Bāhiyattheraapadāna
“Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako; Mahappabho tilokaggo, nāmena padumuttaro.
Khippābhiññassa bhikkhussa, guṇaṁ kittayato mune; Sutvā udaggacittohaṁ, kāraṁ katvā mahesino.
Datvā sattāhikaṁ dānaṁ, sasissassa mune ahaṁ; Abhivādiya sambuddhaṁ, taṁ ṭhānaṁ patthayiṁ tadā.
Tato maṁ byākari buddho, ‘etaṁ passatha brāhmaṇaṁ; Patitaṁ pādamūle me, cariyaṁ paccavekkhaṇaṁ.
cariyaṁ paccavekkhaṇaṁ → pasannanayanānanaṁ (bj); pinasampannavekkhaṇaṁ (sya1ed, sya2ed); pīṇaṁsaṁ paccavekkhanaṁ (pts-vp-pli1)Hemayaññopacitaṅgaṁ, avadātatanuttacaṁ; Palambabimbatamboṭṭhaṁ, setatiṇhasamaṁ dijaṁ.
Guṇathāmabahutaraṁ, samuggatatanūruhaṁ; Guṇoghāyatanībhūtaṁ, pītisamphullitānanaṁ.
Eso patthayate ṭhānaṁ, khippābhiññassa bhikkhuno; Anāgate mahāvīro, gotamo nāma hessati.
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Bāhiyo nāma nāmena, hessati satthu sāvako’.
Tadā hi tuṭṭho vuṭṭhāya, yāvajīvaṁ mahāmune; Kāraṁ katvā cuto saggaṁ, agaṁ sabhavanaṁ yathā.
Devabhūto manusso vā, sukhito tassa kammuno; Vāhasā saṁsaritvāna, sampattimanubhomahaṁ.
Puna kassapavīrassa, atthamentamhi sāsane;
atthamentamhi → atthaṅgatamhi (sya1ed, sya2ed); atthaṁ entamhi (pts-vp-pli1) Āruyha selasikharaṁ, yuñjitvā jinasāsanaṁ.Visuddhasīlo sappañño, jinasāsanakārako; Tato cutā pañca janā, devalokaṁ agamhase.
Tatohaṁ bāhiyo jāto, bhārukacche puruttame; Tato nāvāya pakkhando, sāgaraṁ appasiddhiyaṁ.
pakkhando → pakkhanto (bj); pakkhanno (sya1ed, sya2ed); pakkanto (pts-vp-pli1) appasiddhiyaṁ → atthasiddhiyaṁ (mr)Tato nāvā abhijjittha, gantvāna katipāhakaṁ; Tadā bhīsanake ghore, patito makarākare.
Tadāhaṁ vāyamitvāna, santaritvā mahodadhiṁ; Suppārapaṭṭanavaraṁ, sampatto mandavedhito.
Suppārapaṭṭanavaraṁ → suppārakaṁ paṭṭanavaraṁ (sya1ed, sya2ed); suppārapaṭṭanam varaṁ (pts-vp-pli1); suppādapaṭṭanavaraṁ (csp1ed) mandavedhito → mandamedhiko (bj); mandavedito (sya1ed, sya2ed); maddaverataṁ (mr)Dārucīraṁ nivāsetvā, gāmaṁ piṇḍāya pāvisiṁ; Tadāha so jano tuṭṭho, ‘arahāyamidhāgato.
Imaṁ annena pānena, vatthena sayanena ca; Bhesajjena ca sakkatvā, hessāma sukhitā mayaṁ’.
Paccayānaṁ tadā lābhī, tehi sakkatapūjito; Arahāhanti saṅkappaṁ, uppādesiṁ ayoniso.
Tato me cittamaññāya, codayī pubbadevatā; ‘Na tvaṁ upāyamaggaññū, kuto tvaṁ arahā bhave’.
Codito tāya saṁviggo, tadāhaṁ paripucchi taṁ; ‘Ke vā ete kuhiṁ loke, arahanto naruttamā’.
‘Sāvatthiyaṁ kosalamandire jino, pahūtapañño varabhūrimedhaso; So sakyaputto arahā anāsavo, deseti dhammaṁ arahattapattiyā’.
