Nadīsutta๙๓ นทีสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj) | sāvatthinidānaṁ → sāvatthī tatra kho (th)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Seyyathāpi, bhikkhave, nadī pabbateyyā ohārinī dūraṅgamā sīghasotā. Tassā ubhosu tīresu kāsā cepi jātā assu, te naṁ ajjholambeyyuṁ; kusā cepi jātā assu, te naṁ ajjholambeyyuṁ; pabbajā cepi jātā assu, te naṁ ajjholambeyyuṁ; bīraṇā cepi jātā assu, te naṁ ajjholambeyyuṁ; rukkhā cepi jātā assu, te naṁ ajjholambeyyuṁ. Tassā puriso sotena vuyhamāno kāse cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṁ. So tatonidānaṁ anayabyasanaṁ āpajjeyya. Kuse cepi gaṇheyya, pabbaje cepi gaṇheyya, bīraṇe cepi gaṇheyya, rukkhe cepi gaṇheyya, te palujjeyyuṁ. So tatonidānaṁ anayabyasanaṁ āpajjeyya.
ubhosu tīresu → ubhato tīre (bj); ubhato tīresu (sya-all, km) | pabbajā → babbajā (bj, pts1ed) | ohārinī → ohāriṇī (sya-all) | ubhosu → ubhato (sya-all) | bīraṇā → vīraṇā (sya-all) | bīraṇe → vīraṇe (sya-all) | ohārinī dūraṅgamā → ohāriṇī duraṅgamā (pts) | ajjholambeyyuṁ pabbajā cepi → ajjholambeyyum babbajā ce pi (pts) | kāse cepi → kase ce pi (pts) | pabbaje cepi → babbaje ce pi (pts) | tīresu → ubhato tīre (bj: sīmu8); ubhato tīresu (bj: syā) | tīresu → ubhato tīre (cck: sī.); ubhato tīresu (cck: syā. kaṁ.) | pabbajā → babbajā (cck: sī. pī.) | pabbajā → ba. evaṁ. sī. babbajā (sya-all note) | tīresu → S1-3 ubhato tīre (pts note) | naṁ → S1-3 na or naṁ (pts note) | Babbajā → B pabbajā always (pts note) | tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānaṁ anayavyasanaṁ (bjt) | pabbaje → te palujjeyyuṁ so tato nidānaṁ anayavyasanaṁ āpajjeyya babbaje (bjt) | + → te palujjeyyuṁ so tato nidānaṁ anayavyasanaṁ āpajjeyya (bjt) | naṁ → nam (pts) | tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānaṁ anayavyasanam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย แม่น้ำไหลลงจากภูเขา พัด(หญ้าใบไม้ และท่อนไม้เป็นต้น)ไปในภายใต้ ไหลไปไกล มีกระแสเชี่ยว ที่ฝั่งทั้ง ๒ ของแม่น้ำนั้น ถ้าแม้ต้นเลาทั้งหลายพึงเกิด ต้นเลาเหล่านั้นก็จะลู่ไปตามแม่น้ำนั้นถ้าแม้หญ้าคาทั้งหลายพึงเกิด หญ้าคาเหล่านั้นก็จะลู่ไปตามแม่น้ำนั้น ถ้าแม้หญ้ามุงกระต่ายทั้งหลายพึงเกิด หญ้ามุงกระต่ายเหล่านั้นก็จะลู่ไปตามแม่น้ำนั้น ถ้าแม้หญ้าคมบางทั้งหลายพึงเกิด หญ้าคมบางเหล่านั้นก็จะลู่ไปตามแม่น้ำนั้น ถ้าต้นไม้ทั้งหลายพึงเกิด ต้นไม้เหล่านั้นก็จะลู่ไปตามแม่น้ำนั้น บุรุษถูกกระแสน้ำพัดไปอยู่ถ้าพึงจับต้นเลา ต้นเลาก็จะหลุดไป เขาพึงถึงความพินาศ เพราะต้นเลานั้นหลุดไปถ้าพึงจับหญ้าคา หญ้ามุงกระต่าย หญ้าคมบาง หรือต้นไม้ หญ้าคาเป็นต้นเหล่านั้นก็พึงหลุดไป เขาพึงถึงความพินาศ เพราะหญ้าคาเป็นต้นนั้นหลุดไป แม้ฉันใด
Evameva kho, bhikkhave, assutavā puthujjano ariyānaṁ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṁ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto
sappurisadhamme → sappurisadhamme akovido sappurisadhamme (pts) | evameva → evam eva (pts) | ariyānaṁ → ariyānam (pts) | sappurisānaṁ → sappurisānam (pts)ภิกษุทั้งหลาย ปุถุชนผู้ไม่ได้สดับก็ฉันนั้นเหมือนกัน ไม่ได้เห็นพระอริยะ ไม่ฉลาดในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของพระอริยะ ไม่ได้เห็นสัตบุรุษ ไม่ฉลาดในธรรมของสัตบุรุษ ไม่ได้รับการแนะนำในธรรมของสัตบุรุษ
rūpaṁ attato samanupassati, rūpavantaṁ vā attānaṁ; attani vā rūpaṁ, rūpasmiṁ vā attānaṁ.
