Brahmadevasutta
Evaṁ me sutaṁ—
evaṁ me → evamme (th) | sutaṁ → sutam (pts)ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี
Tena kho pana samayena aññatarissā brāhmaṇiyā brahmadevo nāma putto bhagavato santike agārasmā anagāriyaṁ pabbajito hoti.
agārasmā → (sya-all) | agārasmā → SS. agārasmā. (pts note)สมัยนั้น บุตรของนางพราหมณีคนหนึ่ง ชื่อพรหมเทพ ออกบวชในสำนักของพระผู้มีพระภาค
Atha kho āyasmā brahmadevo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva—yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti, tadanuttaraṁ—brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi.
kulaputtā → S3 kulaputto. (pts note) | nacirasseva → na cirasseva (bjt, pts) | sammadeva → sammad-eva (pts) | tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ → tadanuttaram brahmacariya-pariyosānaṁ (pts) | sayaṁ → sayam (pts)ครั้งนั้น ท่านพระพรหมเทพหลีกออกไปอยู่คนเดียว ไม่ประมาท มีความเพียร อุทิศกายและใจอยู่ ไม่นานนักก็ทำให้แจ้งซึ่งประโยชน์ยอดเยี่ยมอันเป็นที่สุดแห่ง พรหมจรรย์ ที่เหล่ากุลบุตรออกจากเรือนบวชเป็นบรรพชิตโดยชอบต้องการด้วย ปัญญาอันยิ่งเองเข้าถึงอยู่ในปัจจุบัน
“Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā”ti abbhaññāsi.
vusitaṁ → vūsitaṁ (pts) | nāparaṁ itthattāyāti → nāparam itthattāyā ti (pts)รู้ชัดว่า “ชาติสิ้นแล้ว อยู่จบพรหมจรรย์แล้ว ทำกิจที่ควรทำเสร็จแล้ว ไม่มีกิจอื่นเพื่อความเป็นอย่างนี้อีกต่อไป”
Aññataro ca panāyasmā brahmadevo arahataṁ ahosi.
ahosi → SS. ahosīti. (pts note) | arahataṁ → arahatam (pts)ก็แลท่าน พระพรหมเทพเป็นพระอรหันต์รูปหนึ่งในบรรดาพระอรหันต์ทั้งหลาย
Atha kho āyasmā brahmadevo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṁ piṇḍāya pāvisi.
pubbaṇhasamayaṁ → pubbanhasamayaṁ (bj) | sāvatthiṁ → sāvatthiyaṁ (sya-all) | pattacīvaramādāya sāvatthiṁ → pattacīvaram ādāya sāvatthiyaṁ (pts)ครั้นเวลาเช้า ท่านพระพรหมเทพครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวรเข้าไป บิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี
Sāvatthiyaṁ sapadānaṁ piṇḍāya caramāno yena sakamātu nivesanaṁ tenupasaṅkami.
sakamātu nivesanaṁ → sakamātunivesanaṁ (bjt) | sapadānaṁ → sapadānam (pts) | sakamātu nivesanaṁ tenupasaṅkami → saka-mātunivesanaṁ ten-upasaṅkami (pts)เที่ยวบิณฑบาตในกรุงสาวัตถีตามลำดับตรอกแล้วเข้าไป ยังที่อยู่แห่งมารดาของตน
Tena kho pana samayena āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṁ niccaṁ paggaṇhāti.สมัยนั้น นางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหมเป็นนิตย์
Atha kho brahmuno sahampatissa etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ครั้งนั้น ท้าวสหัมบดีพรหมดำริว่า
“ayaṁ kho āyasmato brahmadevassa mātā brāhmaṇī brahmuno āhutiṁ niccaṁ paggaṇhāti.“นางพราหมณีผู้มารดาของท่านพระพรหมเทพนี้ ถือการบูชาด้วยก้อนข้าวแก่พรหมเป็นนิตย์
Yannūnāhaṁ taṁ upasaṅkamitvā saṁvejeyyan”ti.
tam → S2-3 omit taṁ; S1 yannūnāhaṁ. (pts note) | yannūnāhaṁ → yaṁnūnāhaṁ (my) | yannūnāhaṁ taṁ → yaṁ nūnāhaṁ tam (pts) | saṁvejeyyanti → saṁvejeyyan ti (pts)ทางที่ดีเราพึงเข้าไปหานางแล้วทำให้สลดใจ”
Atha kho brahmā sahampati—seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṁ vā bāhaṁ pasāreyya, pasāritaṁ vā bāhaṁ samiñjeyya; evameva—brahmaloke antarahito āyasmato brahmadevassa mātu nivesane pāturahosi.
