Saṅkhadhamasutta
Saṅkhadhamasutta → saṅkha (pts1ed)๘ สังขธมสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
nāḷandāyaṁ → nālandāyaṁ (bj, pts) | samayaṁ → samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ ปาวาริกัมพวัน เขต เมืองนาฬันทา
Atha kho asibandhakaputto gāmaṇi nigaṇṭhasāvako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinnaṁ kho asibandhakaputtaṁ gāmaṇiṁ bhagavā etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī (sya-all) | upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ → ekam antaṁ (pts) | asibandhakaputtaṁ gāmaṇiṁ → asibandhakaputtam gāmaṇim (pts) | etadavoca → etad avoca (pts)ครั้งนั้น ผู้ใหญ่บ้านชื่ออสิพันธกบุตรผู้เป็นสาวกของนิครนถ์ เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ฯลฯ พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกับผู้ใหญ่บ้าน ชื่ออสิพันธกบุตรดังนี้ว่า
“kathaṁ nu kho, gāmaṇi, nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ dhammaṁ desetī”ti?
nāṭaputto → nātaputto (bj, pts) | kathaṁ nu kho → kathannukho (bjt) | desetīti → desetī ti (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวก อย่างไร”
“Evaṁ kho, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ dhammaṁ deseti:
nāṭaputto → nātaputto (bj) | evaṁ → evam (pts)ผู้ใหญ่บ้านชื่ออสิพันธกบุตรกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกอย่างนี้ว่า
‘yo koci pāṇaṁ atipāteti, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci adinnaṁ ādiyati, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci kāmesu micchā carati, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci musā bhaṇati sabbo, so āpāyiko nerayiko.
atipāteti → atimāpeti (sya-all) | pāṇaṁ atipāteti → pāṇam atimāpeti (pts) | pāṇamatipāteti → matimāpeti (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | adinnaṁ ādiyati → adinnamādiyati (bjt) | micchā carati → micchācarati (th, pts) | adinnaṁ → adinnam (pts)‘ผู้ฆ่าสัตว์ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก ผู้ประพฤติผิดในกามทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก ผู้พูดเท็จทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก
Yaṁbahulaṁ yaṁbahulaṁ viharati, tena tena nīyatī’ti.
nīyyatīti → sīyyātīti (bj: sī.pævi) | ti → S1-3 niyyātīti (pts note) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulaṁ → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ (bjt, th) | nīyatīti → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulaṁ → yam bahulaṁ yam bahulaṁ (pts) | nīyatīti → niyyatī ti (pts)กรรมใด ๆ มีอยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’
Evaṁ kho, bhante, nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṁ dhammaṁ desetī”ti.
nāṭaputto → nātaputto (bj) | desetīti → desetī ti yam bahulaṁ (pts)ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ นิครนถ์ นาฏบุตรย่อมแสดงธรรมแก่พวก สาวกอย่างนี้”
“‘Yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca, gāmaṇi, viharati, tena tena nīyati’, evaṁ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṁ.
nīyati → nīyyatīti (bj, sya-all) | nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulañca (bjt) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ ca (th) | nīyati → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yam bahulaṁ ca (pts) | nīyati evaṁ → niyyatī ti evam (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า ‘กรรมใด ๆ มี อยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’ เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็จักไม่มีใคร ๆ ไปอบาย ตกนรกตามคำของนิครนถ์ นาฏบุตรเลย
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo so puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, katamo bahutaro samayo, yaṁ vā so pāṇamatipāteti, yaṁ vā so pāṇaṁ nātipātetī”ti?
vā → (sya-all) | pāṇamatipāteti → pāṇaṁ atimāpeti (sya-all) | nātipātetīti → nātimāpetīti (sya-all) | pāṇātipātī → kāmesu micchācārī (pts) | vā → Missing in S1-3 (pts note) | pāṇamatipāteti → pāṇaṁ atipāteti (bjt) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | pāṇamatipāteti → pāṇam atimāpeti (pts) | nātipātetīti → nātimāpetī ti (pts)บุรุษผู้ฆ่าสัตว์อาศัยเวลาและมิใช่เวลาของ กลางคืนหรือกลางวัน เวลาที่เขาฆ่าสัตว์หรือเวลาที่เขาไม่ฆ่าสัตว์ เวลาไหนจะมาก กว่ากัน”
“Yo so, bhante, puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, appataro so samayo yaṁ so pāṇamatipāteti, atha kho sveva bahutaro samayo yaṁ so pāṇaṁ nātipātetī”ti.
