Ānandasutta๘๓ อานันทสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ viharati ārāme (sya-all) | sāvatthinidānaṁ → evaṁ me sutaṁ ekaṁ samayaṁ āyasmā ānando sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme (bjt)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi:ณ ที่นั้น ท่านพระอานนท์ได้เรียกภิกษุทั้งหลายมากล่าวว่า
“āvuso bhikkhave”ti.
bhikkhaveti → bhikkhavoti (bj) | bhikkhaveti āvusoti → bhikkhavo ti āvuso ti (pts)“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย”
“Āvuso”ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṁ.
te → ti (pts) | āvusoti → āvuso ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นรับคำแล้ว
Āyasmā ānando etadavoca:
etadavoca → etad avoca (pts)ท่านพระอานนท์จึงได้กล่าวเรื่องนี้ว่า
“Puṇṇo nāma, āvuso, āyasmā mantāṇiputto amhākaṁ navakānaṁ sataṁ bahūpakāro hoti.
mantāṇiputto → mantāniputto (bj, pts1ed, mr); mantānīputto (sya-all, km) | mantāṇiputto → mantāniputto (pts) | mantāṇiputto → mantāniputto (cck: ka. sī. syā. kaṁ. pī. ka.) | Mantāniputto → S1-3 Mantāṇi- always (S1 Mantāṇī- here only) (pts note)“ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านพระปุณณมันตานีบุตรมีอุปการะมากแก่พวกเราผู้เป็นภิกษุใหม่
So amhe iminā ovādena ovadati:ท่านกล่าวสอนพวกเราด้วยโอวาทอย่างนี้ว่า
‘upādāya, āvuso ānanda, asmīti hoti, no anupādāya.‘ท่านอานนท์ เพราะถือมั่น ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่น ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า‘เรามี’ จึงไม่มี
Kiñca upādāya asmīti hoti, no anupādāya?เพราะถือมั่นอะไร ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่นอะไรตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงไม่มี
Rūpaṁ upādāya asmīti hoti, no anupādāya.
rūpaṁ → rūpam (pts)คือ เพราะถือมั่นรูป ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่นรูปตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงไม่มี
Vedanaṁ …
vedanaṁ → vedanā (bjt)... เวทนา ...
saññaṁ …สัญญา ...
saṅkhāre …สังขาร ...
viññāṇaṁ upādāya asmīti hoti, no anupādāya.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)เพราะถือมั่นวิญญาณ ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่นวิญญาณตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงไม่มี
Seyyathāpi, āvuso ānanda, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko ādāse vā parisuddhe pariyodāte acche vā udakapatte sakaṁ mukhanimittaṁ paccavekkhamāno upādāya passeyya, no anupādāya;
maṇḍanakajātiko → maṇḍanajātiko (bj) | itthī → itthi (pts) | maṇḍanajātiko → maṇḍanajātiyo (bj: sīmu8) | maṇḍanakajātiko → B -jātiyo (pts note) | udakapatte → S1-3 udapatte (pts note) | mukhanimittaṁ → mukhanimittam (pts)ท่านอานนท์ สตรีหรือบุรุษแรกรุ่น ผู้ชอบแต่งตัว มองดูเงาหน้าของตนในกระจกหรือภาชนะน้ำที่ใสสะอาดบริสุทธิ์ เพราะอาศัย(กระจกหรือภาชนะน้ำนั้น)จึงเห็น เพราะไม่อาศัยจึงไม่เห็น แม้ฉันใด
evameva kho, āvuso ānanda, rūpaṁ upādāya asmīti hoti, no anupādāya.
evameva → evam eva (pts)ข้อนี้ก็ฉันนั้นเหมือนกัน เพราะถือมั่นรูปตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่นรูป ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า‘เรามี’ จึงไม่มี
Vedanaṁ …... เวทนา ...
saññaṁ …สัญญา ...
saṅkhāre …สังขาร ...
viññāṇaṁ upādāya asmīti hoti, no anupādāya.เพราะถือมั่นวิญญาณ ตัณหามานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’ จึงมี เพราะไม่ถือมั่นวิญญาณ ตัณหา มานะ ทิฏฐิว่า ‘เรามี’จึงไม่มี
Taṁ kiṁ maññasi, āvuso ānanda,ท่านอานนท์ ท่านจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā’ti?
vāti → vā ti (pts)รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง’
‘Aniccaṁ, āvuso’.
pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)‘ไม่เที่ยง ขอรับ’
‘Vedanā …‘เวทนา ...
saññā …สัญญา ...
saṅkhārā …สังขาร ...
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā’ti?
vāti → vā ti (pts)วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง’
‘Aniccaṁ, āvuso’ …pe….
avuso → S1-3 add yam panāniccaṁ- (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ āvuso → aniccam avuso (pts)‘ไม่เที่ยง ขอรับ’
Tasmātiha …pe…
tasmātiha → yā kāci saññā (bj) | pe → spelled out in full (bjt) | tasmātiha → tasmā tiha (th)‘เพราะเหตุนั้นแล ฯลฯ
evaṁ passaṁ …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | evaṁ → evam (pts)พระอริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ฯลฯ
nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.
pajānātīti → pajānāti (sya-all) | nāparaṁ → nāparam (pts)รู้ชัดว่า... ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป’
Puṇṇo nāma, āvuso, āyasmā mantāṇiputto amhākaṁ navakānaṁ sataṁ bahūpakāro hoti.
mantāṇiputto → mantānīputto (sya-all); mantāniputto (pts) | sataṁ → satam (pts)ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ท่านพระปุณณมันตานีบุตรเป็นผู้มีอุปการะมากแก่พวกเราผู้เป็นภิกษุใหม่
So amhe iminā ovādena ovadati.ท่านสอนพวกเราด้วยโอวาทนี้
Idañca pana me āyasmato puṇṇassa mantāṇiputtassa dhammadesanaṁ sutvā dhammo abhisamito”ti.
mantāṇiputtassa → mantāniputtassa (bj, pts); mantānīputtassa (sya-all) | abhisamitoti paṭhamaṁ → abhisametoti (bj); abhisameto ti savatthi ārāme (pts) | idañca → imaṁ (sya-all) | abhisametoti → abhisamitoti (bj: machasaṁ, syā) | āyasmato → B panāyasmato (pts note) | ti → B -samitoti (pts note) | idañca → idaṁ ca (pts)เพราะฟังธรรมเทศนานี้ของท่านพระปุณณมันตานีบุตร ผมจึงได้บรรลุธรรม”