Aññatitthiyasutta๒๔ อัญญติตถิยสูตร
Rājagahe viharati veḷuvane.
viharati veḷuvane → (bj)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเวฬุวัน ... เขตกรุงราชคฤห์
Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | pattacīvaramādāya rājagahaṁ → pattacīvaram ādāya rājagaham (pts)ครั้นในเวลาเช้า ท่านพระสารีบุตรครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงราชคฤห์
Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi:
sāriputtassa → sārīputtassa (sya-all) | etadahosi → etad ahosi (pts)ได้มีความคิดดังนี้ว่า
“atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ.“การเที่ยวไปบิณฑบาตยังกรุง ราชคฤห์ยังเช้านัก
Yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyan”ti.
yannūnāhaṁ → yam nunāhaṁ (pts) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ทางที่ดี เราพึงเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเถิด”
Atha kho āyasmā sāriputto yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodi.
sāriputto → sārīputto (sya-all) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ครั้งนั้นแล ท่านพระสารีบุตรได้เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันกับพวกอัญเดียรถีย์ ปริพาชกนั้น
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ sāriputtaṁ te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all, pts) | sāriputtaṁ → sāriputataṁ (sya-all) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | sāriputtaṁ → sāriputtam (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)แล้วนั่ง ณ ที่สมควร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกนั้น ได้กล่าวกับท่าน พระสารีบุตรดังนี้ว่า
“Santāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005, pts)“ท่านพระสารีบุตร มีสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์ เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง
Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti → paraṁkatam dukkham paññāpenti (pts) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005)อนึ่ง สมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์ เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้
Santāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | dukkhaṁ paññapenti → dukkham paññāpenti (pts) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti → sayaṁkatañca paraṁkatañca dukkham paññāpenti (pts)สมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์ เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ด้วย
Santi panāvuso sāriputta, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → All this from the first kammavādā is missing in B. (pts note) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti → asayaṁ-kāram aparaṁ-kāram adhicca samuppannam dukkham paññāpenti (pts)อนึ่ง สมณพราหมณ์ ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่
Idha, panāvuso sāriputta, samaṇo gotamo kiṁvādī kimakkhāyī?
sāriputta → sāriputataṁ (sya-all)ท่านพระสารีบุตร ก็ในวาทะเหล่านี้ พระสมณโคดมตรัสไว้อย่างไร ตรัสบอก ไว้อย่างไร
Kathaṁ byākaramānā ca mayaṁ vuttavādino ceva samaṇassa gotamassa assāma, na ca samaṇaṁ gotamaṁ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṁ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyyā”ti?
cānudhammaṁ → dhammassa anudhammaṁ (bj: sīmu3) | vādānupāto → vādānuvādo (ka.) dī. ni. 1.381 (cck note) | ca → S1-3 seem to have assāmanañca always (pts note) | vādānupāto → So S1-3 and C B vādānuvādo; both always (pts note) | byākaramānā → vyākaramānā (pts) | mayaṁ → mayam (pts) | gotamaṁ → gotamam (pts) | cānudhammaṁ byākareyyāma → cānudhammam vyākareyyāma (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)และพวกข้าพเจ้าจะตอบอย่างไร จึงจะชื่อว่าพูดตรงตามที่พระสมณโคดม ตรัสไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่พระสมณโคดมด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการคล้อยตามคำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้”
“Paṭiccasamuppannaṁ kho, āvuso, dukkhaṁ vuttaṁ bhagavatā.
paṭiccasamuppannaṁ → paṭiccasamuppannam (pts)“ท่านทั้งหลาย พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ‘ทุกข์เป็นสภาวะที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Kiṁ paṭicca?
kiṁ paṭicca → kimpaṭicca (bjt)อาศัยปัจจัยอะไร
Phassaṁ paṭicca.
phassaṁ → phassam (pts)คืออาศัยผัสสะ
Iti vadaṁ vuttavādī ceva bhagavato assa, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṁ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyya.
