Sambahulabhikkhusutta
Sambahulabhikkhusutta → bhikkhu (pts1ed)๘๑ สัมพหุลภิกขุสูตร
Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu …pe… ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | bhagavantaṁ etadavocuṁ → bhagavantam etad avocuṁ (pts)ครั้งนั้นแล ภิกษุหลายรูปเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ นั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า
“idha no, bhante, aññatitthiyā paribbājakā amhe evaṁ pucchanti:
evaṁ → evam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พวก อัญเดียรถีย์ปริพาชกในโลกนี้ถามข้าพระองค์ทั้งหลายอย่างนี้ว่า
‘kimatthiyaṁ, āvuso, samaṇe gotame brahmacariyaṁ vussatī’ti?
samaṇe → samane (pts) | Gotame → S3 Samano Gotamo (pts note) | kimatthiyaṁ → kim atthi yam (pts) | brahmacariyaṁ → brahmacariyam (pts)‘ท่านผู้มีอายุทั้งหลาย พวกท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระสมณโคดมเพื่อต้องการอะไร’
Evaṁ puṭṭhā mayaṁ, bhante, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākaroma:ข้าพระองค์ทั้งหลาย ถูกถามอย่างนี้จึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘dukkhassa kho, āvuso, pariññatthaṁ bhagavati brahmacariyaṁ vussatī’ti.
pariññattham → B1-2 pariññattam (pts note)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย พวกเราประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกำหนดรู้ทุกข์’
Kacci mayaṁ, bhante, evaṁ puṭṭhā evaṁ byākaramānā vuttavādino ceva bhagavato homa, na ca bhagavantaṁ abhūtena abbhācikkhāma, dhammassa cānudhammaṁ byākaroma, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchatī”ti?
gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | ceva → ve (pts) | vādānuvādo → vādānupāto (sya-all: sī.) | ve → S3 ce; B1-2 ceva (pts note) | vādānuvādo → S1-3 vādānupāto always (pts note) | ti → S1-3 āgacchantīti (pts note) | byākaroma → vyākaroma (bjt, pts) | mayaṁ → mayam (pts) | evaṁ → evam (pts) | byākaramānā → vyākaramānā (pts) | bhagavantaṁ → bhagavantam (pts) | ṭhānaṁ āgacchatīti → ṭhānam āgacchatī ti (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทั้งหลายถูกถามอย่างนี้ จึงตอบอย่างนี้ ชื่อว่า พูดตรงตามที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่พระผู้มีพระภาคด้วยคำเท็จหรือ ชื่อว่ากล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผลหรือ ไม่มีบ้างหรือที่คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าว ต่อ ๆ กันมาจะเป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้”
“Taggha tumhe, bhikkhave, evaṁ puṭṭhā evaṁ byākaramānā vuttavādino ceva me hotha, na ca maṁ abhūtena abbhācikkhatha, dhammassa cānudhammaṁ byākarotha, na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṁ ṭhānaṁ āgacchati.
gārayhaṁ ṭhānaṁ → gārayhaṭṭhānaṁ (sya-all) | vādānuvādo → vādanupatho (bj: sī.pavi) | byākarotha → vyākarotha (bjt, pts) | evaṁ → evam (pts) | byākaramānā → vyākaramānā (pts) | maṁ → mam (pts) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “ดีละ ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้ จึงตอบอย่างนี้ ชื่อว่าพูดตรงตามคำที่เราพูดไว้ ไม่ชื่อว่ากล่าวตู่เราด้วยคำเท็จ ชื่อว่า กล่าวแก้อย่างสมเหตุสมผล ไม่มีที่คำกล่าวเช่นนั้นและคำที่กล่าวต่อ ๆ กันมาจะ เป็นเหตุให้ถูกตำหนิได้
Dukkhassa hi, bhikkhave, pariññatthaṁ mayi brahmacariyaṁ vussati.
