Kaṇṭakasutta๗๒ กัณฏกสูตร
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ sambahulehi abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ—สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ กูฏาคารศาลา ป่ามหาวัน เขตกรุงเวสาลี พร้อมด้วยพระสาวกผู้เป็นเถระที่มีชื่อเสียงหลายรูป คือ
āyasmatā ca cālena, āyasmatā ca upacālena, āyasmatā ca kukkuṭena, āyasmatā ca kaḷimbhena, āyasmatā ca nikaṭena, āyasmatā ca kaṭissahena;
cālena → pālena (sya-all); cāḷena (pts1ed) | upacālena → upapālena (sya-all) | kukkuṭena → kakkaṭena (bj, sya-all, pts1ed) | kaḷimbhena → katimbhena (bj) | nikaṭena → kaṭena (bj) | kaḷimbhena → kaṭimbena (bj) | kaṭissahena → kaṭissaṅgena (bj) | kukkuṭena → kakkaṭena (pts) | cālena → āyasamatā cālena ca (bj: machasaṁ) | upacālena → uppalena (bj: syā) | kakkaṭena → kukkuṭena (bj: machasaṁ) | kaṭimbena → kaṭimbhena (bj: machasaṁ) | kaṭena → nikaṭena (bj: machasaṁ) | kaṭissaṅgena → kaṭissahena (bj: machasaṁ) | cālena → pālena (cck: syā.) | upacālena → uppālena (cck: syā.) | kukkuṭena → kakkaṭena (cck: sī. syā.) | kaḷimbhena → kavimbhena (cck: sī.) | nikaṭena → kaṭena (cck: sī.) | pālena → ba. cālena (sya-all: yu.) | upapālena → ba. upacālena (sya-all: yu.) | Upacālena → S. Pā- and Upapā- throughout. (pts note) | Kakkaṭena → M. Ph. Kukkuṭo throughout. (pts note) | Kaḷimbhena → T. M7 Kaṭ- throughout; M6 Kalimmena. (pts note) | Nikaṭena → T. M7 Kaṭena. (pts note) | Kaṭissahena → T. Kaṭiṁsasahena; M6 Kaṭiṁsahena. (pts note)ท่าน พระปาละ ท่านพระอุปปาละ ท่านพระกักกฏะ ท่านพระกฬิมภะ ท่านพระนิกฏะ ท่านพระกฏิสสหะ
aññehi ca abhiññātehi abhiññātehi therehi sāvakehi saddhiṁ.และพระสาวกผู้เป็นเถระมีชื่อเสียงเหล่าอื่น
Tena kho pana samayena sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṁ ajjhogāhanti bhagavantaṁ dassanāya.
parapurāya → carapurāya (bj, pts1ed); paramparāya (sya-all); parampurāya (sya-a) | bhadrehi bhadrehi → bhaddehi bhaddehi (bj) | parapurāya → carapurāya (pts) | carapurāya → parapūrāya (bj: machasaṁ); pampurarāya (bj: syā) | parapurāya → paraṁpurāya (cck: syā. aṭṭha.) | carapurāya → M. Ph. parapurāya; M6 capurāya; S. paraṁparāya throughout. (pts note)สมัยนั้นแล เจ้าลิจฉวีผู้มีกิตติศัพท์เลื่องลือจำนวนมากได้พากันจัดขบวน พยุหยาตราทางสถลมารค เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังป่ามหาวัน
Atha kho tesaṁ āyasmantānaṁ etadahosi:
atha kho → athakho (th) | etadahosi → etad ahosi (pts)ครั้งนั้นแล ท่านพระเถระเหล่านั้นได้มีความคิดอย่างนี้ว่า
“ime kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṁ ajjhogāhanti bhagavantaṁ dassanāya.
bhadrehi bhadrehi → bhaddehi bhaddehi (bj) | parapurāya → carapurāya (bj, pts); paramparāya (sya-all) | bhadrehi → T. M6 bhaddehi. (pts note) | carapurāya → T. ne carapurapurāya (sic). (pts note)“เจ้าลิจฉวีผู้มีกิตติศัพท์เลื่องลือ จำนวนมากได้พากันจัดขบวนพยุหยาตราทางสถลมารค เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มี พระภาคยังป่ามหาวัน
Saddakaṇṭakā kho pana jhānā vuttā bhagavatā.
vuttā → T. jjhānapattā; M7 jjhānaputtā. (pts note)ก็พระผู้มีพระภาคตรัสว่าฌานมีเสียงเป็นปฏิปักษ์
Yannūna mayaṁ yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkameyyāma.
