Khemātherīapadāna
“Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
Tadāhaṁ haṁsavatiyaṁ, jātā seṭṭhikule ahuṁ;
ahuṁ → ahu (sya1ed, sya2ed) Nānāratanapajjote, mahāsukhasamappitā.Upetvā taṁ mahāvīraṁ, assosiṁ dhammadesanaṁ; Tato jātappasādāhaṁ, upemi saraṇaṁ jinaṁ.
Mātaraṁ pitarañcāhaṁ, āyācitvā vināyakaṁ; Nimantayitvā sattāhaṁ, bhojayiṁ sahasāvakaṁ.
Atikkante ca sattāhe, mahāpaññānamuttamaṁ; Bhikkhuniṁ etadaggamhi, ṭhapesi narasārathi.
Taṁ sutvā muditā hutvā, puno tassa mahesino; Kāraṁ katvāna taṁ ṭhānaṁ, paṇipacca paṇīdahiṁ.
Tato mama jino āha, ‘sijjhataṁ paṇidhī tava;
mama jino → maṁ sa jino (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Sasaṅghe me kataṁ kāraṁ, appameyyaphalaṁ tayā.Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamo nāma gottena, satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādā, orasā dhammanimmitā; Etadaggamanuppattā, khemā nāma bhavissati’.
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsūpagā ahaṁ.
Tato cutā yāmamagaṁ, tatohaṁ tusitaṁ gatā; Tato ca nimmānaratiṁ, vasavattipuraṁ tato.
Yattha yatthūpapajjāmi, tassa kammassa vāhasā; Tattha tattheva rājūnaṁ, mahesittamakārayiṁ.
Tato cutā manussatte, rājūnaṁ cakkavattinaṁ; Maṇḍalīnañca rājūnaṁ, mahesittamakārayiṁ.
Sampattiṁ anubhotvāna, devesu manujesu ca; Sabbattha sukhitā hutvā, nekakappesu saṁsariṁ.
Ekanavutito kappe, vipassī lokanāyako;
Ekanavutito → ekanavute ito (bj, sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Uppajji cārudassano, sabbadhammavipassako.
cārudassano → cārunayano (bj, pts-vp-pli1)Tamahaṁ lokanāyakaṁ, upetvā narasārathiṁ; Dhammaṁ bhaṇitaṁ sutvāna, pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Dasavassasahassāni, tassa vīrassa sāsane; Brahmacariyaṁ caritvāna, yuttayogā bahussutā.
Paccayākārakusalā, catusaccavisāradā; Nipuṇā cittakathikā, satthusāsanakārikā.
kārikā → dāyikā (pts-vp-pli1)Tato cutāhaṁ tusitaṁ, upapannā yasassinī; Abhibhomi tahiṁ aññe, brahmacārīphalenahaṁ.
Yattha yatthūpapannāhaṁ, mahābhogā mahaddhanā; Medhāvinī rūpavatī, vinītaparisāpi ca.
rūpavatī → sīlavatī (csp1ed)Bhavāmi tena kammena, yogena jinasāsane; Sabbā sampattiyo mayhaṁ, sulabhā manaso piyā.
Yopi me bhavate bhattā, yattha yattha gatāyapi; Vimāneti na maṁ koci, paṭipattibalena me.
Imamhi bhaddake kappe, brahmabandhu mahāyaso; Nāmena koṇāgamano, uppajji vadataṁ varo.
Tadā hi bārāṇasiyaṁ, susamiddhakulappajā;
Tadā hi → tadāhaṁ (bj) susamiddhakulappajā → susamiddhi … (sya1ed, sya2ed) Dhanañjānī sumedhā ca, ahampi ca tayo janā.Saṅghārāmamadāsimha, dānasahāyikā pure;
dānasahāyikā pure → neke sahassike mune (sya1ed, sya2ed); dānaṁ sahassikaṁ mune (pts-vp-pli1) Saṅghassa ca vihārampi, uddissa kārikā mayaṁ.
Saṅghassa ca vihārampi → sasaṅghassa vihāraṁ hi (sya1ed, sya2ed); sasaṅghassa vihāramhi (pts-vp-pli1)Tato cutā mayaṁ sabbā, tāvatiṁsūpagā ahuṁ; Yasasā aggataṁ pattā, manussesu tatheva ca.
