3 omit5 (pts note) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดีต่างชื่นชมพระภาษิต ของพระผู้มีพระภาคแล้ว