sveva → so va (bj) | pāṇamatipāteti → pāṇaṁ atimāpeti (sya-all) | samayā → Missing in S1 (pts note) | va → B1 sveva here and further on (pts note) | pāṇamatipāteti → pāṇaṁ atipāteti (bjt) | nātipātetīti → nātimāpetīti (th) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | pāṇamatipāteti → pāṇam atimāpeti (pts) | nātipātetīti → nātimāpetī ti yam bahulaṁ (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุรุษผู้ฆ่าสัตว์อาศัยเวลาและมิใช่เวลาของกลางคืน หรือกลางวัน เวลาที่เขาฆ่าสัตว์น้อยกว่า ที่แท้เวลาที่เขาไม่ฆ่าสัตว์มากกว่า”
“‘Yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca, gāmaṇi, viharati tena tena nīyatī’ti, evaṁ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṁ.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | ti → S1-3 nīyatī ti (pts note) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulañca (bjt) | nīyatīti → nīyyatīti (bjt) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ ca (th) | nīyatīti → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yam bahulaṁ ca (pts) | nīyatīti → niyyatī ti (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า ‘กรรมใด ๆ มี อยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’ เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็จักไม่มีใคร ๆ ไปอบาย ตก นรกตามคำของนิครนถ์ นาฏบุตรเลย
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi,
kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร
yo so puriso adinnādāyī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, katamo bahutaro samayo, yaṁ vā so adinnaṁ ādiyati, yaṁ vā so adinnaṁ nādiyatī”ti.
vā → (sya-all) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | adinnaṁ → adinnam (pts) | nādiyatīti → nādiyatī ti (pts)บุรุษผู้ลักทรัพย์อาศัยเวลาและมิใช่เวลาของ กลางคืนหรือกลางวัน เวลาที่เขาลักทรัพย์หรือเวลาที่เขาไม่ลักทรัพย์ เวลาไหนจะ มากกว่ากัน”
“Yo so, bhante, puriso adinnādāyī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya appataro so samayo, yaṁ so adinnaṁ ādiyati, atha kho sveva bahutaro samayo, yaṁ so adinnaṁ nādiyatī”ti.
sveva → sova (bj) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | adinnaṁ → adinnam (pts) | sveva → so va (pts) | nādiyatīti → nādiyatī ti yam bahulaṁ (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุรุษผู้ลักทรัพย์อาศัยเวลาและมิใช่เวลาของกลางคืน หรือกลางวัน เวลาที่เขาลักทรัพย์น้อยกว่า ที่แท้เวลาที่เขาไม่ลักทรัพย์มากกว่า”
“‘Yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca, gāmaṇi, viharati tena tena nīyatī’ti, evaṁ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṁ.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | ti → S1-3 nīyati ti (pts note) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulañca (bjt) | nīyatīti → nīyyatīti (bjt) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ ca (th) | nīyatīti → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yam bahulaṁ ca (pts) | nīyatīti evaṁ → niyyatī ti evam (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า ‘กรรมใด ๆ มี อยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’ เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็จักไม่มีใคร ๆ ไปอบาย ตกนรกตามคำของนิครนถ์ นาฏบุตรเลย
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, yo so puriso kāmesumicchācārī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, katamo bahutaro samayo, yaṁ vā so kāmesu micchā carati, yaṁ vā so kāmesu micchā na caratī”ti?
upādāya → upadāya (sya-all) | vā → (sya-all) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th, pts) | micchā carati → micchācarati (th) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุรุษผู้ประพฤติผิดในกามอาศัยเวลาและ มิใช่เวลาของกลางคืนหรือกลางวัน เวลาที่เขาประพฤติผิดในกามหรือเวลาที่เขาไม่ ประพฤติผิดในกาม เวลาไหนจะมากกว่ากัน”
“Yo so, bhante, puriso kāmesumicchācārī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, appataro so samayo yaṁ so kāmesu micchā carati, atha kho sveva bahutaro samayo, yaṁ so kāmesu micchā na caratī”ti.
sveva → sova (bj, pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācarī (pts) | kāmesumicchācārī → kāmesu micchācārī (bjt, th) | caratīti → carati (bjt) | micchā carati → micchācarati (th) | samayāsamayaṁ → samayā samayaṁ (pts) | sveva → so va (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุรุษผู้ประพฤติผิดในกามอาศัยเวลาและมิใช่เวลาของ กลางคืนหรือกลางวัน เวลาที่เขาประพฤติผิดในกามน้อยกว่า ที่แท้เวลาที่เขาไม่ ประพฤติผิดในกามมากกว่า”
“‘Yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca, gāmaṇi, viharati tena tena nīyatī’ti, evaṁ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṁ.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj); nātāputtassa (pts) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulañca (bjt) | nīyatīti → nīyyatīti (bjt) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ ca (th) | nīyatīti → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yam bahulaṁ yam bahulañca (pts) | nīyatīti → niyyatī ti (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า ‘กรรมใด ๆ มี อยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’ เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็จักไม่มีใคร ๆ ไปอบาย ตกนรกตามคำของนิครนถ์ นาฏบุตรเลย
Taṁ kiṁ maññasi, gāmaṇi, yo so puriso musāvādī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, katamo bahutaro samayo, yaṁ vā so musā bhaṇati, yaṁ vā so musā na bhaṇatī”ti?