vadaṁ → So B and C S1-3 padaṁ (pts note) | dhammassa → S1 dhammañcassa (pts note) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | byākareyya → vyākareyya (pts)บุคคลผู้กล่าวถ้อยคำเช่นนี้ จึงชื่อว่าเป็นผู้พูดตรงตาม ที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาคด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้ อย่างสมเหตุสมผลทั้งไม่มีการคล้อยตามคำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
tatrāvuso → tatra āvuso (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj) | dukkhaṁ paññapenti tadapi → dukkham paññāpenti tad api (pts) | Tatrāvuso → S1-3 tatra āvuso always (pts note) | kammavādā → S1-3 -vādino (pts note) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi → sayaṁkataṁ dukkham paññāpenti tad api (pts)ท่านทั้งหลาย ในวาทะทั้ง ๔ นั้น ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะ บัญญัติว่า เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005) | yepi → ye pi (pts) | paraṅkataṁ dukkhaṁ → paraṁ-kataṁ dukkham (pts) | tadapi → tad api (pts)ทุกข์ที่พวกสมณ- พราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะ เป็นปัจจัย
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | yepi → ye pi (pts) | sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti tadapi → sayaṁ-kataṁ ca paraṁkataṁ ca dukkham paññāpenti tad api (pts)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เป็นสิ่งที่ตนกระทำ เองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ด้วย ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | dukkhaṁ paññapenti tadapi → dukkham paññāpenti tad api (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāram aparaṁkāram (pts)ทุกข์ที่ พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเอง ก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่ ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
tatrāvuso → tatra āvuso (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayanti (bj: syā) | sayaṁkataṁ → S1-3 add parakatañca (pts note) | vata → S1 vathā always (pts note) | netam → B. no taṁ (pts note) | netaṁ ṭhānaṁ → netam ṭhānam (pts)ท่านทั้งหลาย ในวาทะทั้ง ๔ นั้น เป็นไปไม่ได้เลยที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่าย กรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005, pts) | yepi → ye pi (pts)เป็นไปไม่ได้เลยที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่คนอื่น กระทำให้ จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | dukkhaṁ paññapenti → dukkham paññāpenti (pts) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | yepi → ye pi (pts) | sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti → sayaṁkatañca paraṁkatañca dukkham paññāpenti (pts)เป็นไปไม่ได้เลยที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่าย กรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ ด้วย จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj, pts) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkaram adhiccasamuppannam (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts)เป็นไปไม่ได้เลยที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะ บัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็ มิใช่ จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ”
Assosi kho āyasmā ānando āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
saddhiṁ imaṁ kathāsallāpaṁ → saddhim kathāsallāpam (pts)ท่านพระอานนท์ได้ฟังท่านพระสารีบุตรสนทนาปราศรัยกับพวกอัญเดียรถีย์ ปริพาชกเหล่านั้น
Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
pacchābhattaṁ → pacchābhattam (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts)ครั้งนั้น ท่านพระอานนท์เที่ยวไปบิณฑบาตยังกรุงราชคฤห์ กลับจากบิณฑบาต หลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึง ที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วนั่ง ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā ānando yāvatako āyasmato sāriputtassa tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ ahosi kathāsallāpo taṁ sabbaṁ bhagavato ārocesi.
sāriputtassa → sāripattassa (sya-all) | kathāsallāpo → kathasallāpo (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | saddhiṁ → saddhim (pts) | sabbaṁ → sabbam (pts)ครั้นแล้ว ได้กราบทูลคำสนทนา ทั้งหมดของท่านพระสารีบุตรกับพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกนั้นแด่พระผู้มีพระภาค
“Sādhu sādhu, ānanda, yathā taṁ sāriputto sammā byākaramāno byākareyya.
