Find the Truth

In the Pāli Suttas and Vinaya

settings

{{table.suttaCol}} {{table.readCol}} {{table.titleCol}} {{table.wordsCol}} {{table.countCol}} {{table.mrCol}} {{table.linksCol}} {{table.typeCol}} {{table.quoteCol}}
{{table.wordCol}} {{table.textsCol}} {{table.matchesCol}} {{table.linksCol}}

{{results.variantsForLabel}}

Variants 1/2 columns Dictionary Multi-select Compass Help

Note:Translations, dictionaries and commentaries were not made by the Blessed One.Cross-check with Pali in 4 main nikayas.

  • Aṅguttara Nikāya 7.49อังคุตตรนิกาย
  • 5. Mahāyaññavagga

Dutiyasaññāsutta
Dutiyasaññāsutta → vitthanasattasaññāsuttaṁ (bj)
๔๙ ทุติยสัญญาสูตร

“Sattimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā.
sattimā → (pts) | + → sāvatthinidānaṁ (bjt)
ภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้ ที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด
Katamā satta?สัญญา ๗ ประการ อะไรบ้าง คือ Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā.
anattasaññā → M. adds imā kho bh- satta saññā and so on. (pts note) | paṭikūlasaññā → paṭikkūlasaññā (bjt, th, pts)
๑. อสุภสัญญา ๒. มรณสัญญา ๓. อาหาเร ปฏิกูลสัญญา ๔. สัพพโลเก อนภิรตสัญญา ๕. อนิจจสัญญา ๖. อนิจเจ ทุกขสัญญา ๗. ทุกเข อนัตตสัญญา
Imā kho, bhikkhave, satta saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānāti.ภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้แล ที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด

‘Asubhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti.
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘อสุภสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด‘
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึง กล่าวไว้เช่นนั้น
Asubhasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | upekkhā → upekhā (bj: sīmu) | vā → pāṭikulyatāvā (bj: machasaṁ) | bhikkhuno → T. -nā. (pts note) | paṭikuṭati → M8 -kuṭeti; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. M8. S. -vattati; T. -vabbhati, corrected from -vaṭṭati, but the reading is not quite clear; M6 -vaccati; M7 -vaddhati. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. paṭikulyatā; M6 paṭikkulatā. (pts note) | asubhasaññāparicitena → asubhasaññā paricitena (bjt)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอสุภสัญญาอยู่ โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับการร่วมเมถุนธรรม อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati.
nhārudaddulaṁ → nahārudaddulaṁ (bj, pts) | pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati evamevaṁ → sampasārīyati evameva (bj, sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | vā → nahārūdaddulaṁ (bj: machasaṁ) | nahārudaddulaṁ → M. Ph. S. nhāru-; M8 nhārudalaṁ. (pts note) | paṭikuṭati → T. -kūṭati; S. -kujjati; M8 -kukkati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. S. -vattati; omitted by M8. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
ขนไก่หรือเส้นเอ็นที่เขาใส่เข้าไปในไฟ ย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่คลี่ออก ฉันใด
Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | vā → pāṭikulyatāvā (bj: machasaṁ) | pāṭikkūlyatā → T. paṭikūlyatā. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | asubhasaññāparicitena → asubhasaññā paricitena (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)
ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอสุภสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับการร่วมเมถุน ธรรม ฉันนั้นเหมือนกันแล อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่

