5 Upasivattheraapadāna
“Himavantassāvidūre, anomo nāma pabbato; Assamo sukato mayhaṁ, paṇṇasālā sumāpitā.
Nadī ca sandatī tattha, supatitthā manoramā; Anūpatitthe jāyanti, padumuppalakā bahū.
Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā; Macchakacchapasañchannā, nadikā sandate tadā.
Macchakacchapasañchannā → macchakacchapasampannā (?)Timirā pupphitā tattha, asokā khuddamālakā; Punnāgā giripunnāgā, sampavanti mamassamaṁ.
Kuṭajā pupphitā tattha, tiṇasūlavanāni ca; Sālā ca saḷalā tattha, campakā pupphitā bahū.
Ajjunā atimuttā ca, mahānāmā ca pupphitā; Asanā madhugandhī ca, pupphitā te mamassame.
Uddālakā pāṭalikā, yūthikā ca piyaṅgukā; Bimbijālakasañchannā, samantā aḍḍhayojanaṁ.
Mātaggārā sattaliyo, pāṭalī sinduvārakā;
Mātaggārā → mātaṅgavā (bj); mātakarā (sya1ed, sya2ed); mātaṅgā vā (pts-vp-pli1) Aṅkolakā bahū tattha, tālakuṭṭhi ca pupphitā;
tālakuṭṭhi → tālakūṭā (bj); tālakuṭā (sya1ed, sya2ed); tālakuṭṭhā (pts-vp-pli1) Seleyyakā bahū tattha, pupphitā mama assame.Etesu pupphajātesu, sobhanti pādapā bahū;
pupphajātesu → pupphamānesu (bj, pts-vp-pli1) Samantā tena gandhena, vāyate mama assamo.Harītakā āmalakā, ambajambuvibhītakā;
ambajambuvibhītakā → ambā jambū vibhīṭakā (bj); ambajambū vibhedakā (sya1ed, sya2ed); ambā jambū vibhītakā (pts-vp-pli1) Kolā bhallātakā billā, phārusakaphalāni ca.Tindukā ca piyālā ca, madhukā kāsumārayo; Labujā panasā tattha, kadalī badarīphalā.
badarīphalā → candarīphalā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); mandariphalā (mr)Ambāṭakā bahū tattha, vallikāraphalāni ca; Bījapūrasapāriyo, phalitā mama assame.
Bījapūrasapāriyo → cirasaṁrasapākā ca (sya1ed, sya2ed); viṭapā ca sapākā ca (pts-vp-pli1); vidaparapadādayo (mr)Āḷakā isimuggā ca, tato modaphalā bahū; Avaṭā pakkabharitā, pilakkhudumbarāni ca.
pakkabharitā → sakkarāritā (mr)Pipphalī marīcā tattha, nigrodhā ca kapitthanā; Udumbarakā bahavo, kaṇḍupaṇṇā ca hariyo.
kaṇḍupaṇṇā ca hariyo → kaṇḍapakkā ca pāriyo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Ete caññe ca bahavo, phalitā assame mama; Puppharukkhāpi bahavo, pupphitā mama assame.
Āluvā ca kaḷambā ca, biḷālī takkalāni ca; Ālakā tālakā ceva, vijjanti assame mama.
Assamassāvidūre me, mahājātassaro ahu; Acchodako sītajalo, supatittho manoramo.
Padumuppalā bahū tattha, puṇḍarīkasamāyutā; Mandālakehi sañchannā, nānāgandhasameritā.
Gabbhaṁ gaṇhanti padumā, aññe pupphanti kesarī; Opupphapattā tiṭṭhanti, padumākaṇṇikā bahū.
Madhu bhisamhā savati, khīraṁ sappi mulāḷibhi; Samantā tena gandhena, nānāgandhasameritā.
Kumudā ambagandhi ca, nayitā dissare bahū; Jātassarassānukūlaṁ, ketakā pupphitā bahū.
Suphullā bandhujīvā ca, setavārī sugandhikā; Kumbhilā susumārā ca, gahakā tattha jāyare.
Uggāhakā ajagarā, tattha jātassare bahū; Pāṭhīnā pāvusā macchā, balajā muñjarohitā.
Macchakacchapasañchannā, atho papaṭakāhi ca;
papaṭakāhi → pampaṭakehi (bj); sapaṭakehi (sya1ed, sya2ed); pappaṭakehi (pts-vp-pli1) Pārevatā ravihaṁsā, kukutthā ca nadīcarā.
kukutthā → kukkutthakā (sya1ed, sya2ed); kutthakā (pts-vp-pli1); kukkutthā (mr)Dindibhā cakkavākā ca, pampakā jīvajīvakā; Kalandakā ukkusā ca, senakā uddharā bahū.
Koṭṭhakā sukapotā ca, tuliyā camarā bahū; Kāreniyo ca tilakā, upajīvanti taṁ saraṁ.
Kāreniyo → kāreṇiyo (bj); kāseniyā (sya1ed, sya2ed); kareriyo (pts-vp-pli1) | tilakā → kilakā (mr)Sīhā byagghā ca dīpī ca, acchakokataracchakā; Vānarā kinnarā ceva, dissanti mama assame.
Tāni gandhāni ghāyanto, bhakkhayanto phalānahaṁ; Gandhodakaṁ pivanto ca, vasāmi mama assame.