sāriputto → sāriputto va (bj); sāriputto ca (sya-all) | va → sāriputto (bj: machasaṁ) | yathā taṁ → yathātaṁ (th) | sammā byākaramāno byākareyya → sammāvyākaramāno vyākareyya (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ดีละ อานนท์ ตามที่สารีบุตรพยากรณ์นั้น ชื่อว่าพึงพยากรณ์โดยชอบ
Paṭiccasamuppannaṁ kho, ānanda, dukkhaṁ vuttaṁ mayā.
vuttaṁ → vuttam (pts)เรากล่าวว่า ทุกข์เป็นสภาวะที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Kiṁ paṭicca?
kiṁ paṭicca → kimpaṭicca (pts)อาศัย ปัจจัยอะไร
Phassaṁ paṭicca.
phassaṁ → phassam (pts)คืออาศัยผัสสะ
Iti vadaṁ vuttavādī ceva me assa, na ca maṁ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṁ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyya.
ṭhānaṁ āgaccheyya tatrānanda → ṭhānam āgaccheyyāti tatrāvuso (pts) | maṁ → mam (pts) | abbhācikkheyya dhammassa cānudhammaṁ byākareyya → vyākareyya (pts) | gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayham ṭhānam (pts)บุคคลผู้กล่าวถ้อยคำเช่นนี้ จึงชื่อว่าเป็นผู้พูดตรง ตามที่เรากล่าวไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่เราด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการคล้อยตามคำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Tatrānanda, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
ye → yepi (bj) | paññapenti → paññāpenti (bj) | dukkhaṁ paññapenti tadapi → dukkham paññāpenti tad api (pts) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi → sayaṁ-kataṁ dukkham paññāpenti tad api (pts)ในวาทะทั้ง ๔ นั้น ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เป็น สิ่งที่ตนกระทำเอง ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ฯลฯ
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)
yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāram aparaṁkāram (pts) | dukkhaṁ paññapenti tadapi → dukkham paññāpenti tad api (pts)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่น กระทำให้ก็มิใช่ ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Tatrānanda, yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | tatrānanda yepi → tatrāvuso ye (pts) | netaṁ → neṭaṁ (pts) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | yepi → ye pi (pts) | sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti → sayaṁkataṁ dukkham paññāpenti (pts) | netaṁ → netam (pts)ในวาทะทั้ง ๔ นั้น เป็นไปไม่ได้เลยที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะ บัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ฯลฯ
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)
yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrāmanā (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti → asayaṁkaram aparaṁkāram adhiccasamuppannam dukkham paññāpenti (pts)เป็นไป ไม่ได้ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่ จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Ekamidāhaṁ, ānanda, samayaṁ idheva rājagahe viharāmi veḷuvane kalandakanivāpe.
ekamidāhaṁ → ekam idāham (pts) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง เราอยู่ที่เวฬุวัน สถานที่ให้เหยื่อกระแต เขตกรุงราชคฤห์นี้แหละ
Atha khvāhaṁ, ānanda, pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṁ piṇḍāya pāvisiṁ.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | atha khvāhaṁ → athakhvāhaṁ (bjt) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | pattacīvaramādāya rājagahaṁ → pattacīvaram ādāya rājagahe (pts)ครั้นในเวลาเช้า เราครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไปบิณฑบาตยังกรุง ราชคฤห์
Tassa mayhaṁ, ānanda, etadahosi:
mayhaṁ → mayham (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)อานนท์ เราได้มีความคิดดังนี้ว่า
‘atippago kho tāva rājagahe piṇḍāya carituṁ.‘การเที่ยวไปบิณฑบาตยังกรุงราชคฤห์ ยังเช้านัก
Yannūnāhaṁ yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkameyyan’ti.
yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ → yam nunāhaṁ (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ทางที่ดี เราพึงเข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกเถิด’
Atha khvāhaṁ, ānanda, yena aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ ārāmo tenupasaṅkamiṁ; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṁ sammodiṁ.