Sace, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṁ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti;
anusandahati → anusandati (bj, sya1ed, sya2ed, pts1ed); anusaṇṭhāti (si) | anusandahati appaṭikulyatā → anusandati appaṭikūlyatā vā (bj); anusandati appāṭikkūlyatā vā (sya-all, pts) | anusandati → anusaṇṭhāti (bj: sīmu) | anusandahati → anusaṇṭhāti (cck: sī.) | anusandati → M6 anupasandati; M. Ph. -sandahati; T. M7 have patiliyati (sic) patikūṭati pativaṭṭati na sampasārīyati, upekhā vā paṭikkulyatā vā saṇṭhāti, as below, omitting therefore all from -samāpattiyā to cittaṁ in the next phrase. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอสุภสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมไหลไปตามการ ร่วมเมถุนธรรม ความเป็นของไม่ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me asubhasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvanāphalanti → bhāvanābalanti (bj: machasaṁ) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อสุภสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละ(กำลังคือภาวนา) ของเรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัด ในอสุภสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno asubhasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato methunadhammasamāpattiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti;
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | pativaṭṭati → pativattati (bj: machasaṁ) | vā → pāṭikulyatāvā (bj: machasaṁ) | paṭikuṭati → T. -kūṭati; M8 -kulati and -kuttati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. M8. S. -vattati. (pts note) | upekhā → M. Ph. S. upekkhā. (pts note) | asubhasaññāparicitena → asubhasaññā paricitena (bjt)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอสุภสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับการร่วมเมถุนธรรม อุเบกขาหรือความเป็นของ ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me asubhasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
subhāvitā → bhāvitā (bj, sya-all, pts) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvitā → subhāvitā (bj: machasaṁ) | bhāvanāphalanti → bhāvanābalanti (bj: machasaṁ) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อสุภสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษ ทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอสุภสัญญานั้น
‘Asubhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า “‘อสุภสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’'
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๑)

‘Maraṇasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
bhikkhave → M8 continues : bhikkhuno cetasā bahulaṁ and so on, as in the next sentence. (pts note) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘มรณสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด‘ เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Maraṇasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato jīvitanikantiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | pativaṭṭati → pativattati (bj: machasaṁ) | vā → pāṭikulyatāvā (bj: machasaṁ) | paṭikuṭati → T. -kūṭati; M8 -kuṭṭati; S. -kujjati. (pts note)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยมรณสัญญา อยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความติดใจในชีวิต อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati.
nhārudaddulaṁ → nahārudaddulaṁ (bj, pts) | pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati evamevaṁ → sampasārīyati evameva (bj, sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | vā → nahārūdaddulaṁ (bj: machasaṁ) | nahārudaddulaṁ → M. Ph. S. nhāru-; M8 nhārudalaṁ; M6 nahārudaddaṁ. (pts note) | paṭikuṭati → T. -kūṭati; M8 -kuttati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. S. -vattati; omitted by M8. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
ขนไก่หรือเส้นเอ็นที่เขาใส่เข้าไปในไฟ ย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่คลี่ออก ฉันใด
Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato jīvitanikantiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | vā → upekhā (bj: sīmu) | kho → omitted by M. M8. (pts note) | upekhā → M. Ph. S. upekkhā. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. paṭi-; M7 pāṭikullatā; M8 paṭikulatā. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | maraṇasaññāparicitena → maraṇasaññā paricitena (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)
ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วย มรณสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความติดใจ ในชีวิต ฉันนั้นเหมือนกันแล อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Sace, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato jīvitanikantiyā cittaṁ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti;
anusandahati appaṭikulyatā → anusandati appaṭikūlyatā vā (bj); anusandati appāṭikkūlyatā vā (sya-all, pts) | anusandati → anusaṇṭhāti (bj: sīmu) | anusandati → M. Ph. -sandahati. (pts note) | appāṭikkūlyatā → M. Ph. appaṭi-; M6 appaṭikkulatā; M8 appaṭikulyatā; M7 appaṭikūlyatā. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note) | maraṇasaññāparicitena → maraṇasaññā paricitena (bjt)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยมรณสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมไหลไปตามความ ติดใจในชีวิต ความเป็นของไม่ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me maraṇasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvanāphalanti → bhāvanā balanti (bj: machasaṁ) | me → omitted by M8. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘มรณสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของ เรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในมรณสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno maraṇasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato jīvitanikantiyā cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti;
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | vā → upekhāvā (bj: sīmu) | jīvitanikantiyā → T. -nikkantiyā. (pts note) | paṭikuṭati → T. M7 -kūtati; M8 -kuṭṭati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. M8. S. -vattati. (pts note) | upekhā → M. Ph. M8. S. upekkhā. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. paṭikkullyatā; M6 paṭikkulatā; M8 paṭikulyatā. (pts note) | maraṇasaññāparicitena → maraṇasaññā paricitena (bjt)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยมรณสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความติดใจในชีวิต อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อม ตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me maraṇasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
subhāvitā → bhāvitā (bj, sya-all, pts) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. Ph. M8. M7 -no. (pts note) | bhāvanāphalan → M. Ph. -balan. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘มรณสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและ เบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ ชัดในมรณสัญญานั้น
‘Maraṇasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ‘'มรณสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด'’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๒)

