Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Saṁyutta Nikāya 41.6สังยุตตนิกาย
  • 1. Cittavagga

Dutiyakāmabhūsutta๖ ทุติยกามภูสูตร

Ekaṁ samayaṁ āyasmā kāmabhū macchikāsaṇḍe viharati ambāṭakavane.
macchikāsaṇḍe → macchikasaṇḍe (sya-all) | Macchikāsaṇḍe → S1 macchisaṇḍe; B1 B2 as before (pts note) | ekaṁ → ekam (pts)
สมัยหนึ่ง ท่านพระกามภูอยู่ที่อัมพาฏกวัน เขตเมืองมัจฉิกาสัณฑ์
Atha kho citto gahapati yenāyasmā kāmabhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho citto gahapati āyasmantaṁ kāmabhuṁ etadavoca:
upasaṅkamitvā → upasaṅkamitvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ abhivādetvā (sya-all) | kho → (pts) | ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | kāmabhuṁ etadavoca → kāmabhum etad avoca (pts)
ครั้งนั้น จิตตคหบดีเข้าไปหาท่านพระกามภูถึงที่อยู่ ไหว้แล้ว นั่ง ณ ที่สมควร ได้เรียนถามท่านพระกามภูดังนี้ว่า

“kati nu kho, bhante, saṅkhārā”ti?“ท่านผู้เจริญ สังขารมีเท่าไร”

“Tayo kho, gahapati, saṅkhārā—ท่านพระกามภูตอบว่า “คหบดี สังขารมี ๓ ประการ คือ kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro”ti.
cittasaṅkhāroti → cittasaṅkhāro ti (pts)
๑. กายสังขาร ๒. วจีสังขาร ๓. จิตตสังขาร ”

“Sādhu, bhante”ti kho citto gahapati āyasmato kāmabhussa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi:
apucchi → āpucchi (bj) | kāmabhuṁ uttariṁ pañhaṁ → kāmabhum uttaripañham (pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)
จิตตคหบดีกล่าวว่า “ดีละ ท่านผู้เจริญ” ชื่นชมยินดีภาษิตของท่านพระกามภู แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปว่า

“katamo pana, bhante, kāyasaṅkhāro, katamo vacīsaṅkhāro, katamo cittasaṅkhāro”ti?
vacīsaṅkhāro → vacisaṅkhāro (pts)
“ท่านผู้เจริญ กายสังขารเป็นอย่างไร วจีสังขารเป็นอย่างไร และจิตตสังขาร เป็นอย่างไร”

“Assāsapassāsā kho, gahapati, kāyasaṅkhāro, vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro”ti.“คหบดี ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกชื่อว่ากายสังขาร วิตกวิจารชื่อว่าวจีสังขาร สัญญาและเวทนาชื่อว่าจิตตสังขาร”

“Sādhu, bhante”ti kho citto gahapati …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ pañhaṁ → uttaripañham (pts) | bhanteti → bhante ti (pts)
จิตตคหบดีกล่าวว่า “ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“kasmā pana, bhante, assāsapassāsā kāyasaṅkhāro, kasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro, kasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro”ti?
cittasaṅkhāroti → cittasaṅkhāro ti (pts)
“ท่านผู้เจริญ เพราะเหตุไร ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกจึงชื่อว่ากายสังขาร เพราะเหตุไร วิตกวิจารจึงชื่อว่าวจีสังขาร เพราะเหตุไร สัญญาและเวทนาจึงชื่อว่าจิตตสังขาร”

“Assāsapassāsā kho, gahapati, kāyikā. Ete dhammā kāyappaṭibaddhā, tasmā assāsapassāsā kāyasaṅkhāro.
kāyapaṭibaddhā → B1 -bandhā- (pts note)
“คหบดี ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกเป็นไปในกาย ธรรมเหล่านี้เกี่ยวเนื่อง ด้วยกาย เพราะฉะนั้น ลมหายใจเข้าและลมหายใจออกจึงชื่อว่ากายสังขาร”
Pubbe kho, gahapati, vitakketvā vicāretvā pacchā vācaṁ bhindati, tasmā vitakkavicārā vacīsaṅkhāro.
vācaṁ → vācam (pts)
“คหบดี บุคคลตรึกตรองก่อนแล้วจึงเปล่งวาจาภายหลัง เพราะฉะนั้น วิตก วิจารจึงชื่อว่าวจีสังขาร
Saññā ca vedanā ca cetasikā. Ete dhammā cittappaṭibaddhā, tasmā saññā ca vedanā ca cittasaṅkhāro”ti.
cittappaṭibaddhā → cittapaṭibaddhā (bjt, th, pts) | cittasaṅkhāroti → cittasaṅkhāro ti (pts)
สัญญาและเวทนาเป็นไปทางจิต ธรรมเหล่านี้เกี่ยวเนื่องด้วยจิต เพราะฉะนั้น สัญญาและเวทนาจึงชื่อว่าจิตตสังขาร”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ → (sya-all)
“ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“kathaṁ pana, bhante, saññāvedayitanirodhasamāpatti hotī”ti?
kathaṁ pana → kathampana (th) | kathaṁ → katham (pts) | hotīti → hotī ti (pts)
“ท่านผู้เจริญ ก็สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติมีได้อย่างไร”