Imasmiṁyeva kappamhi, brahmabandhu mahāyaso; Kassapo nāma gottena, uppajji vadataṁ varo.
Upaṭṭhāko mahesissa, tadā āsi narissaro; Kāsirājā kikī nāma, bārāṇasipuruttame.
Tassāsiṁ jeṭṭhikā dhītā, samaṇī iti vissutā; Dhammaṁ sutvā jinaggassa, pabbajjaṁ samarocayiṁ.
Anujāni na no tāto, agāreva tadā mayaṁ; Vīsavassasahassāni, vicarimha atanditā.
Komāribrahmacariyaṁ, rājakaññā sukhedhitā;
rāja → rājā (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Buddhopaṭṭhānaniratā, muditā satta dhītaro.Samaṇī samaṇaguttā ca, bhikkhunī bhikkhudāyikā; Dhammā ceva sudhammā ca, sattamī saṅghadāyikā.
Ahaṁ uppalavaṇṇā ca, paṭācārā ca kuṇḍalā; Kisāgotamī dhammadinnā, visākhā hoti sattamī.
Kadāci so narādicco, dhammaṁ desesi abbhutaṁ; Mahānidānasuttantaṁ, sutvā taṁ pariyāpuṇiṁ.
Tehi kammehi sukatehi, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṁ dehaṁ, tāvatiṁsamagacchahaṁ.
Pacchime ca bhave dāni, sākalāya puruttame; Rañño maddassa dhītāmhi, manāpā dayitā piyā.
Saha me jātamattamhi, khemaṁ tamhi pure ahu; Tato khemāti nāmaṁ me, guṇato upapajjatha.
Yadāhaṁ yobbanaṁ pattā, rūpalāvaññabhūsitā;
rūpalāvaññabhūsitā → rūpavaṇṇavibhūsitā (sya1ed, sya2ed); rūpavantāvibhūsitā (pts-vp-pli1); rūpavilāsabhūsitā (mr) Tadā adāsi maṁ tāto, bimbisārassa rājino.Tassāhaṁ suppiyā āsiṁ, rūpake lāyane ratā; Rūpānaṁ dosavādīti, na upesiṁ mahādayaṁ.
Bimbisāro tadā rājā, mamānuggahabuddhiyā; Vaṇṇayitvā veḷuvanaṁ, gāyake gāpayī mamaṁ.
Rammaṁ veḷuvanaṁ yena, na diṭṭhaṁ sugatālayaṁ; Na tena nandanaṁ diṭṭhaṁ, iti maññāmase mayaṁ.
Yena veḷuvanaṁ diṭṭhaṁ, naranandananandanaṁ; Sudiṭṭhaṁ nandanaṁ tena, amarindasunandanaṁ.
Vihāya nandanaṁ devā, otaritvā mahītalaṁ;
mahītalaṁ → mahītale (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Rammaṁ veḷuvanaṁ disvā, na tappanti suvimhitā.Rājapuññena nibbattaṁ, buddhapuññena bhūsitaṁ; Ko vattā tassa nissesaṁ, vanassa guṇasañcayaṁ.
Taṁ sutvā vanasamiddhaṁ, mama sotamanoharaṁ; Daṭṭhukāmā tamuyyānaṁ, rañño ārocayiṁ tadā.
Mahatā parivārena, tadā ca so mahīpati;
tadā ca so → tadā maṁ so (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Maṁ pesesi tamuyyānaṁ, dassanāya samussukaṁ.
Maṁ pesesi → sampesesi (sya1ed, sya2ed); sampāpesi (pts-vp-pli1)‘Gaccha passa mahābhoge, vanaṁ nettarasāyanaṁ; Yaṁ sadā bhāti siriyā, sugatābhānurañjitaṁ’.
‘Yadā ca piṇḍāya muni, giribbajapuruttamaṁ; Paviṭṭhohaṁ tadāyeva, vanaṁ daṭṭhumupāgamiṁ’.
Tadā taṁ phullavipinaṁ, nānābhamarakūjitaṁ; Kokilāgītasahitaṁ, mayūragaṇanaccitaṁ.