Gosiṅgasālavanadāyo → T. -dayo. (pts note) | yannūna → yaṁnūna (my) | gosiṅgasālavanadāyo → gosiṁgasālavanadāyo (th) | yannūna → yan nūna (pts) | tenupasaṅkameyyāma → ten upasaṅkameyyāma (pts)ทางที่ดี เราทั้งหลายควรจะเข้าไปยังโคสิงคสาลวนทายวัน
Tattha mayaṁ appasaddā appākiṇṇā phāsuṁ vihareyyāmā”ti.
phāsuṁ → phāsu (sya-all, mr) | appākiṇṇā → appakiṇṇā (bj) | appākiṇṇā phāsuṁ → appakiṇṇā phāsu (sya-all) | phāsuṁ → phāsu (bj: syā) | phāsuṁ → phāsu (cck: syā. ka.) | appakiṇṇā → M. Ph. appā- throughout. (pts note)เป็นผู้เงียบเสียง ไม่พลุกพล่าน อยู่ผาสุก”
Atha kho te āyasmanto yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkamiṁsu;
āyasmanto → M. inserts la, Ph. pa. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gosiṅgasālavanadāyo → gosiṁgasālavanadāyo (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)ทีนั้น พระเถระเหล่านั้นจึงเข้าไปยังโคสิงคสาลวนทายวัน
tattha te āyasmanto appasaddā appākiṇṇā phāsuṁ viharanti.
appākiṇṇā → appakiṇṇā (bj) | appākiṇṇā phāsuṁ → appakiṇṇā phāsu (sya-all, pts)เป็นผู้เงียบ เสียง ไม่พลุกพล่าน อยู่ผาสุก
Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
bhikkhū → bhikkhu (bj) | atha kho → athakho (th)ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคได้ตรัสถามภิกษุทั้งหลายว่า
“kahaṁ nu kho, bhikkhave, cālo, kahaṁ upacālo, kahaṁ kukkuṭo, kahaṁ kaḷimbho, kahaṁ nikaṭo, kahaṁ kaṭissaho;
kukkuṭo → kakkaṭo (bj, sya-all, pts) | kaḷimbho → kaṭimbo (bj) | nikaṭo → kaṭo (bj) | kaṭissaho kahaṁ nu → kaṭisaṅgo kahannu (bj) | cālo → pālo (sya-all) | upacālo → upapālo (sya-all) | pālo → ba. cālo (sya-all: yu.) | upapālo → ba. upacālo (sya-all: yu.) | Nikaṭo → Ph. Nigaṭo; T. M7 omit kahaṁ Ni- (pts note) | Kaṭissaho → M6 Kali- (pts note) | kahaṁ nu kho → kahannukho (bjt)“ภิกษุทั้งหลาย ปาลภิกษุไปไหน อุปปาลภิกษุไปไหน กักกฏภิกษุ กฬิมภภิกษุ นิกฏภิกษุ ปฏิสสหภิกษุไปไหน
kahaṁ nu kho te, bhikkhave, therā sāvakā gatā”ti?
kahaṁ nu → kahannu (bjt) | gatāti → gatā ti (pts)สาวกผู้เป็นเถระเหล่านั้นไปไหนหนอ”
“Idha, bhante, tesaṁ āyasmantānaṁ etadahosi:
etadahosi → etad ahosi (pts)ภิกษุเหล่านั้นกราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ขอประทานวโรกาส ท่าน พระเถระเหล่านั้นคิดว่า
‘ime kho sambahulā abhiññātā abhiññātā licchavī bhadrehi bhadrehi yānehi parapurāya uccāsaddā mahāsaddā mahāvanaṁ ajjhogāhanti bhagavantaṁ dassanāya saddakaṇṭakā kho pana jhānā vuttā bhagavatā yannūna mayaṁ yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkameyyāma tattha mayaṁ appasaddā appākiṇṇā phāsuṁ vihareyyāmā’ti.
bhadrehi bhadrehi → bhaddehi bhaddehi (bj) | parapurāya → carapurāya (bj, pts); paramparāya (sya-all) | ajjhogāhanti → ajjhogāhantī (bj) | appākiṇṇā → appakiṇṇā (bj) | pana → (sya-all) | appākiṇṇā phāsuṁ → appakiṇṇā phāsu (sya-all) | gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkameyyāma → gosiṅgasālavanadāya ten upasaṅkameyyāma (pts) | appākiṇṇā phāsuṁ vihareyyāmāti → appakiṇṇā phāsu vihareyyāmā ti (pts) | bhadrehi → T. M6 bhaddehi. (pts note) | pana → omitted by M. S. (pts note) | vuttā → T. vattā. (pts note) | upasaṅkameyyāma → T. -yyama. (pts note) | appasaddā → omitted by T. (pts note) | jhānā vuttā → jhānāvuttā (my) | yannūna → yaṁnūna (my) | gosiṅgasālavanadāyo → gosiṁgasālavanadāyo (th) | yannūna → yan nūna (pts)‘เจ้าลิจฉวีผู้มีกิตติศัพท์เลื่องลือจำนวนมากได้พากันจัด ขบวนพยุหยาตราทางสถลมารค เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคยังป่ามหาวัน ก็ พระผู้มีพระภาคตรัสว่าฌานมีเสียงเป็นปฏิปักษ์ ทางที่ดีเราทั้งหลายควรจะเข้าไปยัง โคสิงคสาลวนทายวัน เป็นผู้เงียบเสียง ไม่พลุกพล่าน อยู่ผาสุก’
Atha kho te, bhante, āyasmanto yena gosiṅgasālavanadāyo tenupasaṅkamiṁsu.
