Dāmalisutta๕ ทามลิสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthiyaṁ ārāme (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho dāmali devaputto abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇo kevalakappaṁ jetavanaṁ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
abhikkantāya → abhikkantāyā (pts) | dāmali → dāmalo (sya-all: sī.) | Dāmali → SS. Dāmalo. (pts note) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ทามลิเทพบุตรมีวรรณะงดงามยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้ สว่างทั่วพระเชตวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควร
Ekamantaṁ ṭhito kho dāmali devaputto bhagavato santike imaṁ gāthaṁ abhāsi:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | gāthaṁ → gātham (pts)ได้กล่าวคาถานี้ในสำนักของพระผู้มีพระภาคว่า
“Karaṇīyametaṁ brāhmaṇena, padhānaṁ akilāsunā;
karaṇīyametaṁ → karaṇīyam ettha (pts) | metaṁ → karaṇīyamettha (bj: PTS) | karaṇīyametaṁ → evaṁ. yu. karaṇiyamettha (sya-all: sī.) | ettha → SS. etaṁ. (pts note) | karaṇīyametaṁ → karaṇīya metaṁ (bjt) padhānamakilāsunā → padhānaṁ akilāsunā (bj: machasaṁ) | padhānaṁ → padhānam (pts)พราหมณ์ผู้ไม่เกียจคร้าน พึงทำความเพียรนี้ Kāmānaṁ vippahānena, na tenāsīsate bhavan”ti.
vippahānena → vippahāṇena (bj) tenāsīsate → tenāsiṁsate (bj, sya-all) | tenāsīsate bhavanti → tenāsiṁsate bhavan ti (pts) | tenāsiṁsate → na tenāsīsate (bj: machasaṁ)เพราะละกามทั้งหลายได้ (และ) เพราะความเพียรนั้น เขาจึงไม่หวังภพ“Natthi kiccaṁ brāhmaṇassa,
brāhmaṇassa → brāhmaṇassa natthi kiccassātipi pāṭho (sya-all: sī.) | brāhmaṇassa → S1-2 Brāhmaṇa natthi kiccassa (S3 kissa). (pts note)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ทามลิเทพบุตร กิจไม่มีแก่พราหมณ์ (dāmalīti bhagavā)
Dāmalīti → B. adds ca. (pts note) Katakicco hi brāhmaṇo; yāva na gādhaṁ labhati nadīsu,
hi → ba. ti (sya-all note) | hi → B. ti. (pts note) nadīsu → SS. nadesu. (pts note) | gādhaṁ → gādham (pts)เพราะพราหมณ์ทำกิจเสร็จแล้ว ตราบใดบุคคลยังไม่ได้ท่าจอดในแม่น้ำทั้งหลาย Āyūhati sabbagattebhi jantu; gādhañca laddhāna thale ṭhito yo,
sabbagattebhi → sabbagattehi (pts) yo nāyūhatī → so nāyūhati (bj, sya-all, pts) | gādhañca → gādhaṁ ca (pts)ตราบนั้นเขายังต้องเพียรด้วยตัวเองทุกอย่าง แต่เมื่อได้ท่าจอดแล้ว ยืนอยู่บนบก Nāyūhatī pāragato hi sova.
sova → soti (bj, pts1ed, pts2ed, mr); hoti (sya-all, km); so (?) | sova esūpamā → so ti esupamā (pts) | soti → sova (bj: machasaṁ) | sova → soti (cck: sī. pī. ka.); hoti (cck: syā. kaṁ.); so (cck: ?) | ti → S1 bhihoti; S2-3 bhāragato hi sūpamā. (pts note) | nāyūhatī → nāyūhati (bjt, th, pts)เขาเป็นผู้ถึงฝั่งแล้วจึงไม่ต้องเพียรอีกEsūpamā dāmali brāhmaṇassa, khīṇāsavassa nipakassa jhāyino;
es-upamā → SS. sūpamā. (pts note)ทามลิเทพบุตร นี้เป็นข้ออุปมาสำหรับพราหมณ์ ผู้สิ้นอาสวะแล้ว ผู้มีปัญญาเครื่องบริหาร ผู้มีฌาน Pappuyya jātimaraṇassa antaṁ, nāyūhatī pāragato hi so”ti.
jātimaraṇassa → jāti-maraṇassa (pts) hi so”ti → hotīti (sya-all, km) | nāyūhatī → nāyūhati (bj, sya-all, pts) | soti → hotīti (sya-all); so ti ekam antaṁ (pts) | so’’ti → hotīti (cck: syā. kaṁ.) | ti → SS. hi hohīti. (pts note)เพราะเขาถึงที่สุดแห่งชาติและมรณะ เป็นผู้ถึงฝั่งแล้วจึงไม่ต้องเพียร ทามลิสูตรที่ ๕ จบ