Hāliddikānisutta
Hāliddikānisutta → haliddako (pts1ed)๑๓๐ หาลิททกานิสูตร
Ekaṁ samayaṁ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare papāte pabbate.
kuraraghare → kulaghare (sya-all, mr) | papāte → pavatte (bj, pts1ed); sampavatte (sya-all, km, mr) | kuraraghare papāte → kulaghare saṁpavatte (sya-all) | papāte → pavatte (pts) | pavatte → kuleghare sampavatto (bj: syā); kuleghare papāte (bj: machasaṁ) | kuraraghare → kulaghare (cck: syā. ka.) | papāte → pavatte (sī. pī.), sampavatte (syā. kaṁ. ka.) ettheva aṭṭhamapiṭṭhepi (cck note) | pavatte → B1 kusaghare sampavatte; B2 kulaghare pavatte (pts note) | samayaṁ → samayam (pts) | mahākaccāno → mahā-kaccāno (pts)สมัยหนึ่ง ท่านพระมหากัจจานะอยู่ที่เรือนตระกูลใกล้ภูเขาสังปวัตตะ แคว้นอวันตี
Atha kho hāliddikāni gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca:
hāliddikāni → hāliddakāni (bj, sya-all, km) | hāliddakāni → hāliddikāni (bj: machasaṁ, sī.pavi) | hāliddikāni → hāliddakāni (cck: sī. syā. kaṁ.) | Hāliddikāni → B1 Hāsindakāni; B2 Hāliddakānī (pts note) | Hāliddikāni → B2 Hāliddhakānī (pts note) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etadavoca → āyasmantam mahā-kaccānam etad evoca (pts)ครั้งนั้นแล หาลิททกานิคหบดีเข้าไปหาท่านพระมหากัจจานะถึงที่อยู่ ฯลฯ นั่ง ณ ที่สมควร ได้เรียนถามท่านพระมหากัจจานะดังนี้ว่า
“vuttamidaṁ, bhante, bhagavatā:
vuttamidaṁ → vuttam idam (pts)“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ดังนี้ว่า
‘dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan’ti.
dhātunānattaṁ → dhātunānattam (pts) | phassanānattaṁ phassanānattaṁ → phassanānattam phassanānattam (pts)‘เพราะอาศัยธาตุต่าง ๆ ผัสสะต่าง ๆ จึงเกิด เพราะอาศัยผัสสะต่าง ๆ เวทนาต่าง ๆ จึงเกิด’
Kathaṁ nu kho, bhante, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti?
kathaṁ nu → kathannu (bjt) | dhātunānattaṁ → dhātunānattam (pts) | phassanānattaṁ → phassanānattam (pts)เพราะอาศัย ธาตุต่าง ๆ ผัสสะต่าง ๆ จึงเกิด เพราะอาศัยผัสสะต่าง ๆ เวทนาต่าง ๆ จึงเกิด เป็นอย่างไร”
“Idha, gahapati, bhikkhu cakkhunā rūpaṁ disvā ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
sukhavedaniyañca → sukhavedanīyañca (bj); sukhavedanīyaṁ (bj); sukhavedaniyaṁ (sya-all, km, mr); sukhavedaniyaṁ (pts1ed) | sukhavedaniyañca → sukhavedaniyaṁ ca sukhavedaniyaṁ (sya-all) | cakkhuviññāṇaṁ sukhavedaniyañca phassaṁ → cakkhuviññāṇam sukhavedaniyam sukhavedaniyam phassam (pts) | sukhavedanīyañca → sukhavedanīyaṁ, sukhavedanīyaṁ phassaṁ (bj: sīmu) | sukhavedaniyañca → sukhavedaniyaṁ, sukhavedaniyaṁ (sī. pī.), sukhavedaniyañca, sukhavedaniyaṁ (syā. kaṁ. ka.) evaṁ ‘‘dukkhavedaniyañca adukkhamasukhavedaniyañcā’’ti padesupi. aṭṭhakathāṭīkā oloketabbā (cck note) | Itthetanti → B1 iṭṭhetanti always (pts note) | sukhavedaniyam → S1-3 do not repeat sukhavedaniyam, and further S3 never repeats -vedaniyaṁ (pts note) | manāpaṁ → manāpam (pts)ท่านพระมหากัจจานะตอบว่า “คหบดี คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้เห็นรูปทาง ตาแล้วรู้ชัดว่า ‘รูปอย่างนี้ น่าพอใจ’
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยจักขุวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งสุขเวทนา สุขเวทนาจึงเกิด
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
paneva → panevaṁ (sya-all, km, mr) | cakkhunā → cakkhunā ca (sya-all, pts) | dukkhavedaniyañca → dukkhavedaniyaṁ ca dukkhavedaniyaṁ (sya-all) | dukkhavedaniyañca phassaṁ → dukkhavedaniyaṁ dukkhavedaniyam phassam (pts) | paneva → panevaṁ (bj: syā) | paneva → panevaṁ (cck: syā. kaṁ. ka.) | paneva → B1 paneva always (pts note) | dukkhavedaniyañca → dukkhavedanīyañca (bjt) | amanāpaṁ → amanāpam (pts)อนึ่ง ภิกษุเห็นรูปทางตาอย่างนั้นแล้วรู้ชัดว่า ‘รูปอย่างนี้ไม่น่าพอใจ’
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.
phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยจักขุวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนา ทุกขเวทนา จึงเกิด
Cakkhunā kho paneva rūpaṁ disvā ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti cakkhuviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekhāṭhānīyaṁ (bj); upekkhaṭṭhāniyaṁ (sya-all); upekhāṭṭhāniyaṁ (pts1ed); upekkhāvedaniyaṁ (mr) | kho → (bj) | adukkhamasukhavedaniyañca → adukkhamasukhavedaniyaṁ ca adukkhamasukhavedaniyaṁ (sya-all) | cakkhuviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca phassaṁ → cakkhuviññāṇam adukkhamasukhavedaniyaṁ adukkhamasukhavedaniyam phassam (pts) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhāvedaniyaṁ (cck: ka.) | upekhāṭṭhāniyaṁ → B1 upekkhāvedaniyaṁ, as before, always (pts note) | adukkhamasukhavedaniyañca → adukkhamasukha vedanīyañca (bjt) | paneva → panevaṁ (th) | rūpaṁ → rūpam (pts)อนึ่ง ภิกษุเห็นรูปทางตาอย่างนั้นแล้วรู้ชัดว่า ‘รูปอย่างนี้เป็นที่ตั้งแห่ง อุเบกขา’
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
vedanā → By a strange blunder, S1-3 insert here the two last parts of the mano article, which reappear below in their right place (pts note) | phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยจักขุวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนา อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิด
Puna caparaṁ, gahapati, bhikkhu sotena saddaṁ sutvā …pe…
bhikkhu → (pts) | bhikkhu → puna caparaṁ gahapati (bj: sīmu) | caparaṁ → ca paraṁ (pts)อีกประการหนึ่ง ภิกษุฟังเสียงทางหู ฯลฯ
ghānena gandhaṁ ghāyitvā …pe…
gandhaṁ → gandham (pts)ดมกลิ่นทางจมูก ฯลฯ
jivhāya rasaṁ sāyitvā …pe…ลิ้มรสทางลิ้น ฯลฯ
kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā …pe…
phoṭṭhabbaṁ → poṭṭhabbam (pts)ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย ฯลฯ
manasā dhammaṁ viññāya ‘manāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ sukhavedaniyañca.
sukhavedaniyañca → sukhavedaniyaṁ ca sukhavedaniyaṁ (sya-all) | sukhavedaniyañca phassaṁ → sukhavedaniyaṁ sukhavedaniyam phassam (pts)รู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจแล้วรู้ชัดว่า ‘ธรรมารมณ์อย่างนี้น่าพอใจ’
Phassaṁ paṭicca uppajjati sukhā vedanā.
phassaṁ → phassam (pts) | sukhā vedanā → sukhāvedanā (pts)เพราะอาศัยมโนวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งสุขเวทนา สุขเวทนา จึงเกิด
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘amanāpaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ dukkhavedaniyañca.
dukkhavedaniyañca → dukkhavedaniyaṁ ca dukkhavedaniyaṁ (sya-all) | amanāpaṁ → upekhāṭṭhāniyaṁ (pts) | paneva → panevaṁ (th) | amanāpaṁ → amanāpam (pts) | dukkhavedaniyañca → dukkhavedaniyaṁ dukkhavedaniyam (pts)อนึ่ง ภิกษุรู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจอย่างนั้นแล้วรู้ชัดว่า ‘ธรรมารมณ์อย่างนี้ ไม่น่าพอใจ’
Phassaṁ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā.เพราะอาศัยมโนวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งทุกขเวทนา ทุกขเวทนาจึง เกิด
Manasā kho paneva dhammaṁ viññāya ‘upekkhāṭṭhāniyaṁ itthetan’ti pajānāti manoviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca.
upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekkhaṭṭhāniyaṁ (sya-all) | adukkhamasukhavedaniyañca → adukkhamasukhavedaniyaṁ ca adukkhamasukhavedaniyaṁ (sya-all) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekhāṭhānīyaṁ (bjt) | adukkhamasukhavedaniyañca → adukkhamasukhavedanīyañca (bjt) | paneva → panevaṁ (th) | upekkhāṭṭhāniyaṁ → upekhāṭṭhāniyaṁ (pts) | manoviññāṇaṁ adukkhamasukhavedaniyañca → manoviññāṇam adukkhamasukhavedaniyaṁ adukkhamasukhavedaniyam (pts)อนึ่ง ภิกษุรู้แจ้งธรรมารมณ์ทางใจอย่างนั้นแล้วรู้ชัดว่า ‘ธรรมารมณ์อย่างนี้ เป็นที่ตั้งแห่งอุเบกขา’
Phassaṁ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā.
phassaṁ → phassam (pts)เพราะอาศัยมโนวิญญาณและผัสสะซึ่งเป็นที่ตั้งแห่งอทุกขมสุขเวทนา อทุกขมสุขเวทนาจึงเกิด
Evaṁ kho, gahapati, dhātunānattaṁ paṭicca uppajjati phassanānattaṁ; phassanānattaṁ paṭicca uppajjati vedanānānattan”ti.
dhātunānattaṁ → dhātunānattam (pts) | phassanānattaṁ → phassanānattam (pts)คหบดี เพราะอาศัยธาตุต่าง ๆ ผัสสะต่าง ๆ จึงเกิด เพราะอาศัยผัสสะ ต่าง ๆ เวทนาต่าง ๆ จึงเกิดเป็นอย่างนี้แล”