Āḷavikāsutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | evaṁ → evam (pts) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
sāvatthiyaṁ → sātthiyaṁ (sya-all) | samayaṁ → samayam (pts) | sāvatthiyaṁ → sā vatthiyaṁ (pts)สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Atha kho āḷavikā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbaṇha-samayaṁ (pts) | pattacīvaramādāya → pattacīvaram ādāya (pts)ครั้นเวลาเช้า อาฬวิกาภิกษุณีครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami vivekatthinī.
vivekatthinī → vivekatthikinī (sya-all, pts) | tenupasaṅkami vivekatthinī → ten-upasaṅkami vivekatthikinī (pts)กลับจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว ต้องการวิเวก(ความสงัด) จึงเข้าไปในป่าอันธวัน
Atha kho māro pāpimā āḷavikāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo yena āḷavikā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āḷavikaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
āḷavikaṁ bhikkhuniṁ → āḷavikam bhikkhuṇim (pts) | chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo → chambhitattam lomahaṁsam uppādetu-kāmo (pts) | cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์จะให้อาฬวิกาภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพอง สยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากวิเวก จึงเข้าไปหาอาฬวิกาภิกษุณีถึงที่อยู่ ได้กล่าวกับอาฬวิกาภิกษุณีด้วยคาถาว่า
“Natthi nissaraṇaṁ loke, kiṁ vivekena kāhasi;ในโลกไม่มีเครื่องสลัดออก(จากทุกข์) ท่านจักทำอะไรด้วยวิเวกเล่า Bhuñjassu kāmaratiyo, māhu pacchānutāpinī”ti.
māhu → So B. only; SS. bahu. See Therī-gāthā, 57. (pts note)ท่านจงเสพความยินดีในกามเถิด อย่าได้มีความเสียใจในภายหลังเลย
Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi:
āḷavikāya → āḷavikāyā (pts) | etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น อาฬวิกาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า
“ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
khvāyaṁ → kho ayaṁ (sya-all) | nukhvāyaṁ → kho ayaṁ (bj: syā) | bhāsatīti → S1-2 abhāsatīti; S2 abhāsitīti. (pts note) | khvāyaṁ → khvāyam (pts)“นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็นมนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่”
Atha kho āḷavikāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)อาฬวิกาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้อีกว่า
“māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo vivekamhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts)“นี่คือมาร ผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากวิเวก จึงกล่าวคาถา”
Atha kho āḷavikā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (sya-all) | gāthāhi → gāthāya (pts) | paccabhāsi → ajjhabhāsi (bj: syā)อาฬวิกาภิกษุณีทราบว่า “นี่คือ มารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมารผู้มีบาปด้วยคาถาว่า
“Atthi nissaraṇaṁ loke, paññāya me suphussitaṁ;
nissaraṇaṁ → nissaraṇam (pts) suphussitaṁ → suphassitaṁ (bj) | suphassitaṁ → suphussitaṁ (bj: machasaṁ, syā, PTS) | suphussitaṁ → suphassitaṁ (cck: sī. pī.) | suphussitaṁ → SS. suphassitaṁ. (pts note)ในโลกนี้มีเครื่องสลัดออก(จากทุกข์) เราสัมผัสดีแล้วด้วยปัญญา Pamattabandhu pāpima, na tvaṁ jānāsi taṁ padaṁ.มารผู้มีบาป ผู้เป็นเผ่าพันธุ์ของผู้ประมาท ท่านไม่รู้จักทางนั้นSattisūlūpamā kāmā, khandhāsaṁ adhikuṭṭanā;
adhikuṭṭanā → adhikuṭṭhanā (sya-all) | khandhāsam → At Therī-gāthā 58, 141 khandhānaṁ. (pts note)กามทั้งหลายเปรียบด้วยหอกและหลาว กองกามทั้งหลายนั้นประหนึ่งผีร้าย Yaṁ tvaṁ kāmaratiṁ brūsi, arati mayha sā ahū”ti.
mayha → mayhaṁ (bj, pts) | mayhaṁ → mayha (bj: machasaṁ, syā, sī.pævi) | ahūti → ahū ti (pts)ท่านกล่าวความยินดีในกามใด ความไม่ยินดีนั้นได้มีแล้วแก่เรา
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ āḷavikā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatthevantaradhāyīti sāvatthi nidānam (pts) | bhikkhunīti → bhikkhunī ti (pts) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti sāvatthi nidānam (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “อาฬวิกาภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหายตัว ไป ณ ที่นั้นเอง