te → omitted by S. (pts note) | atha kho → athakho (th) | gosiṅgasālavanadāyo → gosiṁgasālavanadāyo (th) | tenupasaṅkamiṁsu → ten upasaṅkamiṁsu (pts)ทีนั้น พระเถระ เหล่านั้น จึงเข้าไปยังโคสิงคสาลวนทายวัน
Tattha te āyasmanto appasaddā appākiṇṇā phāsuṁ viharantī”ti.
appākiṇṇā → appakiṇṇā (bj) | appākiṇṇā phāsuṁ → appakiṇṇā phāsu (sya-all) | appākiṇṇā phāsuṁ viharantīti → appakiṇṇā phāsu viharantī ti (pts)เป็นผู้เงียบเสียง ไม่พลุกพล่าน อยู่ผาสุก”
“Sādhu sādhu, bhikkhave, yathā te mahāsāvakā sammā byākaramānā byākareyyuṁ, saddakaṇṭakā hi, bhikkhave, jhānā vuttā mayā.
te → M6 bhante; T. M7 bhante 'va. (pts note) | vyākaramānā → M. byākamonā (sic); Ph. byākaraṇaṁ. (pts note) | byākaramānā byākareyyuṁ → vyākaramānā vyākareyyuṁ (pts)พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ภิกษุทั้งหลาย ดีละ ดีละ มหาสาวกเหล่านั้น เมื่อ ตอบให้ชัดเจนพึงตอบดังนั้น เพราะเรากล่าวว่าฌานมีเสียงเป็นปฏิปักษ์
Dasayime, bhikkhave, kaṇṭakā.
dasayime → dasa yime (pts)ปฏิปักขธรรม ๑๐ ประการนี้
Katame dasa?ปฏิปักขธรรม ๑๐ ประการ อะไรบ้าง คือ
Pavivekārāmassa saṅgaṇikārāmatā kaṇṭako, asubhanimittānuyogaṁ anuyuttassa subhanimittānuyogo kaṇṭako, indriyesu guttadvārassa visūkadassanaṁ kaṇṭako, brahmacariyassa mātugāmūpacāro kaṇṭako, paṭhamassa jhānassa saddo kaṇṭako, dutiyassa jhānassa vitakkavicārā kaṇṭakā, tatiyassa jhānassa pīti kaṇṭako, catutthassa jhānassa assāsapassāso kaṇṭako, saññāvedayitanirodhasamāpattiyā saññā ca vedanā ca kaṇṭako rāgo kaṇṭako doso kaṇṭako moho kaṇṭako.