‘Āhāre paṭikūlasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ, kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
mahānisaṁsā → mahānasaṁsā (sya-all) | paṭikkūlasaññā → M. Ph. M8 paṭikula- throughout. (pts note) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts) | kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘อาหาเร ปฏิกูลสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด‘ เพราะอาศัย เหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Āhāre paṭikūlasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato rasataṇhāya cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati → paṭilīyati (pts) | vā → upekhāvā (bj: sīmu) | pāṭikkūlyatā → M7 pātikūlyatā; M8 patikulyatā; M6 paṭikkulatā. (pts note) | paṭikūlasaññāparicitena → paṭikkūlasaññā paricitena (bjt) | paṭikūlasaññāparicitena → paṭikkūlasaññāparicitena (th, pts) | patilīyati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati na sampasārīyati (th) | upekkhā → upekhā (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอาหาเร ปฏิกูลสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับตัณหาในรส อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati.
nhārudaddulaṁ → nahārudaddulaṁ (bj, pts) | pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati evamevaṁ → sampasārīyati evameva (bj, sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | vā → nhāruda laṁ vā (bj: machasaṁ) | paṭikuṭati → T. M7 -kūtati; M8 -kuṭṭati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. M8. S. -vattati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
ขนไก่หรือเส้นเอ็นที่เขาใส่เข้าไปในไฟ ย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่คลี่ออก ฉันใด
Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato rasataṇhāya cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati → paṭilīyati (pts) | rasataṇhāya → T. taṇhāya alone. (pts note) | pe → M. M8 la; Ph. pa; S. gives it in full. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. paṭi-; M6 paṭikulatā; M7 pāṭikullatā. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | paṭikūlasaññāparicitena → paṭikkūlasaññāparicitena (bjt, th, pts) | patilīyati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati na sampasārīyati (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | upekkhā → upekhā (pts)
ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอาหาเร ปฏิกูลสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับตัณหาในรส ฉันนั้นเหมือนกันแล อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Sace, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato rasataṇhāya cittaṁ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti;
anusandahati appaṭikulyatā → anusandati appaṭikkūlyatā vā (bj); anusandati appāṭikkūlyatā vā (sya-all, pts) | anusandati → M. Ph. -sandahati throughout. (pts note) | appāṭikkūlyatā → M. Ph. appaṭi-; M8. T. M7 appaṭikulyatā, M6 appaṭikulatā. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. M8. (pts note) | paṭikūlasaññāparicitena → paṭikkūlasaññāparicitena (bjt, th, pts)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอาหาเร ปฏิกูลสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมไหลไป ตามตัณหาในรส ความเป็นของไม่ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me āhāre paṭikūlasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhikkhunā → bhikkhuno (bj) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. Ph. -no. (pts note) | bhāvanāphalan → M. Ph. M8 -balan. (pts note) | paṭikūlasaññā → paṭikkūlasaññā (bjt, th, pts) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อาหาเร ปฏิกูลสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของเรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอาหาเร ปฏิกูลสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno āhāre paṭikūlasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato rasataṇhāya cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti;
pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati → paṭilīyati (sya-all, pts) | pe → M. la; Ph. M8 pa. (pts note) | upekhā → M. Ph. M8. S. upekkhā. (pts note) | pāṭikkūlyatā → M8. T. paṭikulyatā; M6 paṭikkulatā. (pts note) | paṭikūlasaññāparicitena → paṭikkūlasaññāparicitena (bjt, th, pts)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอาหาเร ปฏิกูลสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อม หดกลับ งอกลับ ฯลฯ ตัณหาในรส อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me āhāre paṭikūlasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
subhāvitā → bhāvitā (bj, sya-all, pts) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvitā → subhāvitā (bj: machasaṁ) | bhikkhunā → M. Ph. M8. M7 -no. (pts note) | paṭikūlasaññā → paṭikkūlasaññā (bjt, th, pts) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อาหาเร ปฏิกูลสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้น และเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็น ผู้รู้ชัดในอาหาเร ปฏิกูลสัญญานั้น
‘Āhāre paṭikūlasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
paṭikūlasaññā → paṭikkūlasaññā (bjt, th, pts) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ' ‘อาหาเร ปฏิกูลสัญญาที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด'’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๓)

