Mahakapāṭihāriyasutta
Mahakapāṭihāriyasutta → mahakasuttaṁ (bj); mahako (pts1ed)๔ มหกปาฏิหาริยสูตร
Ekaṁ samayaṁ sambahulā therā bhikkhū macchikāsaṇḍe viharanti ambāṭakavane.
viharanti → viharati (bj) | macchikāsaṇḍe → macchikasaṇḍe (sya-all) | Macchikāsaṇḍe → B1 macchika- (pts note)สมัยหนึ่ง ภิกษุผู้เป็นเถระหลายรูปอยู่ที่อัมพาฏกวัน เขตเมือง มัจฉิกาสัณฑ์
Atha kho citto gahapati yena therā bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā there bhikkhū abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati there bhikkhū etadavoca:
ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น จิตตคหบดีเข้าไปหาภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายถึงที่อยู่ ไหว้แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้อาราธนาว่า
“adhivāsentu me, bhante, therā svātanāya gokule bhattan”ti.
bhante → (pts)“ท่านผู้เจริญทั้งหลาย ขอพระเถระทั้งหลาย โปรดรับภัตตาหารที่โรงวัวของกระผมในวันพรุ่งนี้เถิด”
Adhivāsesuṁ kho therā bhikkhū tuṇhībhāvena.
kho → B1-2 insert bhante 2 B2 visejjethāti (pts note)ภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายได้รับอาราธนาโดยดุษณีภาพ
Atha kho citto gahapati therānaṁ bhikkhūnaṁ adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā there bhikkhū abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
therānaṁ bhikkhūnaṁ → therānam bhikkhūnam (pts)ลำดับนั้น จิตตคหบดี ทราบว่าภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายรับอาราธนาแล้วจึงลุกจากที่นั่ง ไหว้แล้ว กระทำ ประทักษิณแล้วจากไป
Atha kho therā bhikkhū tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena cittassa gahapatino gokulaṁ tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṁsu.
pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ครั้นคืนนั้นผ่านไป ตอนเช้าภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายครองอันตรวาสก ถือบาตร และจีวรเข้าไปยังที่อยู่ของจิตตคหบดี นั่งบนอาสนะที่ปูลาดไว้แล้ว
Atha kho citto gahapati there bhikkhū paṇītena sappipāyāsena sahatthā santappesi sampavāresi.ลำดับนั้น จิตตคหบดีได้นำข้าวปายาสปรุงด้วยเนยใสอย่างประณีตประเคน ภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายให้อิ่มหนำด้วยตนเอง
Atha kho therā bhikkhū bhuttāvino onītapattapāṇino uṭṭhāyāsanā pakkamiṁsu.
onītapattapāṇino → onitapattapanino (pts)ขณะนั้นภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายฉัน เสร็จแล้ววางมือจากบาตร ลุกจากอาสนะแล้วจากไป
Cittopi kho gahapati “sesakaṁ vissajjethā”ti vatvā there bhikkhū piṭṭhito piṭṭhito anubandhi.
vissajjethāti → visajjethāti (th) | cittopi → citto pi (pts) | sesakaṁ vissajjethāti → sesakam vissajjethā ti (pts)ฝ่ายจิตตคหบดีได้กล่าวว่า “พวกท่านจงทิ้งเศษอาหารที่เหลือ” แล้วเดินตาม หลังภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายไป
Tena kho pana samayena uṇhaṁ hoti kuthitaṁ;
kuthitaṁ → kuṭṭhitaṁ (bj, sya-all, km, pts1ed) | kuthitaṁ → kuṭhitaṁ (bj, pts) | kuṭhitaṁ → kuṭṭhitaṁ (syā, aṭṭhakathā); kikiṭaṁ (sī.pævi, sī.pavi); kuthitaṁ? (bj note) | kuthitaṁ → kuṭṭhitaṁ (cck: sī. syā. kaṁ. pī.) | kuṭṭhitaṁ → B2 kuthitaṁ; S1-3 kikitaṁ (S3 -ṭaṁ) (pts note)เวลานั้นร้อนจัด
te ca therā bhikkhū paveliyamānena maññe kāyena gacchanti, yathā taṁ bhojanaṁ bhuttāvino.
bhojanaṁ → subhojanaṁ (bj) | tam → S3 naṁ (pts note) | bhojanaṁ → S1-3 subhojanaṁ (pts note)ภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายมีกาย คล้ายกับกะปลกกะเปลี้ยเดินไป ทั้งที่ฉันอาหารแล้ว
Tena kho pana samayena āyasmā mahako tasmiṁ bhikkhusaṅghe sabbanavako hoti.