vā → (sya-all); va (pts) | kiṁ maññasi → kimmaññasi (bjt) | kiṁ → kim (pts) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | bhaṇatīti → bhaṇatī ti (pts)ท่านเข้าใจความข้อนั้นว่าอย่างไร บุรุษผู้พูดเท็จอาศัยเวลาและมิใช่เวลาของ กลางคืนหรือกลางวัน เวลาที่เขาพูดเท็จหรือเวลาที่เขาไม่พูดเท็จ เวลาไหนจะมาก กว่ากัน”
“Yo so, bhante, puriso musāvādī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṁ upādāya, appataro so samayo, yaṁ so musā bhaṇati, atha kho sveva bahutaro samayo, yaṁ so musā na bhaṇatī”ti.
sveva → sova (bj, pts) | musāvādī → musāvādi (pts) | samayāsamayaṁ → samayā samayam (pts) | sveva → so va (pts) | bhaṇatīti → bhanatī ti (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ บุรุษผู้พูดเท็จอาศัยเวลาและมิใช่เวลาของกลางคืน หรือกลางวัน เวลาที่เขาพูดเท็จน้อยกว่า ที่แท้เวลาที่เขาไม่พูดเท็จมากกว่า”
“‘Yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca, gāmaṇi, viharati tena tena nīyatī’ti, evaṁ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati, yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṁ.
nāṭaputtassa → nātaputtassa (bj) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulañca (bjt) | nīyatīti → nīyyatīti (bjt) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yaṁ bahulaṁ yaṁ bahulaṁ ca (th) | nīyatīti → niyyatīti (th) | yaṁbahulaṁ yaṁbahulañca → yam bahulaṁ yam bahulañ ca (pts) | nīyatīti → niyyatī ti (pts)“ผู้ใหญ่บ้าน นิครนถ์ นาฏบุตรแสดงธรรมแก่พวกสาวกว่า ‘กรรมใด ๆ มี อยู่มาก กรรมนั้น ๆ ย่อมนำบุคคลไป’ เมื่อเป็นเช่นนั้น ก็จักไม่มีใคร ๆ ไปอบาย ตกนรกตามคำของนิครนถ์ นาฏบุตรเลย
Idha, gāmaṇi, ekacco satthā evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhi:
evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (mr) | evaṁdiṭṭhi → evaṁdiṭṭhī (cck: ka.) | evaṁdiṭṭhi → evaṁ diṭṭhi (bjt)ศาสดาบางคนในโลกนี้มีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci adinnaṁ ādiyati, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci kāmesu micchā carati, sabbo so āpāyiko nerayiko, yo koci musā bhaṇati, sabbo so āpāyiko nerayiko’ti.
pāṇamatipāteti → pāṇamatimāpeti (sya-all); paṇam atimāpeti (pts) | bhaṇati → bhāṇati (pts) | Yo → S3 yoyo (pts note) | micchā carati → micchācarati (th) | adinnaṁ → adinnam (pts) | nerayikoti → nerayiko ti (pts)‘ผู้ฆ่าสัตว์ทั้งหมดต้อง ไปอบาย ตกนรก ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก ผู้ประพฤติผิดในกาม ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก ผู้พูดเท็จทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก
Tasmiṁ kho pana, gāmaṇi, satthari sāvako abhippasanno hoti.สาวกผู้เลื่อมใสอย่างยิ่งในศาสดาองค์นั้น
Tassa evaṁ hoti:
evaṁ → evam (pts)มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
‘mayhaṁ kho satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
evaṁvādī evaṁdiṭṭhi → evaṁ vādī evaṁ diṭṭhi (bjt)‘ศาสดาของเรามี วาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิอย่างนี้ว่า
yo koci pāṇamatipāteti, sabbo so āpāyiko nerayikoti.
pāṇamatipāteti → pāṇamatimāpeti (sya-all); paṇam atimāpeti (pts) | nerayikoti → nerayiko ti (pts)‘ผู้ฆ่าสัตว์ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก’
Atthi kho pana mayā pāṇo atipātito, ahampamhi āpāyiko nerayikoti diṭṭhiṁ paṭilabhati.
ahampamhi → ahampi (bj) | atipātito ahampamhi → atimāpito ahaṁpamhi (sya-all, pts) | atipātito → atimāpito (bj: sī.pævi, sī.pavi, syā) | mayā → Missing in S1-3 (pts note) | ti → S3 omits ti; S1 has nerayito nerayito ti (pts note) | atipātito ahampamhi → atimāpito aham pamhi (pts) | nerayikoti → nerayiko ti (pts)สาวกของ ศาสดานั้นกลับได้ทิฏฐิว่า ‘สัตว์ที่ถูกเราฆ่าก็มีอยู่ แม้เราก็ต้องไปอบาย ตกนรก’
Taṁ, gāmaṇi, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
vācaṁ → vacam (pts) | yathābhataṁ → yathā hataṁ (pts) | appaṭinissajjitvā → nissajitvā (bj: syā) | gāmaṇi → Missing in S1-3 (pts note) | hataṁ → B1-2 bhataṁ always; S1 once; S3 thrice (pts note) | cittaṁ → cittam (pts) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts) | evaṁ → evam (pts)เขาไม่ละคำพูด ไม่ละความคิด ไม่สละทิฏฐินั้น ย่อมตกนรกเหมือนถูกนำมาขังไว้ ฉะนั้น
Mayhaṁ kho satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
evaṁvādī evaṁdiṭṭhi → evaṁ vādī evaṁ diṭṭhi (bjt)สาวกของศาสดานั้นมีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ศาสดาของเรามีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
yo koci adinnaṁ ādiyati, sabbo so āpāyiko nerayikoti.