pariññatthaṁ → pariññattham (pts)ภิกษุทั้งหลาย เพราะเธอทั้งหลายประพฤติพรหมจรรย์ในเราเพื่อกำหนดรู้ ทุกข์
Sace pana vo, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṁ puccheyyuṁ:
pana → (bj) | evaṁ → evam (pts)ถ้าพวกอัญเดียรถีย์ปริพาชกจะพึงถามเธอทั้งหลายว่า
‘katamaṁ pana taṁ, āvuso, dukkhaṁ, yassa pariññāya samaṇe gotame brahmacariyaṁ vussatī’ti?
katamaṁ → katamañca (sya-all) | yassa → Missing in S3 (pts note) | katamaṁ → katamam (pts) | taṁ → tam (pts) | brahmacariyaṁ → brahmacariyam (pts)‘ผู้มีอายุทั้งหลาย ก็ทุกข์ ที่พวกท่านประพฤติพรหมจรรย์ในพระสมณโคดมเพื่อกำหนดรู้นั้นเป็นอย่างไร’
Evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyātha:
byākareyyātha cakkhu → vyākareyyātha cakkhuṁ (bj, pts) | puṭṭhā → paṭṭhā (sya-all) | tesaṁ → tesam (pts) | paribbājakānaṁ → paribbājakānam (pts)เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชกเหล่านั้นอย่างนี้ว่า
‘cakkhu kho, āvuso, dukkhaṁ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati.
cakkhu → cakkhuṁ (sya-all)‘ผู้มีอายุ จักขุเป็นทุกข์ พวกเราประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกำหนด รู้จักขุที่เป็นทุกข์นั้น
Rūpā …pe…
+ → cakkhusamphasso dukkho tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati (bjt)รูป ฯลฯ
yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ.
vā → (sya-all) | yampidaṁ → yam pidaṁ (pts) | uppajjati vedayitaṁ → uppajjativedayitaṁ (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุข มิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยก็เป็นทุกข์ พวกเราประพฤติพรหมจรรย์ ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกำหนดรู้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะจักขุสัมผัสเป็นปัจจัยที่เป็นทุกข์นั้น
Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati …pe…
vussati → vussatīti (th) | brahmacariyaṁ → brahmacariyam (pts)ฯลฯ
mano dukkho …pe…
pe → spelled out in full (bjt) | + → mano viññāṇaṁ dukkhaṁ manosamphasso dukkho (bjt)มโนเป็นทุกข์ ฯลฯ
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi dukkhaṁ.
yampidaṁ → yampidam (pts) | adukkhamasukhaṁ → adukkham asukhaṁ (pts) | tampi → tam pi (pts)แม้ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัส เป็นปัจจัยก็เป็นทุกข์
Tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussati.พวกเราประพฤติพรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาคเพื่อกำหนดรู้ ความเสวยอารมณ์ที่เป็นสุขหรือทุกข์หรือมิใช่สุขมิใช่ทุกข์ที่เกิดขึ้นเพราะมโนสัมผัส เป็นปัจจัยที่เป็นทุกข์นั้น
Idaṁ kho taṁ, āvuso, dukkhaṁ, tassa pariññāya bhagavati brahmacariyaṁ vussatī’ti.
brahmacariyaṁ vussatīti evaṁ → brahmacariyam vussati evam (pts) | taṁ → tam (pts)ผู้มีอายุทั้งหลาย ข้อนี้แลคือทุกข์ พวกเราประพฤติ พรหมจรรย์ในพระผู้มีพระภาค เพื่อกำหนดรู้ทุกข์นั้น’
Evaṁ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṁ aññatitthiyānaṁ paribbājakānaṁ evaṁ byākareyyāthā”ti.
byākareyyāthāti aṭṭhamaṁ → vyākareyyāthāti (bj)ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายถูกถามอย่างนี้ พึงตอบอัญเดียรถีย์ปริพาชก เหล่านั้นอย่างนี้”