‘Sabbaloke anabhiratasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
anabhiratasaññā → Ph. -rati- throughout. (pts note) | etaṁ → M. continues: la || paṭiliyati, as in the second place where this passage occurs (in 10 of the text). (pts note) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า '‘สัพพโลเก อนภิรตสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด'’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุ อะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Sabbaloke anabhiratasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato lokacitresu cittaṁ patilīyati …pe…
lokacitresu → lokacittesu (bj, sya-all, pts) | paṭilīyati → Ph. pa || pāṭi- (pts note) | paṭivaṭṭati → M6. M7 -vaddhati; S. -vattati. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. paṭi-; M6 paṭikkulatā; M7 paṭikūlyatā. (pts note) | anabhiratasaññāparicitena → anabhiratasaññā paricitena (bjt) | pe → spelled out in full (bjt, th, pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยสัพพโลเก อนภิรตสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความ วิจิตรของโลก อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
seyyathāpi bhikkhave …pe… patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati.
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati evamevaṁ → sampasārīyati evameva (bj, sya-all) | paṭivaṭṭati → M7 -vaddhati; M. S. -vattati. (pts note) | + → kukkuṭapattaṁ vā nahāru daddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ (bjt)
ขนไก่หรือเส้นเอ็นที่เขา ใส่เข้าไปในไฟ ย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่คลี่ออก ฉันใด
Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lokacitresu cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
lokacitresu → lokacittesu (bj, sya-all, pts) | pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | lokacittesu → loke citresu (bj: machasaṁ) | upekkhā → upekhā (bj: sīmu) | paṭilīyati → M. anusandahati; Ph. continues : pa || up- (pts note) | paṭikuṭati → T. M7 -kūṭati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M6 -vaddhati; M. S. -vattati; omitted by M7. (pts note) | upekhā → M. Ph. S. upekkhā. (pts note) | pāṭikkūlyatā → T. M7 henceforth mostly paṭi-; M6 paṭikkulatā throughout. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | anabhiratasaññāparicitena → anabhiratasaññā paricitena (bjt) | evamevaṁ → evam eva (pts)
ภิกษุมีใจที่อบรม แล้วด้วยสัพพโลเก อนภิตรสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความวิจิตรของโลก ฉันนั้นเหมือนกันแล อุเบกขาหรือความเป็นของ ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Sace, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lokacitresu cittaṁ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti;
sace → sace pana (bj) | lokacitresu → lokacittesu (bj, sya-all, pts) | anusandahati appaṭikulyatā → anusandati appaṭikkūlyatā vā (bj); anusandati appāṭikkūlyatā vā (sya-all, pts) | lokacittesu → loke citresu (bj: machasaṁ) | appaṭikkūlyatā → appaṭikulyatā (bj: machasaṁ) | Sace → T. M6. M7 add pana. (pts note) | appāṭikkūlyatā → T. M7 appaṭi-; M6 appaṭikkulatā. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note) | anabhiratasaññāparicitena → anabhiratasaññā paricitena (bjt)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยสัพพโลเก อนภิรตสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมไหล ไปตามความวิจิตรของโลก ความเป็นของไม่ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me sabbaloke anabhiratasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. -no. (pts note) | natthi → M. atthi. (pts note) | appattaṁ → M. pattaṁ. *) in M8 two leaves are missing. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘สัพพโลเก อนภิรตสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลาย จึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของเรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดใน สัพพโลเก อนภิรตสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno sabbaloke anabhiratasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lokacitresu cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti;
lokacitresu → lokacittesu (bj, sya-all, pts) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | lokacittesu → loke citresu (bj: machasaṁ) | upekkhā → upekhā (bj: sīmu) | lokacittesu → M. -citresu; M6. M7 loke cittesu. (pts note) | paṭilīyati → M. continues: upekkhā and so on; Ph. pa || upekkhā. (pts note) | anabhiratasaññāparicitena → anabhiratasaññā paricitena (bjt) | + → patikuṭati pativaṭṭati na sampasārīyati (bjt) | patilīyati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati na sampasārīyati (th) | patilīyati upekkhā → paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati na sampasārīyati upekhā (pts)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยสัพพโลเก อนภิรตสัญญาอยู่โดยมาก จิตก็ยัง หดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับความวิจิตรของโลก อุเบกขาหรือความเป็น ของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me sabbaloke anabhiratasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
subhāvitā → bhāvitā (bj, sya-all, pts) | pubbenāparaṁ → pubbonāparaṁ (bj) | bhāvanābalanti → bhāvanā phalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | phalanti → bhāvanābalanti (bj: machasaṁ) | bhikkhunā → M. -no. (pts note) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (th) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘สัพพโลเก อนภิรตสัญญา เราเจริญ ดีแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในสัพพโลเก อนภิรตสัญญานั้น
‘Sabbaloke anabhiratasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ‘'สัพพโลเก อนภิรตสัญญาที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’'
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๔)

‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า '‘อนิจจสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’'
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Aniccasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato lābhasakkārasiloke cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | upekkhā → upekhā (bj: sīmu) | + → patikuṭati pativaṭṭati na sampasārīyati (bjt) | patilīyati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati na sampasārīyati (th) | patilīyati upekkhā → paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati na sampasārīyati upekhā (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจจสัญญาอยู่ โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับลาภสักการะและชื่อเสียง อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
Seyyathāpi, bhikkhave, kukkuṭapattaṁ vā nhārudaddulaṁ vā aggimhi pakkhittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati na sampasāriyati.
nhārudaddulaṁ → nahārudaddulaṁ (bj, pts) | pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati evamevaṁ → sampasārīyati evameva (bj, sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | paṭikuṭati → T. -kūṭati; M7 -kūṭati and -kuṭati; S. -kujjati. (pts note) | seyyathāpi → seyyathā pi (pts)
ขนไก่หรือเส้นเอ็นที่เขาใส่เข้าไปในไฟ ย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่คลี่ออก ฉันใด
Evamevaṁ kho, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lābhasakkārasiloke cittaṁ patilīyati …pe… upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti.
pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (pts) | pāṭikulyatā vā → pāṭikkūlyatāvā (sya-all) | paṭilīyati → M. la || upekkhā; Ph. pa || up- (pts note) | paṭivaṭṭati → M. S. -vattati; M6. M7 -vaddhati. (pts note) | upekhā → M. Ph. S. upekkhā. (pts note) | evamevaṁ → evameva (bjt, th) | aniccasaññāparicitena → aniccasaññā paricitena (bjt) | + → patikuṭati pativaṭṭati na sampasārīyati (bjt) | patilīyati → paṭilīyati paṭikujjati na sampasārīyati (th) | evamevaṁ → evam eva (pts) | patilīyati upekkhā → paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati na sampasārīyati upekhā (pts)
ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วย อนิจจสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับลาภ สักการะและชื่อเสียง ฉันนั้นเหมือนกันแล อุเบกขาหรือความเป็นของปฏิกูลย่อม ตั้งอยู่
Sace, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lābhasakkārasiloke cittaṁ anusandahati appaṭikulyatā saṇṭhāti;
anusandahati appaṭikulyatā → anusandati appaṭikkūlyatā vā (bj); anusandati appāṭikkūlyatā vā (sya-all, pts) | appāṭikkūlyatā → M. Ph. T. M7 appaṭi-; M6 appaṭikkulatā. (pts note) | vā → omitted by M. Ph. (pts note) | aniccasaññāparicitena → aniccasaññā paricitena (bjt)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจจสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมไหลไปตามลาภ สักการะและชื่อเสียง ความเป็นของไม่ปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me aniccasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanā phalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. Ph. -no. (pts note) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (th) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อนิจจสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของเรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอนิจจสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno aniccasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato lābhasakkārasiloke cittaṁ patilīyati patikuṭati pativattati, na sampasāriyati upekkhā vā pāṭikulyatā vā saṇṭhāti;
pativattati → pativaṭṭati (bj) | sampasāriyati → sampasārīyati (bj, sya-all) | pāṭikulyatā → paṭikkūlyatā (bj); pāṭikkūlyatā (sya-all, pts) | patilīyati patikuṭati pativattati → paṭilīyati paṭikujjati paṭivattati (sya-all); paṭilīyati paṭikuṭati paṭivaṭṭati (pts) | sampasāriyati upekkhā → sampasārīyati upekhā (pts) | paṭikuṭati → T. M7 -kūṭati; S. -kujjati. (pts note) | paṭivaṭṭati → M. S. -vattati; M6. M7 -vaddhati. (pts note) | upekhā → M. Ph. S. upekkhā. (pts note) | aniccasaññāparicitena → aniccasaññā paricitena (bjt)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจจสัญญาอยู่โดยมาก จิตย่อมหดกลับ งอกลับ หมุนกลับ ไม่ออกไปรับลาภสักการะและชื่อเสียง อุเบกขาหรือความเป็น ของปฏิกูลย่อมตั้งอยู่
veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me aniccasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
subhāvitā → bhāvitā (bj, sya-all, pts) | bhāvanābalanti → bhāvanā phalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (th) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อนิจจสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษ ทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอนิจจสัญญานั้น
‘Aniccasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ‘อนิจจสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (bjt, th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๕)