adinnaṁ → adinnam (pts) | nerayikoti → nerayiko ti (pts)‘ผู้ลักทรัพย์ทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก’
Atthi kho pana mayā adinnaṁ ādinnaṁ ahampamhi āpāyiko nerayikoti diṭṭhiṁ paṭilabhati.
ādinnam → Missing in B2; B1 ādiyi (pts note) | ahampamhi → ahaṁpamhi (th) | adinnaṁ ādinnaṁ ahampamhi → adinnam ādinnam aham pamhi (pts) | nerayikoti → nerayiko ti (pts)สาวกของศาสดานั้นกลับได้ ทิฏฐิว่า ‘ทรัพย์ที่เราเคยลักก็มีอยู่ แม้เราก็ต้องไปอบาย ตกนรก’
Taṁ, gāmaṇi, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
yathābhataṁ → yathā hatam (pts) | vācaṁ → vācam (pts) | cittaṁ → cittam (pts) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts)เขายังไม่ละคำพูด ไม่ละความคิด ไม่สละทิฏฐินั้น ย่อมตกนรกเหมือนถูกนำมาขังไว้ฉะนั้น
Mayhaṁ kho satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—
evaṁvādī evaṁdiṭṭhi → evaṁ vādī evaṁ diṭṭhi (bjt)สาวกของศาสดานั้นมีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ศาสดาของเรามีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
yo koci kāmesu micchā carati, sabbo so āpāyiko nerayiko’ti.
micchā carati → micchācarati (th)‘ผู้ประพฤติผิดในกามทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก’
Atthi kho pana mayā kāmesu micchā ciṇṇaṁ.
micchā ciṇṇaṁ ahampamhi → micchācārā ciṇṇā ahaṁpamhi (sya-all) | micchāciṇṇaṁ → micchācārāviṇṇaṁ (bj: syā) | ciṇṇam → B1 micchācārā ciṇṇā (pts note)สาวกของศาสดา นั้น กลับได้ทิฏฐิว่า ‘การที่เราประพฤติผิดในกามก็มีอยู่
‘Ahampamhi āpāyiko nerayiko’ti diṭṭhiṁ paṭilabhati.
nerayikoti diṭṭhiṁ paṭilabhati → nerayiko ti diṭṭhim patilabhati (pts) | ahampamhi → ahaṁpamhi (th)แม้เราก็ต้องไปอบาย ตกนรก’
Taṁ, gāmaṇi, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
yathābhataṁ → yathā hataṁ (pts) | appaṭinissajjitvā → appaṭinissajitvā (th) | vācaṁ → vācam (pts) | cittaṁ → cittam (pts) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts)เขายังไม่ละคำพูด ไม่ละความคิด ไม่สละทิฏฐินั้น ย่อมตกนรกเหมือน ถูกนำมาขังไว้ฉะนั้น
Mayhaṁ kho satthā evaṁvādī evaṁdiṭṭhi—สาวกของศาสดานั้นมีทิฏฐิอย่างนี้ว่า ‘ศาสดาของเรามีวาทะอย่างนี้ มีทิฏฐิ อย่างนี้ว่า
yo koci musā bhaṇati, sabbo so āpāyiko nerayikoti.‘ผู้พูดเท็จทั้งหมดต้องไปอบาย ตกนรก’
Atthi kho pana mayā musā bhaṇitaṁ.
bhaṇitaṁ → bhaṇitam (pts)สาวกของศาสดานั้นกลับได้ ทิฏฐิว่า ‘คำเท็จที่เราพูดแล้วก็มีอยู่
‘Ahampamhi āpāyiko nerayiko’ti diṭṭhiṁ paṭilabhati.