aññatitthiyehi → añña titthiyehi (th) | khvāhaṁ → khvāham (pts) | aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ → aññatitthiyānam paribbājakānam (pts)ครั้งนั้น เราได้เข้าไปยังอารามของพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก ได้สนทนาปราศรัย พอเป็นที่บันเทิงใจ
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho maṁ, ānanda, te aññatitthiyā paribbājakā etadavocuṁ:
sāraṇīyaṁ → sārāṇīyaṁ (bj, sya-all) | sārāṇīyaṁ → sāraṇīyaṁ (bj: machasaṁ) | sammodanīyaṁ → sammodanīyam (pts) | sāraṇīyaṁ → sārāṇīyam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | etadavocuṁ → etad avocuṁ (pts)พอเป็นที่ระลึกถึงกันกับพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชก แล้วนั่ง ณ ที่ สมควร พวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกได้กล่าวคำนี้กับเราว่า
‘Santāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti → sayaṁkataṁ dukkham paññāpenti (pts)“ท่านพระโคดม สมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็น สิ่งที่ตนกระทำเอง
Santi panāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkataṁ → parakataṁ (sya-all) | paraṅkataṁ → paraṁkataṁ (my, bjt, ms2005) | paraṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti → paraṁ-kataṁ dukkham paññāpenti (pts)อนึ่ง สมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็น สิ่งที่คนอื่นกระทำให้
Santāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkatañca paraṅkatañca dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paraṅkatañca → parakatañca (sya-all) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca paraṁkatañca (my, bjt, ms2005) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁkatañca parakatañca (th) | sayaṅkatañca paraṅkatañca → sayaṁ-katañca paraṁ-katañca (pts)สมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เป็น สิ่งที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ด้วย
Santi panāvuso gotama, eke samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁ-kāram aparaṁkāram (pts) | dukkhaṁ paññapenti → dukkham paññāpenti (pts)อนึ่ง สมณพราหมณ์ฝ่าย กรรมวาทะพวกหนึ่งบัญญัติว่า ทุกข์เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่
Idha no āyasmā gotamo kiṁvādī kimakkhāyī?
kimakkhāyī → kim akkhāyī (pts)ก็ในวาทะเหล่านี้ ท่านพระโคดมตรัสไว้อย่างไร ตรัสบอกไว้อย่างไร
Kathaṁ byākaramānā ca mayaṁ vuttavādino ceva āyasmato gotamassa assāma, na ca āyasmantaṁ gotamaṁ abhūtena abbhācikkheyyāma, dhammassa cānudhammaṁ byākareyyāma, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyyā’ti?
vyākaramānā → B adds ca (pts note) | gotamaṁ → gotamam (pts) | byākareyyāma → vyākareyyāma (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)และพวก ข้าพเจ้าจะตอบว่าอย่างไร จึงจะชื่อว่าพูดตรงตามที่พระโคดมตรัสไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่ ท่านพระโคดมด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการคล้อยตาม คำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้”
Evaṁ vuttāhaṁ, ānanda, te aññatitthiye paribbājake etadavocaṁ:
vuttāhaṁ → vuttāham (pts) | etadavocaṁ → etad avocaṁ (pts)อานนท์ เมื่ออัญเดียรถีย์ปริพาชกกล่าวอย่างนี้แล้ว เราได้กล่าวว่า
‘paṭiccasamuppannaṁ kho, āvuso, dukkhaṁ vuttaṁ mayā.
dukkhaṁ → dukkham (pts)‘ท่าน ทั้งหลาย เรากล่าวว่า ทุกข์เป็นสภาวะที่อาศัยปัจจัยเกิดขึ้น
Kiṁ paṭicca?
kiṁ → kim (pts)อาศัยปัจจัยอะไร
Phassaṁ paṭicca.คือ อาศัยผัสสะ
Iti vadaṁ vuttavādī ceva me assa, na ca maṁ abhūtena abbhācikkheyya, dhammassa cānudhammaṁ byākareyya, na ca koci sahadhammiko vādānupāto gārayhaṁ ṭhānaṁ āgaccheyyāti.
