Cakkhusutta๑ จักขุสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthī (sya-all) | sāvatthinidānaṁ cakkhuṁ → cakkhum (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
“Cakkhuṁ, bhikkhave, aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi;
vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj) | vipariṇāmi → vipariṇāmim (pts) | vipariṇāmī → vipariṇamiṁ (bj: sīmu8, sī.pavi); vipariṇamī (bj: PTS) | aññathābhāvi → B -ṇāmī -bhāvī always; S1-3 -nāmiṁ, -bhāvi; sometimes -nāmi -bhāviṁ (pts note) | cakkhuṁ → cakkhum (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ภิกษุทั้งหลาย จักขุ (ตา) ไม่เที่ยง มีความแปรผันมีภาวะโดยอาการอื่น
sotaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi;
vipariṇāmi → vipariṇāmī (bj); vipariṇāmim (pts) | sotaṁ → sotam (pts)โสตะ (หู) ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
ghānaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi;
vipariṇāmi → vipariṇāmī (bj); vipariṇāmim (pts) | ghānaṁ → ghānam (pts)ฆานะ (จมูก) ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī;
vipariṇāmī aññathābhāvī → viparināmi aññathābhāvi (bj); vipariṇāminī aññathābhāvinī (?) | aññathābhāvī → vipariṇāminī aññathābhāvinī (cck: ?)ชิวหา (ลิ้น) ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
kāyo anicco vipariṇāmi aññathābhāvi;
vipariṇāmi aññathābhāvi → vipariṇāmī aññathābhāvī (bj, cck, sya-all, pts)กายไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.มโน (ใจ) ไม่เที่ยง มีความแปรผัน มีภาวะโดยอาการอื่น
Yo, bhikkhave, ime dhamme evaṁ saddahati adhimuccati—ayaṁ vuccati saddhānusārī, okkanto sammattaniyāmaṁ, sappurisabhūmiṁ okkanto, vītivatto puthujjanabhūmiṁ;
sappurisabhūmiṁ → sappurisabhūmim (pts)ภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดศรัทธาเชื่อมั่นธรรมเหล่านี้อย่างนี้ ผู้นี้เราเรียกว่า ‘สัทธานุสารี ก้าวลงสู่อริยมรรค หยั่งลงสู่ภูมิของสัตบุรุษ
abhabbo taṁ kammaṁ kātuṁ, yaṁ kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pettivisayaṁ vā upapajjeyya;
pettivisayaṁ → pittivisayaṁ (sya-all) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts) | tiracchānayoniṁ → tiracchānayonim (pts)ผ่านภูมิของปุถุชนได้แล้ว ไม่ควรทำกรรมที่ทำแล้วไปเกิดในนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือภูมิแห่งเปรต
abhabbo ca tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ sacchikaroti.
abhabbo ca → abhabbova (bj, sya-all, km) | ca → abhabbo ca (bj: machasaṁ) | ca → abhabbova (cck: sī. syā. kaṁ.) | ca → S1-3 va always (pts note)ไม่สมควรตายตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งโสดาปัตติผล’
Yassa kho, bhikkhave, ime dhammā evaṁ paññāya mattaso nijjhānaṁ khamanti, ayaṁ vuccati: ‘dhammānusārī, okkanto sammattaniyāmaṁ, sappurisabhūmiṁ okkanto, vītivatto puthujjanabhūmiṁ;
khamanti → B nijjhānakkhamanti (pts note) | evaṁ → evam (pts) | sappurisabhūmiṁ → sappurisabhūmim (pts)ภิกษุทั้งหลาย ธรรมเหล่านี้ของผู้ใดประจักษ์ชัดโดยยิ่งด้วยปัญญาอย่างนี้ ผู้นี้เราเรียกว่า ‘ธัมมานุสารี ก้าวลงสู่อริยมรรค หยั่งลงสู่ภูมิของสัตบุรุษ
abhabbo taṁ kammaṁ kātuṁ, yaṁ kammaṁ katvā nirayaṁ vā tiracchānayoniṁ vā pettivisayaṁ vā upapajjeyya;
pettivisayaṁ → pittivisayaṁ (sya-all) | upapajjeyya → uppajjeyya (pts) | kātuṁ → kātum (pts)ผ่านภูมิของปุถุชนได้แล้ว ไม่ควรทำกรรมที่ทำแล้วไปเกิดในนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉานหรือภูมิแห่งเปรต
abhabbo ca tāva kālaṁ kātuṁ yāva na sotāpattiphalaṁ sacchikaroti’.
abhabbo ca → abhabbova (sya-all)ไม่สมควรตายตราบเท่าที่ยังไม่ทำให้แจ้งโสดาปัตติผล’
Yo, bhikkhave, ime dhamme evaṁ pajānāti evaṁ passati, ayaṁ vuccati: ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’”ti.
pajānāti → jānāti (bj, sya-all) | pajānāti evaṁ → jānāti (pts) | sambodhiparāyanoti paṭhamaṁ → sambodhiparāyano ti sāvatthi (pts) | jānāti → pajānāti (bj: machasaṁ) | jānāti → B pajānāti (pts note)ภิกษุทั้งหลาย ผู้ใดรู้เห็นธรรมเหล่านี้อย่างนี้ ผู้นี้เราเรียกว่า ‘เป็นโสดาบันไม่มีทางตกต่ำ มีความแน่นอนที่จะสำเร็จสัมโพธิในวันข้างหน้า”