sabbanavako → sabbanavo (sya-all) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | tasmiṁ → tasmim (pts)สมัยนั้น ท่านพระมหกะเป็นผู้ใหม่กว่าภิกษุทุกรูปในหมู่ภิกษุนั้น
Atha kho āyasmā mahako āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
theraṁ etadavoca → theram etad avoca (pts)ขณะนั้น ท่านได้เรียนกับท่านพระเถระดังนี้ว่า
“sādhu khvassa, bhante thera, sītako ca vāto vāyeyya, abbhasampilāpo ca assa, devo ca ekamekaṁ phusāyeyyā”ti.
abbhasampilāpo → abbhisambhilāpo (bj); abbhasamvilāpo (pts1ed) | ca → (bj) | thera → therassa (sya-all) | phusāyeyyāti → phusayeyyāti (sya-all) | abbhasampilāpo → abbhasaṁvilāpo (pts) | thera → therassa (bj: syā) | abbhasampilāpo → abbhisambhilāpo (bj: sī.pævi, sī.pavi) | phusāyeyyāti → phusayeyya (bj: syā) | abbhasampilāpo → abbhasaṁbilāpo (cck: sī.); abbhasaṁvilāpo (cck: pī.) | khvassa → S1-3 khvāssa (pts note) | abbhasaṁvilāpo → B1-2 -sampi-; B2 -lāso always (pts note) | + → yaṁ (bjt, pts) | abbhasampilāpo → abbhasaṁpilāpo (th) | ekamekaṁ → ekam ekam (pts)“ท่านผู้เจริญ ดีทีเดียว ถ้าลมเย็นจะพึงพัด โชยมา มีเสียงฟ้าร้อง และฝนโปรยลงมาทีละหยาด”
“Sādhu khvassa, āvuso mahaka, yaṁ sītako ca vāto vāyeyya, abbhasampilāpo ca assa, devo ca ekamekaṁ phusāyeyyā”ti.
phusāyeyyāti → phusayeyyāti (sya-all) | abbhasampilāpo → abbhasaṁvilāpo (pts) | abbhasampilāpo → abbhasaṁpilāpo (th) | ekamekaṁ phusāyeyyāti → ekam ekam phusāyeyyā ti (pts)พระเถระกล่าวว่า “ท่านพระมหกะ ดีทีเดียว ถ้าลมเย็นจะพึงพัดโชยมา มี เสียงฟ้าร้อง และฝนโปรยลงมาทีละหยาด”
Atha kho āyasmā mahako tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhari yathā sītako ca vāto vāyi, abbhasampilāpo ca assa, devo ca ekamekaṁ phusi.
abhisaṅkhari → abhisaṅkhāsi (bj) | assa → āsi (?) | vāyi → vāyittha (bj) | yathā → yathāyaṁ (sya-all) | abbhasampilāpo → abbhasaṁvilāpo (pts) | abhisaṅkhāsi → abhisaṅkhari (bj: machasaṁ, syā) | yathā → yathāyaṁ (bj: machasaṁ) | vāyittha → vāyi (bj: machasaṁ) | abhisaṅkhari → abhisaṅkhāsi (cck: sī.) | assa → āsi (cck: ?) | abhisaṅkhari → S1-3 -sankhāyi (pts note) | yathā → B1-2 add yaṁ (pts note) | vāyi → S1 vāyitthu; S3 vāyittha (pts note) | abbhasampilāpo → abbhasaṁpilāpo (th) | tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ → tathārūpam iddhābhisaṅkhāram (pts) | ekamekaṁ → ekam ekam (pts)ลำดับนั้น ท่านพระมหกะได้บันดาลฤทธิ์ให้ลมเย็นพัดโชยมา มีเสียงฟ้าร้อง และฝนโปรยลงมาทีละหยาด
Atha kho cittassa gahapatino etadahosi:
gahapatino → gahapatissa (bj) | gahapatissa → gahapatino (bj: machasaṁ) | gahapatino → S1-3 -patissa (pts note) | etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น จิตตคหบดีได้คิดว่า
“yo kho imasmiṁ bhikkhusaṅghe sabbanavako bhikkhu tassāyaṁ evarūpo iddhānubhāvo”ti.