āgaccheyyāti → āgaccheyya (bj, sya-all) | āgaccheyya → āgaccheyya (bj note) | maṁ → mam (pts) | byākareyya → vyākareyya (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)บุคคลผู้กล่าวถ้อยคำเช่นนี้ จึงชื่อว่าเป็นผู้พูดตรงตามที่เรากล่าวไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่เราด้วยคำเท็จ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ทั้งไม่มีการคล้อยตาม คำเช่นนั้นที่จะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้’
Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi → sayaṁkataṁ dukkham paññāpenti tad api (pts)ท่านทั้งหลาย ในวาทะทั้ง ๔ นั้น ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรม- วาทะบัญญัติว่า เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ทุกข์ที่ พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ ก็เกิดขึ้น เพราะผัสสะเป็นปัจจัย
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เป็นสิ่ง ที่ตนกระทำเองด้วย และเป็นสิ่งที่คนอื่นกระทำให้ด้วย ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็น ปัจจัย
yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti tadapi phassapaccayā.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005)ทุกข์ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า เกิดขึ้นเพราะอาศัย เหตุที่ตนกระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็ไม่ใช่ ก็เกิดขึ้นเพราะผัสสะเป็นปัจจัย
Tatrāvuso, ye te samaṇabrāhmaṇā kammavādā sayaṅkataṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
paññapenti → paññāpenti (bj) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | sayaṅkataṁ → sayaṁkataṁ (my, bjt, th, ms2005) | sayaṅkataṁ → sayaṁ katam (pts) | netaṁ → neṭaṁ (pts)ท่านทั้งหลาย ในวาทะทั้ง ๔ นั้น เป็นไปไม่ได้ที่พวกสมณพราหมณ์ฝ่าย กรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์เป็นสิ่งที่ตนกระทำเอง จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
Yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)ฯลฯ
yepi te …pe…
yepi → ye pi (pts)พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะ ฯลฯ พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะ ฯลฯ
yepi te samaṇabrāhmaṇā kammavādā asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti, te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjatī’”ti.
paññapenti → paññāpenti (bj) | aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (sya-all) | paṭisaṁvedissantīti → paṭisaṁvedayantīti (sya-all) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ aparaṁkāraṁ (my, bjt) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ → asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ (th) | asayaṅkāraṁ → asayaṁkāraṁ (ms2005) | yepi → ye pi (pts) | samaṇabrāhmaṇā → samaṇabrāmanā (pts) | asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ dukkhaṁ paññapenti → asayaṁkāram aparaṁkāram adhiccasamuppannam dukkham paññāpenti (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)พวกสมณพราหมณ์ฝ่ายกรรมวาทะบัญญัติว่า ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะอาศัยเหตุที่ตน กระทำเองก็มิใช่ และคนอื่นกระทำให้ก็มิใช่ จะเสวยทุกข์เว้นจากผัสสะ
“Acchariyaṁ bhante, abbhutaṁ bhante.
abbhutaṁ → abbhūtaṁ (sya-all, pts) | acchariyaṁ → acchariyam (pts) | abbhutaṁ → abbhūtam (pts)“พระพุทธเจ้าข้า น่าอัศจรรย์จริง ไม่เคยปรากฏ
Yatra hi nāma ekena padena sabbo attho vutto bhavissati.ที่เนื้อความทั้งหมด พระผู้มี พระภาคตรัสไว้ด้วยบท ๆ เดียว พึงมีหรือ
Siyā nu kho, bhante, esevattho vitthārena vuccamāno gambhīro ceva assa gambhīrāvabhāso cā”ti?
gambhīrāvabhāso cāti → gambhīravabhāso cā ti (pts)ที่เนื้อความเหมือนอย่างนี้ เมื่อพระองค์ ตรัสโดยพิสดาร จะเป็นเนื้อความที่ลึกซึ้งด้วย จะเป็นกระแสความที่ลึกซึ้งด้วย”
“Tena hānanda, taññevettha paṭibhātū”ti.