samiñjeyya evameva → sammiñjeyya evam evaṁ (pts) | evameva → evamevaṁ (bjt) | mātu nivesane → mātunivesane (bjt) | samiñjitaṁ → sammiñjitaṁ (th, pts) | pāturahosi → pātur ahosi (pts)
Atha kho brahmā sahampati vehāsaṁ ṭhito āyasmato brahmadevassa mātaraṁ brāhmaṇiṁ gāthāya ajjhabhāsi:
gāthāya → gāthāhi (sya-all, pts) | vehāsaṁ ṭhito → vehāsaṇṭhito (th)ลำดับนั้น ท้าวสหัมบดี พรหมยืนอยู่ในอากาศ ได้กล่าวกับนางพราหมณีมารดาของท่านพระพรหมเทพ ด้วยคาถาทั้งหลายว่า
“Dūre ito brāhmaṇi brahmaloko, yassāhutiṁ paggaṇhāsi niccaṁ;
brāhmaṇi → brāhmaṇī (bj) | brahmaloko → S1-2 -loke. (pts note)นางพราหมณี ท่านถือการบูชา ด้วยก้อนข้าว แก่พรหมใดเป็นนิตย์ พรหมโลกของพรหมนั้นอยู่ไกลจากที่นี้ Netādiso brāhmaṇi brahmabhakkho, kiṁ jappasi brahmapathaṁ ajānaṁ.
brāhmaṇi → brāhmaṇī (bj) | n-etādiso → S1-2 paggaṇhātisiniccannodiso (S1 niccantādiso). (pts note) ajānaṁ → ajānantī (bj, pts1ed, mr) | brahmapathaṁ ajānaṁ → brahmapatham ajānantī (pts) | ajānantī → ajānaṁ (bj: machasaṁ, syā) | ajānaṁ → ajānantī (cck: sī. pī. ka.) | ajānantī → B. kī-; S2 (perhaps S3) jappasī; S3 B. ajānanti. (pts note)นางพราหมณี อาหารของพรหมไม่ใช่เช่นนี้ ท่านไม่รู้จักทางของพรหม ทำไมจึงบ่นถึงพรหมEso hi te brāhmaṇi brahmadevo, nirūpadhiko atidevapatto;
brāhmaṇi → brāhmaṇī (bj) nirūpadhiko atidevapatto → nirupadhiko atidevappatto (bj) | nirūpadhiko → nirupadhiko (pts) | nirupadhiko → nirūpadhiko (bj: machasaṁ, syā) | atidevapatto → S2 nirupadhi: S1-3nirupadhiṁ; S1-3 atidevo ca patto; C. attidevaputto. (pts note)นางพราหมณี ก็ท่านพระพรหมเทพของท่านนั้น เป็นผู้ไร้อุปธิ ถึงความเป็นอติเทพ Akiñcano bhikkhu anaññaposī, yo te so piṇḍāya gharaṁ paviṭṭho.
anaññaposī → anaññaposi (sya-all) | anaññaposī yo → anaññaposiyo (pts) | anaññaposī → anaññaposiyo (bj: PTS) | anaññaposiyo → C. -posī yo; S2 posiṁ. (pts note) so → te so (pts1ed); yo te sa (?) | so → te so (cck: sī. pī.); yo te sa (cck: ?) | so → S2-3 to se. (pts note)ไม่มีกิเลสเครื่องกังวล เห็นภัยเนือง ๆ ไม่เลี้ยงดูผู้อื่น ท่านพระพรหมเทพผู้เข้าสู่เรือนของท่านเพื่อบิณฑบาตĀhuneyyo vedagu bhāvitatto, narānaṁ devānañca dakkhiṇeyyo;
vedagu → vedagū (bj, pts) | āhuneyyo vedagu → āhuniyo vedagū (sya-all) | āhuneyyo → āhuniyo (bj: syā) | Āhuneyyo → S3 C. āhuṇeyyo. (pts note) narānaṁ devānañca → narāna devāna ca (sya-all) | devānañca → devāna ca (bj: syā) | devānañca → devānaṁ ca (pts)เป็นผู้สมควรแก่ก้อนข้าวที่บุคคลพึงนำมาบูชา ผู้ถึงฝั่งแห่งเวท อบรมตนแล้ว ควรแก่ทักษิณาของมนุษย์และเทวดาทั้งหลาย Bāhitvā pāpāni anūpalitto, ghāsesanaṁ iriyati sītibhūto.