ahampamhi → ahaṁpamhi (th) | ahampamhi → aham pamhi (pts) | nerayikoti diṭṭhiṁ → nerayiko ti diṭṭhim (pts)แม้เราก็ต้องไปอบาย ตกนรก’
Taṁ, gāmaṇi, vācaṁ appahāya taṁ cittaṁ appahāya taṁ diṭṭhiṁ appaṭinissajjitvā yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
yathābhataṁ → yathā hatam (pts) | taṁ → tam (pts) | vācaṁ → vācam (pts) | cittaṁ → cittam (pts) | diṭṭhiṁ → diṭṭhim (pts)เขายังไม่ละคำพูด ไม่ละความคิด ไม่สละทิฏฐินั้น ย่อมตกนรกเหมือนถูกนำมาขังไว้ฉะนั้น
Idha pana, gāmaṇi, tathāgato loke uppajjati arahaṁ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavā.ตถาคตอุบัติขึ้นมาในโลกนี้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้ด้วยตนเองโดยชอบ เพียบ พร้อมด้วยวิชชาและจรณะ ไปดี รู้แจ้งโลก เป็นสารถีฝึกผู้ที่ควรฝึกได้อย่างยอดเยี่ยม เป็นศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย เป็นพระพุทธเจ้า เป็นพระผู้มีพระภาค
So anekapariyāyena pāṇātipātaṁ garahati vigarahati, ‘pāṇātipātā viramathā’ti cāha.
viramathāti cāha → viramathā ti āha (pts) | pāṇātipātā viramathāti → pāṇātipātāviramathāti (bjt)ตถาคตนั้น ตำหนิติเตียนการฆ่าสัตว์โดยประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และกล่าวว่า ‘ท่านทั้งหลายจงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์’
Adinnādānaṁ garahati vigarahati, ‘adinnādānā viramathā’ti cāha.
viramathāti → viramathā ti (pts)ตำหนิติเตียนการลักทรัพย์โดยประการ ต่าง ๆ เป็นอันมาก และกล่าวว่า ‘ท่านทั้งหลายจงงดเว้นจากการลักทรัพย์’
Kāmesumicchācāraṁ garahati, vigarahati ‘kāmesumicchācārā viramathā’ti cāha.
kāmesumicchācārā viramathāti → kāmesu micchācarā viramathā ti (pts) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th, pts) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th)ตำหนิ ติเตียนการประพฤติผิดในกามโดยประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และกล่าวว่า ‘ท่าน ทั้งหลายจงงดเว้นจากการประพฤติผิดในกาม’
Musāvādaṁ garahati vigarahati ‘musāvādā viramathā’ti cāha.
viramathāti → viramathā ti (pts)ตำหนิติเตียนการพูดเท็จโดยประการ ต่าง ๆ เป็นอันมาก และกล่าวว่า ‘ท่านทั้งหลายจงงดเว้นจากการพูดเท็จ’
Tasmiṁ kho pana, gāmaṇi, satthari sāvako abhippasanno hoti.สาวกผู้เลื่อมใสอย่างยิ่งในศาสดานั้น
So iti paṭisañcikkhati:
paṭisañcikkhati → paṭisaṁcikkhati (bjt)พิจารณาเห็นว่า
‘bhagavā kho anekapariyāyena pāṇātipātaṁ garahati vigarahati, pāṇātipātā viramathāti cāha.‘พระผู้มีพระภาคทรง ตำหนิติเตียนการฆ่าสัตว์โดยประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และตรัสว่า ‘ท่านทั้งหลาย จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์’
Atthi kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā.
atipātito → atimāpito (sya-all)อนึ่ง สัตว์ที่ถูกเราฆ่าก็มีอยู่มากมาย
Yo kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā, taṁ na suṭṭhu, taṁ na sādhu.
atipātito → atimāpito (sya-all)การที่เราฆ่าสัตว์ มากมายนั้นไม่เป็นการดีงามเลย
Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṁ.
Ahañceva → ahañce (?) | Ahañceva → ahañce (cck: ?) | ahañceva → ahaṁ ceva (pts)เราเท่านั้นพึงเป็นผู้เดือดร้อนเพราะการฆ่าสัตว์นั้น เป็นปัจจัย
Na metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ bhavissatī’ti.
pāpaṁ kammaṁ → pāpakaṁ kammaṁ (bj); pāpakammaṁ (sya-all, km, pts1ed, mr) | metaṁ pāpaṁ → me taṁ pāpakaṁ (bj) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ → me taṁ pāpakammaṁ (sya-all) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ → me taṁ pāpakammam akatam (pts) | pāpakaṁ → pāpaṁ (bj: sī) | kammaṁ → pāpakammaṁ (cck: syā. kaṁ. pī. ka.) | pāpakammam → S1-3 pāpaṁ- (pts note)เราไม่ได้ทำบาปกรรมนั้นก็หามิได้
So iti paṭisaṅkhāya tañceva pāṇātipātaṁ pajahati.
tañceva pāṇātipātaṁ → taṁ ceva pāṇātipātām (pts)เธอพิจารณาเห็นอย่างนี้แล้วย่อมละ การฆ่าสัตว์นั้น
Āyatiñca pāṇātipātā paṭivirato hoti.