Eṇīmigā varāhā ca, pasadā khuddarūpakā; Aggikā jotikā ceva, vasanti mama assame.
Haṁsā koñcā mayūrā ca, sālikāpi ca kokilā; Majjārikā bahū tattha, kosikā poṭṭhasīsakā.
Majjārikā → mañjarikā (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1)Pisācā dānavā ceva, kumbhaṇḍā rakkhasā bahū; Garuḷā pannagā ceva, vasanti mama assame.
Mahānubhāvā isayo, santacittā samāhitā; Kamaṇḍaludharā sabbe, ajinuttaravāsanā; Jaṭābhārabharitāva, vasanti mama assame.
Jaṭābhārabharitāva → te jaṭābhārabharitā (bj, pts-vp-pli1); jaṭābhārabharitā ca (sya1ed, sya2ed)Yugamattañca pekkhantā, nipakā santavuttino; Lābhālābhena santuṭṭhā, vasanti mama assame.
Vākacīraṁ dhunantā te, phoṭentājinacammakaṁ; Sabalehi upatthaddhā, gacchanti ambare tadā.
Na te dakaṁ āharanti, kaṭṭhaṁ vā aggidārukaṁ; Sayañca upasampannā, pāṭihīrassidaṁ phalaṁ.
Lohadoṇiṁ gahetvāna, vanamajjhe vasanti te; Kuñjarāva mahānāgā, asambhītāva kesarī.
Aññe gacchanti goyānaṁ, aññe pubbavidehakaṁ;
pubbavidehakaṁ → pubbavidehanaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr) Aññe ca uttarakuruṁ, sakaṁ balamavassitā.
sakaṁ balamavassitā → sakambalamapassitā (sya1ed, sya2ed, mr); sakaṁ balamapassitā (pts-vp-pli1)Tato piṇḍaṁ āharitvā, paribhuñjanti ekato; Sabbesaṁ pakkamantānaṁ, uggatejāna tādinaṁ.
Ajinacammasaddena, vanaṁ saddāyate tadā; Edisā te mahāvīra, sissā uggatapā mama.
Parivuto ahaṁ tehi, vasāmi mama assame; Tositā sakakammena, vinītāpi samāgatā.
Ārādhayiṁsu maṁ ete, sakakammābhilāsino; Sīlavanto ca nipakā, appamaññāsu kovidā.
Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṁ paṭiggaho; Samayaṁ saṁviditvāna, upagacchi vināyako.
Upagantvāna sambuddho, ātāpī nipako muni; Pattaṁ paggayha sambuddho, bhikkhāya mamupāgami.
Upāgataṁ mahāvīraṁ, jalajuttamanāyakaṁ; Tiṇasantharaṁ paññāpetvā, sālapupphehi okiriṁ.
Tiṇasantharaṁ → tiṇattharaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1); tiṇatthataṁ (mr)Nisādetvāna sambuddhaṁ, haṭṭho saṁviggamānaso;
Nisādetvāna → nisīdetvāna (bj); nisīditvāna (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Khippaṁ pabbatamāruyha, agaḷuṁ aggahiṁ ahaṁ.
agaḷuṁ → agaruṁ (bj); agalum (pts-vp-pli1)Kumbhamattaṁ gahetvāna, panasaṁ devagandhikaṁ; Khandhe āropayitvāna, upagacchiṁ vināyakaṁ.
Phalaṁ buddhassa datvāna, agaḷuṁ anulimpahaṁ; Pasannacitto sumano, buddhaseṭṭhaṁ avandihaṁ.
Padumuttaro lokavidū, āhutīnaṁ paṭiggaho; Isimajjhe nisīditvā, imā gāthā abhāsatha.
‘Yo me phalañca agaḷuṁ, āsanañca adāsi me; Tamahaṁ kittayissāmi, suṇātha mama bhāsato.
Gāme vā yadi vāraññe, pabbhāresu guhāsu vā; Imassa cittamaññāya, nibbattissati bhojanaṁ.
Devaloke manusse vā, upapanno ayaṁ naro; Bhojanehi ca vatthehi, parisaṁ tappayissati.
Upapajjati yaṁ yoniṁ, devattaṁ atha mānusaṁ; Akkhobhabhogo hutvāna, saṁsarissatiyaṁ naro.
Tiṁsakappasahassāni, devaloke ramissati; Sahassakkhattuṁ rājā ca, cakkavattī bhavissati.
Ekasattatikkhattuñca, devarajjaṁ karissati; Padesarajjaṁ vipulaṁ, gaṇanāto asaṅkhiyaṁ.
Kappasatasahassamhi, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; (…) sabbāsave pariññāya,
(…) → hessati satthusāvako) (sya1ed, sya2ed) viharissatināsavo’.Suladdhalābho laddho me, yohaṁ addakkhiṁ nāyakaṁ; Tisso vijjā anuppattā, kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Gāme vā yadi vāraññe, pabbhāresu guhāsu vā; Mama saṅkappamaññāya, bhojanaṁ hoti me sadā.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ, …pe… viharāmi anāsavo.
Itthaṁ sudaṁ āyasmā upasivo thero imā gāthāyo abhāsitthāti.
upasivo → upasīvo (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, csp1ed)