Upassaṭṭhasutta๕๒ อุปัสสัฏฐสูตร
“Sabbaṁ, bhikkhave, upassaṭṭhaṁ.
upassaṭṭhaṁ → upasaṭṭhaṁ (mr) | upassaṭṭhaṁ → upasaṭṭhaṁ (bj: machasaṁ) | upassaṭṭhaṁ → upasaṭṭhaṁ (cck: ka.) | sabbaṁ → sabbam (pts)“ภิกษุทั้งหลาย สิ่งทั้งปวงถูกเบียดเบียน
Kiñca, bhikkhave, sabbaṁ upassaṭṭhaṁ?
sabbaṁ → (pts)ก็อะไรเล่าชื่อว่าสิ่งทั้งปวงถูกเบียดเบียน
Cakkhu, bhikkhave, upassaṭṭhaṁ, rūpā upassaṭṭhā, cakkhuviññāṇaṁ upassaṭṭhaṁ, cakkhusamphasso upassaṭṭho.
cakkhu → cakkhuṁ (bj, sya-all) | upassaṭṭhaṁ → upassaṭṭham (pts) | cakkhuviññāṇaṁ → cakkhuviññāṇam (pts)คือ จักขุถูกเบียดเบียน รูปถูกเบียดเบียน จักขุวิญญาณถูกเบียดเบียน จักขุสัมผัสถูกเบียดเบียน
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi upassaṭṭhaṁ …pe…
upassaṭṭhaṁ → upassaṭṭhaṁ sotaṁ (bj) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi upassaṭṭhaṁ → tam pi upassaṭṭham (pts)แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย ก็ถูกเบียดเบียน ฯลฯ
jivhā upassaṭṭhā, rasā upassaṭṭhā, jivhāviññāṇaṁ upassaṭṭhaṁ, jivhāsamphasso upassaṭṭho.
upassaṭṭhā → upassāṭṭhā (pts) | jivhāviññāṇaṁ → jivhāviññāṇam (pts)ชิวหาถูกเบียดเบียน รสถูกเบียดเบียน ชิวหาวิญญาณถูกเบียดเบียน ชิวหาสัมผัสถูกเบียดเบียน
Yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi upassaṭṭhaṁ.
yampidaṁ → yam pidam (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะชิวหาสัมผัสเป็นปัจจัย ก็ถูกเบียดเบียน
Kāyo upassaṭṭho …กายถูกเบียดเบียน ฯลฯ
mano upassaṭṭho, dhammā upassaṭṭhā, manoviññāṇaṁ upassaṭṭhaṁ, manosamphasso upassaṭṭho.
manoviññāṇaṁ → manoviññāṇam (pts)มโนถูกเบียดเบียน ธรรมารมณ์ถูกเบียดเบียน มโนวิญญาณถูกเบียดเบียน มโนสัมผัสถูกเบียดเบียน
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi upassaṭṭhaṁ.
yampidaṁ → yam pidam (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย ก็ถูกเบียดเบียน
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati.
cakkhusmimpi → cakkhusmiṁpi (th)ภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับเห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในจักขุวิญญาณ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ใน จักขุสัมผัส
Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati …pe…
pe → Much more complete in B1-2 (pts note)ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัย ฯลฯ
manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati.ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโน ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในธรรมารมณ์ ย่อมเบื่อหน่าย แม้ในมโนวิญญาณ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในมโนสัมผัส
Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tasmimpi nibbindati.ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในความเสวย อารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัสเป็นปัจจัย
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.เมื่อเบื่อหน่ายย่อมคลายกำหนัด เพราะคลายกำหนัด จิตย่อมหลุดพ้น เมื่อ จิตหลุดพ้นแล้ว
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.ก็รู้ว่า ‘หลุดพ้นแล้ว’ รู้ชัดว่า ... ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้ อีกต่อไป”
Dasamaṁ.
dasamaṁ → sabbāniccavaggo (bjt) | dasamaṁ → aniccavaggo (th)อุปัสสัฏฐสูตรที่ ๑๐ จบ
Tassuddānaṁรวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ
Aniccaṁ dukkhaṁ anattā, abhiññeyyaṁ pariññeyyaṁ;
anattā → anattā ca (bj, sya-all) | dukkhaṁ → dukkham (pts)๑. อนิจจสูตร ๒. ทุกขสูตร ๓. อนัตตาสูตร ๔. อภิญเญยยสูตร ๕. ปริญเญยยสูตร Pahātabbaṁ sacchikātabbaṁ, abhiññeyyapariññeyyaṁ;
abhiññeyyapariññeyyaṁ → abhiññeyyaṁ pariññeyyaṁ (bj, sya-all, km); abhiññātaṁ pariññeyyaṁ (pts1ed, mr) | abhiññeyyapariññeyyaṁ → abhiññātam pariññeyyaṁ (pts) | abhiññeyyapariññeyyaṁ → abhiññeyyaṁ pariññeyyaṁ (cck: sī. syā. kaṁ.); abhiññātaṁ pariññeyyaṁ (cck: pī. ka.) | abhiññeyyaṁ → ba. abhiññātaṁ (sya-all note) | pariññeyyaṁ → S1-3 Abhiññeyyam, omitting pariññeyyam (pts note)๖. ปหาตัพพสูตร ๗. สัจฉิกาตัพพสูตร ๘. อภิญเญยยปริญเญยยสูตร Upaddutaṁ upassaṭṭhaṁ, vaggo tena pavuccatīti.
Upassaṭṭham → B1-2 upasaṭṭhaṁ (pts note) pavuccatīti → pavuccati (bjt)๙. อุปัททุตสูตร ๑๐. อุปัสสัฏฐสูตร
Saḷāyatanavagge paṭhamapaṇṇāsako samatto.
saḷāyatanavagge paṭhamapaṇṇāsako samatto → paṭhamo paṇṇāsako (bjt) | paṭhamapaṇṇāsako samatto → paṇṇāsakaṁ paṭhamaṁ tassuddānaṁ suddhavaggo (th)ปฐมปัณณาสก์ในสฬายตนวรรค จบบริบูรณ์
Tassa vagguddānaṁรวมวรรคที่มีในปฐมปัณณาสก์นี้ คือ
Aniccavaggaṁ yamakaṁ, sabbaṁ vaggaṁ jātidhammaṁ;
aniccavaggaṁ yamakaṁ → aniccavaggo yamako (bjt) | aniccavaggaṁ yamakaṁ → yamako ca (th) jātidhammaṁ aniccavaggena paññāsaṁ → janānica (pts) | Janānica → B1 janāniccaṁ (pts note) | sabbaṁ vaggaṁ jātidhammaṁ → sabbavaggo jātidhammo sabbāniccena (bjt) | sabbaṁ vaggaṁ jātidhammaṁ → sabbavaggajarāni ca aniccavaggo (th) | sabbaṁ → sabbam (pts)๑. อนิจจวรรค ๒. ยมกวรรค ๓. สัพพวรร ๔. ชาติธัมมวรรค Aniccavaggena paññāsaṁ, pañcamo tena pavuccatīti.
aniccavaggena paññāsaṁ → paññāso paṭhamo (bjt) pavuccatīti → pavuccati (bj) | pavuccatīti → B2 pavuccati 10 In B1-2 only (pts note) | + → sāvatthi (pts)๕. สัพพอนิจจวรรค ๒. ทุติยปัณณาสก์