anūpalitto → anupalitto (pts) | anūpalitto → anūpalitto (bj: machasaṁ, syā) | bāhitvā → SS. bāhetvā. (pts note) | anupalitto → S2 anūpalitto; S1 anūlitto. (pts note) iriyati → irīyati (bj) | irīyati → iriyati (bj: sīmu7)ลอยบาปแล้ว ไม่ถูกตัณหาและทิฏฐิฉาบทา เป็นคนเยือกเย็น กำลังเที่ยวแสวงหาอาหารอยู่Na tassa pacchā na puratthamatthi, santo vidhūmo anigho nirāso;
puratthamatthi → purattham atthi (pts) nirāso → S1-2 nivāso. (pts note)อดีตและอนาคตไม่มีแก่ท่านพระพรหมเทพนั้น ท่านพระพรหมเทพเป็นผู้สงบระงับ ปราศจากควัน Nikkhittadaṇḍo tasathāvaresu, so tyāhutiṁ bhuñjatu aggapiṇḍaṁ.
tyāhutiṁ → S1 sotāhutiṁ, further on sottā-. (pts note)ไม่มีทุกข์ ไม่มีความหวัง วางอาชญาแล้ว ในปุถุชนผู้ยังมีความหวาดหวั่นและในพระขีณาสพผู้มั่นคง ขอท่านพระพรหมเทพนั้นจงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ สำหรับบูชาพรหมของท่านVisenibhūto upasantacitto, nāgova danto carati anejo;
anejo → S1-2 anojo; C. anejjo. (pts note) | nāgova → nāgo va (pts)ท่านพระพรหมเทพซึ่งเป็นผู้ปราศจากเสนามาร มีจิตสงบระงับ ฝึกตนแล้ว เที่ยวไปเหมือนช้างประเสริฐ ไม่หวั่นไหว Bhikkhu susīlo suvimuttacitto, so tyāhutiṁ bhuñjatu aggapiṇḍaṁ.
bhikkhu → bhikkhū (bj) so tyāhutiṁ → sotyāhutiṁ (bjt)เป็นภิกษุมีศีลดี มีจิตพ้นวิเศษแล้ว ขอท่านพระพรหมเทพนั้น จงบริโภคบิณฑบาตอันเลิศ สำหรับบูชาพรหมของท่านTasmiṁ pasannā avikampamānā, patiṭṭhapehi dakkhiṇaṁ dakkhiṇeyye;
patiṭṭhapehi → patiṭṭhapesi (bj) | dakkhiṇeyye → S3 dakkhiṇeyyaṁ. (pts note)ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล Karohi puññaṁ sukhamāyatikaṁ, disvā muniṁ brāhmaṇi oghatiṇṇanti.
sukhamāyatikaṁ → sukham āyatikaṁ (pts) brāhmaṇi → brāhmaṇī (bj) | oghatiṇṇanti → oghatiṇṇaṁ (sya-all) | ti → SS. omit ti. (pts note) | muniṁ → SS. munī. (pts note) | brāhmaṇi → S1-2 brāhmaṇi; B. brahmaṇaṁ. (pts note) | oghatiṇṇanti → oghatiṇṇan ti (pts)นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบ ๆ ไปTasmiṁ pasannā avikampamānā, patiṭṭhapesi dakkhiṇaṁ dakkhiṇeyye;
patiṭṭhapesi → patiṭṭhapehi (sya-all)ท่านจงเป็นผู้เลื่อมใสในท่านพระพรหมเทพนั้น เป็นผู้ไม่หวั่นไหว ตั้งทักษิณาไว้ในท่านผู้เป็นทักขิไณยบุคคล Akāsi puññaṁ sukhamāyatikaṁ, disvā muniṁ brāhmaṇī oghatiṇṇan”ti.
akāsi → B. karoti. (pts note) | sukhamāyatikaṁ → sukham āyatikaṁ (pts) brāhmaṇī → brāhmaṇi (sya-all) | muniṁ → munim (pts) | oghatiṇṇanti → oghatiṇṇan ti (pts)นางพราหมณี ท่านเห็นมุนีผู้ข้ามโอฆะได้แล้ว จงทำบุญอันจะนำความสุขมาให้สืบ ๆ ไป