brahmacariyassa → brahmacārissa (bj) | mātugāmūpacāro → mātugāmopavicāro (bj, pts1ed); mātugāmūpavicaro (mr) | saṅgaṇikārāmatā → saṅghanikārāmatā (bj) | brahmacariyassa mātugāmūpacāro → brahmacārissa mātugāmopavicāro (bj) | doso → deso (bj) | mātugāmūpacāro → mātugāmupacāro (sya-all); mātugāmopavicāro (pts) | kaṇṭako → kaṇṭakā (sya-all) | assāsapassāso kaṇṭako saññāvedayitanirodhasamāpattiyā → assāsapassāsā kaṇṭakā saññāvedayitanirodhamāpattiyā (sya-all) | moho kaṇṭako → (sya-all) | brahmacārissa → brahmacariyassa (bj: machasaṁ) | mātugāmopavicāro → mātugāmūpacāro (bj: machasaṁ) | kaṇṭako → kaṇṭakā (bj: machasaṁ) | assāsapassāsā → assāsapassāso (bj: machasaṁ) | mātugāmūpacāro → mātugāmopavicāro (cck: sī.); mātugāmūpavicaro (cck: ka.) | kaṇṭako → kathā. 333 (cck note) | Asubhanimittānuyogaṁ → T. -nimittayogaṁ. (pts note) | subhanimittānuyogo → T. subhayoganimittānuyogā. (pts note) | mātugāmopavicāro → M. Ph. -gāmupavicāro; S. -upacāro. (pts note) | jhānassa → T. continues: vitakkavicarakanthako (sic) catutthassa and so on. (pts note) | Tatiyassa → M6. M7 omit this phrase. (pts note) | kaṇṭako → M. S. -kā. (pts note) | kaṇṭako → M. Ph. S. -kā. (pts note) | Saññāvedayitanirodhasamāpattiyā → T. -nirodhaṁ samā-; S. -nirodham āpattiyā. (pts note) | kaṇṭako → S. -kā. (pts note) | kaṇṭako → omitted by S. (pts note) | asubhanimittānuyogaṁ anuyuttassa → asubhanimittānuyogamanuyuttassa (bjt) | saṅgaṇikārāmatā → saṁgaṇikārāmatā (th)๑. ความเป็นผู้ยินดีในการคลุกคลีด้วยหมู่ เป็นปฏิปักษ์ต่อผู้ยินดีในความสงัด ๒. การเจริญสุภนิมิต เป็นปฏิปักษ์ต่อผู้เจริญอสุภนิมิต ๓. การดูมหรสพที่เป็นข้าศึก เป็นปฏิปักษ์ต่อผู้คุ้มครองทวารในอินทรีย์ ทั้งหลาย ๔. ความใกล้ชิดมาตุคาม เป็นปฏิปักษ์ต่อพรหมจรรย์ ๕. เสียง เป็นปฏิปักษ์ต่อปฐมฌาน ๖. วิตกวิจาร เป็นปฏิปักษ์ต่อทุติยฌาน ๗. ปีติ เป็นปฏิปักษ์ต่อตติยฌาน ๘. ลมอัสสาสะปัสสาสะ เป็นปฏิปักษ์ต่อจตุตถฌาน ๙. สัญญาและเวทนา เป็นปฏิปักษ์ต่อสัญญาเวทยิตนิโรธสมาบัติ ๑๐. ราคะ โทสะ และโมหะ เป็นปฏิปักขธรรม
Akaṇṭakā, bhikkhave, viharatha.ภิกษุทั้งหลาย เธอทั้งหลายจงเป็นผู้ไม่มีปฏิปักษ์อยู่เถิด
Nikkaṇṭakā, bhikkhave, viharatha.
nikkaṇṭakā bhikkhave viharatha akaṇṭakanikkaṇṭakā → akaṇṭakā nikaṇṭakā (sya-all) | nikkaṇṭakā → T. S. omit this phrase. (pts note)(เธอทั้งหลายจงเป็นผู้ หมดปฏิปักขธรรมอยู่เถิด)
Akaṇṭakanikkaṇṭakā, bhikkhave, viharatha.
akaṇṭakanikkaṇṭakā → M. Ph. omit this phrase; M6 has nikkaṇṭakā bho vi- (pts note)เธอทั้งหลาย จงเป็นผู้ไม่มีปฏิปักขธรรม หมดปฏิปักขธรรมอยู่เถิด
Akaṇṭakā, bhikkhave, arahanto;
Akaṇṭakā → T. akaṇṭanikkaṇṭakā; S. akaṇṭakā nikaṇṭakā. (pts note) | arahanto → M. Ph. viharatha. (pts note)พระอรหันต์ทั้งหลายไม่มีปฏิปักขธรรม
nikkaṇṭakā, bhikkhave, arahanto;
nikkaṇṭakā bhikkhave arahanto akaṇṭakanikkaṇṭakā → akaṇṭakā nikaṇṭakā (sya-all) | nikkaṇṭakā → M. Ph. akaṇṭakā; S. omits this phrase. (pts note) | arahanto → M. adds bhikkhave araho; Ph. nikaṇṭakā bho araho (pts note)(พระอรหันต์ทั้งหลายหมด ปฏิปักขธรรม)
akaṇṭakanikkaṇṭakā, bhikkhave, arahanto”ti.
akaṇṭakanikkaṇṭakā → akaṇṭa nikkaṇṭakā (bj) | arahantoti dutiyaṁ → arahanto ti dasa yime (pts) | akaṇṭakanikkaṇṭakā → T. M6. M7. S. -kā ni- (pts note) | ti → omitted by Ph. (pts note)ภิกษุทั้งหลาย พระอรหันต์ทั้งหลาย เป็นผู้ไม่มีปฏิปักขธรรมและ หมดปฏิปักขธรรม
Dutiyaṁ.
yime → T. M7 ime. (pts note) | dutiyaṁ → dasa yime (pts)กัณฏกสูตรที่ ๒ จบ