“Na kho, gahapati, saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjantassa bhikkhuno evaṁ hoti:
saññāvedayitanirodhaṁ → saññāvedayita nirodhaṁ (bjt)
“คหบดี ภิกษุผู้กำลังเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติย่อมไม่คิดว่า
‘ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjissan’ti vā ‘ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjāmī’ti vā ‘ahaṁ saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno’ti vā.
vā → vāti (bj: iti bhavitabbanti maññe.) | + → ti (bjt) | ahaṁ → aham (pts) | samāpannoti → samāpanno ti (pts)
‘เราจักเข้า สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ หรือเรากำลังเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ หรือเรา เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแล้ว’
Atha khvassa pubbeva tathā cittaṁ bhāvitaṁ hoti yaṁ taṁ tathattāya upanetī”ti.
khvassa → S1-3 khvāssa (pts note) | yaṁ taṁ → yaṁtaṁ (bjt) | atha khvassa pubbeva → athakhvassa pubbe va (th) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | pubbeva → pubbe va (pts) | cittaṁ → cittam (pts) | yaṁ → yan (pts)
ที่แท้จิตที่นำบุคคลเข้าไปเพื่อความเป็นอย่างนั้น เธอได้อบรมไว้ในกาลก่อนแล้ว”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ → (sya-all) | uttariṁ pañhaṁ → (pts)
จิตตคหบดีกล่าวว่า “ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjantassa pana, bhante, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṁ nirujjhanti, yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro”ti?
paṭhamaṁ → pathamaṁ (pts) | cittasaṅkhāroti → cittasaṅkhāro ti (bjt) | yadi vā → yadivā (pts) | yadi vā cittasaṅkhāroti → yadivā cittasaṅkhāro ti (pts)
“ท่านผู้เจริญ ก็เมื่อภิกษุเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ธรรมเหล่าไหนดับก่อน กายสังขาร วจีสังขาร หรือจิตตสังขาร”

“Saññāvedayitanirodhaṁ samāpajjantassa kho, gahapati, bhikkhuno vacīsaṅkhāro paṭhamaṁ nirujjhati, tato kāyasaṅkhāro, tato cittasaṅkhāro”ti.
vacīsaṅkhāro paṭhamaṁ → vācīsaṅkhāro pathamaṁ (pts) | cittasaṅkhāroti → cittasaṅkhāro ti (pts)
“คหบดี เมื่อภิกษุเข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ วจีสังขารดับก่อน ต่อจาก นั้น กายสังขาร จิตตสังขารจึงดับ”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi yvāyaṁ → āpucchi yoyaṁ (bj) | uttariṁ → (sya-all)
“ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“yvāyaṁ, bhante, mato kālaṅkato, yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno, imesaṁ kiṁ nānākaraṇan”ti?
kālaṅkato yo cāyaṁ → kālakato yocāyaṁ (bj) | kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | Yvāyam → S1-3 yoyaṁ here only (pts note) | cāyaṁ → cāyam (pts)
“ท่านผู้เจริญ คนที่ตายแล้วกับภิกษุผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ทั้งสองนี้ต่างกันอย่างไร”