Tadassa sutvā vacanaṁ supīṇito, nidhiṁva laddhā kapaṇoti vimhito;
supīṇito → pīṇitvā (mr) Udaggacitto arahattamuttamaṁ, sudassanaṁ daṭṭhumanantagocaraṁ.Tadā tato nikkhamitvāna ‘satthuno, sadā jinaṁ passāmi vimalānanaṁ’;
nikkhamitvāna ‘satthuno → nikkhamituna sattharaṁ (bj) sadā jinaṁ passāmi vimalānanaṁ → parājinaṁ passāmi kamalānanaṁ (mr) Upecca rammaṁ vijitavhayaṁ vanaṁ, dije apucchiṁ ‘kuhiṁ lokanandano’.‘Tato avocuṁ naradevavandito, puraṁ paviṭṭho asanesanāya so; Sasova khippaṁ munidassanussuko, upecca vandāhi tamaggapuggalaṁ’.
Sasova → sace hi (bj); paccehi (sya1ed, sya2ed)Tatohaṁ tuvaṭaṁ gantvā, sāvatthiṁ puramuttamaṁ; Vicarantaṁ tamaddakkhiṁ, piṇḍatthaṁ apihāgidhaṁ.
Pattapāṇiṁ alolakkhaṁ, pācayantaṁ pītākaraṁ;
pācayantaṁ pītākaraṁ → bhājayantaṁ viyāmataṁ (bj); jotayantaṁ idhāmataṁ (sya1ed, sya2ed); bhājayantaṁ idāmataṁ (pts-vp-pli1) Sirīnilayasaṅkāsaṁ, ravidittiharānanaṁ.Taṁ samecca nipaccāhaṁ, idaṁ vacanamabraviṁ; ‘Kupathe vippanaṭṭhassa, saraṇaṁ hohi gotama’.
‘Pāṇasantāraṇatthāya, piṇḍāya vicarāmahaṁ; Na te dhammakathākālo’, iccāha munisattamo.
Tadā punappunaṁ buddhaṁ, āyāciṁ dhammalālaso; Yo me dhammamadesesi, gambhīraṁ suññataṁ padaṁ.
Tassa dhammaṁ suṇitvāna, pāpuṇiṁ āsavakkhayaṁ; Parikkhīṇāyuko santo, aho satthānukampako.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ, …pe… viharāmi anāsavo.
Svāgataṁ vata me āsi, …pe… kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso, …pe… kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Evaṁ thero viyākāsi, bāhiyo dārucīriyo;
thero → vīro (bj, pts-vp-pli1); dhīro (sya1ed, sya2ed) Saṅkārakūṭe patito, bhūtāviṭṭhāya gāviyā.Attano pubbacariyaṁ, kittayitvā mahāmati; Parinibbāyi so thero, sāvatthiyaṁ puruttame.
Nagarā nikkhamanto taṁ, disvāna isisattamo; Dārucīradharaṁ dhīraṁ, bāhiyaṁ bāhitāgamaṁ.
Bhūmiyaṁ patitaṁ dantaṁ, indaketūva pātitaṁ; Gatāyuṁ sukkhakilesaṁ, jinasāsanakārakaṁ.
Gatāyuṁ sukkhakilesaṁ → gatāyusaṁ gataklesaṁ (bj); gatāyusaṁ gataklesañ (pts-vp-pli1); tadāyu saṅkatālesaṁ (mr)Tato āmantayī satthā, sāvake sāsane rate; ‘Gaṇhatha netvā jhāpetha, tanuṁ sabrahmacārino.
netvā → hutvā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1, mr)Thūpaṁ karotha pūjetha, nibbuto so mahāmati; Khippābhiññānamesaggo, sāvako me vacokaro.
Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasañhitā; Ekaṁ gāthāpadaṁ seyyo, yaṁ sutvā upasammati.
Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati; Na tattha sukkā jotanti, ādicco na pakāsati.
Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati; Yadā ca attanā vedi, munimonena brāhmaṇo.
Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā vimuccati’; Iccevaṁ abhaṇī nātho, tilokasaraṇo muni”.