Tena → S3 kena (pts note) | tena hānanda → tenahānanda (bjt, th)“อานนท์ ถ้าเช่นนั้น เนื้อความในเรื่องนี้จงปรากฏชัดแก่เธอเองเถิด”
“Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
maṁ → mam (pts) | evaṁ → evam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ถ้าใคร ๆ พึงถามข้าพระองค์อย่างนี้ว่า
‘jarāmaraṇaṁ, āvuso ānanda, kiṁnidānaṁ kiṁsamudayaṁ kiṁjātikaṁ kiṁpabhavan’ti?
kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti evaṁ puṭṭhohaṁ → kiṁjātikam kimpabhavanti evam puṭṭhāham (pts) | kiṁnidānaṁ → kinnidānaṁ (bjt) | kiṁjātikaṁ kiṁpabhavanti → kiñjātikaṁ kimpabhavanti (bjt)‘ท่านอานนท์ ชราและมรณะมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเหตุเกิด มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็น แดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | puṭṭhohaṁ → puṭṭhāhaṁ (bj: sīmu3) | puṭṭhāham → S1-3 putṭho ham (pts note)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า
‘jarāmaraṇaṁ kho, āvuso, jātinidānaṁ jātisamudayaṁ jātijātikaṁ jātipabhavan’ti.
jātipabhavanti → jātippabhavanti (bjt, th) | jātinidānaṁ → jātinidānam (pts)‘ท่านทั้งหลาย ชราและ มรณะ มีชาติเป็นเหตุ มีชาติเป็นเหตุเกิด มีชาติเป็นกำเนิด มีชาติเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭhāham (pts)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ ตอบอย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า’
Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
sace maṁ → sa ce mam (pts)ถ้าใคร ๆ พึงถามข้าพระองค์อย่างนี้ว่า
‘jāti panāvuso ānanda, kiṁnidānā kiṁsamudayā kiṁjātikā kiṁpabhavā’ti?
kiṁpabhavāti evaṁ puṭṭhohaṁ → kimpabhavāti evam puṭṭhāham (pts) | kiṁnidānā → kinnidānā (bjt) | kiṁjātikā kiṁpabhavāti → kiñjātikā kimpabhavāti (bjt)‘ท่านพระอานนท์ ชาติมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเหตุเกิด มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า
‘jāti kho, āvuso, bhavanidānā bhavasamudayā bhavajātikā bhavappabhavā’ti.
bhavappabhavāti evaṁ puṭṭhohaṁ → bhavapabhavā ti evam puṭṭhāham (pts)‘ท่านทั้งหลาย ชาติมีภพเป็นเหตุ มีภพเป็นเหตุเกิด มีภพเป็นกำเนิด มีภพเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า’
Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
sace → sa ce (pts) | evaṁ → evam (pts)‘ถ้าใคร ๆ พึงถามข้าพระองค์อย่างนี้ว่า
‘bhavo panāvuso ānanda, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?
panāvuso → pānāvuso (pts) | kiṁpabhavoti evaṁ puṭṭhohaṁ → kimpabhavoti evam puṭṭhāham (pts) | kiṁnidāno → kinnidāno (bjt) | kiṁjātiko kiṁpabhavoti → kiñjātiko kimpabhavoti (bjt)‘ท่านอานนท์ ภพมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเหตุเกิด มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า
‘bhavo kho, āvuso, upādānanidāno upādānasamudayo upādānajātiko upādānappabhavo’ti.
