Appakasutta
Appakasutta → appakāsuttaṁ (bj); appakasuttaṁ (pts2ed)๖ อัปปกสูตร
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj, sya-all) | sāvatthinidānaṁ ekamantaṁ → (pts)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
pasenadi kosalo → pasenadikosalo (th) | pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca → pasenadi-kosalo bhagavantam etad avoca (pts)พระเจ้าปเสนทิโกศลประทับนั่ง ณ ที่สมควรแล้ว ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า
“idha mayhaṁ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi:
paṭisallīnassa → patisallīnassa (pts) | parivitakko → paravitakko (pts) | mayhaṁ → mayham (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์หลีกเร้นอยู่ในที่สงัด เกิดความคิดคำนึง อย่างนี้ว่า
‘appakā te sattā lokasmiṁ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṁ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti.
majjanti → majjante (pts) | uḷāre → So B. and C.; SS. have not the repetition of uḷāre here and further on. (pts note) | c-eva → S3 na instead of naceva. (pts note) | ceva majjanti → c-eva majjante (pts) | gedhaṁ → gedham (pts)‘สัตว์เหล่าใดได้โภคะมากมายแล้ว ไม่มัวเมา ไม่ประมาท ไม่ติดอยู่ในกาม และไม่ประพฤติผิดในสัตว์ทั้งหลาย สัตว์เหล่านั้นมีจำนวนน้อยในโลก
Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṁ ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā majjanti ceva pamajjanti ca kāmesu ca gedhaṁ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī’”ti.
uḷāre uḷāre → uḷare (pts) | eteva → te (sya-all: sī.) | eteva → SS. te. (pts note) | ceva pamajjanti → c-eva majjanti (pts) | gedhaṁ → gedham (pts)ส่วนสัตว์ เหล่าใดได้โภคะมากมายแล้ว มัวเมา ประมาท ติดอยู่ในกามและประพฤติผิด ในสัตว์ทั้งหลาย สัตว์เหล่านั้นมีจำนวนมากในโลก”
“Evametaṁ, mahārāja, evametaṁ, mahārāja.
mahārāja → The repetition is not in S3 (perhaps in SS.). (pts note) | evametaṁ → evam etaṁ (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “มหาบพิตร ข้อนี้เป็นอย่างนั้น มหาบพิตร ข้อนี้ เป็นอย่างนั้น
Appakā te, mahārāja, sattā lokasmiṁ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā na ceva majjanti, na ca pamajjanti, na ca kāmesu gedhaṁ āpajjanti, na ca sattesu vippaṭipajjanti.
uḷāre → (sya-all)สัตว์เหล่าใดได้โภคะมากมายแล้ว ไม่มัวเมา ไม่ประมาท ไม่ติดอยู่ ในกามและไม่ประพฤติผิดในสัตว์ทั้งหลาย สัตว์เหล่านั้นมีจำนวนน้อยในโลก
Atha kho eteva bahutarā sattā lokasmiṁ, ye uḷāre uḷāre bhoge labhitvā majjanti ceva pamajjanti ca kāmesu ca gedhaṁ āpajjanti, sattesu ca vippaṭipajjantī”ti.
ca → SS. omit ca. (pts note) | eteva → ete va (pts) | ceva → c-eva (pts) | gedhaṁ → gedham (pts)ส่วนสัตว์เหล่าใดได้โภคะมากมายแล้ว มัวเมา ประมาท ติดอยู่ในกามและประพฤติ ผิดในสัตว์ทั้งหลาย สัตว์เหล่านั้นมีจำนวนมากในโลก”
Idamavoca …pe…พระผู้มีพระภาค ฯลฯ จึงได้ตรัสคาถาประพันธ์ต่อไปอีกว่า
“Sārattā kāmabhogesu, giddhā kāmesu mucchitā;
kāmabhogesu → kāma-bhogesu (pts)สัตว์ทั้งหลายเป็นผู้กำหนัดกล้าในโภคะที่น่าใคร่ มักมาก หมกมุ่นในกาม Atisāraṁ na bujjhanti, migā kūṭaṁva oḍḍitaṁ;
bujjhanti → C. ajjanti. (pts note) migā → magātipi pāṭho (sya-all note) | migā → SS. magā. (pts note) | oḍḍitaṁ → So S3; S2 oḍḍhitam; B. oṭṭitam; S1 doubtful. 6 B. Aṭṭakāraka. (pts note) | kūṭaṁva → kūṭam va (pts)ไม่รู้สึกตัวว่าละเมิด เหมือนพวกเนื้อไม่รู้สึกตัวว่ามีบ่วงที่เขาดักไว้ Pacchāsaṁ kaṭukaṁ hoti, vipāko hissa pāpako”ti.
pāpakoti → pāpako ti ekam antaṁ (pts) | hissa pāpakoti → hi-ssa pāpako ti ekam antaṁ (pts)ผลเผ็ดร้อนย่อมมีแก่สัตว์พวกนั้นในภายหลัง เพราะกรรมนั้นมีวิบากเลวทราม อัปปกสูตรที่ ๖ จบ