āyatiñca → āyatiṁ ca (pts)และเว้นขาดจากการฆ่าสัตว์ต่อไป
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṁ hoti.เธอละบาปกรรม
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ก้าวล่วงบาปกรรมนั้นได้ด้วยประการฉะนี้
‘Bhagavā kho anekapariyāyena adinnādānaṁ garahati vigarahati, adinnādānā viramathāti cāha.สาวกนั้นพิจารณาเห็นว่า ‘พระผู้มีพระภาคทรงตำหนิติเตียนการลักทรัพย์โดย ประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และตรัสว่า ‘ท่านทั้งหลายจงงดเว้นจากการลักทรัพย์’
Atthi kho pana mayā adinnaṁ ādinnaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā.
mayā → mayā adinnam (pts) | ādinnaṁ yāvatakaṁ → yāvatakam (pts)ทรัพย์ที่เราลักก็มีอยู่มากมาย
Yaṁ kho pana mayā adinnaṁ ādinnaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā taṁ na suṭṭhu, taṁ na sādhu.
adinnaṁ ādinnaṁ → adinnam ādinnam (pts)การที่เราลักทรัพย์มากมายนั้นไม่เป็นการดีงามเลย
Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṁ, na metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ bhavissatī’ti.
metaṁ pāpaṁ → me taṁ pāpakaṁ (bj) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ → me taṁ pāpakammaṁ (sya-all) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ → me tam pāpakammam akatam (pts) | pāpakammam → S3 pāpakaṁkammaṁ (pts note) | ahañceva → ahaṁ ceva (pts)เราเท่านั้นพึงเป็นผู้เดือดร้อนเพราะการลักทรัพย์นั้นเป็นปัจจัย เราไม่ได้ทำ บาปกรรมนั้นก็หามิได้
So iti paṭisaṅkhāya tañceva adinnādānaṁ pajahati.
iti paṭisaṅkhāya → itipaṭisaṅkhāya (bjt) | adinnādānaṁ → adinnādānam (pts)เธอพิจารณาเห็นอย่างนี้แล้วย่อมละการลักทรัพย์นั้น
Āyatiñca adinnādānā paṭivirato hoti.และ เว้นขาดจากการลักทรัพย์ต่อไป
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṁ hoti.
evametassa → evam etassa (pts)เธอละบาปกรรม
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)ก้าวล่วงบาปกรรมนั้นได้ด้วยประการฉะนี้
‘Bhagavā kho pana anekapariyāyena kāmesumicchācāraṁ garahati vigarahati, kāmesumicchācārā viramathāti cāha.
pana → (bj, sya-all) | pana → Missing in S1-3 (pts note) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāram (pts) | kāmesumicchācārā viramathāti → kāmesu micchācārā viramathā ti (pts)สาวกนั้นพิจารณาเห็นว่า ‘พระผู้มีพระภาคทรงตำหนิติเตียนการประพฤติผิด ในกามโดยประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และตรัสว่า ‘ท่านทั้งหลายจงงดเว้นจาก การประพฤติผิดในกาม’
Atthi kho pana mayā kāmesu micchā ciṇṇaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā.
micchāciṇṇaṁ → B1 micchācārā ciṇṇā as before (pts note)การที่เราประพฤติผิดในกามก็มีอยู่มากมาย
Yaṁ kho pana mayā kāmesu micchā ciṇṇaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā taṁ na suṭṭhu, taṁ na sādhu.
micchā ciṇṇaṁ → micchāciṇṇaṁ (bjt, pts)การที่เรา ประพฤติผิดในกามมากมายนั้นไม่เป็นการดีงามเลย
Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṁ, na metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ bhavissatī’ti.
metaṁ pāpaṁ → me taṁ pāpakaṁ (bj) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ → me taṁ pāpakammaṁ (sya-all) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ → me tam pāpakammam akatam (pts) | ceva → S1-3 ahaṁ eva (pts note) | pāpakammam → S3 pāpakamkammam as before (pts note) | ahañceva → ahañ ceva (pts)เราเท่านั้นพึงเป็นผู้เดือดร้อน เพราะการประพฤติผิดในกามนั้นเป็นปัจจัย เราไม่ได้ทำบาปกรรมนั้นก็หามิได้
So iti paṭisaṅkhāya tañceva kāmesumicchācāraṁ pajahati, āyatiñca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti.
kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th)เธอ พิจารณาเห็นอย่างนี้แล้วย่อมละการประพฤติผิดในกามนั้นและเว้นขาดจากการ ประพฤติผิดในกามต่อไป
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṁ hoti.
evametassa → evam etassa (pts)เขาละบาปกรรม
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti.
hoti → hotīti (sya-all) | evametassa → evam etassa (pts)ก้าวล่วงบาปกรรมนั้นได้ด้วยประการฉะนี้
‘Bhagavā kho pana anekapariyāyena musāvādaṁ garahati vigarahati, musāvādā viramathāti cāha.
pana → (bj) | pana → Missing in S1-3 (pts note) | viramathāti → viramathā ti (pts)สาวกนั้นพิจารณาเห็นว่า ‘พระผู้มีพระภาคทรงตำหนิติเตียนการพูดเท็จโดย ประการต่าง ๆ เป็นอันมาก และตรัสว่า ‘ท่านทั้งหลายจงเว้นขาดจากการพูดเท็จ’
Atthi kho pana mayā musā bhaṇitaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā.