‘Anicce dukkhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘อนิจเจ ทุกขสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อม มีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เพราะอาศัยเหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Anicce dukkhasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake.
apaccavekkhaṇāya → apaccavekkhanāya (bj) | bhikkhave → (bj, sya-all) | anicce dukkhasaññāparicitena → aniccedukkhasaññāparicatena (sya-all) | ālasye → ālasse (sya-all, pts) | seyyathāpi bhikkhave → seyyathā pi (pts) | ālasse → T. M7 ālasso; M. Ph. ālasye throughout. (pts note) | kosajje → T. kosajjo. (pts note) | vissaṭṭhiye → M. Ph. visa- throughout. (pts note) | pi → M. inserts bhikkhave. (pts note) | vadhake → omitted by T. (pts note) | apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā → appaccavekkhaṇāya tibbābhayasaññā (th) | apaccavekkhaṇāya → appaccavekkhaṇāya (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจเจ ทุกขสัญญา อยู่โดยมาก สัญญาในความเฉื่อยชา ในความเกียจคร้าน ในความท้อถอย ในความ ประมาท ในการไม่ประกอบความเพียร และในการไม่พิจารณาปรากฏว่าเป็นภัยอัน ร้ายแรงเหมือนเพชฌาตผู้เงื้อดาบขึ้น
Sace, bhikkhave, bhikkhuno anicce dukkhasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā, na paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake.
apaccavekkhaṇāya → apaccavekkhanāya (bj) | bhikkhave → (bj, sya-all) | ālasye → ālasse (sya-all, pts) | seyyathāpi bhikkhave → seyyathā pi (pts) | ālasse → M6 ālasso. (pts note) | na → omitted by T. M6. M7. (pts note) | dukkhasaññāparicitena → dukkhasaññā paricitena (bjt) | apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā → appaccavekkhaṇāya tibbābhayasaññā (th) | apaccavekkhaṇāya → appaccavekkhaṇāya (pts)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจเจ ทุกขสัญญาอยู่โดยมาก สัญญาในความ เฉื่อยชา ในความเกียจคร้าน ในความท้อถอย ในความประมาท ในการไม่ประกอบ ความเพียร และในการไม่พิจารณาไม่ปรากฏว่าเป็นภัยอันร้ายแรงเหมือนเพชฌฆาต ผู้เงื้อดาบขึ้น
Veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me anicce dukkhasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanā phalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (th) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘อนิจเจ ทุกขสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษ ทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของเรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอนิจเจ ทุกขสัญญานั้น
Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno anicce dukkhasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato ālasye kosajje vissaṭṭhiye pamāde ananuyoge apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi, bhikkhave, ukkhittāsike vadhake.
apaccavekkhaṇāya → apaccavekkhanāya (bj) | bhikkhave → (bj, sya-all) | ālasye → ālasse (sya-all, pts) | seyyathāpi bhikkhave → seyyathā pi (pts) | pi → M. Ph. insert bhikkhave. (pts note) | dukkhasaññāparicitena → dukkhasaññā paricitena (bjt) | anicce dukkhasaññāparicitena → aniccedukkhasaññāparicitena (th) | apaccavekkhaṇāya tibbā bhayasaññā → appaccavekkhaṇāya tibbābhayasaññā (th) | apaccavekkhaṇāya → appaccavekkhaṇāya (pts)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยอนิจเจ ทุกขสัญญาอยู่โดยมาก สัญญาใน ความเฉื่อยชา ในความเกียจคร้าน ในความท้อถอย ในความประมาท ในการ ไม่ประกอบความเพียร และในการไม่พิจารณาปรากฏว่าเป็นภัยอันร้ายแรง เหมือน เพชฌฆาตผู้เงื้อดาบขึ้น
Veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me anicce dukkhasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | subhāvitā → bhāvitā (sya-all, pts) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. Ph. -no. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า อนิจเจ ทุกขสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเราถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะ ฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในอนิจเจ ทุกขสัญญานั้น
‘Anicce dukkhasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ‘อนิจเจ ทุกขสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๖)