Appasaddamanākiṇṇaṁ, nānācaṅkamabhūsitaṁ; Kuṭimaṇḍapasaṅkiṇṇaṁ, yogīvaravirājitaṁ.
Vicarantī amaññissaṁ, ‘saphalaṁ nayanaṁ mama’; Tatthāpi taruṇaṁ bhikkhuṁ, yuttaṁ disvā vicintayiṁ.
‘Īdise vipine ramme, ṭhitoyaṁ navayobbane;
vipine → īdise'pi vane (bj); īdise pavane (pts-vp-pli1) Vasantamiva kantena, rūpena ca samanvito.Nisinno rukkhamūlamhi, muṇḍo saṅghāṭipāruto; Jhāyate vatayaṁ bhikkhu, hitvā visayajaṁ ratiṁ.
Nanu nāma gahaṭṭhena, kāmaṁ bhutvā yathāsukhaṁ; Pacchā jiṇṇena dhammoyaṁ, caritabbo subhaddako’.
‘Suññakan’ti viditvāna, ‘gandhagehaṁ jinālayaṁ’; Upetvā jinamaddakkhaṁ, udayantaṁva bhākaraṁ.
Ekakaṁ sukhamāsīnaṁ, bījamānaṁ varitthiyā; Disvānevaṁ vicintesiṁ, ‘nāyaṁ lūkho narāsabho.
Sā kaññā kanakābhāsā, padumānanalocanā; Bimboṭṭhī kundadasanā, manonettarasāyanā.
Hemadolābhasavanā, kalikākārasutthanī;
Hemadolābhasavanā → hemadolā suvadīnā (sya1ed, sya2ed); hemadolā va savanā (pts-vp-pli1) kalikākārasutthanī → kalasākārasutthanī (bj, pts-vp-pli1); kamalākārasutthanī (sya1ed, sya2ed) Vedimajjhāva sussoṇī, rambhoru cārubhūsanā.
Vedimajjhāva sussoṇī → tanumajjhā va sussoṇī (bj); vedimajjhā varasoṇī (sya1ed, sya2ed); vedimajjhā varassoṇī (pts-vp-pli1)Rattaṁsakupasambyānā, nīlamaṭṭhanivāsanā; Atappaneyyarūpena, hāsabhāvasamanvitā’.
hāsabhāvasamanvitā → hāvabhāvasamanvitā (bj); sabbābharaṇamaṇḍitā (sya1ed, sya2ed)Disvā tamevaṁ cintesiṁ, ‘ahoyamabhirūpinī; Na mayānena nettena, diṭṭhapubbā kudācanaṁ’.
Tato jarābhibhūtā sā, vivaṇṇā vikatānanā; Bhinnadantā setasirā, salālā vadanāsuci.
Saṅkhittakaṇṇā setakkhī, lambāsubhapayodharā; Valivitatasabbaṅgī, sirāvitatadehinī.
Nataṅgā daṇḍadutiyā, upphāsulikatā kisā;
upphāsulikatā → uppaṇḍupaṇḍukā (bj); upaṇḍupaṇḍukā (sya1ed, sya2ed); uppāsuḷikatā (pts-vp-pli1) Pavedhamānā patitā, nissasantī muhuṁ muhuṁ.Tato me āsi saṁvego, abbhuto lomahaṁsano; ‘Dhiratthu rūpaṁ asuciṁ, ramante yattha bālisā’.
Tadā mahākāruṇiko, disvā saṁviggamānasaṁ; Udaggacitto sugato, imā gāthā abhāsatha.
‘Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ, passa kheme samussayaṁ; Uggharantaṁ paggharantaṁ, bālānaṁ abhinanditaṁ.
Asubhāya cittaṁ bhāvehi, ekaggaṁ susamāhitaṁ; Sati kāyagatā tyatthu, nibbidā bahulā bhava.
Yathā idaṁ tathā etaṁ, yathā etaṁ tathā idaṁ; Ajjhattañca bahiddhā ca, kāye chandaṁ virājaya.
Animittañca bhāvehi, mānānusayamujjaha; Tato mānābhisamayā, upasantā carissasi.