musā bhaṇitaṁ yāvatakaṁ → musābhaṇitam yāvatakam (pts)การที่เราพูดเท็จก็มีอยู่มากมาย
Yaṁ kho pana mayā musā bhaṇitaṁ yāvatakaṁ vā tāvatakaṁ vā taṁ na suṭṭhu, taṁ na sādhu. Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṁ, na metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ bhavissatī’ti.
metaṁ pāpaṁ → me taṁ pāpakaṁ (bj) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ → me taṁ pāpakammaṁ (sya-all) | taṁ → (pts) | vippaṭisārī → vippatisārī (pts) | musā bhaṇitaṁ → musābhaṇitaṁ (pts) | metaṁ pāpaṁ kammaṁ akataṁ bhavissatīti → me tam pāpakammam akatam bhavissatī ti (pts)การที่เราพูดเท็จมากมายนั้นไม่เป็นการดีงามเลย เราเท่านั้นพึงเป็นผู้เดือดร้อนเพราะการพูดเท็จนั้นเป็นปัจจัย เราจักไม่ได้ทำ บาปกรรมนั้นก็หามิได้
So iti paṭisaṅkhāya tañceva musāvādaṁ pajahati, āyatiñca musāvādā paṭivirato hoti.
tañceva musāvādaṁ → taṁ ceva musāvādam (pts) | āyatiñca → āyatiṁ ca (pts)เธอพิจารณาอย่างนี้แล้วย่อมละการพูดเท็จนั้นและเว้นขาด จากการพูดเท็จต่อไป
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṁ hoti. Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti.
evametassa → evam etassa (pts)เขาละบาปกรรม ก้าวล่วงบาปกรรมนั้นได้ด้วยประการฉะนี้
So pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti.
pāṇātipātaṁ → pāṇātipātam (pts)สาวกนั้นละการฆ่าสัตว์ เว้นขาดจากการฆ่าสัตว์
Adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti.ละการลักทรัพย์ เว้นขาด จากการลักทรัพย์
Kāmesumicchācāraṁ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti.
kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāraṁ (bjt, th) | kāmesumicchācārā → kāmesu micchācārā (bjt, th, pts) | kāmesumicchācāraṁ → kāmesu micchācāram (pts)ละการประพฤติผิดในกาม เว้นขาดจากการประพฤติผิดในกาม
Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti.
musāvādaṁ → musāvādam (pts)ละการพูดเท็จ เว้นขาดจากการพูดเท็จ
Pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti.
pisuṇaṁ vācaṁ → pisuṇāvācaṁ (bj) | vācaṁ → vācam (pts)ละการพูดคำส่อเสียด เว้นขาดจากการพูด คำส่อเสียด
Pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti.
vācāya → S1-3 have as before pisuṇā-pharusāvācaṁ pisuṇāpharusāvācā (pts note) | pharusaṁ vācaṁ → pharusaṁvācaṁ (bjt) | vācaṁ → vācam (pts)ละการพูดคำหยาบ เว้นขาดจากการพูดคำหยาบ
Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti.
samphappalāpaṁ → samphappalāpam (pts)ละการพูดเพ้อเจ้อ เว้นขาดจากการพูดเพ้อเจ้อ
Abhijjhaṁ pahāya anabhijjhālu hoti.
anabhijjhālu → anabhijjālu (pts) | abhijjhaṁ → abhijjham (pts)ละความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ไม่เพ่งเล็งอยากได้ของ เขา
Byāpādappadosaṁ pahāya abyāpannacitto hoti.
byāpādappadosaṁ → vyāpāpadadosaṁ (bj); vyāpadapadosam (pts) | byāpādappadosaṁ → byāpādapadosaṁ (th) | abyāpannacitto → avyāpannacitto (pts)ละความประทุษร้ายที่เกิดจากพยาบาท มีจิตไม่พยาบาท
Micchādiṭṭhiṁ pahāya sammādiṭṭhiko hoti.
micchādiṭṭhim → B1-2 diṭṭhī (pts note)ละมิจฉาทิฏฐิ เป็น สัมมาทิฏฐิ
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
paṭissato → patissato (bj, pts) | catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjho (bj); abyāpajjhena (sya-all, pts) | vigatabyāpādo asammūḷho → vigatavyāpādo asammuḷho (pts) | appamāṇena → appamaṇena (pts) | Sa → B2 inserts ce (pts note) | mettāsahagatena → S1-3 mettāyā (pts note) | avyāpajjhena → B1-2 avyāpajjena always (pts note) | uddhamadho tiriyaṁ → uddhamadhotiriyaṁ (bjt) | sa kho → sakho (th) | evaṁ → evam (pts) | disaṁ → disam (pts) | catutthaṁ → catuttham (pts) | uddhamadho tiriyaṁ → uddham adho tiriyam (pts) | sabbāvantaṁ lokaṁ → sabbāvantam lokam (pts)อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจากพยาบาทอย่างนี้ ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีเมตตาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศ ที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่ว ทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยเมตตาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียนอยู่
Seyyathāpi, gāmaṇi, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya;
appakasireneva → appakasireṇeva (pts)
evameva kho, gāmaṇi, evaṁ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā evaṁ bahulīkatāya yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ, na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhati.
