Ambapālisutta๑ อัมพปาลิสูตร
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati ambapālivane.
ekaṁ samayaṁ → ekam samayam (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ อัมพปาลีวัน เขตกรุงเวสาลี ณ ที่นั้นแล
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi:พระผู้มีพระภาครับสั่งเรียกภิกษุทั้งหลายมาตรัสว่า
“bhikkhavo”ti.“ภิกษุทั้งหลาย”
“Bhadante”ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
bhadanteti → bhadante ti (pts)ภิกษุเหล่านั้นทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว
Bhagavā etadavoca:
etadavoca ekāyanvāyaṁ → etad avoca ekāyano ayam (pts)พระผู้มีพระภาคจึงได้ตรัสเรื่องนี้ว่า
“Ekāyanvāyaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ—cattāro satipaṭṭhānā.
ekāyanvāyaṁ → ekāyano ayaṁ (bj, cck) | sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | atthaṅgamāya → atthagamāya (pts) | ayaṁ → ekāyanavāyaṁ (bj: machasaṁ, syā) | sokapariddavānaṁ → sokaparidevānaṁ (bj: machasaṁ, syā) | ekāyanvāyaṁ → ayam (pts) | yadidaṁ → yad idaṁ (pts)“ภิกษุทั้งหลาย ทางนี้เป็นทางเดียว เพื่อความหมดจดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เพื่อก้าวล่วงโสกะและปริเทวะ เพื่อดับทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม เพื่อ ทำนิพพานให้แจ้ง คือ สติปัฏฐาน ๔ ประการ
Katame cattāro?สติปัฏฐาน ๔ ประการ อะไรบ้าง คือ ภิกษุในธรรมวินัยนี้
Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
kāye → kāyena (sya-all) | kāyānupassī → kāyanupassī (pts) | abhijjhādomanassaṁ → abhijjhādomanassam (pts)๑. พิจารณาเห็นกายในกายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
vedanāsu vedanānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
vedanānupassī → vedānupassī (pts) | satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ → (pts)๒. พิจารณาเห็นเวทนาในเวทนาทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มี สัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
citte cittānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ;
satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ → (pts) | Citte → S1 cittesu. (pts note)๓. พิจารณาเห็นจิตในจิตอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṁ.
vineyya → vinneyya (pts)๔. พิจารณาเห็นธรรมในธรรมทั้งหลายอยู่ มีความเพียร มีสัมปชัญญะ มีสติ กำจัดอภิชฌาและโทมนัสในโลกได้
Ekāyanvāyaṁ, bhikkhave, maggo sattānaṁ visuddhiyā sokaparidevānaṁ samatikkamāya dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya, yadidaṁ—cattāro satipaṭṭhānā”ti.
ekāyanvāyaṁ → ekāyano ayaṁ (bj, cck, pts) | sokaparidevānaṁ → sokapariddavānaṁ (bj) | dukkhadomanassānaṁ atthaṅgamāya → dukkhadomanassānam atthagamāya (pts) | Ekāya → B1 nvāyam. (pts note) | sokaparidevānaṁ → S1-3 -pariddavānaṁ. (pts note) | ekāyanvāyaṁ → ekāya no ayam (pts) | yadidaṁ → yad idam (pts) | satipaṭṭhānāti → satipaṭṭhānā ti (pts)ภิกษุทั้งหลาย ทางนี้เป็นทางเดียวเพื่อความหมดจดแห่งสัตว์ทั้งหลาย เพื่อ ก้าวล่วงโสกะและปริเทวะ เพื่อดับทุกข์และโทมนัส เพื่อบรรลุญายธรรม เพื่อทำ นิพพานให้แจ้ง คือ สติปัฏฐาน ๔ ประการ”
Idamavoca bhagavā.
idamavoca → idam avoca (pts)พระผู้มีพระภาคได้ตรัสภาษิตนี้แล้ว
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
bhāsitaṁ abhinandunti paṭhamaṁ → bhāsitam abhinanduṁ (pts) | abhinanduṁ → B1-2 add ti. (pts note)ภิกษุเหล่านั้นมีใจยินดี ต่างชื่นชมพระ ภาษิตของพระผู้มีพระภาค