tassāyaṁ → tassa (bj) | sabbanavako → sabbanavo (sya-all) | tassa → tassāyaṁ (bj: machasaṁ, syā) | sabbanavako → B1-2 -navo (pts note) | bhikkhusaṅghe → bhikkhusaṁghe (ms2005) | imasmiṁ → imasmim (pts) | tassāyaṁ → tassāyam (pts) | iddhānubhāvoti → iddhānubhāvo ti (pts)“ภิกษุผู้ใหม่กว่าภิกษุทุกรูปในหมู่ภิกษุนี้เป็นผู้ มีฤทธานุภาพเห็นปานนี้ทีเดียว”
Atha kho āyasmā mahako ārāmaṁ sampāpuṇitvā āyasmantaṁ theraṁ etadavoca:
theraṁ etadavoca → theram etad avoca (pts)ขณะนั้นท่านพระมหกะไปถึงอารามแล้วได้กล่าวกับท่านพระเถระว่า
“alamettāvatā, bhante therā”ti?
alamettāvatā → alam ettāvatā (pts)“ท่านพระ เถระผู้เจริญ การบันดาลฤทธิ์เพียงเท่านี้พอหรือยัง”
“Alamettāvatā, āvuso mahaka.
alamettāvatā → alam ettavatā (pts)ท่านพระเถระกล่าวว่า “ท่านมหกะ พอแล้ว
Katamettāvatā, āvuso mahaka.
katamettāvatā → katam ettāvatā (pts)ท่านทำได้แล้ว
Pūjitamettāvatā, āvuso mahakā”ti.
pūjitamettāvatā → pūjitam ettāvatā (pts) | mahakāti → mahakā ti (pts)บูชาแล้ว”
Atha kho therā bhikkhū yathāvihāraṁ agamaṁsu.
yathāvihāraṁ → yathāvihāram (pts)ต่อมาภิกษุผู้เป็นเถระทั้งหลายได้ไปสู่ที่อยู่ตามเดิม
Āyasmāpi mahako sakaṁ vihāraṁ agamāsi.
āyasmāpi → āyasmā pi (pts) | vihāraṁ → vihāram (pts)แม้ท่านพระมหกะก็ไปสู่ที่ อยู่ของตน
Atha kho citto gahapati yenāyasmā mahako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahakaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṁ mahakaṁ etadavoca:
āyasmantaṁ mahakaṁ → āyasmantam mahakam (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | āyasmantaṁ mahakaṁ etadavoca → āyasmantam mahakam etad avoca (pts)ลำดับนั้น จิตตคหบดีเข้าไปหาท่านพระมหกะถึงที่อยู่ ไหว้แล้ว นั่ง ณ ที่ สมควร ได้ขอร้องว่า
“sādhu me, bhante, ayyo mahako uttari manussadhammaṁ iddhipāṭihāriyaṁ dassetū”ti.
uttari manussadhammaṁ → uttarimanussadhammā (bj) | uttarimanussadhammaṁ → S1-3 -dhammā (pts note)“ท่านผู้เจริญ ขอโอกาส ขอพระคุณเจ้ามหกะได้โปรดแสดง อิทธิปาฏิหาริย์ที่เป็นธรรมอันยิ่งกว่าธรรมของมนุษย์แก่กระผมเถิด”
“Tena hi tvaṁ, gahapati, ālinde uttarāsaṅgaṁ paññapetvā tiṇakalāpaṁ okāsehī”ti.
paññapetvā → paññāpetvā (bj) | ālinde → āḷinde (sya-all) | ālinde uttarāsaṅgaṁ paññapetvā tiṇakalāpaṁ → āḷinde uttarāsaṅgam paññāpetvā tiṇakalāpam (pts) | tena hi → tenahi (th) | tvaṁ → tvam (pts)ท่านพระมหกะกล่าวว่า “คหบดี ถ้าเช่นนั้น ท่านจงปูผ้าห่มที่ระเบียงแล้ว เกลี่ยฟ่อนหญ้าไว้”
“Evaṁ, bhante”ti kho citto gahapati āyasmato mahakassa paṭissutvā ālinde uttarāsaṅgaṁ paññapetvā tiṇakalāpaṁ okāsesi.
paññapetvā → paññāpetvā (bj) | ālinde → āḷinde (sya-all) | ālinde uttarāsaṅgaṁ paññapetvā tiṇakalāpaṁ → āḷinde uttarāsaṅgam paññāpetvā tiṇakalāpam (pts) | evaṁ bhanteti → evambhanteti (bjt, th) | evaṁ bhanteti → evam bhante ti (pts)จิตตคหบดีรับคำของท่านพระมหกะแล้วปูผ้าห่มที่ระเบียงเกลี่ยฟ่อนหญ้าไว้
Atha kho āyasmā mahako vihāraṁ pavisitvā sūcighaṭikaṁ datvā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhari yathā tālacchiggaḷena ca aggaḷantarikāya ca acci nikkhamitvā tiṇāni jhāpesi, uttarāsaṅgaṁ na jhāpesi.