evameva → evam eva (pts) | evaṁ → evam (pts) | yaṁ pamāṇakataṁ → yam pamāṇakatam (pts)ผู้ใหญ่บ้าน กรรมที่ทำพอประมาณในเมตตาเจโตวิมุตติที่บุคคลอบรมแล้วอย่างนี้จะไม่เหลืออยู่ในรูปาวจรและอรูปาวจรเลย เปรียบเหมือนคนเป่าสังข์ผู้แข็งแรงพึงให้ได้ยินตลอดทิศทั้ง ๔ ได้โดยไม่ยาก
Sa kho so, gāmaṇi, ariyasāvako evaṁ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato karuṇāsahagatena cetasā …pe…
paṭissato → patissato (bj, pts) | so → B1 seems to have bho (pts note) | cetasā → S1-3 insert --pe--; B2 vipulenamahaggatena || pa || (pts note) | mudita → S1-3 insert sahagatena cetasā (pts note) | vigatabyāpādo → vigatavyāpādo (bjt, pts) | sa kho → sakho (th)ผู้ใหญ่บ้าน อริยสาวกนั้นปราศจากความเพ่งเล็งอยากได้ของเขา ปราศจาก พยาบาทอย่างนี้ ไม่หลง มีสัมปชัญญะ มีสติ มีกรุณาจิต ฯลฯ
muditāsahagatena cetasā …pe….มีมุทิตาจิต ฯลฯ
Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati.
catutthaṁ → catutthiṁ (bj) | abyāpajjena → avyāpajjhena (bj, sya-all) | tathā catutthaṁ → tatha catuttham (pts) | sabbadhi → sabbādhi (pts) | averena abyāpajjena → avyāpajjhena (pts) | upekkhāsahagatena → upekhāsahagatena (bjt) | uddhamadho tiriyaṁ → uddhamadhotiriyaṁ (bjt) | abyāpajjena → abyāpajjhena (th) | uddhamadho → uddham adho (pts) | lokaṁ → lokam (pts)มีอุเบกขาจิตแผ่ไปตลอดทิศที่ ๑ ... ทิศที่ ๒ ... ทิศที่ ๓ ... ทิศที่ ๔ ... ทิศเบื้องบน ทิศเบื้องล่าง ทิศเฉียง แผ่ไปตลอดโลกทั่วทุกหมู่เหล่า ในที่ทุกสถาน ด้วยอุเบกขาจิตอันไพบูลย์ เป็นมหัคคตะ ไม่มีขอบเขต ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน อยู่
Seyyathāpi, gāmaṇi, balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya;
balavā → baḷavā (pts) | appakasireneva → S1-3 -sireṇa (pts note)
evameva kho, gāmaṇi, evaṁ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā evaṁ bahulīkatāya yaṁ pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati, na taṁ tatrāvatiṭṭhatī”ti.
evaṁ bhāvitāya → evam bhavitāya (pts) | evaṁ bahulīkatāya yaṁ → evam bahulikatāya yam (pts) | upekkhāya → upekhāya (bjt) | evameva → evam eva (pts) | tatrāvatiṭṭhatīti → tatrāvatiṭṭhatī ti (pts)ผู้ใหญ่บ้าน กรรมที่ทำพอประมาณในอุเบกขาเจโตวิมุตติที่บุคคลอบรมแล้ว ทำให้มากแล้วอย่างนี้จะไม่เหลืออยู่ในรูปาวจรและอรูปาวจรเลย เปรียบเหมือนคน เป่าสังข์ผู้แข็งแรงพึงให้ได้ยินตลอดทิศทั้ง ๔ ได้โดยไม่ยาก
Evaṁ vutte, asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca:
gāmaṇi → gāmaṇī nigaṇṭhasāvako (sya-all) | gāmaṇi bhagavantaṁ etadavoca → gāmani bhagavantam etad avoca (pts)เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว ผู้ใหญ่บ้านชื่ออสิพันธกบุตร สาวกของ นิครนถ์ได้กราบทูลว่า
“abhikkantaṁ, bhante, abhikkantaṁ, bhante …pe…
abhikkantaṁ → abhikkantam (pts)“ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ
upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatan”ti.
upāsakaṁ maṁ bhagavā dhāretu → (bj, pts) | gatanti aṭṭhamaṁ → gatan ti (pts) | saraṇaṁ gatanti → saraṇaṅgatanti (th)ขอพระผู้มีพระภาคจงทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้ เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”