‘Dukkhe anattasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti, iti kho panetaṁ vuttaṁ.
amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts) | panetaṁ → pan etaṁ (pts)
เรากล่าวไว้เช่นนี้แลว่า ‘ทุกเข อนัตตสัญญาที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’
Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
kiñcetaṁ → kiñ etaṁ (pts)
เพราะอาศัย เหตุอะไร เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้น
Dukkhe anattasaññāparicitena, bhikkhave, bhikkhuno cetasā bahulaṁ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhāsamatikkantaṁ santaṁ suvimuttaṁ.
ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahiṁkāramamiṁkāramānāpagataṁ (bj) | ahaṁkāramamaṁkāramānāpagataṁ → M6 ahimkāramamiṁkāramanāpagatā; T. ahiṁkārāmamiṁkārāmānāpahatā; M7 -pagata- (pts note) | anattasaññāparicitena → anattasaññā paricitena (bjt) | vidhāsamatikkantaṁ → vidhā samatikkantaṁ (bjt) | dukkhe anattasaññāparicitena → dukkheanattasaññāparicitena (th) | imasmiñca → imasmiñ ca (pts)
ภิกษุทั้งหลาย เพราะอาศัยเหตุนี้ว่า ภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยทุกเข อนัตตสัญญาอยู่โดยมาก มีใจปราศจากอหังการ มมังการ และมานะ ในร่างกายที่มีวิญญาณนี้ และในนิมิตภายนอกทั้งปวง ก้าวล่วงมานะ สงบแล้ว หลุดพ้นดีแล้ว

Sace, bhikkhave, bhikkhuno dukkhe anattasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu na ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhāsamatikkantaṁ santaṁ suvimuttaṁ.
sabbanimittesu → sabbanimittesu ahiṁkāramamiṁkāramānāpagataṁ mānasaṁ (bj) | ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ → (bj) | dukkhe → T. dukkhena. (pts note) | sabbanimittesu → M. Ph. M7 add na here, but omit it before hoti. (pts note) | ahaṁkāramamaṁkāramānāpagataṁ → M6. M7 ahiṁkāramamiṁkāramanāpagata-; T. as before n. 1. (pts note) | anattasaññāparicitena → anattasaññā paricitena (bjt) | dukkhe anattasaññāparicitena → dukkheanattasaññāparicitena (th) | + → ahaṁkāramamaṁkāramānāpagataṁ mānasaṁ (th, pts) | imasmiñca → imasmiñ ca (pts)
ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยทุกเข อนัตตสัญญาอยู่โดยมาก มีใจไม่ปราศจาก อหังการ มมังการ และมานะในร่างกายที่มีวิญญาณนี้ และในนิมิตภายนอกทั้งปวง ไม่ก้าวล่วงมานะ ไม่สงบ ไม่หลุดพ้นแล้ว
Veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘abhāvitā me dukkhe anattasaññā, natthi me pubbenāparaṁ viseso, appattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → M. Ph. -no. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘ทุกเข อนัตตสัญญา เรามิได้เจริญแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงไม่มีแก่เรา ภาวนาพละของ เรายังไม่ถึงที่’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในทุกเข อนัตตสัญญานั้น