upādānappabhavoti evaṁ puṭṭhohaṁ → upādānappabhavo ti evam puṭṭhāhaṁ (pts)‘ท่านทั้งหลาย ภพมีอุปาทานเป็นเหตุ มีอุปาทานเป็นเหตุเกิด มีอุปาทานเป็นกำเนิด มีอุปาทานเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบ อย่างนี้ พระพุทธเจ้าข้า’
Sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ—
sace maṁ → sa ce mam (pts) | evaṁ → evam (pts)ถ้าใคร ๆ พึงถามข้าพระองค์อย่างนี้ว่า
upādānaṁ panāvuso …pe…‘ท่านอานนท์ อุปาทาน ฯลฯ
taṇhā panāvuso …pe…ตัณหา ฯลฯ
vedanā panāvuso …pe…เวทนา ฯลฯ
sace maṁ, bhante, evaṁ puccheyyuṁ:
evaṁ → (pts) | sace maṁ → sa ce mam (pts)
‘phasso panāvuso ānanda, kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo’ti?
kiṁsamudayo → kiṁsamudāyo (pts) | kiṁpabhavoti evaṁ puṭṭhohaṁ → kimpabhavoti evam puṭṭhāhaṁ (pts) | kiṁnidāno → kinnidāno (bjt) | kiṁjātiko kiṁpabhavoti → kiñjātiko kimpabhavoti (bjt)ผัสสะมีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นเหตุเกิด มีอะไรเป็นกำเนิด มีอะไรเป็นแดนเกิด’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyaṁ:
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า
‘phasso kho, āvuso, saḷāyatananidāno saḷāyatanasamudayo saḷāyatanajātiko saḷāyatanappabhavo’ti.
saḷāyatanappabhavoti → saḷāyatanapabhavo (bj) | saḷāyatanapabhavo → saḷāyatanappabhavoti (bj: machasaṁ) | saḷāyatanappabhavoti → saḷāyatanappabhavo (th) | saḷāyatanappabhavoti → saḷāyatanapabhavoti (pts)‘ท่านทั้งหลาย ผัสสะมีสฬายตนะเป็นเหตุ มีสฬายตนะเป็นเหตุเกิด มีสฬายตนะเป็นกำเนิด มีสฬายตนะ เป็นแดนเกิด’
‘Channaṁ tveva, āvuso, phassāyatanānaṁ asesavirāganirodhā phassanirodho;
channaṁ tveva → channaṁtveva (my) | channaṁ → channam (pts)ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอย่างนี้ว่า ‘ท่านทั้งหลาย ก็เพราะ ผัสสายตนะทั้ง ๖ นั้น ดับไปไม่เหลือด้วยวิราคะ ผัสสะจึงดับ
phassanirodhā vedanānirodho;เพราะผัสสะดับ เวทนา จึงดับ
vedanānirodhā taṇhānirodho;เพราะเวทนาดับ ตัณหาจึงดับ
taṇhānirodhā upādānanirodho;เพราะตัณหาดับ อุปาทานจึงดับ
upādānanirodhā bhavanirodho;เพราะ อุปาทานดับ ภพจึงดับ
bhavanirodhā jātinirodho;เพราะภพดับ ชาติจึงดับ
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā → soka parideva dukkha domanassu pāyāsā (th)เพราะชาติดับ ชรา มรณะ โสกะ ปริเทวะ ทุกข์ โทมนัส และอุปายาสจึงดับ
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’ti.
evametassa → evam etassa (pts)ความดับแห่งกองทุกข์ทั้งมวลนี้ มีได้ด้วย ประการฉะนี้’
Evaṁ puṭṭhohaṁ, bhante, evaṁ byākareyyan”ti.
puṭṭhohaṁ → puṭṭho ahaṁ (sya-all) | evaṁ puṭṭhohaṁ → evam puṭṭhāham (pts) | byākareyyanti catutthaṁ → vyākareyyanti catuṭṭhaṁ (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ถูกถามอย่างนี้ พึงตอบดังกล่าวมานี้แล”