“Yvāyaṁ, gahapati, mato kālaṅkato tassa kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, āyu parikkhīṇo, usmā vūpasantā, indriyāni viparibhinnāni.
kālaṅkato → kālakato (bj, sya-all, pts) | parikkhīṇo → parikkhīṇaṁ (bj); parikkhīno (pts) | viparibhinnāni → viparibhinnānī (pts) | viparibhinnāni → paribhinnāni (bj: sī.pævi, sī.pavi) | viparibhinnānī → S1-3 pana instead of vipari (pts note) | āyu parikkhīṇo → āyuparikkhīṇo (th) | yvāyaṁ → yvāyam (pts) | paṭippassaddho → paṭipassaddho (pts)
“คหบดี คนที่ตายแล้ว กายสังขารก็ดับระงับไป วจีสังขารก็ดับระงับไป จิตตสังขารของเขาก็ดับระงับไป อายุสิ้นไป ไออุ่นหมดไป อินทรีย์แตกสลายไป
Yo ca khvāyaṁ, gahapati, bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno, tassapi kāyasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, vacīsaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, cittasaṅkhāro niruddho paṭippassaddho, āyu aparikkhīṇo, usmā avūpasantā, indriyāni vippasannāni.
aparikkhīṇo → aparikkhīṇaṁ (bj) | avūpasantā → avupasantā (bj) | āyu aparikkhīṇo → āyuaparikkhīṇo (th) | tassapi → tassa pi (pts) | paṭippassaddho → paṭipassaddho (pts)
แม้ภิกษุผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ กายสังขารก็ดับระงับไป วจีสังขารก็ ดับระงับไป จิตตสังขารก็ดับระงับไป (แต่)อายุไม่สิ้นไป ไออุ่นยังไม่หมด อินทรีย์ ก็ผ่องใส
Yvāyaṁ, gahapati, mato kālaṅkato, yo cāyaṁ bhikkhu saññāvedayitanirodhaṁ samāpanno, idaṁ nesaṁ nānākaraṇan”ti.
kālaṅkato yo cāyaṁ → kālakato yocāyaṁ (bj) | kālaṅkato → kālakato (sya-all, pts) | cāyaṁ → cāyam (pts)
คหบดี คนที่ตายแล้วกับภิกษุผู้เข้าสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ทั้งสองนั้น ต่างกันอย่างนี้”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ pañhaṁ → uttaripañham (pts)
“ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“kathaṁ pana, bhante, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhānaṁ hotī”ti?
vuṭṭhānaṁ → S3 vupaṭṭhānaṁ (pts note) | kathaṁ pana → kathampana (th) | kathaṁ → katham (pts)
“ท่านผู้เจริญ ก็การออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ มีได้อย่างไร”

“Na kho, gahapati, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa bhikkhuno evaṁ hoti:“ภิกษุผู้กำลังออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติย่อมไม่คิดว่า ‘ahaṁ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahissan’ti vā ‘ahaṁ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahāmī’ti vā ‘ahaṁ saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhito’ti vā.
vā atha khvassa pubbeva → vāti athakhvassa pubbe va (sya-all) | saññāvedayitanirodhasamāpattiyā → saññevedayitanirodhasamāpattiyā (pts) | vuṭṭhahāmīti → S1 vuṭṭhagāmīti (pts note) | vuṭṭhitoti → vuṭṭhito (bjt, pts) | + → ti (bjt, pts)
‘เราจักออกจาก สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ หรือเรากำลังออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ หรือ เราออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแล้ว’
Atha khvassa pubbeva tathā cittaṁ bhāvitaṁ hoti, yaṁ taṁ tathattāya upanetī”ti.
khvassa pubbeva → khvāssa pubbe va (pts) | va → S1-3 omit va (pts note) | atha khvassa pubbeva → athakhvassa pubbe va (th) | yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | cittaṁ → cittam (pts)
ที่แท้จิตที่นำบุคคลเข้าไปเพื่อความเป็น อย่างนั้น เธอได้อบรมไว้ในกาลก่อนแล้ว”

“Sādhu, bhante …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
bhante → bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ pañhaṁ → uttaripañham (pts)
จิตตคหบดีกล่าวว่า “ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไป อีกว่า

“saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa pana, bhante, bhikkhuno katame dhammā paṭhamaṁ uppajjanti, yadi vā kāyasaṅkhāro, yadi vā vacīsaṅkhāro, yadi vā cittasaṅkhāro”ti?
saññāvedayitanirodhasamāpattiyā → saññavedayitanirodhasamāpattiyā (pts) | paṭhamaṁ → pathamam (pts) | yadi vā cittasaṅkhāroti → yadivā cittasaṅkhāro (pts)
“ท่านผู้เจริญ ก็เมื่อภิกษุออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ธรรมเหล่าไหน เกิดขึ้นก่อน กายสังขาร วจีสังขาร หรือจิตตสังขาร”

“Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhahantassa, gahapati, bhikkhuno cittasaṅkhāro paṭhamaṁ uppajjati, tato kāyasaṅkhāro, tato vacīsaṅkhāro”ti.
paṭhamaṁ → pathamam (pts) | kho → In S1 only (pts note)
“คหบดี เมื่อภิกษุออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ จิตตสังขารเกิดขึ้นก่อน ต่อจากนั้น กายสังขาร วจีสังขารจึงเกิดขึ้น”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ pañhaṁ → uttaripañham (pts)
“ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṁ pana, bhante, bhikkhuṁ kati phassā phusanti”?
phusanti → phusantīti (bj, pts) | vuṭṭhitaṁ → vuṭṭhitam (pts)
“ท่านผู้เจริญ ผัสสะเท่าไรย่อมถูกต้องภิกษุผู้ออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ”

“Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitaṁ kho, gahapati, bhikkhuṁ tayo phassā phusanti—“คหบดี ผัสสะ ๓ คือ (๑) สุญญผัสสะ (๒) อนิมิตตผัสสะ (๓) อัปปณิหิตผัสสะ suññato phasso, animitto phasso, appaṇihito phasso”ti.
suññato → suñño (sya-all) | phassoti → phasso ti (pts)
ย่อมถูกต้องภิกษุผู้ออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ”

“Sādhu …pe… uttariṁ pañhaṁ apucchi:
sādhu → sādhu bhanteti kho citto gahapati (bj) | apucchi → āpucchi (bj) | uttariṁ pañhaṁ → uttaripañham (pts)
“ดีละ ท่านผู้เจริญ” ฯลฯ แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa pana, bhante, bhikkhuno kiṁninnaṁ cittaṁ hoti, kiṁpoṇaṁ, kiṁpabbhāran”ti?
kiṁpoṇaṁ kiṁpabbhāranti → kiṁ ponaṁ kiṁ pabbhāranti (bj) | kiṁninnaṁ → kiṁ ninnaṁ (bjt, pts) | + → kho (pts) | kiṁpoṇaṁ kiṁpabbhāranti → kim poṇaṁ kim pabbhāranti (pts)
“ท่านผู้เจริญ ภิกษุผู้ออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ จิตน้อมไป โน้มไป โอนไปสู่อะไร”

“Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā vuṭṭhitassa kho, gahapati, bhikkhuno vivekaninnaṁ cittaṁ hoti vivekapoṇaṁ vivekapabbhāran”ti.“คหบดี ภิกษุผู้ออกจากสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติแล้ว จิตย่อมน้อมไป โน้ม ไป โอนไปสู่วิเวก ”

“Sādhu, bhante”ti kho citto gahapati āyasmato kāmabhussa bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā āyasmantaṁ kāmabhuṁ uttariṁ pañhaṁ apucchi:
apucchi → āpucchi (bj) | kāmabhuṁ uttariṁ pañhaṁ → kāmabhum uttaripañham (pts) | bhanteti → bhante ti (pts) | bhāsitaṁ → bhāsitam (pts)
จิตตคหบดีกล่าวว่า “ดีละ ท่านผู้เจริญ” แล้วได้ชื่นชมยินดีภาษิตของท่าน พระกามภู แล้วได้ถามปัญหายิ่งขึ้นไปอีกว่า

“saññāvedayitanirodhasamāpattiyā pana, bhante, kati dhammā bahūpakārā”ti?
bahūpakārāti → bahukārāti (bj) | ti → S1-3 B2 bahukārā (pts note) | bahūpakārāti → bahūpakārā ti (pts)
“ท่านผู้เจริญ ธรรมเหล่าไหนมีอุปการะมากแก่สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ”

“Addhā kho tvaṁ, gahapati, yaṁ paṭhamaṁ pucchitabbaṁ taṁ pucchasi.
taṁ → taṁ pacchā (bj, pts) | yaṁ paṭhamaṁ → yam pathamam (pts) | pacchā → B1 omits pacchā (pts note) | tvaṁ → tvam (pts) | taṁ → tam pacchā (pts)
“คหบดี ปัญหาที่ควรจะถามก่อนท่านถามช้าไป
Api ca tyāhaṁ byākarissāmi.
byākarissāmi → vyākarissāmi (bjt, pts)
แต่เอาเถิด อาตมภาพ จักตอบแก่ท่าน
Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā kho, gahapati, dve dhammā bahūpakārā—
bahūpakārā → B2 S3 bahukāra, S1 bahupakārā (pts note)
ธรรม ๒ ประการ คือ
samatho ca vipassanā cā”ti.
cāti chaṭṭhaṁ → cā ti (pts)
(๑) สมถะ (๒) วิปัสสนา มีอุปการะมาก แก่สัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ”

Chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → ti (pts)
ทุติยกามภูสูตรที่ ๖ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · ไทย