Sace pana, bhikkhave, bhikkhuno dukkhe anattasaññāparicitena cetasā bahulaṁ viharato imasmiñca saviññāṇake kāye bahiddhā ca sabbanimittesu ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ mānasaṁ hoti vidhāsamatikkantaṁ santaṁ suvimuttaṁ.
ahaṅkāramamaṅkāramānāpagataṁ → ahiṁkāramamiṁkāramānāpagataṁ (bj) | pana → omitted by M6. (pts note) | ahaṁkāramamaṁkāramānāpagataṁ → T. ahiṁkāramamiṁkāramānāpagata-; M6. M7 -manāpagata- (pts note) | anattasaññāparicitena → anattasaññā paricitena (bjt) | dukkhe anattasaññāparicitena → dukkheanattasaññāparicitena (th) | imasmiñca → imasmiñ ca (pts)
แต่ถ้าภิกษุมีใจที่อบรมแล้วด้วยทุกเข อนัตตสัญญาอยู่โดยมาก มีใจปราศจาก อหังการ มมังการ และมานะ ในร่างกายที่มีวิญญาณนี้ และในนิมิตภายนอกทั้งปวง ก้าวล่วงมานะ สงบแล้ว หลุดพ้นดีแล้ว
Veditabbametaṁ, bhikkhave, bhikkhunā ‘subhāvitā me dukkhe anattasaññā, atthi me pubbenāparaṁ viseso, pattaṁ me bhāvanābalan’ti.
bhāvanābalanti → bhāvanāphalanti (bj, sya-all) | subhāvitā → bhāvitā (sya-all, pts) | bhāvanābalanti itiha → bhāvanāphalan ti iti ha (pts) | bhikkhunā → Ph. -no. (pts note) | veditabbametaṁ → veditabbam etaṁ (pts)
ภิกษุพึงทราบข้อนี้ว่า ‘ทุกเข อนัตตสัญญา เราเจริญดีแล้ว คุณวิเศษทั้งเบื้องต้นและเบื้องปลายจึงมีแก่เรา ภาวนาพละของเรา ถึงที่แล้ว’
Itiha tattha sampajāno hoti.
itiha → iti ha (pts)
เพราะฉะนั้น ภิกษุนั้นจึงเป็นผู้รู้ชัดในทุกเข อนัตตสัญญานั้น
‘Dukkhe anattasaññā, bhikkhave, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā hoti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā’ti,
dukkhe anattasaññā → dukkheanattasaññā (th) | amatapariyosānāti → amatapariyosānā ti (pts)
เราจึงกล่าวไว้เช่นนั้นว่า ‘ทุกเข อนัตตสัญญาที่ภิกษุเจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมมีผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด’
iti yaṁ taṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
yaṁ taṁ → yantaṁ (th) | yaṁ → yan (pts) | idametaṁ → idam etaṁ (pts)
(๗)

Imā kho, bhikkhave, satta saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṁsā amatogadhā amatapariyosānā”ti.
amatapariyosānāti chaṭṭhaṁ → amatapariyosānā ti (pts)
ภิกษุทั้งหลาย สัญญา ๗ ประการนี้แล ที่ภิกษุเจริญทำให้มากแล้ว ย่อมมี ผลมาก มีอานิสงส์มาก หยั่งลงสู่อมตะ มีอมตะเป็นที่สุด

Chaṭṭhaṁ.
chaṭṭhaṁ → ti (pts)
ทุติยสัญญาสูตรที่ ๖ จบ

Principles · Rationale · Glossary · 6 Pali editions
MP3: Pali


Translations: English · Русский · Deutsch · Lietuvių · ไทย