Sagāthāsutta
Sagāthāsutta → sagāthasuttaṁ (bj, pts1ed, pts2ed)๑๖ สคาถาสูตร
Sāvatthiyaṁ viharati.
viharati → (bj); viharati tatra kho bhagavā (sya-all)พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ... เขตกรุงสาวัตถี ณ ที่นั้น พระผู้มี พระภาค ...
“Dhātusova, bhikkhave, sattā saṁsandanti samenti.
dhātusova → dhātuso va (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.
hīnādhimuttikehi → hīnāmuttikehi (pts)คือ สัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว
Atītampi kho, bhikkhave, addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandiṁsu samiṁsu.
kho → (bj, sya-all) | atītampi kho → atītam pi (pts) | addhānaṁ dhātusova → addhānam dhātuso va (pts)แม้ในอดีต สัตว์ทั้งหลายได้คบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandiṁsu samiṁsu.
Anāgatampi kho, bhikkhave, addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandissanti samessanti.
kho → (bj, sya-all) | anāgatampi kho → anāgatam pi (pts) | addhānaṁ dhātusova → addhānam dhātuso va (pts)แม้ในอนาคต สัตว์ทั้งหลายจักคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandissanti samessanti.
Etarahipi kho, bhikkhave, paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
kho → (bj, sya-all) | etarahipi kho → etarahi pi (pts) | paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova → paccuppannam addhānam dhātuso va (pts)แม้ในปัจจุบันนี้ สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.คือ สัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว
Seyyathāpi, bhikkhave, gūtho gūthena saṁsandati sameti;
bhikkhave → bhikkhave pi (pts) | gūthena → B gudho gudhena (pts note)เปรียบเหมือนคูถ(อุจจาระ)กับคูถรวมเข้ากันได้
muttaṁ muttena saṁsandati sameti;
muttaṁ → muttam (pts)มูตร(ปัสสาวะ)กับมูตรรวม เข้ากันได้
kheḷo kheḷena saṁsandati sameti;
kheḷena → khelena (bj)เขฬะ(น้ำลาย) กับเขฬะรวมเข้ากันได้
pubbo pubbena saṁsandati sameti;ปุพโพ(น้ำหนอง)กับปุพโพรวมเข้ากันได้
lohitaṁ lohitena saṁsandati sameti;
lohitaṁ → lohitam (pts)โลหิต(เลือด)กับโลหิตรวมเข้ากันได้
evameva kho, bhikkhave, dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
dhātusova → sabbatthapi evameva | dhātusova → sabbatthapi evameva dissati (cck note) | evameva → evam eva (pts) | dhātusova → dhātuso va (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น สัตว์ทั้งหลายคบค้า สมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.คือสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว คบค้าสมาคม กับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว
Atītampi kho addhānaṁ …pe…
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | atītampi kho → atītam pi (pts)แม้ในอดีต ฯลฯ
anāgatampi kho addhānaṁ …pe…
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | anāgatampi kho → anāgatam pi (pts)แม้ในอนาคต ฯลฯ
etarahipi kho paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | etarahipi kho paccuppannaṁ → etarahi pi paccuppannam (pts) | dhātusova → dhātuso va (pts)แม้ในปัจจุบันนี้ สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.คือสัตว์ ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยเลว
Dhātusova, bhikkhave, sattā saṁsandanti samenti.
dhātusova → dhātuso va (pts)สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.คือสัตว์ทั้งหลายผู้มี อัธยาศัยงาม คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม
Atītampi kho, bhikkhave, addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandiṁsu samiṁsu.
kho → (bj, sya-all) | atītampi kho → atītam pi (pts) | dhātusova → dhātuso va (pts)แม้ในอดีต สัตว์ทั้งหลายได้คบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandiṁsu samiṁsu.คือ สัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม ได้คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม
Anāgatampi kho, bhikkhave, addhānaṁ …pe…
kho → (bj, sya-all) | anāgatampi kho → anāgatam pi (pts) | pe → S1-3 anāgatam --pe-- (pts note) | pe → spelled out in full (th)แม้ในอนาคต สัตว์ทั้งหลายจักคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน คือ สัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม จักคบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม
etarahipi kho, bhikkhave, paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
kho → (bj, sya-all) | etarahipi kho → etarahi pi (pts) | paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova → paccuppannam addhānam dhātuso va (pts)แม้ในปัจจุบันนี้ สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุอย่างเดียวกัน
Kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.คือ สัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม
Seyyathāpi, bhikkhave, khīraṁ khīrena saṁsandati sameti;เปรียบเหมือนน้ำนมสดกับน้ำนมสดรวมเข้ากันได้
telaṁ telena saṁsandati sameti;น้ำมันกับน้ำมันรวมเข้ากันได้
sappi sappinā saṁsandati sameti;
sappinā → S1-3 add saddhiṁ (pts note)เนยใสกับเนยใสรวมเข้ากันได้
madhu madhunā saṁsandati sameti;
madhu → madhuṁ (pts)น้ำผึ้งกับน้ำผึ้งรวมเข้ากันได้
phāṇitaṁ phāṇitena saṁsandati sameti;
phāṇitena → phaṇitena (pts)น้ำอ้อยกับน้ำอ้อยรวม เข้ากันได้
evameva kho, bhikkhave, dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
evameva → evam eva (pts) | dhātusova → dhātuso va (pts)อุปมานี้ฉันใด อุปไมยก็ฉันนั้น สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุ อย่างเดียวกัน
Kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samenti.