rūpaṁ → rūpam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)พิจารณาเห็นรูปโดยความเป็นอัตตา พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีรูป พิจารณาเห็นรูปในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในรูป
Tassa taṁ rūpaṁ palujjati.
rūpaṁ → rūpam (pts)รูปของเขานั้นย่อยยับไป
So tatonidānaṁ anayabyasanaṁ āpajjati.
tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānaṁ anayavyasanaṁ (bjt) | tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānam anayavyasanam (pts)เขาก็ถึงความพินาศเพราะรูปนั้นย่อยยับไป
Vedanaṁ …
pe → spelled out in full (bjt)พิจารณาเห็นเวทนา ...
saññaṁ …สัญญา ...
saṅkhāre …
pe → spelled out in full (bjt)สังขาร ...
viññāṇaṁ attato samanupassati, viññāṇavantaṁ vā attānaṁ; attani vā viññāṇaṁ, viññāṇasmiṁ vā attānaṁ.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts) | attānaṁ → attānam (pts)พิจารณาเห็นวิญญาณโดยความเป็นอัตตา พิจารณาเห็นอัตตาว่ามีวิญญาณพิจารณาเห็นวิญญาณในอัตตา หรือพิจารณาเห็นอัตตาในวิญญาณ
Tassa taṁ viññāṇaṁ palujjati.
viññāṇaṁ → viññāṇam (pts)วิญญาณของเขานั้นย่อยยับไป
So tatonidānaṁ anayabyasanaṁ āpajjati.
tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānā anayavyasanaṁ (bj) | tatonidānaṁ anayabyasanaṁ → tato nidānam anayavyasanam (pts)เขาก็ถึงความพินาศ เพราะวิญญาณนั้นย่อยยับไป
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
rūpaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)รูปเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante”.
bhante → Complete in S1-3 (pts note) | pe → spelled out in full (bjt) | aniccaṁ → aniccam (pts)ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า “ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
…pe…
“Vedanā …“เวทนา ...
saññā …สัญญา ...
saṅkhārā …สังขาร ...
viññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
vāti → vā ti (pts)วิญญาณเที่ยงหรือไม่เที่ยง”
“Aniccaṁ, bhante”.
aniccaṁ → aniccam (pts)“ไม่เที่ยง พระพุทธเจ้าข้า”
“Tasmātiha …pe…
tasmātiha → tasmā tiha bhikkhave (sya-all, pts)“ภิกษุทั้งหลาย เพราะเหตุนั้นแล ฯลฯ
evaṁ passaṁ …pe…
evaṁ → evam (pts)อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ฯลฯ
nāparaṁ itthattāyāti pajānātī”ti.
nāparaṁ → nāparam (pts)รู้ชัดว่า ... ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Paṭhamaṁ.
paṭhamaṁ → sāvatthi tatra voca (pts)นทีสูตรที่ ๑ จบ