abhisaṅkhari → abhisaṅkhāsi (bj) | tālacchiggaḷena → tālacchiggalena (bj); tāḷacchiggaḷena (sya-all, pts) | aggaḷantarikāya → aggalantarikāya (bj) | sūcighaṭikaṁ → sucighaṭikaṁ (sya-all, pts) | acci → acchi (pts) | sucighaṭikaṁ → S1 sūci- (pts note) | tathārūpam → Missing in S1-3 (pts note) | abhisaṅkhari → S1-3 -saṅkhāsi (pts note) | tāḷacchiggaḷena → S1 tāḷacchiggalantarikāya (pts note) | acchi → S1-3 acchī (pts note) | + → na (th) | vihāraṁ → vihāram (pts) | tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ → tathārūpam iddhābhisaṅkhāram (pts)ขณะนั้นท่านพระมหกะเข้าไปสู่วิหารลั่นดาลแล้ว ได้บันดาลฤทธิ์ให้เปลวไฟออกทาง ช่องลูกดาลและระหว่างกลอนประตู ให้ไหม้หญ้า แต่ไม่ให้ไหม้ผ้าห่ม
Atha kho citto gahapati uttarāsaṅgaṁ papphoṭetvā saṁviggo lomahaṭṭhajāto ekamantaṁ aṭṭhāsi.
uttarāsaṅgaṁ papphoṭetvā → uttarāsaṅgam pappoṭetvā (pts) | ekamantaṁ → ekam antam (pts)จิตตคหบดี ตกใจสลัดผ้าห่ม ได้ยืนขนลุกอยู่ที่ส่วนข้างหนึ่ง
Atha kho āyasmā mahako vihārā nikkhamitvā cittaṁ gahapatiṁ etadavoca:
cittaṁ gahapatiṁ etadavoca → cittam gahapatim etad avoca (pts)ท่านพระมหกะออกจากที่อยู่แล้วได้ถามจิตตคหบดีดังนี้ว่า
“alamettāvatā, gahapatī”ti?
alamettāvatā → alam ettāvatā (pts)“จิตตคหบดี การ บันดาลฤทธิ์เพียงเท่านี้พอหรือยัง”
“Alamettāvatā, bhante mahaka.
alamettāvatā → alam ettāvatā (pts)จิตตคหบดีกล่าวว่า “ท่านมหกะ พอแล้ว
Katamettāvatā, bhante, mahaka.
katamettāvatā → katam ettāvatā (pts)ท่านทำได้แล้ว
Pūjitamettāvatā, bhante mahaka.
pūjitamettāvatā → pūjitam ettāvatā (pts)บูชาแล้ว
Abhiramatu, bhante, ayyo mahako macchikāsaṇḍe.
macchikāsaṇḍe → macchikasaṇḍe (sya-all)ขอพระ คุณเจ้ามหกะจงยินดีอัมพาฏกวันอันน่ารื่นรมย์
Ramaṇīyaṁ ambāṭakavanaṁ.
ramaṇīyaṁ → ramaṇiyam (pts)เขตเมืองมัจฉิกาสัณฑ์เถิด
Ahaṁ ayyassa mahakassa ussukkaṁ karissāmi cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānan”ti.
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānappaccaya-bhesajjaparikkhārānanti (bjt) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti (th) | ahaṁ → aham (pts) | cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānappaccayabhesajjaparikkhārānanti → cīvara-piṇḍapāta-senāsana-gilānapaccaya-bhesajja-parikkhārānan ti (pts)กระผม จักบำรุงพระคุณเจ้าด้วยจีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และคิลานปัจจัยเภสัชบริขาร”
“Kalyāṇaṁ vuccati, gahapatī”ti.“โยมพูดดี”
Atha kho āyasmā mahako senāsanaṁ saṁsāmetvā pattacīvaramādāya macchikāsaṇḍamhā pakkāmi.
macchikāsaṇḍamhā → macchikasaṇḍamhā (sya-all) | pattacīvaramādāya → pattacīvaraṁ ādāya (bjt) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ต่อมา ท่านพระมหกะเก็บงำเสนาสนะแล้ว ถือบาตรและจีวรจากไป
Yaṁ macchikāsaṇḍamhā pakkāmi, tathā pakkantova ahosi;
macchikāsaṇḍamhā → macchikasaṇḍamhā (sya-all) | Macchikāsaṇḍamhā → B1 macchika; B2 pacchikā as usual (pts note) | yaṁ → yam (pts) | pakkantova → pakkanto va (pts)จาก เมืองมัจฉิกาสัณฑ์ ได้จากไปแล้วอย่างที่ท่านจะไป
na puna paccāgacchīti.
paccāgacchīti catutthaṁ → paccāgañachīti (bj); pacchāgacchīti (pts)ไม่กลับมาอีก