Somāsutta
Sāvatthinidānaṁ.
sāvatthinidānaṁ → sāvatthiyaṁ (bj); sāvatthīnidānaṁ (sya-all)เรื่องเกิดขึ้นที่กรุงสาวัตถี
Atha kho somā bhikkhunī pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya → pattacīvaram ādāya sāvatthim piṇḍaya (pts) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya → patta-cīvaram ādāya sāvatthim piṇḍaya (pts)ครั้นเวลาเช้า โสมาภิกษุณีครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantā yena andhavanaṁ tenupasaṅkami divāvihārāya.
divāvihārāya → divāviharāya (pts) | tenupasaṅkami divāvihārāya → ten-upasaṅkami divāviharāya (pts)กลับจากบิณฑบาต ภายหลังจากฉันภัตตาหารเสร็จแล้ว เข้าไปยังป่าอันธวันเพื่อพักกลางวัน
Andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisīdi.
ajjhogāhetvā → ajjhogahetvā (bj, sya-all, pts) | divāvihāraṁ → divāvihāratthāya (pts) | divāvihāraṁ → divāvihāratthāya (bj: sīmu3, PTS)ถึงป่าอันธวันแล้วจึงนั่งพักกลางวันที่โคนต้นไม้ แห่งหนึ่ง
Atha kho māro pāpimā somāya bhikkhuniyā bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo yena somā bhikkhunī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā somaṁ bhikkhuniṁ gāthāya ajjhabhāsi:
cāvetukāmo → cāvetu-kāmo (pts) | tenupasaṅkami → ten-upasaṅkami (pts) | somaṁ → somam (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปประสงค์จะให้โสมาภิกษุณีเกิดความกลัว ความหวาด สะดุ้ง ความขนพองสยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงเข้าไปหา โสมาภิกษุณีถึงที่นั่งพักแล้ว ได้กล่าวกับโสมาภิกษุณีด้วยคาถาว่า
“Yaṁ taṁ isīhi pattabbaṁ, ṭhānaṁ durabhisambhavaṁ;
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ taṁ → yan-tam (pts) | pattabbaṁ → pattabbam (pts) durabhisambhavaṁ → C. durati-. (pts note) | ṭhānaṁ → ṭhānam (pts)ฐานะใดอันประเสริฐอย่างยิ่ง คือพระอรหัตซึ่งฤาษีทั้งหลายพึงบรรลุ อันบุคคลเหล่าอื่นให้สำเร็จได้ยาก Na taṁ dvaṅgulapaññāya, sakkā pappotumitthiyā”ti.
sakkā → See Therī-gāthā, 60. (pts note) | pappotumitthiyāti → pappotum itthiyā ti (pts)ท่านเป็นหญิงมีปัญญาแค่ ๒ นิ้ว ไม่สามารถจะบรรลุฐานะนั้นได้
Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ลำดับนั้น โสมาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้ว่า
“ko nu khvāyaṁ manusso vā amanusso vā gāthaṁ bhāsatī”ti?
khvāyaṁ → kho ayaṁ (sya-all) | nukhvāyaṁ → nu kho ayaṁ (bj: syā) | khvāyaṁ → khvāyam (pts)“นี่ใครหนอมากล่าวคาถา จะเป็น มนุษย์หรืออมนุษย์กันแน่”
Atha kho somāya bhikkhuniyā etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ทันใดนั้น โสมาภิกษุณีได้มีความคิดดังนี้อีกว่า
“māro kho ayaṁ pāpimā mama bhayaṁ chambhitattaṁ lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo gāthaṁ bhāsatī”ti.
samādhimhā → samādimhā (pts) | lomahaṁsaṁ uppādetukāmo samādhimhā cāvetukāmo → lomahaṁsam uppādetu-kāmo samādimhā cāvetu-kāmo (pts)“นี่คือ มารผู้มีบาป ประสงค์จะให้เราเกิดความกลัว ความหวาดสะดุ้ง ความขนพอง สยองเกล้า และประสงค์จะให้เคลื่อนจากสมาธิ จึงกล่าวคาถา”
Atha kho somā bhikkhunī “māro ayaṁ pāpimā” iti viditvā māraṁ pāpimantaṁ gāthāhi paccabhāsi:
paccabhāsi → ajjhabhāsi (bj, pts) | paccabhāsi itthibhāvo → ajjhabhāsi itthībhāvo (sya-all)ครั้งนั้นแล โสมาภิกษุณีทราบว่า “นี่คือมารผู้มีบาป” จึงได้กล่าวกับมารผู้มีบาป ด้วยคาถาว่า
“Itthibhāvo kiṁ kayirā, cittamhi susamāhite;
itthibhāvo → itthībhāvo (th)เมื่อจิตตั้งมั่นดี Ñāṇamhi vattamānamhi, sammā dhammaṁ vipassato.
vipassato → See Therī-gāthā, 61. (pts note) | sammā dhammaṁ → sammādhammaṁ (pts)เมื่อญาณเป็นไปอยู่ เมื่อเห็นแจ้งธรรมโดยชอบ ความเป็นหญิงจะทำอะไรเราได้Yassa nūna siyā evaṁ, itthāhaṁ purisoti vā;
itthāhaṁ → itthīhaṁ (sya-all) | itthāhaṁ → itthihaṁ (bj: syā) | purisoti → puriso ti (pts)ผู้ใดมีความคิดเห็นแน่นอนอย่างนี้ว่า เราเป็นสตรีหรือว่าเราเป็นบุรุษ Kiñci vā pana aññasmi, taṁ māro vattumarahatī”ti.
aññasmi → aññasmiṁ (bj); asmīti (sya-all, km, pts1ed, pts2ed) | aññasmi taṁ → samīti tam (pts) | aññasmi → asmīti (cck: syā. kaṁ. pī.) | samīti → So C.; SS. asminti; B. aññasmiṁ. (pts note) taṁ → tam (pts) | vattumarahatīti → vattum arahatīti (pts)ผู้ที่ยังมีความเกาะเกี่ยวว่าเรา มีอยู่ มารควรจะกล่าวกับผู้นั้นเถิด
Atha kho māro pāpimā “jānāti maṁ somā bhikkhunī”ti dukkhī dummano tatthevantaradhāyīti.
tatthevantaradhāyīti → tatthevantaradhāyīti sāvatthi nidānam (pts) | tatth-ev-antaradhāyīti → SS. suppress the last paragraph in all the suttas but the last, or give only the first words Atha kho Māro pāpimā-. (pts note) | tatthevantaradhāyīti → tatth-ev-antaradhāyīti sāvatthi nidānam (pts)ลำดับนั้น มารผู้มีบาปเป็นทุกข์เสียใจว่า “โสมาภิกษุณีรู้จักเรา” จึงหายตัวไป ณ ที่นั้นเอง