Ye rāgarattānupatanti sotaṁ, sayaṁ kataṁ makkaṭakova jālaṁ; Etampi chetvāna paribbajanti, anapekkhino kāmasukhaṁ pahāya’.
anapekkhino → na pekkhino (csp1ed)Tato kallitacittaṁ maṁ, ñatvāna narasārathi;
kallitacittaṁ → kallikacittaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Mahānidānaṁ desesi, suttantaṁ vinayāya me.Sutvā suttantaseṭṭhaṁ taṁ, pubbasaññamanussariṁ; Tattha ṭhitāvahaṁ santī, dhammacakkhuṁ visodhayiṁ.
Nipatitvā mahesissa, pādamūlamhi tāvade; Accayaṁ desanatthāya, idaṁ vacanamabraviṁ.
‘Namo te sabbadassāvī, namo te karuṇākara; Namo te tiṇṇasaṁsāra, namo te amataṁdada.
Diṭṭhigahanapakkhandā, kāmarāgavimohitā;
Diṭṭhigahanapakkhandā → … pakkhantā (bj, sya1ed, sya2ed); … pakkhannā (pts-vp-pli1) Tayā sammā upāyena, vinītā vinaye ratā.Adassanena vibhogā, tādisānaṁ mahesinaṁ;
vibhogā → vibbhogā (bj); vihitā (sya1ed, sya2ed) Anubhonti mahādukkhaṁ, sattā saṁsārasāgare.Yadāhaṁ lokasaraṇaṁ, araṇaṁ araṇantaguṁ;
araṇantaguṁ → maraṇantagaṁ (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Nāddasāmi adūraṭṭhaṁ, desayāmi tamaccayaṁ.
desayāmi → desessāmi (sya1ed, sya2ed)Mahāhitaṁ varadadaṁ, ahitoti visaṅkitā; Nopesiṁ rūpaniratā, desayāmi tamaccayaṁ’.
Tadā madhuranigghoso, mahākāruṇiko jino; Avoca tiṭṭha khemeti, siñcanto amatena maṁ.
Tadā paṇamya sirasā, katvā ca naṁ padakkhiṇaṁ; Gantvā disvā narapatiṁ, idaṁ vacanamabraviṁ.
‘Aho sammā upāyo te, cintitoyamarindama; Vanadassanakāmāya, diṭṭho nibbānato muni.
Yadi te ruccate rāja, sāsane tassa tādino; Pabbajissāmi rūpehaṁ, nibbinnā munivāṇinā’.
munivāṇinā → muni bhāṇinā (sya1ed, sya2ed); munibhāṇinā (pts-vp-pli1)
Añjaliṁ paggahetvāna, tadāha sa mahīpati; ‘Anujānāmi te bhadde, pabbajjā tava sijjhatu’.
Pabbajitvā tadā cāhaṁ, addhamāse upaṭṭhite;
addhamāse → sattamāse (sya1ed, sya2ed, pts-vp-pli1) Dīpodayañca bhedañca, disvā saṁviggamānasā.Nibbinnā sabbasaṅkhāre, paccayākārakovidā; Caturoghe atikkamma, arahattamapāpuṇiṁ.
Iddhīsu ca vasī āsiṁ, dibbāya sotadhātuyā; Cetopariyañāṇassa, vasī cāpi bhavāmahaṁ.
Pubbenivāsaṁ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṁ; Sabbāsavā parikkhīṇā, natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu, paṭibhāne tatheva ca; Parisuddhaṁ mama ñāṇaṁ, uppannaṁ buddhasāsane.
Kusalāhaṁ visuddhīsu, kathāvatthuvisāradā; Abhidhammanayaññū ca, vasippattāmhi sāsane.
Tato toraṇavatthusmiṁ, raññā kosalasāminā; Pucchitā nipuṇe pañhe, byākarontī yathātathaṁ.
Tadā sa rājā sugataṁ, upasaṅkamma pucchatha; Tatheva buddho byākāsi, yathā te byākatā mayā.
Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho, etadagge ṭhapesi maṁ; Mahāpaññānamaggāti, bhikkhunīnaṁ naruttamo.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ, …pe… viharāmi anāsavā.