kalyāṇādhimuttikehi → kalyānādhimuttikehi (pts)คือสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มี อัธยาศัยงาม
Atītampi kho addhānaṁ …
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | atītampi kho → atītam pi (pts)แม้ในอดีต ฯลฯ
anāgatampi kho addhānaṁ …
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | anāgatampi kho addhānaṁ → anāgatam pi addhānam (pts)แม้ในอนาคต ฯลฯ
etarahipi kho paccuppannaṁ addhānaṁ dhātusova sattā saṁsandanti samenti.
kho → bhikkhave (bj); (sya-all) | etarahipi kho paccuppannaṁ → etarahi pi paccuppannam (pts) | dhātusova → dhātuso va (pts)ภิกษุทั้งหลาย แม้ในปัจจุบันนี้ สัตว์ทั้งหลายคบค้าสมาคมกันโดยธาตุ อย่างเดียวกัน
Kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṁ saṁsandanti samentī”ti.
samentīti → samenti (bj) | kalyāṇādhimuttikā → kalyaṇādhimuttikā (pts)คือสัตว์ทั้งหลายผู้มีอัธยาศัยงาม คบค้าสมาคมกับสัตว์ทั้งหลายผู้มี อัธยาศัยงาม”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคผู้สุคตศาสดา ครั้นตรัสเวยยากรณภาษิตนี้แล้ว จึงได้ตรัส
Idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ etadavoca satthā:
vatvāna → vatvā ca (pts) | athāparaṁ etadavoca → athāparam etad avoca (pts)คาถาประพันธ์ต่อไปว่า
“Saṁsaggā vanatho jāto, asaṁsaggena chijjati;“ป่าคือกิเลส เกิดเพราะการคลุกคลีกัน ย่อมขาดไป เพราะการไม่คลุกคลีกัน Parittaṁ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave.
dārumāruyha → dārumārūyha (sya-all) | dārum → S3 (and perhaps S1) dāru (pts note) | parittaṁ dārumāruyha → parittam dārum āruyha (pts) sīde → So S1; B -side; S3 -sideva (pts note)บุคคลเกาะท่อนไม้เล็ก พึงจมลงในห้วงน้ำใหญ่ฉันใดEvaṁ kusītamāgamma, sādhujīvipi sīdati;
kusītamāgamma sādhujīvipi → kusītam āgamma sādhujīvī pi (pts) sādhujīvipi → sādhujīvīpi (sya-all) | sādhujīvipi → sādhu jīvipi (bjt) | sādhujīvipi → sādhujīvī pi (pts)แม้สาธุชนอาศัยคนเกียจคร้านก็ย่อมจมลงฉันนั้น Tasmā taṁ parivajjeyya, kusītaṁ hīnavīriyaṁ.
taṁ → naṁ (bj) | taṁ → tam (pts) hīnavīriyaṁ → hīnaviriyaṁ (pts)เพราะฉะนั้น พึงเว้นคนเกียจคร้าน ผู้มีความเพียรย่อหย่อนนั้นเสียPavivittehi ariyehi, pahitattehi jhāyīhi;
jhāyīhi → jhāyihi (bj); jhāyibhi (sya-all, km) | jhāyīhi → jhāyihi (cck: sī.); jhāyibhi (cck: syā. kaṁ.) | jhāyīhi → S1-3 jāyīhi (pts note)พึงอยู่ร่วมกับบัณฑิตผู้สงัด เป็นอริยะ มีใจเด็ดเดี่ยว เพ่งพินิจ Niccaṁ āraddhavīriyehi, paṇḍitehi sahāvase”ti.
āraddhavīriyehi → āraddhaviriyehi (bjt, th) | niccaṁ āraddhavīriyehi → niccam āraddhaviriyehi (pts) sahāvaseti chaṭṭhaṁ → sahā vaseti (bj) | sahāvaseti → C -vāseti (pts note)ปรารภความเพียรเป็นนิจ”